T.C.
D A N I Ş T A Y
ONUNCU DAİRE
Esas No : 2022/8453
Karar No : 2023/5039
DAVACI : ... Birliği
VEKİLİ : Av. ...
DAVALI : ... Bakanlığı
VEKİLİ : Av. ...
DAVANIN_KONUSU : Kültür ve Turizm Bakanlığı Yatırım ve İşletmeler Genel Müdürlüğünün 28/11/2022 tarih ve E-26129399-321.99-3196288 sayılı Bakanlıklararası Hac ve Umre Kurulunda Görev Yapacak Türkiye Seyahat Acentaları Birliği Temsilcisinin Seçimine İlişkin Usul ve Esaslar'ın (A) maddesinin, (B) maddesinin 3. fıkrasının, (C) maddesinin 3. ve 4. fıkralarının ve (Ç) maddesinin 3. ve 4. fıkralarının iptali ve yürütmesinin durdurulması istenilmektedir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Derdestlik nedeniyle davanın incelenmeksizin reddine karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 14. maddesi uyarınca Tetkik Hâkiminin raporu ve sözlü açıklamaları dinlenildikten sonra gereği görüşüldü:
MADDİ OLAY VE HUKUKİ SÜREÇ :
Dava, Kültür ve Turizm Bakanlığı Yatırım ve İşletmeler Genel Müdürlüğünün 28/11/2022 tarih ve E-26129399-321.99-3196288 sayılı Bakanlıklararası Hac ve Umre Kurulunda Görev Yapacak Türkiye Seyahat Acentaları Birliği Temsilcisinin Seçimine İlişkin Usul ve Esaslar'ın (A) maddesinin, (B) maddesinin 3. fıkrasının, (C) maddesinin 3. ve 4. fıkralarının ve (Ç) maddesinin 3. ve 4. fıkralarının iptali ve yürütmesinin durdurulması istemiyle açılmıştır.
İNCELEME VE GEREKÇE:
USUL YÖNÜNDEN:
İlgili Mevzuat:
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun "Dava Şartları" başlıklı 114. maddesinin 1. fıkrasının (ı) bendinde, "Aynı davanın, daha önceden açılmış ve hâlen görülmekte olmaması" kuralına yer verilmek suretiyle "derdestlik" dava açma şartları arasında sayılmış; 115. maddesinde ise, dava şartı noksanlığı tespit edildiğinde mahkemenin davayı usulden reddedeceği kurala bağlanmıştır.
6100 sayılı Kanun'un 114. maddesinin gerekçesinde, "... (ı) bendinde aynı davanın önceden açılmış ve hâlen görülmekte olmaması hususu yani teknik bir ifadeyle derdestlik iddiası olumsuz bir dava şartı hâline getirilmiş ve bu suretle derdestlik itirazı bir ilk itiraz olmaktan çıkartılıp; dava şartına ilişkin usulî bir itiraza dönüştürülmesi sağlanmıştır. Açılmış ve hâlen görülmekte olan bir davanın davacısı, hukukî korunma sürecini başlatmıştır. Artık onun aynı davayı bir başka mahkeme önüne getirmesinde hukuken korunmaya değer güncel bir yararı kalmamıştır; bu bağlamda hukuken korunma ihtiyacı içerisinde bulunmamaktadır ve onun yapacağı tek iş, davanın sonucunu beklemekten ibarettir. ... Daha önce açılmış ve hâlen görülmekte olan bir davanın, hangi saikle olursa olsun ikinci kez açılması hâlinde, davacının bu ikinci davayı açmaktaki yararı hukukî değildir. O hâlde derdestlik itirazının korunmasının temelinde, aynı davanın tekrar açılıp görülmesinin sağlanmasında davacının hiçbir hukukî yararının bulunmadığı düşüncesi yatmaktadır. Hukukî yararın ise dava şartı olduğu konusunda, bu düzenlemeden önce dahi doktrin ve yargı uygulaması bağlamında bir görüş birliği mevcuttur." açıklamasına yer verilmiştir.
Hukuki Değerlendirme:
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nda "derdestlik" müessesesi düzenlenmemiş ve Kanun'un 31. maddesinde, Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu ve onun yerine çıkarılan Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun derdestlik ile ilgili maddelerine atıfta bulunulmamış olmakla birlikte, tarafları, konusu ve sebebi aynı olan bir davanın daha önce aynı veya başka bir mahkemede açıldığının ve görülmekte olduğunun tespit edilmesi hâlinde, usûl hukukunun temel kavramlarından olan derdestlik müessesesinin temelinde yatan, ilk davanın aynısı olan ikinci davanın açılmasında davacının hukukî yararı bulunmadığı olgusundan hareketle, ikinci davanın derdestlik nedeniyle incelenmeksizin reddine karar verilmesi gerekmektedir.
Dava dosyası ile Dairemizin E:2023/5251 sayılı dosyasının birlikte incelenmesinden; davacı tarafından, Bakanlıklararası Hac ve Umre Kurulunda Görev Yapacak Türkiye Seyahat Acentaları Birliği Temsilcisinin Seçimine İlişkin Usul ve Esaslar'ın tamamının iptali ve yürütmesinin durdurulması istemiyle 09/12/2022 tarihinde ... İdare Mahkemesi kaydına alınan dilekçeyle açılan davanın, ... İdare Mahkemesi tarafından görev yönünden reddedilerek dosyanın Danıştay'a gönderilmesi üzerine Dairemizce yapılan inceleme neticesinde 29/05/2023 tarih ve E:2023/1621, K:2023/2825 sayılı kararla 2577 sayılı Kanun'un 3. maddesine uygun olmayan dava dilekçesinin reddine karar verildiği, bunun üzerine davacı tarafından sunulan ve 18/09/2023 tarihinde Danıştay Genel Yazı İşleri Müdürlüğü kaydına giren dilekçe ile Kültür ve Turizm Bakanlığı Yatırım ve İşletmeler Genel Müdürlüğünün 28/11/2022 tarih ve E-26129399-321.99-3196288 sayılı Bakanlıklararası Hac ve Umre Kurulunda Görev Yapacak Türkiye Seyahat Acentaları Birliği Temsilcisinin Seçimine İlişkin Usul ve Esaslar'ın (A) maddesinin, (B) maddesinin 3. fıkrasının, (C) maddesinin 3. ve 4. fıkralarının ve (Ç) maddesinin 3. ve 4. fıkralarının iptali ve yürütmesinin durdurulması istemiyle davanın yenilendiği ve bu dosyanın da Dairemizin 2023/5251 sayılı esasına kaydedildiği görüldüğünden; Dairemizin E:2023/5251 sayılı esasına kayıtlı davanın açıldığı 09/12/2022 tarihinden sonra 14/12/2022 tarihinde Danıştay Genel Yazı İşleri Müdürlüğü kaydına giren dilekçeyle açılan işbu davanın, aynı istemle açılmış, tarafları, konusu ve sebepleri aynı olan ikinci bir dava olduğu, ayrıca her iki davada elde edilmek istenen hukukî yararın da aynı olduğu sonucuna varılmıştır.
Bu itibarla, davacının derdest bulunan ilk davadan sonra işbu davayı açmakta korunmaya değer güncel bir hukukî yararı bulunmadığından, bakılan davanın derdestlik nedeniyle incelenmesi mümkün değildir.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. DAVANIN DERDESTLİK NEDENİYLE İNCELENMEKSİZİN REDDİNE,
2. Ayrıntısı aşağıda gösterilen toplam ... TL yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına, posta gideri avansından artan tutarın kararın kesinleşmesinden sonra davacıya iadesine,
3. Karar tarihinde yürürlükte olan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi Uyarınca belirlenen .. TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalı idareye verilmesine,
4. Kullanılmayan ...-TL yürütmeyi durdurma harcının istemi hâlinde davacıya iadesine,
5. Bu kararın tebliğ tarihini izleyen 30 (otuz) gün içerisinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu'na temyiz yolu açık olmak üzere, 04/10/2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.