T.C.
D A N I Ş T A Y
ONUNCU DAİRE
Esas No : 2022/8231
Karar No : 2023/7141
DAVACI: …
VEKİLİ: Av. …
DAVALI: … Bakanlığı
VEKİLİ: Hukuk Müşaviri Av. …
İSTEMİN_ÖZETİ: 27/03/2002 tarih ve 24708 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Özel Hastaneler Yönetmeliği'nin, 06/10/2022 tarih ve 31975 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Özel Hastaneler Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 3. maddesi ile değiştirilen ek 5. maddesinin birinci fıkrasının (ı) bendi ile anılan değişikliğin 5. ve 6. maddelerinin iptali istenilmektedir.
DAVACININ İDDİALARI: Davacı tarafından, dava konusu düzenlemenin hukuka ve üst hukuk normlarına aykırı olduğu, hekimlerin çalışma hakkına ve hastaların hekim seçme özgürlüğü ile sağlık hizmetine erişme haklarına hukuka aykırı olarak müdahale edildiği iddia edilerek iptali istenilmektedir.
DAVALININ SAVUNMASI: Davalı idare tarafından, davaya konu düzenlemenin üst hukuk normlarına ve hizmetin gereklerine uygun olarak tesis edildiği, hukuka aykırı ve iptali gerektirir bir husus bulunmadığı belirtilerek davanın reddi gerektiği savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ: …
DÜŞÜNCESİ: Dava konusu düzenleme ile davacı arasında menfaat ilgisinin bulunması nedeniyle davanın esasının incelenmesi gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, yürütmenin durdurulması istemi hakkında bir karar verilmeksizin dava dilekçesi 2577 sayılı Kanun'un 14. maddesinin üçüncü fıkrasının (c) bendi yönünden incelenerek gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "İdari dava türleri ve idari yargı yetkisinin sınırı" başlıklı 2. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde, iptal davalarının idari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı menfaatleri ihlal edilenler tarafından açılacağı; "Dilekçeler üzerine ilk inceleme" başlıklı 14. maddesinin üçüncü fıkrasının (c) bendinde, dava dilekçesinin, davacının dava açma ehliyeti olup olmadığı yönünden inceleneceği; "İlk inceleme üzerine verilecek karar" başlıklı 15. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde, davacının, iptali istenen işlem yönünden dava açma ehliyetinin bulunmadığı anlaşıldığında davanın reddine karar verileceği hükümlerine yer verilmiştir.
İptal davaları, idarenin hukuka uygun davranmasını sağlayan en önemli denetim araçlarından olmakla birlikte her idari işleme karşı herkes tarafından iptal davası açılmasının idari işlemlerde istikrarsızlığa neden olmaması ve idarenin işleyişinin bu yüzden olumsuz etkilenmemesi için dava konusu edilecek işlem ile dava açacak kişi arasında belli ölçüler içinde menfaat ilişkisi bulunmasını öngören yasa koyucu, iptal davaları için menfaat ihlalini, subjektif ehliyet koşulu olarak aramaktadır.
İptal davalarındaki subjektif ehliyet koşulunun, doğrudan doğruya hukuk devletinin yapılandırılması ve sürdürülmesine ilişkin bir sorun olması dolayısıyla, idari işlemlerin hukuka uygunluğunun iptal davası yoluyla denetlenmesini engellemeyecek bir biçimde anlaşılması gerekmektedir.
İptal davasının içtihat ve doktrinde belirlenen hukuki nitelikleri göz önüne alındığında, idari işlemlerin; ancak bu idari işlemle meşru, kişisel ve güncel bir menfaat ilgisi kurulabilenler tarafından iptal davasına konu edilebileceği kabul edilmektedir.
Taraf ilişkisinin kurulması için gerekli olan kişisel, meşru ve güncel bir menfaat ilgisinin varlığı, davanın niteliğine ve özelliğine göre idari yargı yerlerince belirlenmekte, davacının idari işlemle ciddi ve makul, maddi ve manevi bir ilişkisinin, hukuken korunması gereken bir menfaat bağının bulunması dava açma ehliyeti için gerekli sayılmaktadır.
Dava konusu edilen 27/03/2002 tarih ve 24708 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Özel Hastaneler Yönetmeliği'nin, 06/10/2022 tarih ve 31975 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Özel Hastaneler Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 3. maddesi ile değişik ek 5. maddesinin birinci fıkrasının (ı) bendinde muayenehanesi bulunan hekimlerin, muayenehanelerine müracaat eden hastalarının teşhis ve tedavisini özel hastanelerde yapabilmelerine ilişkin usul ve esasların düzenlendiği, anılan hükme ilişkin geçiş sürecine dair düzenlemelere 5. maddede yer verildiği ve 6. madde ile de anılan (ı) bendine aykırılık halinde uygulanacak müeyyidelerin belirlendiği görülmektedir.
Dava dilekçesinin incelenmesinden, davacının ortopedi ve travmatoloji uzmanı olduğu, aynı zamanda Sağlık Bilimleri Üniversitesi Gülhane Tıp Fakültesinde profesör unvanıyla öğretim üyesi olarak görev yapmakta olduğu ancak muayenehanesi bulunan hekimlerin, muayenehanelerine müracaat eden hastalarının teşhis ve tedavisini özel hastanelerde yapma koşullarını içeren dava konusu Yönetmelik düzenlemesinin iptalini istemekte davacı ile dava konusu işlem arasında hukuki menfaat ilişkisini ortaya koyan bir belgenin dava dilekçesi ekinde yer almadığı, davalı idarenin savunma dilekçesinde ise, davacının mesleğini muayenehanesinde işletmediği ve kamuda görev yaptığının belirtildiği anlaşıldığından, davacının anılan düzenlemelerinin iptalini istemekte ehliyetli olup olmadığının ortaya konulabilmesi bakımından Dairemizin 06/07/2023 tarihli ara kararı ile davacıdan menfaatini ortaya koyacak şekilde gerekli açıklamanın yapılarak, menfaatini ortaya koyan bilgi ve belgelerin bir örneğinin sunulmasının istenilmesine, davalı idareden ise davacıya ait düzenlenmiş bir muayenehane uygunluk belgesinin bulunup bulunmadığının sorulmasına karar verilmiştir.
Ara kararına gelen cevabi yazılarda, yargı kararı üzerine davacı hakkında düzenlenmiş olan 23/10/2017 tarihli muayenehane uygunluk belgesinin iptal edilmiş olduğu, davacının muayenehanesinin bulunmadığı, davacının Sağlık Bilimleri Üniversitesi Gülhane Tıp Fakültesinde profesör unvanıyla öğretim üyesi olarak görev yapmakta olduğu anlaşılmıştır.
Bu durumda, davacının hâlihazırda kamuda mesleğini icra etmekte olduğu, muayenehanesi bulunan hekimlerin, muayenehanelerine müracaat eden hastalarının teşhis ve tedavisini özel hastanelerde yapma koşullarını içeren dava konusu Yönetmelik düzenlemesinin, davacının kişisel menfaatini doğrudan etkilemesinin söz konusu olmadığı ve hükmün iptalini istemekte güncel bir menfaatinin bulunmadığı, bu haliyle davanın ehliyet yönünden reddi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.
Öte yandan, davacı tarafından kamudan emekli olduğunda ya da mesai saatleri dışında da çalışmak üzere adına muayenehane çalışma ruhsatı düzenlenmesi ve özel hukuk tüzel kişilerine veya kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarına ait herhangi bir iş yerinde veya vakıf yükseköğretim kurumlarında çalışmak üzere kendisine çalışma belgesi verilmesi isteminin reddine ilişkin Ankara Valiliği İl Sağlık Müdürlüğünün … tarih ve … sayılı işleminin iptali istemiyle açılan dava sonucunda muayenehane işletebileceği, böylece dava konusu düzenlemenin menfaatini etkileyeceği iddia edilmekte ise de, söz konusu davada, Dairemizin 21/11/2023 tarih ve E:2021/5720, K:2023/7137 sayılı kararı ile dava konusu işlemin iptaline ilişkin Ankara 11. İdare Mahkemesi kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun kabulü ile İdare Mahkemesi kararının kaldırılması ve davanın reddi yolundaki … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının kesin olarak onanmasına karar verildiğinden ve emeklilik sonrası muayenehane açabilecek olması da güncel bir menfaat ilgisi olarak kabul edilemeyeceğinden, davacının bu yöndeki iddialarına itibar edilmemiştir.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1-Davanın EHLİYET YÖNÜNDEN REDDİNE,
2-Yargılama giderlerinin davacı üzerinde bırakılmasına,
3- Karar tarihinde yürürlükte olan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi Uyarınca belirlenen … TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalı idareye verilmesine,
4- Kullanılmayan … TL yürütmenin durdurulması harcı ile artan posta ücretinin isteği halinde davacıya iadesine,
5- Bu kararın tebliğini izleyen günden itibaren 30 (otuz) gün içinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kuruluna temyiz yolu açık olmak üzere, 21/11/2023 tarihinde oyçokluğuyla karar verildi.
(X) KARŞI OY : Dava, 27/03/2002 tarih ve 24708 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Özel Hastaneler Yönetmeliği'nin, 06/10/2022 tarih ve 31975 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Özel Hastaneler Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 3. maddesi ile değiştirilen ek 5. maddesinin birinci fıkrasının (ı) bendi ile anılan değişikliğin 5. ve 6. maddelerinin iptali istemiyle açılmıştır.
İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde, idari işlemler hakkında hukuka aykırı olduklarından dolayı menfaati ihlal edilenlerin iptal davası açabilecekleri hükme bağlanmıştır.
Davacı tarafından, kamuda mesleğini icra eden bir hekim olduğunun belirtildiği, ileride kamudaki görevinden ayrılarak muayenehane açmak istemesi halinde dava konusu düzenleme nedeniyle mesleğini ifa etmekte zorluk çekeceği ileri sürülerek iptal davası açıldığı görülmektedir.
Davacının hekim olması karşısında, dava konusu düzenlemeden dolayı menfaat ihlalinin söz konusu olduğu anlaşılmakla, davanın esasının incelenmesi gerektiği oyuyla, davanın ehliyet yönünden reddine dair verilen Daire kararına katılmıyorum.