T.C.
D A N I Ş T A Y
ALTINCI DAİRE
Esas No : 2022/8266
Karar No : 2023/7890
TEMYİZ EDEN (DAVACILAR) : 1- ... 2- ...
3- ... 4- ...
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince verilen ... tarih ve E:... , K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Giresun İli, Piraziz İlçesi, ... Mahallesi, ... ada,... parsel sayılı taşınmazın da bulunduğu alanda ... tarih ve ... sayılı Piraziz Belediye Encümeni kararıyla onaylanan parselasyon işlemi ile parselasyon işleminin dayanağı olan ... tarih ve ... sayılı Piraziz Belediye Meclisi kararıyla onaylanan 1/1000 ölçekli revizyon uygulama imar planı ve 1/5000 ölçekli revizyon nazım imar planının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: (Kapatılan) ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:... , K:... sayılı kararda; dava dosyası ile ... İdare Mahkemesinin E.... sayılı dava dosyasının incelenmesinden, parselasyon işleminin 05/10/2021-03/11/2021 tarihleri arasında askıya çıkarıldığı, ... tarih ve ... sayılı yazıyla parselasyon işleminden davacıların haberdar edildiği, bunun üzerine davacılar tarafından parselasyon işlemine 09/11/2021 tarihinde itiraz edildiği, askı süreleri içinde olmayan itirazın, 2577 sayılı Kanunun 11. maddesi kapsamında sayılarak 30 gün sonra 09/12/2021 tarihinde zımnen reddedildiği, itirazın reddine yönelik işlemin davacıya 17/12/2021 tarihinde tebliğ edildiği, ancak itirazın zımnen reddedildiği 09/12/2021 tarihinden itibaren 60 gün içerisinde en geç 09/02/2022 tarihinde dava açılması gerekirken bu sürenin geçirildiği, 1/1000 ve 1/5000 ölçekli planlara ilişkin ise; 2577 sayılı Kanunun 10. maddesi uyarınca 1/1000 ölçekli uygulama imar planı ve 1/5000 ölçekli nazım imar planına karşı davalı idareye yapılan bir başvurunun olmadığı ve 27/10/2020-25/11/2020 tarihleri arasında askıya çıkarılan 1/1000 ve 1/5000 ölçekli imar planlarına karşı askı süresini izleyen son günden itibaren dava açılması gerekirken bu süreler geçirildikten sonra 15/02/2022 tarihinde açılan işbu davanın esasının süre aşımı nedeniyle nedeniyle incelenmesine olanak bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle, davanın süreaşımı nedeniyle reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve istinaf dilekçelerinde ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davanın süresinde açıldığı iddiasıyla temyize konu kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Temyiz edilen kararda bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından, usul ve kanuna uygun olan kararın onanması gerektiği savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ ...'NİN DÜŞÜNCESİ : Dava konusu parselasyon işlemine yapılan itiraz nedeniyle, dava açma süresinin İdari Yargılama Usulü Kanununun 11. maddesi kapsamında belirlenmesi gerekmektedir. Dava konusu parselasyon işleminin 05/10/2021-03/11/2021 tarihleri arasında askıya çıkarıldığı, Piraziz Belediye Başkanlığının ... tarih ve ... sayılı parselasyon işleminin yapıldığına ilişkin bilgilendirme yazısının 19/10/2021 tarihinde davacıya tebliğ edildiği ve davacının askı süresi içerisinde herhangi bir itirazda bulunmadığı, ancak davacının parselasyon işleminin içeriğinden parselasyon işlemine itiraz ettiği tarih olan 09/11/2021 tarihi itibariyle muttali olduğunun kabulü gerektiği, bu nedenle dava açma süresinin itiraz tarihi itibariyle hesaplanması gerektiği, parselasyon işlemine yapılan itiraz ile bu tarihte işlemeye başlayan dava açma süresinin durduğu, itirazın zımnen reddedildiği 09/12/2021 tarihinden itibaren kalan 60 gün içerisinde en geç 07/02/2022 tarihinde açılması gerekirken yasal dava açma süresi geçirildikten sonra 15/02/2022 tarihinde parselasyon işlemine karşı açılan davanın süresinde olmadığı, davacının parselasyon işlemine karşı açtığı davada süre aşımı bulunması nedeniyle, 2577 sayılı Yasanın 7. maddesinin 4. fıkrası uyarınca uygulama işlemi niteliğindeki parselasyon işleminin dayanağı dava konusu imar planları bakımından davanın süresinde açılmadığının kabulü gerekmekle birlikte, 27/10/2020-25/11/2020 tarihleri arasında askıda ilan edilen 1/1000 ölçekli revizyon uygulama imar planı ile 1/5000 ölçekli revizyon nazım imar planına askı süresi içerisinde yapılan itirazların kabulü neticesinde planların yeniden askıya çıkartıldığı ve 2. askı sürecinde itiraz edilmeden 14/01/2021 tarihinde kesinleştiği göz önünde bulundurulduğunda, davacı tarafından askı süreleri içinde itiraz edilmeyerek dava açma süresi geçtikten çok sonra dava konusu parselasyon işleminin yapılması üzerine 15/02/2022 tarihinde bakılan davanın açıldığı ve son askı tarihinden itibaren anılan imar planlarına karşı dava açma süresi içinde açılmayan davada süre aşımı nedeniyle esasının incelenmesine olanak bulunmadığı sonucuna ulaşıldığından davanın süre aşımı nedeniyle reddine ilişkin karara karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine dair temyize konu idari dava dairesi kararında sonucu itibarıyla isabetsizlik bulunmamaktadır. Belirtilen gerekçeyle Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının onanması gerektiğinin uygun olacağı düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Giresun İli, Piraziz İlçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... parsel sayılı taşınmazın bulunduğu alanda ... tarih ve ... sayılı Piraziz Belediye Encümeni kararıyla onaylanan parselasyon işleminin 05/10/2021-03/11/2021 tarihleri arasında askıya çıkarılmasından sonra, "askıya çıkarılan parselasyon işlemine karşı tebligatın yapılmasından itibaren 30 gün içinde itiraz edilebileceğine" dair davalı idarenin ... tarih ve ... sayılı yazısının 19/10/2021 tarihinde davacıya tebliğ edildiği, davacılar tarafından parselasyon işlemine 09/11/2021 tarihinde yapılan itirazın reddine dair ... tarih ve ... sayılı Piraziz Belediye Encümeni kararının 17/12/2021 tarihinde tebliğ edilmesi üzerine Piraziz Belediye Encümeni kararıyla onaylanan parselasyon işlemi ile işlemin dayanağı olan 1/1000 ölçekli revizyon uygulama imar planı ve 1/5000 ölçekli revizyon nazım imar planının iptali istemiyle 15/02/2022 tarihinde bakılan davanın açıldığı anlaşılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
3194 sayılı İmar Kanununun, “Planların hazırlanması ve yürürlüğe konulması” başlıklı 8. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinde, "İmar Planları; Nazım İmar Planı ve Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır veya yaptırılır. Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. Bu planlar onay tarihinden itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar.” hükmüne yer verilmiştir.
3194 sayılı İmar Kanununun 19. maddesinde, "İmar planlarına göre parselasyon planları yapılıp, belediye ve mücavir alan içinde belediye encümeni, dışında ise il idare kurulunun onayından sonra yürürlüğe girer. Bu planlar bir ay müddetle ilgili idarede asılır. Ayrıca mutat vasıtalarla duyurulur. Bu sürenin sonunda kesinleşir. Tashih edilecek planlar hakkında da bu hüküm uygulanır. " kuralı yer almaktadır.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun “Dava Açma Süresi” başlıklı 7. maddesinde, dava açma süresinin özel kanunlarında ayrı süre gösterilmeyen hallerde Danıştay’da ve İdare Mahkemelerinde altmış (60) gün olduğu; ilanı gereken düzenleyici işlemlerde dava süresinin, ilan tarihini izleyen günden itibaren başlayacağı, ancak bu işlemlerin uygulanması üzerine ilgililerin düzenleyici işlem veya uygulanan işlem yahut her ikisi aleyhine birden dava açabileceği, yine aynı Yasanın “Üst Makamlara Başvurma” başlıklı 11. maddesinde, ilgililer tarafından idari dava açılmadan önce, idari işlemin kaldırılması, geri alınması, değiştirilmesi veya yeni bir işlem yapılmasının üst makamdan, üst makam yoksa işlemi yapmış olan makamdan, idari dava açma süresi içinde istenebileceği, bu başvurunun işlemeye başlamış olan idari dava açma süresini durduracağı, otuz (30) gün içinde (Dava konusu 1/1000 ölçekli uygulama imar planı ve 1/5000 ölçekli nazım imar planının onaylandığı tarihte yürürlükte bulunan "altmış" ibaresi, 08/07/2021 tarih ve 7331 sayılı Kanunun 2. maddesiyle "otuz" olarak değiştirilmiştir.) bir cevap verilmezse isteğin reddedilmiş sayılacağı kurala bağlanmıştır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Yukarıda aktarılan mevzuat hükümlerinin birlikte değerlendirilmesinden, 3194 sayılı Kanunun yukarıda aktarılan 8. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendi ve 19. maddesi uyarınca, imar planları ile parselasyon işleminin ilan edilmesi üzerine askı süreleri içinde planlara ve parselasyon işlemine itiraz edilebileceği, itiraz edildiğinde ise bu başvuruya son ilan tarihinden itibaren 30 gün içinde (Dava konusu 1/1000 ölçekli uygulama imar planı ve 1/5000 ölçekli nazım imar planının onaylandığı tarihte yürürlükte bulunan "altmış" ibaresi 08/07/2021 tarih ve 7331 sayılı Kanunun 2. maddesiyle "otuz" olarak değiştirilmiştir.) cevap verilmeyerek isteğin reddedilmiş sayılması halinde, bu tarihi takip eden 60 günlük dava açma süresi içinde veya son ilan tarihini izleyen 30 gün içinde cevap verilmek suretiyle isteğin reddedilmesi halinde bu cevap tarihinden itibaren 60 günlük dava açma süresi içinde idari dava açılabileceği sonucuna varılmaktadır.
İmar planları ya da ilgilisine askı süresi içinde tebliğ edilen parselasyon işlemine askı süresi içinde bir itirazda bulunulmamış ise davanın, 2577 sayılı Kanunun 7. maddesi uyarınca imar planları ya da parselasyon işleminin son ilan tarihini izleyen günden itibaren 60 gün içinde açılması gerekir. Ancak askı süresi içinde itirazda bulunulmamış olmakla birlikte, imar planları veya bireysel işlem niteliğinde bulunan parselasyon işleminin son ilan tarihini izleyen günden itibaren 60 gün içinde 2577 sayılı Kanunun 11. maddesi uyarınca itirazda bulunabileceği açıktır. 3194 sayılı Kanunda imar planları ile parselasyon işlemine yönelik ilanen askıya çıkarıldıkları süre içinde özel bir itiraz sürecinin öngörülmüş olmasının, idari yargılama usulüne ilişkin temel kuralları düzenleyen 2577 sayılı Kanunun 11. maddesinde tanınan, ilgililerin idari dava açmadan önce dava açma süresi içinde, idari işlemin kaldırılması, geri alınması, değiştirilmesi veya yeni bir işlem yapılmasını isteme hakkını ortadan kaldırmayacağı açıktır. Zira imar planları ile parselasyon işlemine yönelik askıda ilan süresini düzenleyen 3194 sayılı Kanunda dava açma süresinin son ilan tarihinden itibaren başlayacağına ilişkin ayrıca özel bir hüküm bulunmamaktadır. Bu bakımdan ilan süresi içinde itirazda bulunmayan ilgililerin, askıdan indirildiğinde bu suretle dava açılabilecek kesin bir işlem niteliğine bürünen imar planları ve bireysel işlem niteliğinde bulunan parselasyon işlemine, bu tarihten itibaren dava açma süresi içinde 2577 sayılı Kanunun 11. maddesi uyarınca itiraz hakkının bulunduğunun kabulü gerekmektedir.
Aksi düşünce ile yorum yapılması, diğer bir ifade ile yasalarda özel bir dava açma süresi bulunmaksızın 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununda öngörülmüş olan genel dava açma sürelerinin uygulanmaması, hukuki belirlilik ilkesine aykırı düşmekle birlikte mahkemeye erişim hakkının dolayısıyla adil yargılanma hakkının ihlal edilmesine yol açacaktır. Nitekim Anayasa Mahkemesinin birçok kararında, dava açma süresi ile ilgili olarak mahkemelerin usul kurallarını uygularken yargılamanın hakkaniyetine zarar getirecek ölçüde katı şekilcilikten kaçınmaları gerektiği gibi kanunla öngörülmüş usul şartlarının ortadan kalkmasına neden olacak ölçüde aşırı esneklikten de kaçınmaları gerektiği, bu kapsamda mevzuatta öngörülen dava açma süresine ilişkin kuralların hukuka açıkça aykırı olarak yanlış uygulanması veya bu sürelerin hatalı hesaplanması nedenleriyle kişilerin dava açma ya da kanun yollarına başvuru haklarını kullanmasına engel olunmasının mahkemeye erişim hakkını ihlal edebileceği genel bir ilke olarak vurgulanmıştır. (Demirdöven Köyü Tüzel Kişiliği ve Diğerleri Başvurusu, B.No: 2014/14359, Ali Ertan ve Diğerleri Başvurusu, B.No: 2016/6190, Süleyman Tokgöz Başurusu, B. No: 2015/18485)
Ancak, yukarıda belirtilen süre içerisinde dava açılmamış olmakla birlikte imar planının uygulamaya konulması üzerine uygulama işlemi ile birlikte imar planına veya doğrudan uygulama işleminin dayanağı olan imar planına karşı yeniden dava açma hakkının bulunduğu ve bu aşamada sadece dayanak imar planına karşı dava açılması halinde dava açma süresinin imar planının süresine (genel dava açma süresi) tabi olduğu hususu izahtan varestedir.
Bir başka deyişle, hukuki mahiyeti itibariyle ilanı gereken bir düzenleyici işlem niteliğinde olan imar planlarına karşı son ilan tarihini izleyen günden itibaren (askı süresince itirazda bulunulmamış olması ihtimalinde) dava açma süresi içerisinde dava açılmamış olmakla birlikte, imar planlarının uygulanmasına yönelik bir işlem (kamulaştırma, ifraz, tevhid, parselasyon, imar durumu vb.) tesis edilmesi halinde, uygulama işlemine karşı yasal dava açma süresi içinde, dayanağı imar planlarına karşı da birlikte veya ayrı ayrı yeniden dava açma hakkı bulunduğu kabul edilmektedir.
Parselasyon işlemi yönünden;
Uyuşmazlıkta, Piraziz Belediye Encümeninin ... tarih ve ... sayılı kararıyla onaylanan parselasyon işlemine yapılan itiraz nedeniyle, dava açma süresinin İdari Yargılama Usulü Kanununun 11. maddesi kapsamında belirlenmesi gerekmektedir.
Dosya içeriğinden, parselasyon işleminin 05/10/2021-03/11/2021 tarihleri arasında askıya çıkarıldığı, Piraziz Belediye Başkanlığının ... tarih ve ... sayılı bilgilendirme yazısı ile davacıların parselasyon işleminden haberdar edildiği, davacılar tarafından parselasyon işlemine askı süresinden sonra 09/11/2021 tarihinde itiraz edildiği görülmektedir.
Parselasyon işlemi her ne kadar ... tarih ve ... sayılı yazı ile davacılara bildirilmiş ise de, 3194 sayılı Yasanın 19. maddesi uyarınca askı süresinin tamamlanmasıyla kesinleşen parselasyon işlemine karşı askı süresi içerisinde itiraz edilmediği de gözetildiğinde, davacıların parselasyon işleminin tüm unsurlarından itiraz tarihi itibariyle muttali olduğu sonucuna varılmış olup, dava açma süresinin, davacıların parselasyon işlemine yönelik itiraz tarihi olan 09/11/2021 tarihi itibariyle hesaplanması gerektiği ve bu tarihten itibaren işlemeye başlayan dava açma süresinin durduğu, itirazın zımnen reddedildiği 09/12/2021 tarihinden itibaren kalan 60 gün içinde en geç 07/02/2022 tarihinde davanın açılması gerektiği halde, yasal dava açma süresi geçirilerek 15/02/2022 tarihinde açılan davanın süre aşımı nedeniyle esasının incelenmesine olanak bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
Bununla birlikte, davacı tarafından, itirazın reddine ilişkin ... tarih ve ... sayılı Piraziz Belediye Encümeni kararının 17/12/2021 tarihinde taraflarına tebliğ edilmesi üzerine süresinde dava açıldığının ileri sürüldüğü, ancak 2577 sayılı Kanunun 11. maddesinde, idari işleme karşı dava açma süresi içinde itiraz edilmesi halinde, 30 gün içinde cevap verilmediği vakit itirazın reddedilmiş sayılacağı ve durmuş olan dava açma süresinin işlemeye devam edeceği açıkça düzenlendiğinden anılan usul hükmü karşısında davacıların bu iddiasının kabul edilmesine imkan bulunmamaktadır.
Bu halde, parselasyon işlemine yönelik açılan davanın süre aşımı nedeniyle incelenmesine imkan olmadığı sonucuna ulaşıldığından, davanın süre aşımı nedeniyle reddine ilişkin karara karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine dair temyize konu idari dava dairesi kararında sonucu itibarıyla isabetsizlik bulunmamaktadır.
1/1000 ölçekli uygulama ve 1/5000 ölçekli nazım imar planı yönünden;
Diğer taraftan, parselasyon yapılmasına ilişkin ... tarih ve ... sayılı Piraziz Belediye Encümeni kararının dayanağı olan ve iptali istenilen 1/1000 ölçekli revizyon uygulama imar planı ile 1/5000 ölçekli revizyon nazım imar planının Piraziz Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararı ile kabul edildiği, anılan planların 27/10/2020-25/11/2020 tarihleri arasında askıda ilan edildiği ve askı süresi içinde yapılan itirazların ... tarih ve ... sayılı Piraziz Belediye Meclis kararıyla kabul edilmesi üzerine yeniden askıda ilan edildiği, bu süre zarfında itiraz bulunmadığından 1/1000 ölçekli revizyon uygulama imar planı ile 1/5000 ölçekli revizyon nazım imar planının 14/01/2021 tarihinde kesinleştiği, davacı tarafından askı süreleri içinde itiraz edilmeyerek dava açma süresi geçtikten çok sonra dava konusu parselasyon işleminin yapılması üzerine 15/02/2022 tarihinde bakılan davanın açıldığı anlaşılmıştır.
Düzenleyici işlem niteliğinde olan imar planlarına karşı, askı sürelerine göre dava açma süreleri geçirildikten sonra bu planların uygulama işlemi niteliğindeki parselasyon işlemine karşı süresinde dava açılmak kaydıyla dava açılabilmesi mümkün ise de, yukarıda açıklandığı üzere davacının parselasyon işlemine karşı açtığı davada süre aşımı bulunması nedeniyle, 2577 sayılı Yasanın 7. maddesinin 4. fıkrasında belirtildiği şekliyle parselasyon işleminin dayanağı dava konusu imar planları bakımından davanın süresinde açıldığının kabulüne imkan bulunmamaktadır.
Bu durumda, 1/1000 ölçekli revizyon uygulama imar planı ile 1/5000 ölçekli revizyon nazım imar planına da yönelik açılan davanın süre aşımı nedeniyle incelenmesine imkan olmadığı sonucuna ulaşıldığından, davanın süre aşımı nedeniyle reddine ilişkin karara karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine dair temyize konu idari dava dairesi kararında sonucu itibarıyla isabetsizlik bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. Davacının temyiz isteminin reddine,
2. Davanın yukarıda özetlenen gerekçeyle süre aşımı yönünden reddine ilişkin Mahkeme kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının yukarıda belirtilen gerekçe ile ONANMASINA,
3. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 50. maddesi uyarınca, bu onama kararının taraflara tebliğini ve bir örneğinin de anılan Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesini teminen dosyanın kararı veren ilk derece Mahkemesine gönderilmesine, 02/11/2023 tarihinde, kesin olarak, oybirliğiyle karar verildi.