T.C.
D A N I Ş T A Y
ALTINCI DAİRE
Esas No : 2022/8159
Karar No : 2022/9681
TEMYİZ EDENLER : I- DAVALI … Valiliği
… İl Müdürlüğü
II- MÜDAHİLLER (DAVALI YANINDA)
1-… Büyükşehir Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. …
2- … A.Ş.
VEKİLİ : Av. …
KARŞI TARAF (DAVACI) : … Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. ….
İSTEMİN KONUSU: ... İdare Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ:
Dava konusu istem: Tekirdağ İli, Çorlu İlçesi, … Mahallesi, … ada, … ve … parsel sayılı taşınmazlar üzerinde, … A. Ş. tarafından yapılması planlanan "Mekanik Ayırma Tesisi ve Biyometanizasyon Tesisi" projesi ile ilgili olarak davalı idarece verilen … tarih ve …. sayılı Çevresel Etki Değerlendirmesi (ÇED) Gerekli Değildir kararının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: Dava konusu ÇED Gerekli Değildir kararının dayanağı Proje Tanıtım Dosyasında yeterli bilimsel ve teknik bilginin yer aldığı, Proje Tanıtım dosyasının çevresel etkiler ve alınacak önlemler bakımından yeterli detaylar içerdiği, projenin, çevreye (hava, toprak, su) ve insan sağlığına muhtemel zararlarının kabul edilebilir sınırlarda olduğu, projenin çevre üzerindeki muhtemel olumsuz etkilerinin alınacak önlemler sonucu ilgili mevzuat ve bilimsel esaslara göre kabul edilebilir düzeylerde olduğu, davaya konu projenin yer seçiminin doğru yapıldığı gerekçesiyle dava konusu işlemde hukuka ve mevzuata aykırılık bulunmadığından davanın reddi yolundaki İdare Mahkemesi kararının Danıştay Altıncı Dairesinin 12/10/2021 tarih ve E:2021/7471, K:2021/11261 sayılı kararıyla; proje sahasının yakınında bulunan … A. Ş. adlı geri kazanım tesisi, maden ocağı, kırma eleme tesisi, asfalt plent tesisi ve hazır beton tesisinin proje sahasına mesafelerinin belirlenmesi suretiyle, anılan tesisler ile proje sahasının aynı etkilenme alanında çevreye etkileri yönünden kümülatif etki oluşturacak uzaklıkta bulunup bulunmadığı ve kümülatif etki değerlendirmesi yapılması gerekip gerekmeyeceğinin ve proje tanıtım dosyasında yer alan flora ve faunaya ilişkin açıklamaların, çevreye etkilerinin ve bu hususlara ilişkin önlemlerin yeterli olup olmadığının ortaya konulması, proje alanı ile etkilenme alanında tespit edilen flora ve fauna türleri ile endemik türlerin korunmasına ilişkin önlemlerin yeterli olup olmadığı hususlarının değerlendirilmesi gerektiği, aralarında çevre mühendisi, hidrojeoloji uzmanı, flora-fauna uzmanı ve kimya mühendisi bilirkişiler olmak üzere gerekirse başka dallardan da uzmanlar seçilerek oluşturulacak yeni bir bilirkişi heyetiyle, mahallinde yeniden keşif ve bilirkişi incelemesi yaptırılarak yeniden bir karar verilmesi gerektiği gerekçesiyle bozulması üzerine, bozma kararına uyularak; Kimya Mühendisi, Jeoloji Mühendisi-Hidrojeolog, Biyolog (Flora-Fauna Uzmanı), Çevre Mühendisi, Harita ve Kadastro Mühendisinden oluşan bilirkişi heyetince hazırlanan 14.04.2022 tarihli bilirkişi raporunda özetle; ... Tekirdağ İli, Çorlu İlçesi … Mahallesi … ada … ve … parsel numaralı taşınmazlarda … A.Ş. tarafından yapılması planlanan “Mekanik Ayırma Tesisi ve Biyometanizasyon” Tesisi Projesine ilişkin Tekirdağ Valiliği (Çevre ve Şehircilik Müdürlüğü) tarafından verilen … tarih … sayılı ÇED Gerekli Değildir kararının iptali istemiyle açılan davada yapılan inceleme ve değerlendirmeler sonucunda;
Dava konusu proje için hazırlanan fizibilite raporunun hazırlanması ve Bakanlıktan uygun görüş alındıktan sonra çevresel etki değerlendirmesi sürecinin tamamlanması gerektiği değerlendirildiğinden yapılan işlemin konuya ilişkin Tebliğe uygun olmadığı yönünden;
Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği’nin Ek-2'sinin (f) 2) bölümünde; “… Baca dışı emisyon kaynaklarının (alan kaynak) yüzey dağılımı 0,04 km2’den büyükse, tesis etki alanı, alan kaynak karenin ortasında olmak üzere bir kenar uzunluğu 2 km olan kare şeklindeki alandır. Emisyon kaynaklarının yüzeydeki dağılımının tespitinde tesis etki alanı esas alınır.” hükmü yer aldığından, Baca dışı emisyon kaynaklarının (alan kaynak) yüzey dağılımı 0,04 km2’den büyük olduğundan, Proje sahasına mesafelerinin uyuşmazlık konusu “Mekanik Ayırma Tesisi Ve Biyometanizasyon Tesisi”nin yakınında bulunan … A.Ş. adlı geri kazanım tesisine 450 mt., maden ocağına 650 mt., kırma eleme tesisine 850 mt., asfalt plent tesisine 1250 mt. ve hazır beton tesisine 650 mt. uzaklığında olduğundan, anılan tesisler ile proje sahasının aynı etkilenme alanında çevreye etkileri yönünden kümülatif etki oluşturacak uzaklıkta bulunduğu ve kümülatif etki değerlendirilmesi yapılması gerektiği değerlendirildiğinden Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği’nin 6. maddesine uygun olmadığı,
Tekerlek yıkama ünitesinde oluşması muhtemel çamurların nasıl, nerde depolanacağı ve hangi yönetmelik hükümlerinin uygulanacağının değerlendirmesinin yapılmadığı,
Proje kapsamında; çöp araçlarının döküm yapabilmesi için alanın bir kısmının kapalı olmasının gerektiği, keşif yerinde açık olduğu tespit edildiğinden, çöp araçlarından atıkların döküldüğü anda toz emisyonu ve ardından da koku emisyonu oluşacağı öngörüldüğünden, “Biyofiltre Ünitesinin” sisteme ilave edilmesi opsiyonel olmaması gerektiği değerlendirildiğinden 19.07.2013 tarih ve 28712 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren “Koku Oluşturan Emisyonların Kontrolü Hakkında Yönetmelik” hükümlerine uygun olmadığı,...
Biyometanizasyon Tesisinde üretilecek biyogazın elektrik üretim santralinde gaz motorlarında yakılması sonucunda baca gazı emisyonları oluşacağı, üretilen biyogazın yakılmasından kaynaklanacak muhtemel gaz emisyonların (CO , NO2 , SO2 , Toz) kütlesel debilerinin hesaplandığı ve “Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği”nin Ek-2, Tablo:2.1’de ki sınır değerlere göre değerlendiğinde, sınır değerlerin altında kaldığından, üretilen biyogazın yakılmasından kaynaklanacak muhtemel gaz emisyonları yönünden uygun olduğu,
Çevresel Gürültünün Değerlendirilmesi ve Yönetimi Yönetmeliği açısından değerlendirildiğinde; Projenin inşaat aşamasında;... proje alanına en yakın yapılarda ve yerleşim yerlerinde hesaplanan gürültü seviyelerinin sınır değerlerin altında olduğu, İşletme Aşamasında; ... en yakın yerleşimin bulunduğu 650 m mesafede 42,13 dBA olarak hesaplanmış olduğu, Çevresel Gürültünün Değerlendirilmesi ve Yönetimi Yönetmeliği Ek-VII Tablo4’te verilen Lgündüz (dBA) =65 sınır değerinin altında olduğundan uygun olduğu,
Proje kapsamında; oluşacak atıksular proje sahasında “Lağım Mecrası İnşası Mümkün Olmayan Yerlerde Kullanılacak Çukurlara Dair Yönetmelik” hükümlerine uygun olarak inşa edilecek olan sızdırmaz özellikteki fosseptik çukurda toplanacağı,... tesisin faaliyete geçmesi ile proses kaynaklı atıksu oluşması durumunda bu atıksuların … Atıksuların Kanalizasyona Deşarj Yönetmeliği (AKDY) hükümlerine uygun hale getirilmesi koşulu ile … atıksu arıtma tesislerinde bertarafının sağlanabileceği, bu doğrultuda oluşacak atıksuların analizi yaptırılacak ve analiz sonuçlarının uygun olması durumunda, doğrudan; uygun olmaması durumunda, uygun olacak şekilde ön arıtmadan geçirildikten sonra … Su ve Kanalizasyon İdaresi (…) Genel Müdürlüğü vidanjörleri ve/veya faaliyet sahibi tarafından ruhsatlı vidanjörlere çektirilerek … Atıksu Arıtma Tesislerine verileceği ve Su Kirliliği Kontrolü Yönetmeliği hükümlerine uygun olarak bertarafı sağlanacağından ve tesis genelinde oluşacak yağmur suları ayrı toplanacak olup bunun için tesis etrafında ızgaralı oluk ve çatı sifonik sistemlerinden oluşan ayrıca bir yağmur suyu toplama hattı kurulacağından ve toplanan yağmur suları en yakın dere vb. alıcı ortama verileceğinden, Su Kirliliği Kontrolü Yönetmeliği açısından uygun olduğu,
Proje kapsamında; Katı Atık (Evsel Nitelikli Katı Atık, Ambalaj Atıkları (Geri Kazanılabilir Atıklar), Atık Yağlar, Tehlikeli Atıklar Ve Diğer Atıklar (Atık Yağlar, Bitkisel Atık Yağlar, Tehlikeli Atıklar, Tıbbi Atıklar, Ömrünü Tamamlamış Lastikler, Atık Aküler ve Piller) ilgili mevzuat hükümleri uyarınca uygun olduğu,
Depo edilecek yerin zemininin özellikleri depremsellik özellikleri tam olarak incelenerek Kuzey Anadolu Fay Zonuna yakınlığı nedeniyle deprem senaryolarında ne kadarlık bir etki ile karşılaşılacağı ve 2018'de yayımlanan 01.01.2019'da yürürlüğe giren (TBYD 2018) yapılaşmaya yönelik Yönetmeliğe tabi tutularak incelemenin de yapıldığı yeni bir çalışmaya ihtiyaç bulunduğu,
arazinin topografik yapısı gereği mansapta (akış aşağıda) bulunan ve projelendirilen su tutma yapıları, barajlar, göletlerin bulunduğu, yüzey suları ve yeraltı sularının akım yönleri konusunda yeterli çalışmaya dosyada rastlanılmadığı, Çevresel Etki Değerlendirme çalışmasının bilimsel olarak (jeolojik-hidrojeolojik olarak) yeterli olmadığının düşünüldüğü,
Mekanik Ayırma Tesisi ve Biyometanizasyon Tesisi Projesinin çevre üzerindeki olumsuz etkileri, gerekli önlemler alındığı takdirde ilgili mevzuat ve bilimsel esaslara göre kabul edilebilir düzeyde olduğu, Projenin, çevreye ve insan sağlığına muhtemel zararlarının kabul edilebilir sınırlarda olduğu ve alınacak tedbirler sonucunda ilgili mevzuat ve bilimsel esaslara göre kabul edilebilir düzeyde olduğu kanaatine ulaşıldığı,
Projenin bulunduğu alanı kapsayan imar planı ve plan hükümlerinin değerlendirilmesinden; planlar arasında bulunan plan hiyerarşisi bakımından planların birbiriyle uyumlu olduğu ve şehircilik ilkesi bakımından dava konusu alan için Tekirdağ Büyükşehir Belediye Başkanlığı tarafından Belediye Meclisinin … tarih … sayılı kararı ile onaylanan nazım ve uygulama imar planı değişikliğinin, üst ölçekli 1/25000 ölçekli Çevre Düzeni Planı ve Trakya Alt Bölgesi Ergene Havzası 1/100000 ölçekli Çevre düzeni imar planlarına uygun olduğu , plan notlarına ve Şehircilik ilkelerine aykırılık teşkil etmediğinin görüldüğü,
Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği’nin 6. maddesi g) bendince; Ek-2 Tablo-2.1’deki kütlesel debilerin aşılması halinde işletmeci tarafından; tesislerin etki alanında, işletmenin kirleticiliğinin değerlendirilmesi amacıyla bir dağılım modeli kullanılarak hava kirlenmesine katkı değerinin hesaplanması gerektiğinden Yönetmeliğin “Ek-2” sinin (f) 2) bölümünde yer alan hüküm uyarınca baca dışı emisyon kaynaklarının (alan kaynak) yüzey dağılımı 0,04 km2’den büyük olduğundan, proje sahasına mesafelerinin uyuşmazlık konusu “Mekanik Ayırma Tesisi Ve Biyometanizasyon Tesisi”nin yakınında bulunan … A.Ş. adlı geri kazanım tesisine 450 mt., maden ocağına 650 mt., kırma eleme tesisine 850 mt., asfalt plent tesisine 1250 mt. ve hazır beton tesisine 650 mt. uzaklığında olduğundan, anılan tesisler ile proje sahasının aynı etkilenme alanında çevreye etkileri yönünden kümülatif etki oluşturacak uzaklıkta bulunduğu ve kümülatif etki değerlendirilmesi yapılmasının gerektiği;
Proje Tanıtım Dosyasında spesifik proje alanı ve çevresinden ziyade Tekirdağ il genelini kapsayacak şekilde literatüre dayalı fauna ve flora elemanlarına ait envanterin sunulduğu,
ilgili mevzuat gereği, proje tanıtım dosyasında sunulan bulunması muhtemel fauna ve flora elemanlarının özel olarak korunmasını güvence altına alacak uygun ve gerekli yasal ve idari önlemlerin (örn; vejetasyon dönemlerinin takibi, biyolojik izleme, dönemsel izleme, fotokapan vb.) neler olduğu ve nasıl uygulanabileceği hususlarına yer verilmediği,
ancak, hali hazırda proje alanı da dahil olmak üzere bulunduğu çevre ve faktörler dikkate alındığında, ortamın ruderal (yol kenarları, atık alanları gibi, genelde insanlar tarafından, bitki yaşamına elverişsiz hale getirilmiş, dengesizleştirilmiş alanlarda koloniler halinde yetişen bitki türleri) bir özellik gösterdiği, bu kapsamda değerlendirildiğinde, tesisin faaliyet sürecinde mevcut fauna ve flora elemanlarında majör bir değişikliğe sebep olmayacağı, mevcut vejetasyon durumunun benzer şekilde ortamda varlığını sürdüreceği;
davacının Proje Tanıtım Dosyasında proje kapsamında 95ton/gün kapasiteye sahip Mekanik Ayırma Tesisi ve Biyometanizasyon tesisi kurulması planlandığını, tesise Çorlu Belediyesi, Marmaraereğlisi Belediyesi, Ergene Belediyesinden gelen atıkların kabul edileceğinin belirtildiğini oysa Çorlu Belediyesince toplanan katı atığın yaklaşık 250-300 ton/gün olduğunu, PTD’de gerçek verilerin esas alınmadığı iddiasının ise;
kurulması planlanan tesis kapasitesi 95ton/gün olduğundan, söz konusu tesise Çorlu Belediyesi, Marmaraereğlisi Belediyesi, Ergene Belediyesinden gelen atıklardan günde sadece 95 ton kadar tesise kabul edilebileceği, daha fazlasının kabul edilemeyeceği, bu bağlamda, ileride söz konusu tesis belki kapasitesini artırır veya başka bir yerde farklı bir tesis yapılabilir... yönünde görüş ve tespitlere yer verildiği, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu hükümleri uyarınca taraflara tebliğ edilen bilirkişi raporuna davalı yanında müdahil idareler tarafından itiraz edilmesi ve Mahkemece gerek görülmesi üzerine, 09.06.2022 tarihli ara kararı ile bilirkişi heyetinden ek rapor düzenlemesi talep edilmiş, ek Bilirkişi Raporunda ise Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliğinin Ek-2' sinin (f) 2) bölümünde; “… Baca dışı emisyon kaynaklarının (alan kaynak) yüzey dağılımı 0,04 km2’den büyükse, tesis etki alanı, alan kaynak karenin ortasında olmak üzere bir kenar uzunluğu 2 km olan kare şeklindeki alandır. Emisyon kaynaklarının yüzeydeki dağılımının tespitinde tesis etki alanı esas alınır.” hükmü yer aldığından, baca dışı emisyon kaynaklarının (alan kaynak) yüzey dağılımı 0,04387427 km2 ˃0,04 km2’den büyük olduğundan tesis etki alanı, alan kaynak karenin ortasında olmak üzere bir kenar uzunluğu 2 km olan kare şeklinde alınmasının gerektiği, emisyon kaynaklarının yüzeydeki dağılımının tespitinde tesis etki alanı esas alındığından, mevcut haliyle tesisin inşa aşamasında kontrollü durumda veya tesisin faaliyete geçmesinden sonra tesisin yakınında bulunan tesisler ile proje sahasının aynı etkilenme alanında çevreye etkileri yönünden kümülatif etki oluşturacak uzaklıkta bulunduğu ve kümülatif etki değerlendirilmesi yapılmasının gerektiği;
Proje Tanıtım Dosyasında; “Tekerlek Yıkama Ünitesi İçin Su Kullanımı”ile ilgili; “Tesise giriş-çıkış yapan kamyonların tekerleklerinin yıkanması amacıyla tekerlek yıkama ünitesi kurulacaktır. Ünitede bulunacak çamur yumuşatma havuzunun hacmi 4,5 m3 olup, havuza doldurulacak olan su kirlilik durumuna göre ortalama 3 günde bir kere boşaltılarak yenilenecektir. Buna göre çamur yumuşatma havuzunda 1,5 m3 /gün atıksu oluşacaktır. Bunun dışında yıkama platformu, spreyleme ünitelerinde ortalama 2 m3 /gün su kullanılacak olup, bu suyun tamamı atıksu olarak oluşacaktır.
Çamur yumuşatma havuzunda ve yıkama platformu, spreyleme ünitelerinde gerçekleştirilecek yıkama işlemleri sonucu oluşacak atıksular proje sahasında proses atıksuları için inşa edilecek olan ayrı bir sızdırmasız fosseptik havuzda toplanacaktır.” denildiği, ayrıca PTD sayfa 99’da; “Gerek tekerlek yıkama ünitesi gerekse desülfirizasyon ünitesinden herhangi bir yüzeysel su kaynağına veya araziye atıksu deşarjı söz konusu olmayacaktır. Oluşacak atıksular proje sahasında Sağlık Bakanlığı’nın 1971 yılında yayımladığı “Lağım Mecrası İnşası Mümkün Olmayan Yerlerde Kullanılacak Çukurlara Dair Yönetmelik” hükümlerine uygun olarak inşa edilecek olan sızdırmaz özellikteki fosseptik çukurda toplanacaktır. Tekirdağ Büyükşehir Belediye Başkanlığı, Tekirdağ Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğünün … tarih ve … sayılı yazısında; tesisin faaliyete geçmesi ile proses kaynaklı atıksu oluşması durumunda bu atıksuların … Atıksuların Kanalizasyona Deşarj Yönetmeliği (AKDY) hükümlerine uygun hale getirilmesi koşulu ile … atıksu arıtma tesislerinde bertarafının sağlanabileceği belirtilmiştir. Bu doğrultuda oluşacak atıksuların analizi yaptırılacak ve analiz sonuçlarının uygun olması durumunda, doğrudan; uygun olmaması durumunda, uygun olacak şekilde ön arıtmadan geçirildikten sonra … Su ve Kanalizasyon İdaresi (…) Genel Müdürlüğü vidanjörleri ve/veya faaliyet sahibi tarafından ruhsatlı vidanjörlere çektirilerek … Atıksu Arıtma Tesislerine verilecek ve Su Kirliliği Kontrolü Yönetmeliği hükümlerine uygun olarak bertarafı sağlanacaktır.” denildiği,
Yukarıda bahsi geçtiği gibi, tekerlek yıkama ünitesindeki oluşan endüstriyel kaynaklı atıksu oluşması sonucunda “Lağım Mecrası İnşası Mümkün Olmayan Yerlerde Kullanılacak Çukurlara Dair Yönetmelik” hükümlerine uygun olarak inşa edilecek olan sızdırmaz özellikteki fosseptik çukurda toplanacağının anlaşıldığı, söz konusu kamyonların tekerlek yıkama ünitesinde çamur yumuşatma ve spreyleme yapılma esnasında askıda katı madde yoğunluğu oluşmasının muhtemel olduğu,
sızdırmasız fosseptikte toplanacağı belirtilen tekerlek yıkama ünitesinden kaynaklı endüstriyel atıksudan oluşması muhtemel çamurun bertarafının nasıl yapılacağı, lisanslı geri kazanım/bertaraf tesisine gönderilip gönderilmeyeceği konusunda, oluşan çamur, susuzlaştırma işlemine tabi tutulduktan sonra tesiste geçici olarak sızdırmasız varillerde depolanıp depolanmayacağı ve lisanslı geri kazanım/bertaraf tesisine gönderilip gönderilmeyeceği, endüstriyel atık suyu çamuru lisanslı firmaya gönderilene kadar tesiste nasıl depolanacağı ve ortalama kaç gün süre ile depolanacağının Proje Tanıtım Dosyasında (PTD) belirtilmediği, endüstriyel atıksudan oluşması muhtemel çamur bir atık olacağından “Atık Yönetimi Yönetmeliği”ne göre bertarafı konusunda bilgi verilmesi gerektiği;
PTD’de belirtilen konu; tekerlek yıkama ünitesinden ve desülfirizasyon ünitesinden oluşan endüstriyel atıksuyun sızdırmasız fosseptikte toplanmasının ardından bertarafı’nın “… Büyükşehir Belediye Başkanlığı, … Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğünün …. tarih ve … sayılı yazısına istinaden; atıksuların … Atıksuların Kanalizasyona Deşarj Yönetmeliği (AKDY) hükümlerine uygun hale getirilmesi koşulu ile … atıksu arıtma tesislerinde bertarafının sağlanabileceğinin belirtildiği, bu doğrultuda oluşacak atıksuların analizinin yaptırılacağı ve analiz sonuçlarının uygun olması durumunda, doğrudan; uygun olmaması durumunda uygun olacak şekilde ön arıtmadan geçirildikten sonra … Su ve Kanalizasyon İdaresi (…) Genel Müdürlüğü vidanjörleri ve/veya faaliyet sahibi tarafından ruhsatlı vidanjörlere çektirilerek ... Atıksu Arıtma Tesislerine verileceği ve Su Kirliliği Kontrolü Yönetmeliği hükümlerine uygun olarak bertarafının sağlanacağına yer verdiliği,
Proje Tanıtım Dosyasının (PTD) 18 ve 105. sayfalarında "Atık kabul birimi ve mekanik ayırma tesisi bunkeri mekanik ayırma tesisi alanı içerisinde bulunacağı, bu alanın tamamen dönemlerde (bakım, arıza vb.) atmosfere direk verilmesinin söz konusu olmayacağının taahhüt edildiği, bu bakımdan koku oluşumunun beklenmediği, şayet tüm bu taahhüt ve kapalı tesise rağmen koku oluşumu olduğu yönünde şikayet olması halinde opsiyonel olarak bulunan Biyofiltre ünitesinin devreye alınacağının" taahhüt edildiği, ayrıca keşif esnasında yapılan dökümün deneme amaçlı olduğu ve tesisin tam olarak kurulu ve kullanıma hazır olmadığı ve kapalı tesiste koku oluşmayacak olması halinde Biyofiltre ünitesinin opsiyonel olmasının mevzuat açısından sakınca oluşturmayacağı belirtilmektedir.
Tesiste tamamen kapalı ortamda faaliyet yapılacağı ve atıkların hiçbir şekilde açıkta bekletilmeyeceği PTD taahhütlerle belirtilmiştir. Ancak tesisin atık kabul birimi kapalı iken çöp araçları atıklarını nasıl atık kabul birimine dökeceği/kabul edileceği anlaşılamamaktadır.
Bilindiği üzere, atık kabul biriminin kapatılan kısmı atık kabul birimi ile sınır sınıra olduğu anlaşılmaktadır. Atık Kabul Birimine çöp kamyonu giriş yaptıktan sonra dışarıdan açık kalmayacak şekilde kapatılıp, sonra çöp kamyonu atıkları boşaltarak döküm esnasındaki toz indikten sonra çöp aracı dışarı çıkartılıp tekrar atık kabul biriminin önü kapatıldığı takdirde oluşması muhtemel koku dışarıya çıkmayacağı değerlendirilmektedir. Ancak atık kabul biriminin önüne çöp aracı tam anlamı ile giriş yapacak ve arkasından kapanabilecek bir kapı inşa edildiği takdirde Biyofiltre Ünitesinin opsiyonel olmasında bir sakınca olmadığı değerlendirilmektedir.
Ayrıca, yukarıdakilere ek olarak PTD’da Faaliyet sırasında (Arazi Hazırlık, İnşaat ve İşletme Aşamasında) iş makinelerinin çalışması sonucu emisyon oluşumu söz konusu olacağı, Sahada kullanılan iş makinelerinde kullanacağı yakıta göre ve yakıtının genel özelliklerine göre örneğin; Diesel Yakıta göre Kirletici emisyonların; Karbonmonoksit(CO), Hidrokarbon(HC), Azot Oksit(NO ), Kükürt oksit (SO2) ve Toz emisyonları(PM10) olacağı ve söz konusu kirletici kaynaklarında kütlesel debilerinin hesaplanması gerektiği ve Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği Ek-2 sinde Tablo 2.1’deki Baca Dışındaki yerlerden göre değerlendirilmesi gerektiği anlaşılmaktadır.
Ayrıca, 30 Kasım 2013 tarih ve 28837 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Egzoz Gazı Emisyonu Kontrolü ve Benzin ve Motorin Kalitesi Yönetmeliği hükümlerine uyulacağı belirtilmesi gerektiği değerlendirilmektedir." yönünde görüş ve tespitlere yer verilmiştir.
Bu durumda, dosya içerisinde bulunan bilgi ve belgeler ile kök bilirkişi ve ek raporlarının birlikte değerlendirilmesinden; … A.Ş tarafından, Tekirdağ İli, Çorlu İlçesi, … Mahallesi, … ada … ve … no.lu parsellerde kayıtlı taşınmaz üzerinde yapılması planlanan "Mekanik Ayırma Tesisi ve Biyometanizasyon Tesisi" projesinin 2872 sayılı Çevre Kanunu, Çevresel Etki Değerlendirmesi Yönetmeliği ve ilgili mevzuat hükümleri uyarınca değerlendirilmesi yapılmış olup, fizibilite raporunun hazırlanması ve Bakanlıktan uygun görüş alındıktan sonra çevresel etki değerlendirmesi sürecinin tamamlanması gerektiğinden, yapılan işlemin konuya ilişkin Tebliğe uygun olmadığı, baca dışı emisyon kaynaklarının (alan kaynak) yüzey dağılımı 0,04 km2’den büyük olduğundan, Proje sahasına mesafelerinin uyuşmazlık konusu “Mekanik Ayırma Tesisi Ve Biyometanizasyon Tesisi”nin yakınında bulunan … A.Ş. adlı geri kazanım tesisine 450 mt., maden ocağına 650 mt., kırma eleme tesisine 850 mt., asfalt plent tesisine 1250 mt. ve hazır beton tesisine 650 mt. uzaklığında olduğundan, anılan tesisler ile proje sahasının aynı etkilenme alanında çevreye etkileri yönünden kümülatif etki oluşturacak uzaklıkta bulunduğu ve kümülatif etki değerlendirilmesi yapılması gerektiğinden, Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliğinin 6. maddesine uygun olmadığı, proje kapsamında; çöp araçlarının döküm yapabilmesi için alanın bir kısmının kapalı olmayacağı açık olacağı ve keşif yerinde de açık olduğu tespit edildiğinden, çöp araçları atıklarından atıkların döküldüğü anda toz emisyonu ve ardından da koku emisyonu oluşacağı öngörüldüğünden, “Biyofiltre Ünitesinin” sisteme ilave edilmesinin opsiyonel olmaması gerektiği, 19.07.2013 tarih ve 28712 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren “Koku Oluşturan Emisyonların Kontrolü Hakkında Yönetmelik” hükümlerine uygun olmadığı, “Mekanik Ayırma, Biyokurutma ve Biyometanizasyon Tesisleri İle Fermente Ürün Yönetimi Tebliğ”e göre; kurulması planlanan atık işleme tesislerine ait Ek-5’te yer alan formata uygun olarak Bakanlıktan uygun görüş alındıktan sonra çevresel etki değerlendirmesi süreci tamamlanması gerektiği, yapılan işlemin konuya ilişkin Tebliğe uygun olmadığı, kapasitenin artırılması durumunda projenin PTD değil, ÇED kapsamında işlem göreceğinin mevzuatta yer aldığı görülmüştür.
Belirtilen gerekçelerle hukuka aykırı bulunan dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI : Davalı İdare tarafından; Projeye ilişkin hazırlanan Proje Tanıtım Dosyasının 06.07.2020 tarihinde e-ced sistemi üzerinden yüklenerek Çevre Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğüne başvurunun yapıldığı, kurum görüşleri ve Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü'nün değerlendirmeleri sonucu Nihai Proje Tanıtım Dosyasının 17.09.2020 tarihinde tekrar e-ced sisteminden sunulduğu, Nihai Proje Tanıtım Dosyasının sisteme yüklenerek imza süreci başlatıldığında, 10.10.2015 tarih ve 29498 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan "Mekanik Ayırma, Biyokurutma ve Biyometanizasyon Tesisleri İle Fermente Ürün Yönetimi Tebliği"nin yürürlükte olduğu, fizibilite raporu ile Bakanlıktan uygun görüş alındıktan sonrasında ÇED sürecinin tamamlaması gerektiğine ilişkin Tebliğ değişikliğinin 23.09.2020 tarihinde Resmi Gazetede yayımlandığı, Nihai Proje Tanıtım Dosyasının e-ced sistemine 17.09.2020 tarihinde yüklendiğini, Tebliğin çıktığı tarihte dosyanın incelenip onaylanmasının tamamlanmış olduğu, ÇED Gerekli Değildir Kararı sonrası yapılan tebliğ/genelge/yönetmelik değişiklikleri nedeniyle PTD/ÇED Raporunun Revize edilmediği veya geçerliliğini kaybetmediği, bu nedenle Nihai Proje Tanıtım Dosyasında "10.10.2015 tarih ve 29498 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan "Mekanik Ayırma, Biyokurutma ve Biyometanizasyon Tesisleri İle Fermente Ürün Yönetimi Tebliği", 5.8 maddesine uygun olarak; Tebliğ kapsamında kurulması planlanan atık işleme tesislerine ait Ek-5'te yer alan formata uygun olarak hazırlanan fizibilite raporu ile Bakanlıktan uygun görüş alınması zorunludur." hükmünün yer aldığı, söz konusu ifadenin o tarihte yürürlükte olan mevzuata uygun olduğu, 10.10.2015 tarih ve 29498 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan "Mekanik Ayırma, Biyokurutma ve Biyometanizasyon Tesisleri İle Fermente Ürün Yönetimi Tebliği"ne uygun olarak Çevresel Etki Değerlendirme Belgesi alındıktan sonra 13.11.2020 tarihinde Fizibilite Raporunun hazırlanarak Çevre ve Şehircilik Bakanlığına sunulduğu ve Bakanlık onayının alındığı, Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliğinin "Ek-2" sinin (f) 2) bölümünde; "... Baca dışı emisyon kaynaklarının (alan kaynak) yüzey dağılımı 0,04 km2'den büyükse, tesis etki alanı, alan kaynak karenin ortasında olmak üzere bir kenar uzunluğu 2 km olan kare şeklindeki alandır. Emisyon kaynaklarının yüzeydeki dağılımının tespitinde tesis etki alanı esas alınır." hükmü yer aldığından, baca dışı emisyon kaynaklarının (alan kaynak) yüzey dağılımı 0,04387427 km2 (0,04km2)'den büyük olduğundan, tesis etki alanı, alan kaynak karenin ortasında olmak üzere bir kenar uzunluğu 2 km olan kare şeklindeki alınması gerektiği, emisyon kaynaklarının yüzeydeki dağılımının tespitinde tesis etki alanı esas alındığından, mevcut haliyle tesisin inşa aşamasında kontrollü durumda veya tesisin faaliyete geçmesinden sonra tesisin yakınında bulunan tesisler ile proje sahasının aynı etkilenme alanında çevreye etkileri yönünden kümülatif etki oluşturacak uzaklıkta bulunduğu ve kümülatif etki değerlendirilmesi yapılması gerektiğinin değerlendirildiği, Nihai Proje Tanıtım Dosyasında bahsi geçen bitkisel toprağın alınması çalışmalarının, inşaat süresince 15 günde tamamlandığı, hafriyat çalışmalarının ise inşaat süresince 2,5 aylık bir sürede tamamlandığı, söz konusu çalışmaların sürekliliği olan çalışmalar olmadığı, Proje Tanıtım Dosyasının 18 ve 105. sayfalarında "Atık kabul birimi ve mekanik ayırma tesisi bunkeri mekanik ayırma tesisi alanı içerisinde bulunacağı, bu alanın tamamen bakım, arıza vb. dönemlerde atmosfere direk verilmesinin söz konusu olmayacağının taahhüt edildigi, bu bakımdan koku oluşumunun beklenmediği, şayet tüm bu taahhüt ve kapalı tesise rağmen koku oluşumu olduğu yönünde şikayet olması halinde opsiyonel olarak bulunan Biyofiltre ünitesinin devreye alınacağının" taahhüt edildiği, ayrıca keşif esnasında yapılan dökümün deneme amaçlı olduğu ve tesisin tam olarak kurulu ve kullanıma hazır olmadığı ve kapalı tesiste koku oluşmayacak olması halinde Biyofiltre ünitesinin opsiyonel olmasının mevzuat açısından sakınca oluşturmayacağının belirtildiği, tesiste tamamen kapalı ortamda faaliyet yapılacağı ve atıkların hiç bir şekilde açıkta bekletilmeyeceğinin taahhüt edildiği, Atık Kabul Birimine çöp kamyonu giriş yaptıktan sonra dısarıdan açık kalmayacak şekilde kapatılıp, sonra çöp kamyonu atıkları boşaltarak döküm esnasındaki toz indikten sonra çöp aracı dışarı çıkartılıp tekrar atık kabul biriminin önü kapatıldığı takdirde oluşması muhtemel kokunun dışarıya çıkmayacağı, Nihai Proje Tanıtım Dosyasında belirtilen atık kabul biriminin mevzuata uygun olduğu, Koku Oluşturan Emisyonların Kontrolü Hakkında Yönetmeliğin hükümleri kapsamında bu tür tesisler için koku giderim ünitesi kurulmasına ilişkin düzenleme bulunmadığı, yine proje tanıtım dosyasında; "Tekerlek Yıkama Ünitesi İçin Su Kullanımı" ile ilgili gerekli açıklamanın yapıldığı, proje kapsamında oluşacak atıksuların "Lağım Mecrası İnşası Mümkün Olmayan Yerlerde Kullanılacak Çukurlara Dair Yönetmelik" hükümlerine uygun olarak inşa edilecek olan sızdırmaz özellikteki fosseptik çukurda toplanacağı, Yönetmeliği hükümlerine uygun olarak bertarafı sağlanacaktır." denildiği, söz konusu kamyonların tekerlek yıkama ünitesinde çamur yumusatma ve spreyleme yapılma esnasında askıda katı madde yoğunluğu oluşması durumunda bertarafının "… Büyüksehir Belediye Başkanlığı, … Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğünün … tarih ve … sayılı yazısına istinaden; atıksuların … Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlügü vidanjörleri ve/veya faaliyet sahibi tarafından ruhsatlı vidanjörlere çektirilerek … Atıksu Arıtma Tesislerine verileceği ve Su Kirliliği Kontrolü Yönetmeliği hükümlerine uygun olarak bertarafının sağlanacağının belirtildiği ileri sürülmektedir.
Davalı İdare Yanında Müdahiller tarafından; Dava konusu Proje Tanıtım Dosyasının sisteme yüklendiği ve imza sürecinin başlatıldığı tarihte; 10.10.2015 tarihli ve 29498 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Mekanik Ayırma, Biyokurutma Ve Biyometanizasyon Tesisleri İle Fermente Ürün Yönetimi Tebliğinin yürürlükte olduğu, işlem tarihinde yürüklükte bulunan Tebliğin Genel İlkeler başlıklı 5. maddesinin birinci fıkrasının (3) bendinin: “ Bu Tebliğ kapsamında kurulması planlanan atık işleme tesislerine ait Ek-5'te yer alan formata uygun olarak hazırlanan fizibilite raporu ile Bakanlıktan uygun görüş alınması zorunludur.” şeklinde olduğu; fizibilite raporunun hangi süreçte alınması gerektiğinin açıkça düzenlenmediği, dava konusu Proje Tanıtim Dosyasının bu hüküm kapsamında hazırlandığı, ifadenin, işlem tarihinde yürürlükte bulunan mevzuata uygun olduğu, Fizibilite raporu ile Bakanlıktan uygun görüş alındıktan sonrasında çevresel etki değerlendirmesi sürecinin tamamlaması gerektiğine ilişkin Tebliğ değişikliğinin, 23.09.2020 tarihinde Resmi Gazetede yayımlandığı, dava konusu işleme ilişkin Nihai Proje Tanıtım Dosyasının ise e-Çed sistemine 17.09.2020 tarihinde yüklendiğini, dolayısıyla Tebliği değişikliğinin olduğu tarihte dosyanın incelenip onaylanmasının tamamlanmış olduğu, ÇED süreci içerisinde söz konusu raporun hazırlandığı, her ne kadar Mahkeme kararında proje alanı etrafındaki tesislerin uzaklıkları dikkate alındığında, anılan tesisler ile proje sahasının aynı etkilenme alanında ve kümülatif etki oluşturacak uzaklıkta bulunduğu, bu anlamda kümülatif etki değerlendirmesi yapılması gerektiği, dava konusu işlemin, Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliğinin 6. maddesine uygun olmadığı belirtilmişse de; işletme aşamasında kojenerasyon ünitelerinde biyogaz+depogazı yakılarak enerji üretileceği; oluşması muhtemel emisyon değerlerinin EPA emisyon faktörleri kullanılarak hesaplandığı ve Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği hükümleri çerçevesinde değerlendirildiği, hesaplanan saatlik kütlesel debi (kg/saat) değerleri, Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği, Ek-2, Tablo 2.1'de verilen normal işletme şartlarında ve haftalık iş günlerindeki işletme saatleri için verilen kütlesel debi (kg/saat) (Bacadan) değerlerinin altında kaldığından, kümülatif hesap yapılmadığı, Hava Kirlenmesine Katkı Değeri (HKKD) ile ilgili olarak Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği, Ek-2, madde 1 ve alt bentleri uyarınca, saatlik kütlesel debi değerlerinin Tablo 2.1' de verilen değerleri aşması durumunda Hava Kalitesi Katkı Değerleri dağılım modellemesi kullanılarak hesaplandığı, Nihai Proje Tanıtım Dosyası, sayfa 50-53 arasında ve sayfa 97'de “inşaat aşamasında” gerçekleştirilecek olan “Bitkisel Toprak Sıyırma İşlemi” ve “Hafriyat Çalışmaları Kapsamında” meydana gelecek toz emisyonlarının hesaplandığı ve hesaplanan kütlesel debi değerlerinin Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği hükümlerine göre değerlendirildiği gerek bitkisel toprak sıyırma gerekse hafriyat çalışmaları için hesaplanan kütlesel debi değerlerinin, Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği, Ek-2, Tablo 2.1 'de verilen sınır değerleri aşmadığı için Hava Kirlenmesine Katkı Değerinin hesaplanmadığı, komşu parselde yer alan Ekolojik Enerji A.Ş.' nin üretim faaliyetinden kaynaklı oluşan baca gazı değerleri ile dava konusu faaliyetin baca değerlerinin farklı olduğu, Ekolojik Enerji A.Ş. 1. Sınıf Düzenli Depolama Tesisi olup; tehlikeli atık kabul edebildiği ve yanma sonucu oluşan baca gazı değerlerinin de farklılık arz ettiği, baca değerleri farklı iken kümülatif etkinin değerlendirilemeyeceği, ÇED Raporunda, ÇED Olumlu Kararı kapsamındaki tesislerden kaynaklı tozuma sebebiyle oluşacak emisyon değerleri, komşu parsellerde yer alan maden ocağı, kırma eleme tesisi, asfalt plenti ve hazır beton tesisinden kaynaklı değerler ile kümülatif olarak değerlendirmeye alındığı, çöp araçlarının atıkları döktüğü anda toz emisyonu ve ardından da koku emisyonu oluşacağı yönündeki yargıya istinaden; öncelikle, keşif tarihinde, tesiste deneme çalışmalarının yapıldığı, tesislerin inşaatının tamamlanmadığı ve henüz Geçici Faaliyet Belgesi müracaatının bulunmadığı, Biyofiltre Ünitesinin durumu ile ilgili olarak raporda varsayımsal olarak değerlendirme yapıldığı ve bu varsayım üzerinden karar verildiği, ünitenin varlığının opsiyonel olduğu, ayrıca ... İdare mahkemesinin E: … sayılı dosyasında yargılaması yapılan, dava konusu alanı kapsayan, …. tarihli ve …. sayılı ÇED Olumlu Kararında dayanak ÇED Raporu ve ÇED Raporunun onayı öncesi, Bakanlıkça onaylanmış Fizibilite Raporunda “Atık Kabul Alanı”nın nasıl olacağının belirtildiği, ÇED Raporunda atık kabul biriminin mevzuata uygun bir şekilde; atık kabul alanına çöp araçlarından döküm yaparken kapıların açılacağı, atık kabul alanı kapıları, çöp araçlarının döküm yapabilmesi için dikey yönde otomatik panjur sistemi olarak teşkil edeceği, çöp taşıma aracının atık kabul birimine yaklaştığında kapının otomatik olarak açılarak döküm tamamlanıp araç uzaklaştığında da kapının otomatik olarak kapanacağı, Tebliğde tanımlanmamış olmasına rağmen Bakanlık tarafından yine Bakanlıkça onaylanan Fizibilite Raporunda istendiği için “Atık kabul birimi kapısı otomatik panjur şeklinde projelendirildiği, bilirkişi değerlendirmelerinin zorlama olduğu, daha önce davanın reddine ilişkin verilen kararın, Danıştay Altıncı Dairesinin 12/10/2021 tarih ve E:2021/7471, K:2021/11261 sayılı kararı ile: “proje sahasına komşu parselde bulunan Ekolojik Enerji A.Ş., maden ocağı, kırma eleme tesisi, asfalt plenti ve hazır beton tesisinin proje sahasına mesafelerin belirlenmesi suretiyle, anılan tesisler ile proje sahasının aynı etkilenme alanında çevreye etkileri yönünden kümülatif etki oluşturacak uzaklıkta bulunup bulunmadığı ve kümülatif etki değerlendirmesi yapılması gerekip gerekmediğinin ve proje tanıtım dosyasında yer alan flora ve faunaya ilişkin açıklamaların çevreye etkilerinin ve bu hususlara ilişkin önlemlerin yeterli olup olmadığının ortaya konulması, proje alanı ile etkilenme alanında tespit edilen flora ve fauna türleri ile endemik türlerin korunmasına ilişkin önlemlerin yeterli olup olmadığı hususlarının değerlendirilmesine ilişkin bozma gerekçesinde geçen “Flora ve Fauna” yönünden “Tesisin önemli derecede bir etkisinin olmayacağı” değerlendirmesinin Mahkemece dikkate alınmadığı, Kümülatif Değerlendirme yapılmasının ise Yönetmelikteki değerler aşılmadığından; mevzuat gereği zorunlu olmadığı, bozma ilamı gerekçesini aşar şekilde karar verildiği, Tekirdağ Büyükşehir Belediyesinin kurulması ile beraber; Büyükşehir Belediyesinin görev ve yetkileri arasında sayılan bertaraf hizmetinin, depolama olarak gerçekleştirilmekteyken, artan nüfus ve artan atık miktarı dikkate alındığında entegre olarak sürdürülmesi gerektiği, Entegre Kati Atık Yönetim Tesisleri ile atıkların ayrıştırılması, değerlendirilebilir kısımlarının geri dönüşüm ve geri kazanım yöntemleriyle ekonomiye tekrar kazandırılması, atıklardan biyolojik yöntemler ve uygun diğer teknolojik yöntemlerle biyogaz, elektrik ve ısı enerjisi ile kompost, alternatif yakıt vb. ürünler elde edilmesi suretiyle depolanacak atık miktarının azaltılmasını amaçlandığı, bertaraf hizmeti verilecek alanları birden fazla yerde kurmak yerine entegre olmasını sağlayacak bir sistemde az, öz ve yetkili İdarelerce onay verilmiş alanlarda kurmanın çevre mevzuatı ile de bağdaşan bir durum olduğu ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Mahkeme kararının usul ve yasaya uygun olduğu belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ …'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Mahkeme kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, dosyanın tekemmül ettiği görüldüğünden, yürütmenin durdurulması istemi hakkında karar verilmeksizin, Tetkik Hakiminin açıklamaları
dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra işin gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
- MADDİ OLAY :
… Büyükşehir Belediye Başkanlığı tarafından Tekirdağ İli, Çorlu İlçesi, … Mahallesi sınırları içerisinde, … ada, … parsel ve … parsel üzerinde belirlenen 43.874,27 m2’lik alanda 95 ton/gün kapasiteli “Mekanik Ayırma Tesisi ve Biyometanizasyon Tesisi Projesi” yapılmak üzere … A.Ş. ile Tekirdağ Büyükşehir Belediye Başkanlığı arasında “İmtiyaz Devri Yapmak Suretiyle Entegre Katı Atık Yönetimi Tesislerinin Yapımı ve İşletilmesi ile Evsel Katı Atıkların Taşınması ve Aktarma İstasyonlarının İşletilmesi İşi” ile ilgili olarak 06.05.2020 tarihinde 29 yıllık sözleşme imzalanarak, planlanan Mekanik Ayırma Tesisi ve Biyometanizasyon Tesisinin; … ada, … parselde 19.340,75 m2 (Proje Alanı 1 Nolu Poligon) alanı kaplayacak, toplam 168.009,69 m2 alana sahip olan … ada, … parselde ise yaklaşık 24.533,52 m2 (Proje Alanı 2 Nolu Poligon) kısmının proje kapsamında kullanılacak şekilde ve 274 parsel ile 275 parsel arasında geçen Enerji Nakil Hattı ve İrtifak Hattı alanı proje alanı dışında kalacak şekilde 2 poligon olarak planlanarak toplamda 43.874,27 m2 alanı kaplayan taşınmazlar üzerinde, … A.Ş. tarafından yapılması planlanan "Mekanik Ayırma Tesisi ve Biyometanizasyon Tesisi" projesi ile ilgili olarak davalı idare tarafından 25/11/2014 tarih ve 29186 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Çevresel Etki Değerlendirmesi Yönetmeliğinin 17. maddesi uyarınca … tarih ve … sayılı Çevresel Etki Değerlendirmesi (ÇED) Gerekli Değildir kararı verilmiştir.
Bunun üzerine bakılan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
2872 sayılı Çevre Kanununun 2. maddesinde; "Çevresel Etki Değerlendirmesi: Gerçekleştirilmesi plânlanan projelerin çevreye olabilecek olumlu ve olumsuz etkilerinin belirlenmesinde, olumsuz yöndeki etkilerin önlenmesi ya da çevreye zarar vermeyecek ölçüde en aza indirilmesi için alınacak önlemlerin, seçilen yer ile teknoloji alternatiflerinin belirlenerek değerlendirilmesinde ve projelerin uygulanmasının izlenmesi ve kontrolünde sürdürülecek çalışmaları... ifade eder.'' hükmüne; 10. maddesinde, "Gerçekleştirmeyi plânladıkları faaliyetleri sonucu çevre sorunlarına yol açabilecek kurum, kuruluş ve işletmeler, Çevresel Etki Değerlendirmesi Raporu veya proje tanıtım dosyası hazırlamakla yükümlüdürler. Çevresel Etki Değerlendirmesi Olumlu Kararı veya Çevresel Etki Değerlendirmesi Gerekli Değildir Kararı alınmadıkça bu projelerle ilgili onay, izin, teşvik, yapı ve kullanım ruhsatı verilemez; proje için yatırıma başlanamaz ve ihale edilemez. Çevresel Etki Değerlendirmesine tâbi projeler ve Stratejik Çevresel Değerlendirmeye tâbi plân ve programlar ve konuya ilişkin usûl ve esaslar Bakanlıkça çıkarılacak yönetmeliklerle belirlenir." hükmüne yer verilmiştir.
25/11/2014 tarihli, 29186 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren ve dava konusu işlemin tesis edildiği tarihte yürürlükte bulunan Çevresel Etki Değerlendirmesi Yönetmeliğinin 4. maddesinde; "Çevresel etki değerlendirmesi gerekli değildir kararı: Seçme Eleme Kriterlerine Tabi Projeler hakkında yapılan değerlendirmeler dikkate alınarak, projenin çevre üzerindeki olumsuz etkilerinin, alınacak önlemler sonucu ilgili mevzuat ve bilimsel esaslara göre kabul edilebilir düzeylerde olduğunun belirlenmesi üzerine projenin gerçekleşmesinde çevre açısından sakınca görülmediğini belirten Bakanlık kararı olarak, Etki alanı: Gerçekleştirilmesi planlanan bir projenin işletme öncesi, işletilmesi ve işletme sonrasında etkilediği alanı olarak tanımlanmıştır. Aynı yönetmeliğin 6. maddesinde, "(1) Bu Yönetmelik kapsamındaki bir projeyi gerçekleştirmeyi planlayan gerçek veya tüzel kişiler; Çevresel Etki Değerlendirmesine tabi projeleri için; ÇED Başvuru Dosyasını, ÇED Raporunu, Seçme Eleme Kriterleri uygulanacak projeler için ise Proje Tanıtım Dosyasını, Bakanlıkça yeterlik verilmiş kurum/kuruluşlara hazırlatmak, ilgili makama sunulmasını sağlamak ve proje kapsamında verdikleri taahhütlere uymakla yükümlüdürler. (2) Kamu kurum/kuruluşları, bu Yönetmelik hükümlerinin yerine getirilmesi sürecinde proje sahiplerinin veya Bakanlıkça yeterlik verilmiş kurum/kuruluşların isteyeceği konuya ilişkin her türlü bilgi, doküman ve görüşü vermekle yükümlüdürler. (3) Bu Yönetmeliğe tabi projeler için "Çevresel Etki Değerlendirmesi Olumlu" kararı veya "Çevresel Etki Değerlendirmesi Gerekli Değildir" kararı alınmadıkça bu projelerle ilgili teşvik, onay, izin, yapı ve kullanım ruhsatı verilemez, proje için yatırıma başlanamaz ve ihale edilemez. (4) Bu Yönetmelik hükümlerine göre karar tesis edilmeden önce, projenin gerçekleştirilmesinin mevzuat bakımından uygun olmadığının tespiti halinde, aşamasına bakılmaksızın süreç sonlandırılır." kuralı yer almaktadır.
Yönetmeliğin EK-IV bölümünde Proje Tanıtım Dosyasının Hazırlanmasında Esas Alınacak Seçme Eleme Kriterleri belirtilmiş, 1. Projenin Özellikleri kısmında: a) Projenin ve yerin alternatiflerinin (proje teknolojisinin ve proje alanının seçilme nedenlerinin), b) Projenin iş akım şemasının, kapasitesinin, kapladığı alanın, teknolojisinin, çalışacak personel sayısının, c) Doğal kaynakların kullanımının (arazi kullanımı, su kullanımı, kullanılan enerji türü vb.), ç) Atık miktarının (katı, sıvı, gaz ve benzeri) ve atıkların kimyasal, fiziksel ve biyolojik özelliklerinin, d) Kullanılan teknoloji ve malzemelerden kaynaklanabilecek kaza riskinin, 2. Proje Yeri ve Etki Alanının Mevcut Çevresel Özellikleri kısmında: a) Mevcut Arazi Kullanımı ve kalitesi (tarım alanı, orman alanı, planlı alan, su yüzeyi ve benzeri), Ek-V’deki Duyarlı Yöreler Listesi dikkate alınarak korunması gereken alanlar, 3. kısmında; Projenin İnşaat ve İşletme Aşamasında Çevresel Etkileri ve Alınacak Önlemler ile Notlar ve Kaynakların, Ekler kısmında ise: 1- Proje için seçilen yerin koordinatlarının, 2- Proje alanı ve yakın çevresinin mevcut arazi kullanımını değerlendirmek için; yerleşim alanlarının, ulaşım ağlarının, enerji nakil hatlarının, mevcut tesislerin ve ek-5'de yer alan Duyarlı Yöreler Listesinde belirtilen diğer alanların (proje alanı ve yakın çevresinde bulunması halinde) yerlerine ilişkin verileri gösterir bilgiler 1/25.000 ölçekli halihazır harita (çevre düzeni planı, nazım, uygulama imar planı, vaziyet planı veya plan değişikliği teklifleri, topografik harita) üzerine işlenerek kısaca açıklanmasının, jeoloji haritasının ve depremselliğin belirtilmesi gerektiği şeklinde düzenlemelere yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Çevresel etki değerlendirmesi ile gerçekleştirilmesi planlanan projelerin çevreye olabilecek olumlu ya da olumsuz etkilerinin belirlendiği, olumsuz yöndeki etkilerin önlenmesi ya da çevreye zarar vermeyecek ölçüde en aza indirilmesi için alınacak önlemlerin irdelendiği, seçilen yer ile teknoloji alternatiflerinin belirlenerek değerlendirildiği, ayrıca projelerin uygulanmasının izlendiği ve kontrolünde sürdürülecek çalışmaların belirlendiği bir süreç öngörülmüş olup, projenin gerçekleştirileceği yer ile alternatif alanlar belirlenerek projenin hizmet amacı, önem ve gerekliliği kapsamında yerin ve etki alanının çevresel özellikleri, çevresel etkiler ve alınacak önlemlerin tartışılması, faaliyet yerinin belirlenmesinde ise, faaliyetin büyüklüğü, amacı, ulaşım, iklim, toprağın ve çevrenin özellikleri, olası etkiler ve etkilerin azami giderilme olanakları gibi unsurların etkili olması, bu bağlamda, sürdürülebilir kalkınma ve sürdürülebilir çevre dengesinin sağlanması hedeflenmekte, ÇED sürecinde verilen kararların iptali istemiyle açılacak davalarda, ÇED kararlarının bir bütün olarak çevresel etkilerinin irdelenmesi gerekmektedir.
Uyuşmazlık konusu ÇED Gerekli Değildir Kararına ilişkin Proje Tanıtım Dosyasının incelenmesinden; proje kapsamında 95 ton/gün kapasiteye sahip Mekanik Ayırma Tesisi ve Biyometanizasyon Tesisi kurulmasının planlandığı, 25.11.2014 tarih ve 29186 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Çevresel Etki Değerlendirmesi (ÇED) Yönetmeliğinin,“Ek-2: Seçme-Eleme Kriterleri Uygulanacak Projeler Listesi 5- İnşaat yıkıntı ve hafriyat atıkları hariç olmak üzere günlük kapasitesi 100 tonun altında olan atıkların kompostlaştırıldığı ve/veya diğer tekniklerle geri kazanıldığı, yakıldığı (Oksitlenme yoluyla yakma, piroliz, gazlaştırma, plazma vb. termal işlemler), düzenli depolandığı ve/veya nihai bertarafının yapıldığı tesisler” uyarınca, Proje Tanıtım Dosyasının hazırlandığı, tesisin, yatırımın gerçekleşmesi ile Tekirdağ 3. Grup Çevre Belediyeler Katı Atık Bertaraf Tesisleri Yapma ve İşletme Birliğine dahil ilçelerde (Çorlu Belediyesi, Marmaraereğlisi Belediyesi ve Ergene Belediyesi) oluşan karışık belediye atıklarının 95 ton/günlük kısmının, proje sahasında kurulacak Mekanik Ayırma Tesisinde işlenerek ayrıştırılmasının öngörüldüğü, ayrıştırma işlemi sonucu biyobozunur atıklar, bakiye atıklar, geri kazanımı mümkün atıklar ve tehlikeli ve elektronik atıklar elde edileceği, biyobozunur atıkların, doğrudan Biyometanizasyon Tesisine gönderilerek fermantasyon prosesine alınacağı, geri kazanımı mümkün olan kağıt, metal, plastik, cam vb. gibi atıkların ise türlerine göre ayrıştırılarak, lisanslı geri kazanım tesislerine verilerek ekonomiye yeniden kazandırılmasının sağlanacağı, tehlikeli ve elektronik atıkların, bu tür atıklara yönelik lisanslı geri kazanım/bertaraf tesislerine gönderileceği, ayrıca proje kapsamında üretilen biyogazdan, kojenarasyon motorlarıyla ısı ve elektrik enerjisi üretileceği, bunun için … ada, … parsel (eski … parsel) adresinde 14,53 MWt / 14,51 MWm / 14,14 MWe gücünde Elektrik Üretim Santrali kurulacağı, Elektrik Üretim Santralinin ısıl gücü bakımından ÇED kapsamı dışında kaldığı, kurulacak olan tesiste, ... Grup Çevre Belediyeler Katı Atık Bertaraf Tesisleri Yapma ve İşletme Birliğine dahil ilçelerde (Çorlu Belediyesi, Marmaraereğlisi Belediyesi ve Ergene Belediyesi) toplanan karışık belediye atıklarının bir kısmından ve dışarıdan farklı sektörlerden ayrıştırılmış olarak alınacak biyobozunur atıklardan, biyometanizasyon yöntemi ile biyogaz elde edilmesinin planlandığı görülmektedir.
Dava dosyasının incelenmesinden; davanın reddi yolundaki İdare Mahkemesi kararının, Dairemizin 12/10/2021 tarih ve E:2021/7471, K:2021/11261 sayılı kararıyla; proje sahasının yakınında bulunan … A.Ş. adlı geri kazanım tesisi, maden ocağı, kırma eleme tesisi, asfalt plent tesisi ve hazır beton tesisinin proje sahasına mesafelerinin belirlenmesi suretiyle, anılan tesisler ile kümülatif etki değerlendirmesi yapılması gerekip gerekmeyeceği ve proje tanıtım dosyasında yer alan flora ve faunaya ilişkin açıklamaların, çevreye etkilerinin ve bu hususlara ilişkin önlemlerin yeterli olup olmadığının ortaya konulması hususlarında yeniden değerlendirme yapılması gerektiği gerekçesiyle bozulması üzerine, Mahkemesince yeniden yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi neticesinde alınan ve kararda detaylarına yer verilen Bilirkişi Raporunda; Proje Tanıtım Dosyasında spesifik proje alanı ve çevresinden ziyade Tekirdağ il genelini kapsayacak şekilde literatüre dayalı fauna ve flora elemanlarına ait envanterin sunulduğu, sorumlu olunan mevzuat gereği proje tanıtım dosyasında, bulunması muhtemel fauna ve flora elemanlarının özel olarak korunmasını güvence altına alacak uygun ve gerekli yasal ve idari önlemlerin (örn; vejetasyon dönemlerinin takibi, biyolojik izleme, dönemsel izleme, fotokapan vb.) neler olduğu ve nasıl uygulanabileceği hususlarına yer verilmediği, ancak, hali hazırda proje alanı da dahil olmak üzere bulunduğu çevre ve faktörler dikkate alındığında, ortamın ruderal (yol kenarları, atık alanları gibi, genelde insanlar tarafından, bitki yaşamına elverişsiz hale getirilmiş, dengesizleştirilmiş alanlarda koloniler halinde yetişen bitki türleri) bir özellik gösterdiği, bu kapsamda değerlendirildiğinde, tesisin faaliyet sürecinde mevcut fauna ve flora elemanlarında majoör bir değişikliğe sebep olmayacağı, mevcut vejetasyon durumunun benzer şekilde ortamda varlığını sürdüreceği kanaatinin geçerli olduğu değerlendirmesinin yapıldığı görülmektedir.
Her ne kadar dava konusu ÇED Gerekli Değildir kararına konu, Proje Tanıtım Dosyasında, tesisin, proje sahasının yakınında bulunan … A. Ş. adlı geri kazanım tesisi, maden ocağı, kırma eleme tesisi, asfalt plent tesisi ve hazır beton tesisinin proje sahasına mesafelerinin belirlenmesi suretiyle, anılan tesisler ile kümülatif etki değerlendirmesi yapılmadığı değerlendirmesi yapılmış olsa da; Tekirdağ İli, Çorlu İlçesi, … Mahallesi sınırları içerisinde, … ada, … parsel ve … parsel üzerinde belirlenen 43.874,27 m2’lik alanda yapılması planlanan “Mekanik Ayırma Tesisi ve Biyometanizasyon Tesisi Projesi” ile yine … Büyükşehir Belediye Başkanlığı tarafından, Tekirdağ İli, Çorlu İlçesi, … Mahallesi sınırları içerisinde, yine … ada, … ve … nolu parseller üzerinde, 187.350,44 m2'lik alanda planlanan, Mekanik Ayırma Tesisi ve Biyometanizasyon Tesisinin kapasitesi arttırılmak ve yeni tesisler eklenmek suretiyle güncel mevzuata uygun olarak ayırma, geri dönüşüm/kazanım, depolama ve bertaraf etme metotlarının uygulandığı “Çorlu Entegre Katı Atık Yönetimi Tesisi”ne yönelik verilen ÇED Olumlu Kararına ilişkin Nihai ÇED Raporunun incelenmesinden; dava konusu Mekanik Ayırma Tesisi ve Biyometanizasyon Tesisini de içerecek şekilde Nihai ÇED Raporunda; "Kümülatif emisyonlara esas tesis etki alanı"nın, Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği, Ek-2, (f), 2. maddesinde düzenlendiği şekliyle tesis etki alanının; proje alanının bir kenar noktasına mesafesi 1 km olacak şekilde, bu nokta etrafında her bir kenar uzunluğu yaklaşık 2 km olan alan bir kare alandan oluştuğu, tesis etki alanı Şekil 2’de gösterildiği, tesis inceleme alanı 250 m mesafede 10 derece aralıklarla polar grid olacak şekilde tanımlandığı ve kümülatif etkilerde göz önüne alınarak, proje alanının orta noktası kabul edilecek şekilde, bu nokta etrafında çapı 4 km olan alan bir daire inceleme alanı olarak belirlendiği ifadesine yer verildiği, Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği hükümleri kapsamında tesis etki alanının toz ve gürültü emisyonları için bir kenar uzunluğunun 2 km olarak değerlendirildiği, Hava Kalitesi Dağılım Modellemesi Raporunun bu mesafe dikkate alınarak hazırlandığının görüldüğü, nihai ÇED Raporunun III.25. Bölümünde Kümülatif Etki Değerlendirmesine yer verildiği, projenin inşaat ve işletme aşamalarında oluşacak toz emisyonları değerlendirilirken proje sahasının etrafında bulunan tesisler ile birlikte kümülatif değerlendirme yapıldığının belirtildiği, bu doğrultuda proje sahasında oluşacak toz emisyonları hesaplamaları yapılırken söz konusu tesislerden kaynaklı toz emisyonlarının da hesaplamalara dahil edildiğinin, tesis etki alanı proje alanının orta noktası kabul edilecek şekilde, bu nokta etrafında çapı 4 km olan alan bir daire inceleme alanı olarak belirlenerek yapılan hesaplamalar ve değerlendirmelere Ek-22’de verilmiş olan Hava Kalitesi Dağılım Modellemesi Raporunda ve ilgili bölümlerde detaylı olarak yer verildiği, bu çalışmalar doğrultusunda; söz konusu tesisler işletmedeyken proje sahasında gerek inşaat aşamasında gerekse işletme aşamasında gerçekleştirilecek faaliyetler sonucu oluşacak toz emisyonlarının en yakın yerleşim birimlerinin ve yapıların bulunduğu mesafelerde ilgili sınır değerlerin altına ineceğinin görüldüğü, projenin inşaat ve işletme aşamasındaki emisyonlar, gürültü vb. olası etkileri değerlendirilirken proje sahasında bulunan tesislerin de kümülatif olarak değerlendirildiği ve yapılan değerlendirmeler sonucu ilgili bölümlerde detaylı açıklanarak en yakın yapılarda ve yerleşim birimlerinde ilgili mevzuatta belirtilen sınır değerlerin sağlandığının belirtildiği görülmüştür.
Bununla birlikte; Mahkeme Kararında; kararın gerekçesi olarak yer verilen diğer hususların değerlendirilmesinden; “Mekanik Ayırma, Biyokurutma ve Biyometanizasyon Tesisleri İle Fermente Ürün Yönetimi Tebliği”nin "Genel İlkeler" başlıklı 5. maddesinin (ğ) bendinde; 23.9.2020 tarihli, 31253 sayılı Resmi Gazete ile yapılan değişilik uyarınca; "Bu Tebliğ kapsamında kurulması planlanan atık işleme tesislerine ait Ek-5’te yer alan formata uygun olarak hazırlanan fizibilite raporu ile Bakanlıktan uygun görüş alınır ve sonrasında çevresel etki değerlendirmesi süreci tamamlanır." hükmünün, dava konusu Karara konu Proje Tanıtım Dosyası idareye sunulduktan sonra düzenlendiği, madde metninin Proje Tanıtım Dosyasının sunulduğu tarihte, yürürlükte olan; "Bu Tebliğ kapsamında kurulması planlanan atık işleme tesislerine ait bu Tebliğin eki Ek-5’te yer alan formata uygun olarak hazırlanan ön fizibilite raporu ile teknoloji ve projelerin uygulanmasına ilişkin hazırlanan uygulama projelerine Bakanlıktan uygun görüş alınması zorunludur." düzenlemesine uygun olarak Fizibilite Raporunun süreç içerisinde hazırlanarak idareye sunulduğu görülmüştür.
Yine, Proje Tanıtım Dosyasının incelenmesinden; Atık Kabul Biriminin 10.10.2015 tarih ve 29498 sayılı “Mekanik Ayırma, Biyokurutma ve Biyometanizasyon Tesisleri İle Fermente Ürün Yönetimi Tebliği”nin, 3. Bölümünde belirtilen özelliklere uygun şekilde tasarlanacağının, atık kabul biriminin meteorolojik olayların etkilerine karşı üzeri kalıcı yapı malzemesi ile kapalı olarak inşa edileceğinin, bu şekilde kokunun önleneceği, atık kabul biriminin tabanının, sızdırmazlığı sağlayacak şekilde en az 30 cm kalınlığında, C30 beton ve tutuşmaz malzemeden yapılacağının, tabanda atığın yer altı suyu, kanalizasyon veya yer üstü suyuyla temas etmesini veya sızmasını engelleyecek şekilde ayrı toplama mekanizması geliştirileceği ve atık kabul biriminde oluşacak sızıntı suyunun toplanabilmesi için zemine uygun şekilde eğim verileceğinin taahhüt edildiği, yine tesise giriş-çıkış yapan kamyonlarının tekerleklerinin yıkanması amacıyla tesis girişinde uygun bir yere tekerlek yıkama ünitesi kurulacağı, tekerlek yıkama ünitesinin; çamur yumuşatma havuzu ve yıkama platformundan oluşacağı, tesise giriş-çıkış yapacak olan kamyonların, öncelikle su dolu olan çamur yumuşatma havuzundan geçeceği, bu ünitede kamyonların altında ve tekerlek platformlarındaki çamurların yumuşaması ve temizlenmesinin sağlanacağının taahhüt edildiği görülmektedir.
Bu durumda; yukarıda yer verilen hususlar dikkate alındığında; bilirkişi raporunda bulunan ve Mahkeme kararına dayanak alınan değerlendirmelerin, Proje Tanıtım Dosyasını kusurlandırıcı nitelikte bulunmadığı; Proje Tanıtım Dosyası kapsamında yapılan çalışmaların ve projenin olumsuz çevresel etkilerinin en aza indirilmesi için öngörülen önlemlerin bilimsel esaslara uygun ve yeterli olduğu sonucuna varılmaktadır.
Bu itibarla; dava konusu "Çevresel Etki Değerlendirmesi Gerekli Değildir" kararında hukuka aykırılık, işlemin iptali yolundaki temyize konu İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1.2577 sayılı Kanunun 49. maddesine uygun bulunan davalı ile davalı yanında müdahillerin temyiz istemlerinin kabulüne,
2. Dava konusu işlemin yukarıda özetlenen gerekçeyle iptaline ilişkin temyize konu ... İdare Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının BOZULMASINA, 2577 sayılı Kanunun 20/A maddesinin ikinci fıkrasının (i) bendi uyarınca DAVANIN REDDİNE,
3. Aşağıda ayrıntısı gösterilen ve davacı tarafından yapılan … TL yargılama giderinin üzerinde bırakılmasına, davalı idare tarafından yapılan … TL yargılama giderinin davacıdan alınarak davalı idareye verilmesine, davalı idare yanında müdahil … Büyükşehir Belediye Başkanlığı tarafından yapılan … TL yargılama giderinin davacıdan alınarak … Büyükşehir Belediye Başkanlığına verilmesine, davalı idare yanında müdahil … A.Ş. Tarafından yapılan … TL yargılama giderinin davacıdan alınarak … A.Ş.'ye verilmesine, hüküm tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca belirlenen …-TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalı idareye verilmesine, … Büyükşehir Belediye Başkanlığı tarafından yatırılan ve kullanılmayan … TL yürütmeyi durdurma harcının, istemi halinde ilgilisine iadesine,
4. Dosyanın anılan Mahkemeye gönderilmesine,
5. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 20/A-2-(i) maddesi uyarınca, karar düzeltme yolunun kapalı olduğunun duyurulmasına, 15/11/2022 tarihinde oyçokluğuyla karar verildi.
KARŞI OY (X):
Uyuşmazlık konusu, “Mekanik Ayırma Tesisi ve Biyometanizasyon Tesisi”ne yönelik ÇED Gerekli Değildir Kararına ilişkin Proje Tanıtım Dosyası hakkında; bilirkişi raporunda, tesisin yakınında kümülatif etki oluşturacak uzaklıkta bulunan diğer tesisler ile birlikte aynı etkilenme alanında çevreye etkileri yönünden kümülatif etki değerlendirmesi yapılması gerekirken, bu değerlendirmenin yapılmadığı tespiti yapıldığından, söz konusu eksiklik nedeniyle çevresel açıdan yeterli inceleme, araştırma ve değerlendirme içermeyen Proje Tanıtım Dosyasına dayanılarak verilen dava konusu "ÇED Gerekli Değildir" kararında hukuka uyarlık bulunmadığı, dava konusu işlemin iptali yolunda verilen Mahkeme kararının onanması gerektiği oyuyla çoğunluk kararına katılmıyoruz.