T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2022/862
Karar No : 2023/4999
TEMYİZ EDEN (DAVALI) : … Valiliği
VEKİLİ : Av. …
KARŞI TARAF (DAVACI) : …
VEKİLİ : Av. …
İSTEMİN KONUSU : … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … gün ve E:…, K:… sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: İzmir İli, Karşıyaka İlçesi, … Mahallesi … Sokak No:… B Blok, K:…, D:… Park Yaşam Ofisleri adresinde "Merla Psikoloji" adı altında izinsiz ve ruhsatsız eğitim öğretim faaliyetinde bulunulduğundan bahisle 5580 sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanunu'nun 3. maddesi uyarınca brüt asgari ücretin 20 katı tutarında idari para cezası ile cezalandırılmasına ilişkin İzmir Valiliği'nin … tarih ve … sayılı işlemi ile işyerinin kapatılmasına ilişkin … tarih ve E…. sayılı işlemin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla; davacının iş yerinde gerçekleştirilen faaliyetlerin eğitim faaliyeti kapsamında değerlendirilemeyeceği, faaliyetlerin daha çok eğitim öğretim faaliyetinde yer alan çocukların psikolojik yahut farklı türden karşılaşabileceği sorunlara dikkat çekmek, var olan/olabilecek psikolojik durumu çeşitli testler yahut başka yollar ile tespit etmek ve tespit edilen durumu gidermeye yönelik olduğu, kaldı ki iş yerindeki faaliyetlerin salt çocuklara yönelik yapılan faaliyetler olmadığı, yine eğitim öğretim faaliyetleri dışındaki farklı psikolojik durumların da ele alındığı, faaliyetlerin 5580 sayılı Kanun kapsamında değerlendirilemeyeceği, anılan Kanun uyarınca tesis edilen dava konusu işlemlerde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından, kararın hukuka aykırı olduğu ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davacı tarafından, istemin reddi gerektiği savunulmuştur.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
İzmir İli, Karşıyaka İlçesi, … Mahallesi … Sokak No:… B Blok, K:…, D:… Park Yaşam Ofisleri adresinde "..." adlı iş yerinde izinsiz ve ruhsatsız eğitim öğretim faaliyetinde bulunulduğundan bahisle 5580 sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanunu'nun 3.maddesi uyarınca brüt asgari ücretin 20 katı tutarında idari para cezası ile cezalandırılmasına ilişkin İzmir Valiliği'nin … tarih ve … sayılı işlemi ile işyerinin kapatılmasına ilişkin … tarih ve E…. sayılı işlemin iptali istemiyle bakılmakta olan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
10/07/2018 tarih ve 30474 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nin "Milli Eğitim Bakanlığı" başlıklı onuncu bölümünde düzenlenen "Görevler" başlıklı 301. maddesinde; "Milli Eğitim Bakanlığının görev ve yetkileri şunlardır.
a) Okul öncesi, ilk ve orta öğretim çağındaki öğrencileri bedenî, zihnî, ahlakî, manevî, sosyal ve kültürel nitelikler yönünden geliştiren ve insan haklarına dayalı toplum yapısının ve küresel düzeyde rekabet gücüne sahip ekonomik sistemin gerektirdiği bilgi ve becerilerle donatarak geleceğe hazırlayan eğitim ve öğretim programlarını tasarlamak, uygulamak, güncellemek; öğretmen ve öğrencilerin eğitim ve öğretim hizmetlerini bu çerçevede yürütmek ve denetlemek,
b) Eğitim ve öğretimin her kademesi için ulusal politika ve stratejilerin belirlenmesi amacıyla gerekli çalışmaları yapmak, uygulamak, uygulanmasını izlemek ve denetlemek, ortaya çıkan yeni hizmet modellerine göre güncelleyerek geliştirmek,
c) Eğitim sistemini yeniliklere açık, dinamik, ekonomik ve toplumsal gelişimin gerekleriyle uyumlu biçimde güncel teknik ve modeller ışığında tasarlamak ve geliştirmek,
ç) Eğitime erişimi kolaylaştıran, her vatandaşın eğitim fırsat ve imkânlarından eşit derecede yararlanabilmesini teminat altına alan politika ve stratejilerin geliştirilmesi amacıyla çalışmalar yapmak, belirlenen politikaları uygulamak, uygulanmasını izlemek ve koordine etmek,
d) Kız öğrencilerin, engellilerin ve toplumun özel ilgi bekleyen diğer kesimlerinin eğitime katılımını yaygınlaştıracak politika ve stratejilerin geliştirilmesi amacıyla gerekli çalışmaları yapmak, belirlenen politikaları uygulamak ve uygulanmasını koordine etmek,
e) Özel yetenek sahibi kişilerin bu niteliklerini koruyucu ve geliştirici özel eğitim ve öğretim programlarını tasarlamak, uygulamak ve uygulanmasını koordine etmek,
f) Yükseköğretim kurumları dışındaki eğitim ve öğretim kurumlarını açmak, açılmasına izin vermek ve denetlemek,
g) Yurtdışında çalışan veya ikamet eden Türk vatandaşlarının eğitim ve öğretim alanındaki ihtiyaç ve sorunlarına yönelik çalışmaları ilgili kurum ve kuruluşlarla işbirliği içinde yürütmek,
ğ) Yükseköğretim dışında kalan ve diğer kurum ve kuruluşlarca açılan örgün ve yaygın eğitim ve öğretim kurumlarının denklik derecelerini belirlemek, program ve düzenlemelerini hazırlamak,
h) Yükseköğretimin millî eğitim politikası bütünlüğü içinde yürütülmesini sağlamak için, 4/11/1981 tarihli ve 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu ile Bakanlığa verilmiş olan görev ve sorumlulukları yerine getirmek,
ı) Kanunlarla ve Cumhurbaşkanlığı kararnameleriyle verilen diğer görevleri yapmak." düzenlemesi yer almaktadır.
1739 sayılı Kanun'un "Yürütme, gözetim ve denetim" başlıklı 56. maddesinde eğitim ve öğretim hizmetinin, bu kanun hükümlerine göre Devlet adına yürütülmesinden, gözetim ve denetiminden Milli Eğitim Bakanlığı'nın sorumlu olduğu belirtilmiştir.
5580 sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanunu'nun 1. maddesinde; ''(1) Bu Kanunun amacı, Türkiye Cumhuriyeti uyruklu gerçek kişiler, özel hukuk tüzel kişileri veya özel hukuk hükümlerine göre yönetilen tüzel kişiler tarafından açılacak özel öğretim kurumlarına kurum açma izni verilmesi, kurumun nakli, devri, personel çalıştırılması, kurumlara yapılacak malî destek ve bu kurumların eğitim-öğretim, yönetim, denetim ve gözetimi ile yabancılar tarafından açılmış bulunan özel öğretim kurumlarının; eğitim-öğretim, yönetim, denetim, gözetim ve personel çalıştırılmasına ilişkin usûl ve esasları düzenlemektir. (2) Bu Kanun, Türkiye Cumhuriyeti uyruklu gerçek kişiler, özel hukuk tüzel kişileri veya özel hukuk hükümlerine göre yönetilen tüzel kişilerce açılan özel öğretim kurumları ile yabancılar tarafından açılmış bulunan özel öğretim kurumlarını kapsar." hükmüne yer verilmiştir.
Aynı Kanunun ''Tanımlar'' başlıklı 2. maddesinde; kurum, okul öncesi eğitim, ilköğretim, ortaöğretim, özel eğitim okulları ile çeşitli kursları, uzaktan öğretim yapan kuruluşları, motorlu taşıt sürücüleri kursları, hizmet içi eğitim merkezleri, öğrenci etüt eğitim merkezleri, özel eğitim ve rehabilitasyon merkezleri ile benzeri özel öğretim kurumları olarak, çeşitli kurslar ise, kişilerin sosyal, sanatsal, sportif, kültürel ve mesleki alanlarda bilgi, beceri, dil, yetenek ve deneyimlerini geliştirmek, isteklerine göre serbest zamanlarını değerlendirmek amacıyla faaliyet gösteren özel öğretim kurumları olarak tanımlanmış olup; aynı Kanun'un 3. maddesinin 1. fıkrasında; bir kurumda öğretime başlayabilmek için kurum açma izni alınmasının zorunlu olduğu, 11. fıkrasında Kanun kapsamındaki eğitim-öğretim faaliyetlerini yapan ancak bu Kanuna uygun olarak kurum açma izni ile iş yeri açma ve çalışma ruhsatı düzenlenmeyen yerleri kuran veya işletenlere brüt asgari ücretin 20 katı idari para cezası uygulanacağı, bu yerler valiliklerce kapatılacağı, bu fıkranın uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar yönetmelikle belirleneceği düzenlemesine yer verilmiştir.
Yine, Kanun'un "Kurum açma izni" başlıklı 3. maddesinde; "Kurum açma izni verilmesi, binanın kullanılış amaçlarına ve Bakanlıkça belirlenen standartlara uygun ve yeterli bulunmasıyla birlikte aşağıdaki şartların yerine getirilmesine bağlıdır:
a) Ders araç-gerecinin kurumun amaç ve ihtiyaçları için yeterli olduğunun bir rapor ile tespit edilmesi.
b) Kurumun; yönetici, öğretmen ve diğer personelinin sayı ve nitelikleri yönünden uygun bulunması ve bu kurumda çalışacaklarının belgelendirilmesi.
c) Kurumun yönetmelikleriyle öğretim programının Bakanlıkça incelenip onanmış olması." kuralı yer almaktadır.
20/03/2012 tarih ve 28239 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Milli Eğitim Bakanlığı Özel Öğretim Kurumları Yönetmeliği'nin "Kurum açma" başlıklı 5. maddesinin 1. fıkrasında; Kanunun 3 üncü maddesi hükmü doğrultusunda özel öğretim kurumlarına kurum açma izni ile iş yeri açma ve çalışma ruhsatı verileceği belirtilmiş olup; aynı maddenin 2. fıkrasında ise kurum açma izni ile iş yeri açma ve çalışma ruhsatının verilebilmesi için gerekli olan belgeler tahdidi olarak düzenlenmiştir.
Anılan Yönetmeliğin dava konusu işlem tarihinde yürürlükte olan 5. maddesinin 4. fıkrasında ise; 'Kanunun 3 üncü maddesinin on birinci fıkrasında belirtilen yerlerin mülki idare amirleri tarafından görevlendirilen yetkililerce tespiti halinde bu yerleri kuran veya işletenlere valilikçe Kanunda belirtilen miktarda idari para cezası verilir. Verilen idari para cezası, 11/2/1959 tarihli ve 7201 sayılı Tebligat Kanunu hükümlerine göre ilgiliye tebliğ edilir, takip ve tahsili için ise Hazine ve Maliye Bakanlığının ildeki ilgili birimine bildirilir. Ayrıca bu yerler valilikçe kapatılır" hükmüne yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
1739 sayılı Milli Eğitim Temel Kanunu uyarınca, eğitim ve öğretim hizmetinin Devlet adına yürütülmesinden, gözetim ve denetiminden Milli Eğitim Bakanlığı'nın sorumlu olduğu hususunda tartışma bulunmamakta olup; izinsiz ve ruhsatsız eğitim öğretim faaliyetine ilişkin gerekli tespitin yapılması ve yaptırımların uygulanması da bu çerçevede Milli Eğitim Bakanlığının görev ve sorumluluğu kapsamındadır.
Yukarıda yer alan mevzuat hükümlerinden anlaşıldığı üzere; eğitim ve öğretim faaliyetlerine yönelik sunulan hizmetlerin, Milli Eğitim Bakanlığı'nın denetim ve gözetimi altında yapılması gerektiği açık olup; bu çerçevede anılan eğitim öğretim hizmetinin izinsiz ve ruhsatsız olarak sunumunun tespiti halinde ilgili yerlerin Valiliklerce kapatılması gerekmektedir.
Ayrıca; davalı idarece tesis edilen işlemin hukuka uygun kabul edilebilmesi için öncelikle "izinsiz ve ruhsatsız" verildiği belirtilen hizmetin, doğrudan Milli Eğitim Bakanlığı'nın görev ve yetki alanına giren "eğitim ve öğretime ilişkin" olması gerekmektedir.
Dava dosyasının incelenmesinden; İzmir İli, Karşıyaka İlçesi, … Mahallesi … Sokak No:… B Blok, K:…, D:… Park Yaşam Ofisleri adresinde bulunan davacıya ait işyerinin Karşıyaka İlçe Sağlık Müdürlüğünce 07/03/2019 tarihinde sağlık hizmeti sunulup sunulmadığı, hekimlik faaliyeti yapılıp yapılmadığı yönünden denetlendiği, yapılan denetimde hekimlik faaliyetinin yapılmadığı, iş yerinin vergi levhasında ana faaliyet kodunun eğitimi destekleyen eğitim dışı faaliyetler olduğunun görülmesi üzerine durumun İzmir İl Milli Eğitim Müdürlüğüne bildirildiği, bildirim üzerine İzmir İl Milli Eğitim Müdürlüğü müfettişince iş yerinde yapılan denetimde, faaliyet yürütülen binanın giriş kapısında "ZD Bireysel Kurumsal Danışmanlık" tabelası ile "Damlacan Karaca Klinik Sinir Bilim Uzmanı Psikolog", "Zait Harmanlı Uzman Psikolojik Danışman" tabelalarının asılı olduğu, ancak herhangi bir iş yeri açma ve çalışma ruhsatının bulunmadığı, iş yerinin "..." olarak iş yeri sahini ...'nın üzerine kayıtlı 2017 ve 2018 yılı vergi levhasının bulunduğu, ... tanıtım broşüründe çocuk ve ergenler ile ilgili olarak okul ve uyum sorunları, akran zorbalığı, gece korkuları, kardeş kıskançlığı, öfke kontrol problemi, ergenlik dönemi sorunları, aile içi iletişim problemleri, sınav kaygısı, dikkat eksikliği, hiperaktivite, öğrenme güçlükleri, yeme bozuklukları, fobiler, davranış bozuklukları, depresyon, kaygı bozuklukları, internet ve oyun bağımlılığı, siber zorbalıkla başa çıkma stratejileri, bilişsel, psikolojik ve sosyal gelişim değerlendirmeleri, psikolojik testler, zeka testleri çocuk ve aile terapileri gibi kişisel gelişimli eğitimlerin verildiği, internet sitesinde de aynı tanıtımların bulunduğu, öğrencilere sorunları çözülünceye kadar birebir rehberlik hizmetinin verildiği, iş yerine ait vergi levhasındaki ... faaliyet kodu içeriğinde eğitim rehberliği kapsamında eğitimi destekleyici faaliyette bulunduğu, özel ve devlet okullarında seminer şeklinde eğitim danışmanlığı hizmeti verildiği, faturaların da eğitim danışmanlığı hizmet faturası şeklinde kesildiğinin tespit edildiği anlaşılmaktadır.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri ile "çeşitli kursların" Milli Eğitim Bakanlığı'nın iznine ve denetimine tabi olduğu, izin alınmadan bu kapsamda eğitim öğretim faaliyetinin yapılması halinde işyerinin kapatılacağı ve para cezası uygulanacağı, çeştli kurslarda ise kişilerin mesleki alanlarda bilgi, beceri, dil, yetenek ve deneyimlerini geliştirmeye yönelik hizmet verileceği kurala bağlanmıştır.
Yapılan denetimde yer alan tespitlerden anlaşıldığı üzere; söz konusu yerde çocukların okulda ve okul dışı zamanlarda kişisel gelişimlerine yönelik eğitim faaliyetleri gerçekleştirildiği, bir başka ifadeyle davacı tarafından sunulan hizmetin, okullarda bulunan rehberlik servisinin sunduğu rehberlik ve psikolojik danışmanlık hizmetinin karşılığı mahiyetinde olduğu, eğitim hizmetleri olarak kesilmiş makbuzların bulunduğu, kurumun "çeşitli kurs" gibi faaliyet gösterdiği, Milli Eğitim Bakanlığı'ndan alınması gerekli izin ve ruhsatının bulunmadığı, bireysel danışmanlık faaliyeti karşılığı kesilen bir faturalar ve vergi levhasına tutanak ekinde yer verildiği, vergi levhasında işyerinin ana faaliyet konusunun; "Eğitimi Destekleyici Faaliyetler, Eğitim Rehberlik Danışmanlık (Yurt Dışı Eğitim Danışmanlığı Dahil) Test Değerlendirme, Öğrenci Değişim Programlarının Organizasyonu, (Yaprak Test ve Soru Bankası Hazırlama Gibi Eğitimi Destekleyici Faaliyetler)" olarak gösterildiği görülmektedir.
Ayrıca; davacı, 26/04/2019 tarihli ifadesinde; eğitim rehberliği kapsamında eğitimi destekleyici faaliyette bulunduğu, faaliyet alanının insan kaynaklarını 6-16 yaş aralığındaki öğrenciler olduğu, özel okulların öğrenci, öğretmen ve velilerine seminerler verdiği, sınav kaygısı ölçeği, bilişsel beceri değerlendirme testleri, çalışma davranışları ölçeği, gelişim değerlendirme testleri uyguladığı, test sonrası tanılama ve tedavi yapmadığı, sadece test sonucuna göre öğrenciye yönlendirme yaptığı, öğrencilerle birebir çalışma yaptığı, velilere önerilerde bulunarak yol haritası çizdiği ve duygusal gelişi destekleyici çalışmalar yaptıklarını beyan etmiştir.
Her ne kadar davacı tarafından, sunduğu hizmetin eğitim öğretim faaliyetleri kapsamında olmadığı ileri sürülmekte ise de; uyuşmazlığa konu "rehberlik ve danışmanlık hizmetlerinin" mahiyetinin ortaya konulması uyuşmazlığın esası yönünden önem arz etmektedir.
Kişilerin sosyal, sanatsal, sportif, kültürel ve mesleki alanlarda bilgi, beceri, dil, yetenek ve deneyimlerini geliştirmek, isteklerine göre serbest zamanlarını değerlendirmek amacıyla faaliyet gösteren özel öğretim kurumları olarak ifade edilen "çeşitli kursların" tanımı itibariyle geniş bir faaliyet alanını kapsadığı, bu bağlamda; öğrencilerin kişisel, duygusal, ruhsal, bilişsel, zihinsel ve sosyal yönden gelişmelerini sağlamaya yönelik her türlü faaliyetin "çeşitli kurslar" tanımı içerisinde kaldığı, zira; davacının sunduğu hizmetin, okullarda yer alan rehberlik ve psikolojik danışmanlık servisinin faaliyet alanına girdiği, dolayısıyla davacı tarafından "..." adsı altında sunulan hizmetin sunulmasına yönelik gerekli izin ve ruhsatları vermeye Milli Eğitim Bakanlığı'nın yetkili ve görevli olduğu, bu alanda denetim ve gözetim görevinin Bakanlığa ait olduğu anlaşılmaktadır.
O halde, davacı tarafından açıkça belirtildiği üzere işyerinde öğrencilere kişisel, duygusal, ruhsal, bilişsel, zihinsel ve sosyal yönden gelişmelerini sağlamaya yönelik eğitim verildiği sabit olduğu ve bu hizmetin ancak Milli Eğitim Bakanlığı'nın izni ile "çeşitli kurs" adı altında belli personel aracılığı ile ve belli program çerçevesinde verilebileceği kuşkusuz olduğundan izinsiz olarak anılan hizmeti veren davacıya ait işyeri hakkında tesis edilen dava konusu işlemlerde hukuka aykırılık bulunmamıştır.
Öte yandan; davacı tarafından "Danışmanlık Merkezi" "adı altında yukarıda ifade edilen hizmetleri sunmak istediğine ilişkin davalı idareye yapılmış 25/07/2019 tarihli başvuru mevcut ise de; "kurum türü itibariyle "Danışmanlık Merkezi" adı altında Kanun kapsamında bir kurum türü bulunmadığı açık olup; davacı tarafından Kanun kapsamında bulunan kurum türleri itibariyle yapılan bir başvuru bulunması halinde davalı idarece gerekli değerlendirmenin yapılacağı tartışmasızdır.
Bu durumda; dava konusu işlemlerde hukuka aykırılık; işlemlerin iptali yolunda verilen Mahkeme kararına karşı yapılan istinaf kanun yolu başvurusunun reddi yolundaki Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine uygun bulunan temyiz isteminin kabulüne,
2. … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … gün ve E:…, K:… sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın yukarıda belirtilen Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine,
4. Kesin olarak 20/10/2023 tarihinde oyçokluğu ile karar verildi.
KARŞI OY :
(X)- Bölge İdare mahkemeleri tarafından verilen kararların temyiz yolu ile incelenip bozulabilmeleri 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 49. maddesinin 1. fıkrasında yazılı nedenlerin bulunmasına bağlıdır.
Bölge İdare Mahkemesince verilen karar ve dayandığı gerekçe usul ve yasaya uygun olup, Mahkeme kararının onanması gerektiği görüşüyle çoğunluk kararına katılmıyorum.