T.C.
D A N I Ş T A Y
ALTINCI DAİRE
Esas No : 2022/8597
Karar No : 2023/3028
TEMYİZ EDEN (DAVACI) : …
VEKİLİ : Av. …
KARŞI TARAF (DAVALI) : … Belediye Başkanlığı - …
VEKİLİ : Av. …
İSTEMİN KONUSU : … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Antalya ili, Kepez ilçesi, …Mahallesi, … ada, … parsel sayılı taşınmaz üzerinde bulunan binada ruhsat ve eki projesine aykırı imalatlar yapıldığından bahisle, tespite konu yapının, 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 32. maddesi uyarınca ruhsatlandırılması veya ruhsatlı projesine uygun hale getirilmesi için bir ay süre verilmesine, verilen süre içerisinde ruhsatlandırılmaması veya ruhsatlı projesine uygun hale getirilmemesi durumunda yıkımına ve yıkım masraflarının yapı sahibinden tahsil edilmesine; aynı Kanun'un 42. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca yapı sahibine 264.699,48-TL idari para cezası verilmesine ilişkin Kepez Belediye Encümeninin … tarih ve … sayılı kararının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; dava dosyasında bulunan bilgi ve belgeler ile yaptırılan keşif sonucu düzenlenen bilirkişi raporunun birlikte değerlendirilmesinden, davacının mülkiyetinde bulunan taşınmazda yapmış olduğu inşai faaliyetlerin, ruhsat gerektirdiği ancak ruhsatsız yapıldığı, bir kısmının ise ruhsata bağlanamayacağı, davacının anılan inşai faaliyetler kapsamında ruhsat almadığı, her ne kadar yapı kayıt belgelerinin varlığı iddia edilse de, anılan yapı kayıt belgelerinin ruhsata aykırılıkları karşılamadığı, bu haliyle de hukuka uygunluk belgesi olarak kabul edilemeyeceği, idarece yapılan aykırılıktan etkilenen alan tespiti ve bu tespit doğrultusunda hesaplanan temel para cezası ile arttırım nedenlerinin oluşa uygun olduğu dikkate alındığında, dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle, dava konusu işlem hukuka uygun bulunarak davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: Dava konusu işleme esas alınan yapı tatil zaptında davacı tarafından ruhsat ve eki projelerine aykırı olarak asmolen döşemenin kesilerek asansör yapıldığı, ayrıca depo kısmındaki betonarme perde duvarın ve yan parseldeki … numaralı dükkanın da betonarme perde duvarının kesilerek dükkanın depo kısmına kapı açılarak kendi deposu ile birleştirildiği, davacı tarafından yapılan bu imalatların ana gayrimenkulün ortak yerlerine müdahale edilmek suretiyle yapıldığı, ortak yerlerde kat maliklerinin arsa payları oranında müşterek mülkiyet esasına göre malik olduğu ve her bir kat malikinin kullanma hakkına sahip olduğu, bu bağlamda, ortak yerlerin de üçüncü kişilerin özel mülkiyetinde bulunduğu, dava konusu imalatların üçüncü kişilerin özel mülkiyetine konu olan ortak yerlere müdahale edilmek suretiyle ve bu yerleri kapsayacak şekilde yapıldığı göz önüne alındığında, bu imalatların yapı kayıt belgesine konu olabilmesinin hukuken mümkün olmadığı; dolayısıyla davacının başvurusu üzerine düzenlenen yapı kayıt belgesi dikkate alınmadan tesis edilen dava konusu işlemde bu yönüyle de hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle, istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının sonucu itibarıyla hukuka ve usule uygun olduğu ve istinaf dilekçelerinde ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun, Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararında belirtilen gerekçeler eklenmek suretiyle reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Anayasa'nın 40. maddesi uyarınca, Devletin, işlemlerinde, ilgili kişilerin hangi kanun yolları ve mercilere başvuracağı ve sürelerini belirtmesinin zorunlu olduğu; bu bağlamda, 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 42. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, yapı tatil tutanağının düzenlenmesinden itibaren 10 gün içinde verilmesi gereken para cezasının, bu süre geçtikten sonra 12. iş günü verilmesinin hukuka aykırı olduğu; uyuşmazlık konusu imalatların ortak mülkiyet hükümlerine tabi olup olmadıkları konusunda dosyada yeterli incelemenin yapılmadığı; davacının yapı kayıt belgesinin düzenlenmesi ile kazanılmış haklarının oluştuğu ve bu durumun temyize konu kararda dikkate alınmadığı ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ … DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının, Dairemiz kararında belirtilen gerekçe doğrultusunda bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Antalya ili, Kepez ilçesi, … Mahallesi, … ada, … parsel sayılı taşınmaz üzerinde bulunan binada (5 numaralı bağımsız bölümde), ruhsat ve eki projesine aykırı olarak 2,70 metre x 3,20 metre ölçülerinde + 0,00 kotundaki asmolen döşemenin kesilerek asansör yapıldığı; depo kısmındaki 1,40 metre x 2,80 metre ölçülerindeki betonarme perdenin ve bitişik nizamda yer alan … ada, … parsel sayılı taşınmazdaki … numaralı dükkanın 4,40 metre x 2,80 metre ölçülerindeki betonarme perdenin (perde duvarın) kesilerek ve söz konusu parseldeki dükkanın depo kısmına kapı açılarak, 5 numaralı bağımsız bölümün deposu ile birleştirildiği ve imalathane olarak kullanıldığı, davalı idare elemanlarınca 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 32. maddesi uyarınca düzenlenen … tarihli, … cilt, … zabıt numaralı yapı tatil zaptı ile tespit edilmiştir.
Anılan tutanak dayanak alınarak tesis edilen Kepez Belediye Encümeninin … tarih ve … sayılı kararı ile, uyuşmazlık konusu yapının, 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 32. maddesi uyarınca ruhsatlandırılması veya ruhsatlı projesine uygun hale getirilmesi için bir ay süre verilmesine, verilen süre içerisinde ruhsatlandırılmaması veya ruhsatlı projesine uygun hale getirilmemesi durumunda yıkımına ve yıkım masraflarının yapı sahibinden tahsil edilmesine; aynı Kanun'un 42. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca yapı sahibine 264.699,48-TL idari para cezası verilmesine karar verilmiştir.
Bunun üzerine, anılan encümen kararının iptali istemiyle görülmekte olan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
3194 sayılı İmar Kanunu'nun 32. maddesinde; "Bu Kanun hükümlerine göre; ruhsat alınmadan yapıya başlandığı veya ruhsat ve eklerine veya ruhsat alınmadan yapılabilecek yapılarda projelerine ve ilgili mevzuatına aykırı yapı yapıldığı ilgili idarece tespiti, fenni mesulce tespiti ve ihbarı veya herhangi bir şekilde bu duruma muttali olunması üzerine, belediye veya valiliklerce o andaki inşaat durumu tespit edilir. Yapı mühürlenerek inşaat derhal durdurulur. Yapının imar mevzuatına aykırı olduğuna dair bilgi, tapu kayıtlarının beyanlar hanesine kaydedilmek üzere ilgili idaresince tapu dairesine en geç yedi gün içinde yazılı olarak bildirilir. Aykırılığın giderildiğine dair ilgili idaresince tapu dairesine bildirim yapılmadan beyanlar hanesindeki kayıt kaldırılamaz. Durdurma, yapı tatil zaptının yapı yerine asılmasıyla yapı sahibine tebliğ edilmiş sayılır. Bu tebligatın bir nüshası muhtara bırakılır, bir nüshası da … İl Müdürlüğüne gönderilir. Bu tarihten itibaren en çok bir ay içinde yapı sahibi, yapısını ruhsata uygun hale getirerek veya ruhsat alarak, belediyeden veya valilikten mühürün kaldırılmasını ister. Ruhsata aykırılık olan yapıda, bu aykırılığın giderilmiş olduğu veya ruhsat alındığı ve yapının bu ruhsata uygunluğu, inceleme sonunda anlaşılırsa, mühür, belediye veya valilikçe kaldırılır ve inşaatın devamına izin verilir. Aksi takdirde, ruhsat iptal edilir, ruhsata aykırı veya ruhsatsız yapılan bina, belediye encümeni veya il idare kurulu kararını müteakip, belediye veya valilikçe yıktırılır ve masrafı yapı sahibinden tahsil edilir..." hükmüne yer verilmiş; aynı Kanunun 42. maddesinin 2. fıkrasında; ruhsat alınmaksızın veya ruhsata, ruhsat eki etüt ve projelere veya imar mevzuatına aykırı olarak yapılan yapının sahibine, yapı müteahhidine veya aykırılığı altı iş günü içinde idareye bildirmeyen ilgili fenni mesullere yapının mülkiyet durumuna, bulunduğu alanın özelliğine, durumuna, niteliğine ve sınıfına, yerleşmeye ve çevreye etkisine, can ve mal emniyetini tehdit edip etmediğine ve aykırılığın büyüklüğüne göre, beşyüz Türk Lirasından az olmamak üzere, fıkrada belirtildiği şekilde hesaplanan idari para cezalarının uygulanacağı hüküm altına alınmış, anılan fıkranın devamında temel ceza miktarının hesaplanmasına ve cezaya uygulanacak artırımların belirlenmesine ilişkin esaslar hükme bağlanmış ve 2. fıkranın (ç) bendinde ise; bu fıkra uyarınca idari para cezası verilmesini gerektiren aykırılığa konu alan ile bu alanın bulunduğu arsa veya arazinin emlak vergisine esas asgari metrekare birim değerinin çarpımı ile bulunan bedel kadar idari para cezası yukarıdaki bentlere göre aykırılıktan sorumlu olan yapı sahibine ve yapı müteahhidine verilen para cezalarına ayrıca ilave edileceği, bu fıkraya göre verilen idari para cezasının ilgilisine tebliğinden itibaren bir ay içinde aykırılığın giderilmesi ve yapının mevzuata uygun hale getirilmesi halinde bu bent uyarınca ilave edilen para cezasının tahsil edilmeyeceği belirtilmiştir.
3194 sayılı Kanun'un geçici 16. maddesinin birinci fıkrasında afet risklerine hazırlık kapsamında ruhsatsız veya ruhsat ve eklerine aykırı yapıların kayıt altına alınması ve imar barışının sağlanması amacıyla, 31/12/2017 tarihinden önce yapılmış yapılar için Çevre ve Şehircilik Bakanlığı ve yetkilendireceği kurum ve kuruluşlara 31/10/2018 tarihine kadar başvurulması (31/12/2018 tarih ve 538 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile, başvuru süresi 15/6/2019 tarihine kadar uzatılmıştır.), bu maddedeki şartların yerine getirilmesi ve 31/12/2018 tarihine kadar kayıt bedelinin ödenmesi (31/12/2018 tarih ve 538 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile, yapı kayıt bedeli ödeme süresi 30/6/2019 tarihine kadar uzatılmıştır.) halinde Yapı Kayıt Belgesi verilebileceği, başvuruya konu yapının ve arsasının mülkiyet durumu, yapı sınıf ve grubu ve diğer hususlar Bakanlık tarafından hazırlanan Yapı Kayıt Sistemine yapı sahibinin beyanına göre kaydedileceğine yönelik hükümlere yer verilmiş olup; aynı madddenin dokuzuncu fıkrasında "Üçüncü kişilere ait özel mülkiyete konu taşınmazlarda bulunan yapılar ile Hazineye ait sosyal donatı için tahsisli araziler üzerinde bulunan yapılar bu madde hükümlerinden yararlandırılmaz."; onuncu fıkrasında "Yapı Kayıt Belgesi, yapının yeniden yapılmasına veya kentsel dönüşüm uygulamasına kadar geçerlidir. Yapı Kayıt Belgesi düzenlenen yapıların yenilenmesi durumunda yürürlükte olan imar mevzuatı hükümleri uygulanır..."; onbirinci fıkrasında ise, "Bu madde hükümleri, 18/11/1983 tarihli ve 2960 sayılı Boğaziçi Kanununda tanımlanan Boğaziçi sahil şeridi ve öngörünüm bölgesi içinde ekli kroki ile listede sınır ve koordinatları gösterilen alan ile İstanbul tarihi yarımada içinde ekli kroki ile listede sınır ve koordinatları gösterilen alanlarda ve ayrıca 19/6/2014 tarihli ve 6546 sayılı Çanakkale Savaşları Gelibolu Tarihi Alan Başkanlığı Kurulması Hakkında Kanunun 2 nci maddesinin birinci fıkrasının (e) bendinde belirlenmiş Tarihi Alanda uygulanmaz." hükümleri yer almaktadır.
634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanunu'nun "Ortak yerler" başlıklı 4. maddesinde "Ortak yerlerin konusu sözleşme ile belirtilebilir. Aşağıda yazılı yerler ve şeyler bu Kanun gereğince her halde ortak yer sayılır. a) Temeller ve ana duvarlar, taşıyıcı sistemi oluşturan kiriş, kolon ve perde duvarlar ile taşıyıcı sistemin parçası diğer elemanlar,bağımsız bölümleri ayıran ortak duvarlar, tavan ve tabanlar, avlular, genel giriş kapıları, antreler, merdivenler, asansörler, sahanlıklar, koridorlar ve buralardaki genel tuvalet ve lavabolar, kapıcı daire veya odaları, genel çamaşırlık ve çamaşır kurutma yerleri, genel kömürlük ve ortak garajlar, elektrik, su ve havagazı saatlerinin korunmasına mahsus olup bağımsız bölüm dışında bulunan yuvalar ve kapalı kısımlar, kalorifer daireleri, kuyu ve sarnıçlar, yapının genel su depoları, sığınaklar, b) Her kat malikinin kendi bölümü dışındaki kanalizasyon tesisleri ve çöp kanalları ile kalorifer, su, havagazı ve elektrik tesisleri, telefon, radyo ve televizyon için ortak şebeke ve antenler sıcak ve soğuk hava tesisleri, c) Çatılar, bacalar, genel dam terasları, yağmur olukları, yangın emniyet merdivenleri. Yukarıda sayılanların dışında kalıp da, yine ortaklaşa kullanma, korunma veya faydalanma için zaruri olan diğer yerler ve şeyler de (Ortak yer) konusuna girer." hükmüne yer verilmiştir.
06/06/2018 tarihli, 30443 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren "Yapı Kayıt Belgesi Verilmesine İlişkin Usul ve Esaslar" başlıklı Tebliğ'in "Yapı kayıt belgesi düzenlenemeyecek yapılar" başlıklı 8. maddesinin birinci fıkrasında 3194 sayılı Kanun'un geçici 16. maddesinden yararlanması yasaklanan yapı ve alanların, anılan Kanun'un 16/9 ve 16/11 maddelerine paralel biçimde belirlendiği, anılan maddenin ikinci fıkrasında ise, yapı kayıt belgesi düzenlenemeyecek yapılar için bu belgenin düzenlendiğinin tespit edilmesi durumunda, yapı kayıt belgesi iptal edilirek, bu belgenin sağlamış olduğu haklar geri alınacağının düzenlendiği görülmekte olup; anılan Tebliğ'in "Yapı kayıt belgesinin geçerlilik süresi" başlıklı 9. maddesinde "Yapı Kayıt Belgesi, yapının yeniden yapılmasına veya kentsel dönüşüm uygulamasına kadar geçerlidir. Yapı Kayıt Belgesi düzenlenen yapıların yenilenmesi durumunda yürürlükte olan imar mevzuatı hükümleri uygulanır. Yapının depreme dayanıklılığı ve yapının fen ve sanat norm ve standartlarına aykırılığı hususu yapı malikinin sorumluluğundadır."; "Denetim" başlıklı 10. maddesinde "(1) Yapı Kayıt Belgesi verilmesine ilişkin iş ve işlemler Bakanlık tarafından denetlenebilir. (2) Yapı Kayıt Belgesi düzenlenmesi safhasında e-Devlet sistemi üzerinden veya kurum ve kuruluşlara yapılan müracaatta yalan beyanda bulunulması durumunda; a) Yapı Kayıt Belgesi bedeli eksik olarak ödenmiş ise müracaat sahibince e-Devlet üzerinden gerekli düzeltme işlemi yapılması ve eksik olan meblağın ödenmesi sağlanarak, duruma uygun yeni Yapı Kayıt Belgesi düzenlenir. Eksik olan meblağın ilgilisince ödenmemesi halinde verilmiş olan Yapı Kayıt Belgesi iptal edilir, daha önce yatırılmış olan bedel iade edilmez ve yalan beyanda bulunan hakkında 5237 sayılı Kanunun 206 ncı maddesi uyarınca suç duyurusunda bulunulur. b) Yapı Kayıt Belgesi bedeli fazla ödenmiş ise, fazla ödenen kısmın iadesi için Müdürlüğe başvurulur. Müdürlükçe yapı mahallinde inceleme yapılarak Bakanlık resmi internet sitesinden yayımlanan düzeltme formu iki nüsha olarak doldurulmak suretiyle müracaat sahibine iade edilecek tutar belirlenir. Düzeltme formunun bir nüshası müracaat sahibinin talep dilekçesi ile birlikte resmi yazı ekinde iade işlemi yapılmak üzere il defterdarlık muhasebe müdürlüğüne gönderilir. İade işleminden sonra yeni Yapı Kayıt Belgesi düzenlenmez. Düzeltme formunun onaylı ikinci nüshası, fazla ödenen bedele göre verilen Yapı Kayıt Belgesinin ayrılmaz parçası kabul edilir ve Yapı Kayıt Belgesi bu form ile birlikte hüküm ifade eder." hükmüne; geçici 1. maddesinde ise, "Alınan Yapı Kayıt Belgelerinde 1/1/2020 tarihinden itibaren yapılacak güncellemelerde ilave yapı kayıt belgesi bedeli ödenmesinin gerekmesi durumunda, ödenmesi gereken ilave bedel, eksik yatırılan meblağın yapı kayıt belgesi bedelinin ilk yatırıldığı tarihten 31/12/2019 tarihine kadar her ay için % 2 oranında artırılması ve 1/1/2020 tarihinden itibaren ise yasal faiz işletilmesi suretiyle hesaplanır." hükmüne yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
İdari işlemlerin hukuka uygun olduklarına dair bir yargı kararına gereksinim duymadan hukuka uygun kabul edilerek ilgililer üzerinde hukukî sonuç doğurması olarak tanımlanabilen “hukuka uygunluk karinesi”ne göre, idarenin yaptığı işlemler, idari yargı merci kararları ile iptal edilmedikleri ya da idare tarafından geri alınmadıkları sürece hukuk aleminde varlıklarını ve etkilerini sürdürmektedirler.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinin değerlendirilmesinden; afet risklerine hazırlık kapsamında ruhsatsız veya ruhsat ve eklerine aykırı yapıların kayıt altına alınması ve imar barışının sağlanması amacıyla, 31/12/2017 tarihinden önce yapılmış yapılar için Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı ve yetkilendireceği kurum ve kuruluşlara 31/10/2018 tarihine kadar başvurulması (31/12/2018 tarih ve 538 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile, başvuru süresi 15/6/2019 tarihine kadar uzatılmıştır.), bu maddedeki şartların yerine getirilmesi ve 31/12/2018 tarihine kadar kayıt bedelinin ödenmesi (31/12/2018 tarih ve 538 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile, yapı kayıt bedeli ödeme süresi 30/6/2019 tarihine kadar uzatılmıştır.) halinde yapı kayıt belgesi verilebileceği düzenlenmiş olup; başvuranların beyanına göre Bakanlık veya yetkilendireceği kurum ve kuruluşlarca verilen yapı kayıt belgelerinin, yapının yeniden yapılması veya kentsel dönüşüm uygulamasına karar verilinceye kadar ilgililere geçici süreliğine bazı haklar tanıdığı; 3194 sayılı Kanun'un geçici 16/9 ve 16/11 maddelerinde ise, anılan Kanun hükmünden yararlanması yasaklanan yapı ve alanların belirlendiği, bu bağlamda, anılan Kanun hükmü uyarınca yapı kayıt belgesi verilemeyecek yapılardan olduğu ya da alanlarda bulunduğu anlaşılan ya da Kanun'da açıkça belirtildiği üzere 31/12/2017 tarihinde ve bu tarihten sonra yapıldığı tespit edilen veyahut ilgili özel kanunlarındaki düzenlemeler ile korunan doğal, tarihi ve arkeolojik sit alanları, kültür varlıkları, ormanlar, meralar ve kıyılar gibi alanlarda bulunan yapılar hakkında, aslında düzenlenmemesi gereken yapı kayıt belgesinin düzenlendiğinin anlaşılması durumunda, söz konusu yapı kayıt belgesinin, yetki ve usulde paralellik ilkesi uyarınca yapı kayıt belgesini düzenleyen idare (Bakanlık) veya Bakanlık tarafından yetkilendirecek kurum veya kuruluş tarafından iptal edilmesi gerektiğine kuşku bulunmamaktadır.
Öte yandan, 3194 sayılı Kanun'un geçici 16/9 maddesi uyarınca, üçüncü kişilere ait özel mülkiyete konu taşınmazlarda bulunan yapılara ilişkin, imar barışının sağlanması amacıyla yapı kayıt belgesi verilebilmesinin yasaklandığı görülmektedir. Paylı mülkiyet hükümlerine tabi olunan ortak alanlarda ise, maliklerin kendi payları oranında hak ve yükümlülüğe sahip olduğu, paylı mülkiyetin özgülendiği amacın ve kullanım şeklinin değiştirilmesi veya paylı mal üzerinde tasarruf yapılabilmesi için tüm paydaşların oybirliğiyle karar alması gerektiği, bu bağlamda kat mülkiyetine tabi taşınmazlarda yer alan ortak yerlerin tüm kat maliklerinin ortak kullanımında olduğu, bu nedenle yapı maliklerinden yalnızca birinin veya birkaçının aldığı yapı kayıt belgesinin hukuki sonuç doğurmasının mümkün olmadığı, başka bir ifadeyle, ortak yerlerdeki ruhsatsız veya ruhsat ve eklerine aykırı yapılar hakkında ancak tüm yapı malikleri tarafından başvuruda bulunulması ya da yapılan başvuruya muvafakat verilmesi halinde, ilgili mevzuat uyarınca öngörülen diğer koşulların da sağlanması halinde, yapı kayıt belgesinin hukuken geçerli olabileceği değerlendirilmekte olup; kat mülkiyetine tabi ortak yerlerde paydaşlardan biri tarafından imar mevzuatına aykırı yapılan imalatlara ilişkin, diğer tüm malikler tarafından muvafakat verilmedikçe, bu kapsamda alınan yapı kayıt belgesinin hukuken geçerli kabul edilemeyeceği sonucuna varılmaktadır.
Dairemizin 20/12/2022 tarihli ara kararı ile dava dışı … Valiliği ile davacıdan, uyuşmazlık konusu yapı hakkında 3194 sayılı İmar Kanunu'nun geçici 16. maddesi uyarınca düzenlenen yapı kayıt belgelerine ilişkin başvuru formları, fotoğraflar ve işlem dosyasındaki bilgi ve belgeler ile yapı kayıt belgelerinin idare tarafından iptal edilip edilmediğinin sorulması üzerine, davalı idare tarafından verilen dilekçe ve ekinde sunulan bilgi ve belgelerin incelenmesinden; uyuşmazlık konusu taşınmaz hakkında ilk olarak … düzenleme tarihli, … başvuru, … belge numaralı yapı kayıt belgesinin düzenlendiği, söz konusu yapı kayıt belgesine ilişkin başvuru formunda aykırılığın niteliğinin davacı tarafından "… nolu dükkanın 78 m2 büyütülmesi" olarak beyan edildiği; ilk düzenlenen (27/06/2019 tarihli) yapı kayıt belgesinin, … düzenleme tarihli, … başvuru, … belge numaralı yapı kayıt belgesinin düzenlenmesi ile pasif duruma düştüğü, önceki başvurunun düzeltilmesi amacıyla davacı tarafından aynı yapıya ilişkin düzenlenen 2. yapı kayıt belgesine esas başvuru formunda aykırılığın niteliğinin "5 nolu dükkanın 78 m2 büyümesi ve içeride 9 m2 asansör yapılması" olarak güncellendiği; 26/10/2022 tarihli (ikinci) yapı kayıt belgesinin, … düzenleme tarihli, … başvuru, … belge numaralı yapı kayıt belgesinin düzenlenmesi ile pasif duruma düştüğü, önceki başvurunun düzeltilmesi amacıyla davacı tarafından aynı yapıya ilişkin düzenlenen 3. yapı kayıt belgesine esas başvuru formunda aykırılığın niteliğinin "… nolu dükkanın 78 m2 büyümesi mevcuttur ve içeride 9 m2 asansör yapıldı. Eksi birinci katta (bodrumda) batı cephesinde 140 cm genişliğinde, 280 cm yüksekliğinde kapı açıldı" olarak güncellendiği; söz konusu belgenin halen geçerli olduğu ve sistemde aktif olduğunun ise, … Valiliği Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğünün … tarihinde UYAP (Ulusal Yargı Ağı Projesi) kaydına giren bila tarihli, … sayılı yazı ile Dairemizin 20/12/2022 tarihli ara kararına cevaben bildirildiği görülmektedir.
Uyuşmazlıkta; … tarihli, … numaralı CİMER başvurusunda, dava konusu yapıda perde betonunun kesilerek binalar arası geçiş yapıldığı ve iş yerinin büyütüldüğü, ayrıca binanın betonunun kesilerek asansör yapıldığı ve bu durumun can güvenliği açısından endişe oluşturduğu belirtilerek gerekli inceleme ve önlemlerin alınmasının talep edilmesi üzerine, Antalya Valiliği Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğünce, davalı Kepez Belediye Başkanlığına hitaben yazılan … tarihli, … sayılı yazıda, uyuşmazlık konusu taşınmazın yapı kayıt belgesi sorgulaması neticesinde, … ve … belge numaralı aktif yapı kayıt belgelerine rastlandığı, ilgili mevzuat uyarınca yapı kayıt belgesi düzenlenemeyecek yapıların belirlendiği, bu bağlamda yapı kayıt belgesinin / belgelerinin değerlendirilmesi ve anılan belgelerin detayları, uydu ve sokak görüntülerinden faydalanılarak, söz konusu yazı ekinde gönderilen "Yapı Kayıt Belgesi Kontrol Formu"nun doldurulması ve yapılan incelemelerde yapı kayıt belgelerinin iptalini gerektirecek herhangi bir durumun tespit edilmesi halinde (yapı tatil zaptı, encümen kararı, saha tutanak ve fotoğrafları, uydu görüntüsü, yapı kayıt belgesi kontrol formu, vb.) ilgili tüm belgelerin ve tesis edilmiş işlemlerin Valiliğe gönderilmesi hususunun bildirildiği; … tarihli, … sayılı Kepez Belediye Başkanlığı yazısı ile, istenilen bilgi ve belgelerin Antalya Valiliği Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğüne gönderildiği anlaşılmaktadır.
Öte yandan; İdare Mahkemesince yaptırılan keşif sonucu düzenlenen bilirkişi raporunda, 10/11/2020 tarihli yapı tatil zaptı ile tespit edilen ruhsat ve eki projesine aykırı imalatların keşif tarihi itibarıyla yerinde mevcut ve ruhsat gerektiren imalatlar niteliğinde olduğu, buna karşın tespite konu ruhsat ve eki projesine aykırı imalatların 31/12/2017 tarihinden önce yapılıp yapılmadığına yönelik değerlendirmenin, tespite konu aykırılıkların iç mekanda olması nedeniyle yapılamayacağı yolunda görüş bildirildiği görülmektedir.
Dosyanın incelenmesinden; 3194 sayılı İmar Kanunu'nun geçici 16. maddesi uyarınca davacının başvuru ve güncelleme esnasında yaptığı beyana göre Bakanlıkça verilen ve halen aktif olduğu bildirilen … düzenleme tarihli, … başvuru, … belge numaralı yapı kayıt belgesi ile dava dosyasında bulunmayan … belge numaralı yapı kayıt belgesinin, anılan belgeyi / belgeleri düzenleme konusunda, Kanun'da yetkili kılınan ve anılan belgeyi iptal konusunda da yetki ve usulde paralellik ilkesi uyarınca yetkili olduğu değerlendirilen Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı veya Bakanlıkça yapı kayıt belgesinin iptali konusunda yetki devri yapılan Valilik tarafından halen iptal edilmediği görülmektedir.
Bu durumda; yapının yeniden yapılması veya kentsel dönüşüm uygulamasına karar verilinceye kadar ilgilisine geçici süreliğine bazı haklar tanıyan, 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 32. ve 42. maddeleri uyarınca işlem tesis edildiği tarih itibarıyla mevcut olan ve hukuka uygunluk karinesinden yararlanan yapı kayıt belgesi / belgelerinin düzenlenmesine esas olarak yapı sahibince başvuru sırasında beyan edilen ruhsat ve eki projesine aykırı imalatlar nedeniyle, 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 32. ve 42. maddeleri uyarınca işlem tesis edilebilmesi için, öncelikle tespite konu ruhsat ve eki projesine aykırı imalatlar hakkında düzenlenen yapı kayıt belgesi / belgelerinin yetkili idare tarafından iptal edilmesi gerektiği sonucuna varılmaktadır.
Bu itibarla; … tarihli, … numaralı CİMER başvurusu üzerine Antalya Valiliği Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğünce, davalı Kepez Belediye Başkanlığına hitaben yazılan … tarihli, … sayılı yazı üzerine, davalı idare tarafından, ilk aşamada söz konusu yazı ile istenilen bilgi ve belgelerin ilgili Valiliğe gönderilmekle yetinilmesi; yapı kayıt belgesi/belgeleri ilgili idare tarafından iptal edilinceye kadar beklenilmesi, başka bir ifadeyle, bu aşamada 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 32. ve 42. maddeleri uyarınca işlem tesis edilmemesi gerekirken; paylı mülkiyet hükümlerine tabi olunan ortak alanda yapıldığı sabit olan, davacı tarafından yapı kayıt belgesi alınmasına yönelik başvuruya maliklerinin tamamının muvafakat verdiğine yönelik herhangi bir bilgi ve belge de bulunmayan, ayrıca bir kısmı davacı tarafından "güncelleme" adı altında 26/10/2020 tarihli (pasif) ve 05/11/2020 (aktif) yapı kayıt belgelerine dahil edilen ve fakat imar mevzuatına aykırı yapılaşmaya devam edilerek 31/12/2017 tarihi ve sonrasında yapıldığı değerlendirilen (her ne kadar İdare Mahkemesince yaptırılan keşif sonucu düzenlenen bilirkişi raporunda, imalatların yapım tarihinin teknik olarak saptanmasının mümkün olmadığı yolunda görüş bildirilmiş ise de; davacının ilk yapı kayıt belgesinin düzenlendiği 27/06/2019 tarihli itibarı ile davacı tarafından doldurulan başvuru formunda aykırılığın niteliğinin yalnızca "… no'lu dükkanın 78 m2 büyütülmesi" olarak beyan edilmesine karşın, 26/10/2020 tarihinde doldurulan başvuru formunda, … no'lu dükkanın 78 m2 büyümesine ilaveten, "içeride 9 m2 asansör yapılması"nın eklendiği; halen aktif olan 05/11/2020 düzenleme tarihli yapı kayıt belgesine esas başvuru formunda ise "5 no'lu dükkanın 78 m2 büyütülmesi, içeride 9 m2 asansör yapılmasına ilişkin aykırılıklara, eksi birinci katta (bodrumda) batı cephesinde 140 cm genişliğinde, 280 m yüksekliğinde kapı açılmasına ilişkin imalatın eklendiği; dolayısıyla hayatın olağan akışına göre, ilk başvuru tarihinden yaklaşık bir buçuk yıl geçtikten sonra bildirilen asansör yapımına ve bodrum katta kapı açılmasına ilişkin imalatların, 31/12/2017 tarihinden önce yapıldığının, hayatın olağan akışına göre kabul edilemeyeceği, zira ilk başvurularda söz konusu aykırılıklara ilişkin bir beyanda bulunulmadığı görülmüştür.) ruhsat ve eki projesine aykırı imalatlar hakkında; 3194 sayılı İmar Kanunu'nun geçici 16. maddesi uyarınca düzenlenen yapı kayıt belgesinin, yetkili ve usulde paralellik ilkesi uyarınca söz konusu belgeyi düzenleyen Bakanlık veya bu konuda yetkilendirilecek idare (Valilik) tarafından iptal edilmesi beklenmeden, 3194 sayılı Kanun'un 32. ve 42. maddeleri uyarınca tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uyarlık; davanın reddi yolunda verilen İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun kararda belirtilen gerekçenin eklenmesi suretiyle reddi konusunda verilen temyize konu Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararında ise hukuki isabet görülmemiştir.
Öte yandan, bu kapsamda yapı kayıt belgesini düzenleme konusunda Kanun'da yetkili kılınan ve anılan belgeyi iptal konusunda da yetki ve usulde paralellik ilkesi uyarınca yetkili olduğu değerlendirilen Bakanlığa veya Bakanlıkça yapı kayıt belgesinin iptali konusunda yetki devri yapılan Valiliğe, davalı Belediye tarafından, başvuru veya bildirim yapılarak; görülmekte olan işbu davaya ilişkin yargı kararının gerekçesinde yer verilen hususlar da göz önünde bulundurulmak suretiyle, uyuşmazlık konusu yapı hakkında 3194 sayılı İmar Kanunu'nun geçici 16. maddesinin birinci (kısmen 31/12/2017 tarihinden sonra yapılan) ve dokuzuncu fıkralarına (kat mülkiyetine tabi ortak alanda yapılan ve tüm maliklerin yapı kayıt belgesi alınmasına onay verildiğini gösteren herhangi bir bilgi ve belge sunulamadığı görülen) aykırı biçimde düzenlendiği anlaşılan; buna karşın halen aktif olduğu Valilikçe bildirilen yapı kayıt belgesinin / belgelerinin, Bakanlık veya Valilik tarafından iptal edilmesinden sonra, 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 32 ve 42. maddeleri uyarınca davalı belediye tarafından işlem tesis edilmesinin önünde herhangi bir engelin bulunmadığı da açıktır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine uygun bulunan davacının temyiz isteminin kabulüne,
2. Davanın yukarıda özetlenen gerekçeyle reddine ilişkin Mahkeme kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun gerekçe eklenmek suretiyle reddi yolundaki temyize konu … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Kararın bir örneğinin Antalya Valiliği Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğüne tebliğine,
4. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 22/03/2023 tarihinde, kesin olarak, oyçokluğuyla karar verildi.
KARŞI OY (X)
Temyizi istenilen kararın usul ve hukuka uygun olduğu, Konya Bölge İdare Mahkemesi 2. İdari Dava Dairesi kararının onanması gerektiği düşüncesiyle, aksi yöndeki Dairemiz çoğunluk kararına katılmıyorum.