T.C.
D A N I Ş T A Y
ALTINCI DAİRE
Esas No : 2022/9275
Karar No : 2024/1192
TEMYİZ EDEN (DAVALI): … Büyükşehir Belediye Başkanlığı
VEKİLİ: Av. …
KARŞI TARAF (DAVACI): … Oto Motorlu Araçlar Taşımacılık ve İnşaat Ticaret Limited Şirketi
VEKİLİ: Av. …
İSTEMİN KONUSU: … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının iptale ilişkin kısmının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ:
Dava konusu istem: Ankara ili, Pursaklar ilçesi, … Mahallesi, … ada, … parsel sayılı taşınmaz nedeniyle stabilize yol teknik alt yapı bedeli tahsil edilmesine ilişkin işlemin ve dayanağı … tarih ve … sayılı Ankara Büyükşehir Belediye Meclisi kararının (b) ve (e) maddelerinin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; davacı tarafından her ne kadar Meclis Kararının (b) ve (e) maddeleri dava konusu edilmişse de davalı idarenin savunma dilekçesi ve ara kararına cevaben gönderdiği bilgi ve belgelerin incelenmesinden; uyuşmazlık konusu taşınmaza ilişkin stabilize yol teknik altyapı bedeli tahakkukunun Meclis Kararının (b) ve (d) bendine göre yapıldığının anlaşıldığı, uyuşmazlıkta; davacı şirkete ait taşınmazın kuzey cephesinde 50 metrelik ana arter yola cepheli "park alanı" karşısında bulunması ve batı cephesinde 50 metrelik ana arter yol ile parsel arasında bulunan park alanının bitişik olması dikkate alındığında, bu hususların söz konusu taşınmazın değerini artıran faktörlerden olması nedeniyle dava konusu … tarih ve … sayılı Ankara Büyükşehir Belediye Meclisi kararının (b) ve (d) maddelerinde yer alan düzenlemelerde ve buna göre davacı şirket adına stabilize yol teknik altyapı katılım bedeli tahakkuk ve tahsil edilmesine ilişkin işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: İdari Dava Dairesince verilen kararda; Ankara Büyükşehir Belediye Meclisinin … tarih ve … sayılı kararının (b) maddesinin iptali istemi yönünden verilen davanın reddine dair Mahkeme kararının hukuk ve usule uygun olduğu, istinaf dilekçesinde ileri sürülen hususların anılan kararın bu kısmının kaldırılmasını gerektirecek nitelikte görülmediği gerekçesiyle bu kısım yönünden istinaf başvurusunun reddine; anılan Meclis Kararının (e) maddesi ve stabilize yol teknik alt yapı bedeli tahsil edilmesine ilişkin işlemin iptali istemi yönünden ise, davaya konu Meclis Kararının (e) bendinde; imar parselinin cephesinde bulunan ana arter yol, yeşil bant, servis yolu vb. unsurlarla ayrılmış ise bu parselden hem servis yolunun hem de ana yolun katılım bedelinin alınacağı hususunun düzenlendiği, Anayasa’nın 2. maddesinde yer alan hukuk devletinin temel ilkelerinden biri olan "belirlilik" ilkesine göre, kanunda yer alan düzenlemelerin hem kişiler hem de idare yönünden herhangi bir tereddüte ve şüpheye yer vermeyecek şekilde açık, net, anlaşılır ve uygulanabilir olması, kamu otoritelerinin keyfi uygulamalarına karşı koruyucu tedbirler içermesi gerektiğinin Anayasa Mahkemesinin 14/10/2015 tarih ve E:2015/94, K:2016/27 sayılı kararında da belirtildiği; aynı şekilde ilgili idarelerce üst normlara uygun olarak tesis edilen düzenleyici işlemlerin de "hukuki belirlilik ilkesi" gereği açık, net, anlaşılır ve uygulanabilir olması gerektiğinden Ankara Büyükşehir Belediyesinin sorumluluğunda bulunan 12 metre ve üzeri imar yollarına ait 3194 sayılı İmar Kanununun 23. maddesine göre tahakkuk ettirilen stabilize yol teknik altyapı katılım bedeli ile ilgili uygulamalarda esas alınması gereken kriterlerin somut ve net olması gerektiği, dava konusu düzenlemede yer alan "ana yol" ibaresinin muğlak bir ifade olduğu, stabilize yol teknik altyapı katılım bedeline esas yolun kaç metre ya da hangi nitelikte olması gerektiği gibi temel unsurların net olmadığı, düzenlemenin bu haliyle idarece keyfi uygulamalara yol açılmasına sebebiyet verebileceği, uyuşmazlıkta da ana arter niteliğinde olan ve Ankara'da yaşayan tüm vatandaşlar tarafından ana bir ulaşım aksı olarak kullanılan 50 metrelik yola yönelik stabilize yol teknik altyapı katılım bedelinin dava konusu parsele yüklendiği ve bu durumun da hakkaniyete uygun olmadığı; öte yandan, davacı şirkete ait taşınmaz nedeniyle tahsil edilen 1.104.834,16-TL stabilize yol teknik altyapı bedelinin Meclis Kararının (b) bendine yönelik hesaplanan kısmında hukuka aykırılık bulunmamakta ise de söz konusu bedelin taşınmazı çevreleyen tüm yollar dikkate alınarak bütüncül olarak hesaplandığı ve Ankara Büyükşehir Belediye Meclisinin … tarih ve … sayılı kararının (e) bendi hukuka aykırı bulunduğundan stabilize yol teknik altyapı bedeline yönelik işlemde de hukuka uygunluk bulunmadığı gerekçesiyle, bu kısım yönünden istinaf başvurusunun kabulüne, davanın reddi yolundaki İdare Mahkemesi kararının kaldırılarak Meclis kararının (e) maddesi ve stabilize yol teknik alt yapı bedeli tahsil edilmesine ilişkin işlemin iptaline karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI: 3194 sayılı Kanunun 23. maddesi uyarınca stabilize yol teknik alt yapı bedeli tahsiline ilişkin işlemin mevzuata uygun olduğu, anılan tahsil işleminin dava konusu Meclis Kararının (d) maddesine göre yapıldığı, temyize konu kararının hukuka aykırı olduğu ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının hukuka uygun olduğı belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ …'İN DÜŞÜNCESİ: Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY:
Dava; Ankara ili, Pursaklar ilçesi, … Mahallesi, … ada, … parsel sayılı taşınmaz nedeniyle stabilize yol teknik alt yapı bedeli tahsil edilmesine ilişkin işlemin ve dayanağı … tarih ve … sayılı Ankara Büyükşehir Belediye Meclisi kararının (b) ve (e) maddelerinin iptali istemiyle açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
3194 sayılı İmar Kanununun "Geliştirme Alanlarında Yapı Ruhsatı" başlıklı 23. maddesinde: "İskan hudutları içinde olup da, imar planında beldenin inkişafına ayrılmış bulunan sahalarda her ne şekilde olursa olsun, yapı izni verilebilmesi için;
a) Bu sahaların imar planı esaslarına ve yönetmelik hükümlerine uygun olarak parselasyon planlarının belediye encümeni veya il idare kurulunca tasdik edilmiş bulunması,
b) Plana ve bulunduğu bölgenin şartlarına göre yollarının, pis ve içme suyu şebekeleri gibi teknik alt yapısının yapılmış olması, şarttır.
Ancak, bunlardan parselasyon planları tasdik edilmiş olmakla beraber yolu, pis ve içme suyu şebekeleri gibi teknik alt yapısı henüz yapılmamış olan yerlerde, ilgili idarenin izni halinde ve ilgili idarece hazırlanacak projeye uygun olarak yaptıranlara veya parselleri hizasına rastlayan ve yönetmelikte belirtildiği şekilde hissesine düşen teknik alt yapı bedelini %25 peşin ödeyip geri kalan %75'ini alt yapı hizmetinin ilgili idaresince tamamlanacağı tarihten en geç altı ay içinde ödemeyi taahhüt edenlere de yapı ruhsatı verilir. Kanalizasyon tesisinin yapı bitirilip kullanılmaya başlanacağı tarihe kadar yapılmaması halinde, fosseptik veya benzeri geçici bir tesis yaptırılması yoluna gidilir. Bu yapılmadığı takdirde yapıya kullanma izni verilemez. Ana tesis yapıldığında yapı sahibi veya sahipleri lağım ayaklarını bu tesise bağlamaya mecburdurlar.
Toplu mesken alanlarında, ilgili şahıs veya kurumlarca ilgili idarenin izni ile bütünü inşa ve ikmal edilen teknik altyapının iki tarafındaki diğer parsellerin sahiplerinden, kendi parsellerine isabet eden bedel alınmadıkça, kendilerine yapı ruhsatı verilmez.
Toplu mesken alanlarında altyapı tesisleri belediyelerce onaylı projesine göre ilgili şahıs veya kurumlarınca yapılmışsa belediyece altyapı hizmetleri nedeniyle hiçbir bedel alınmaz.
Alınan bu paralar teknik altyapıyı yaptıranlara veya bu meblağı önceden ilgili idareye ödeyenlere aynen geri verilir.
Şu kadar ki, bir yolun iki tarafındaki parsel sahipleri bahis konusu yol bedellerini ve bir kanalizasyon şebekesinden istifade eden veya etmesi gereken parsel sahipleri teknik altyapı bedellerini ilgili idareye vermedikçe ilgili idarenin bu tesisleri inşa ve ikmali mecburiyeti yoktur.
Mevcut binalarda esaslı değişiklikler ve ilaveler yapılması da bu madde hükümlerine bağlı olmakla beraber, bunların tamirleri için yukarıdaki şartlar aranmaz.
Bu maddenin tatbikinde 6183 Sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümleri tatbik olunur. Tatbikatla ilgili diğer hususlar imar yönetmeliğinde belirtilir.
İmar planları ilke kararları ile yoğunluk ve yapı düzeninde düzeltme ve yenileme getirilen yerleşik alanlardaki uygulamada mevcut şehirsel teknik ve sosyal altyapının tevsii ya da yenilenmesi gereken durumlarda, şehirsel hizmetlerin yerine getirilmesi ile ilgili olarak kanunlarda belirtilen katılma payları bu hizmetlerden yararlanacak arsa, yapı ya da bina sahiplerinden usulünce alınır.
İmar planlarında meskün saha olarak belirtilen yerlerde ise, gayrimenkul sahiplerince pis su mecralarının, yapının bulunduğu sokaktaki lağım şebekesine veya varsa umumi fosseptiğe bağlanması, lağım şebekesi veya umumi fosseptik olmayan yerlerde mahalli ihtiyaç ve vesaite göre ilgili idarece verilecek esaslar dahilinde gayrimenkulün içinde, lüzumlu tesisatın yapılması mecburidir. Bu bağlantılar mal sahibi tarafından ilgili idarece yapılacak tebligatla verilecek müddet zarfında yaptırılmadığı takdirde ilgili idare tarafından yıktırılır." hükmüne yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Temyize konu karar, Ankara Büyükşehir Belediye Meclisinin … tarih ve … sayılı kararının (e) maddesi yönünden incelendiğinde;
Davaya konu Ankara Büyükşehir Belediye Meclisinin … tarih ve … sayılı kararıyla; 3194 sayılı İmar Kanununun 23. maddesi gereğince Büyükşehir Belediyesinin sorumluluğunda bulunan 12 metre ve üzeri genişlikteki imar yollarına ilişkin olarak parsel cephesine isabet eden yol alanı hesabı ve stabilize yol teknik alt yapı bedeli hakkında bazı hususların Kanun ve yönetmeliklerde bulunmadığından bahisle anılan Kanun'un 23. maddesine göre tahakkuk edilen stabilize yol teknik alt yapı katılım bedeline ilişkin olarak uygulamaya yönelik bir takım kurallar getirilmiş olup anılan meclis kararının (b) maddesinde; "İmar parselinin karşı cephesinde, ada/parsel kaydı olup olmamasına bakılmaksızın Park, Yeşil Alan, Orman, A.O.Ç. arazisi, Spor alanı, Rekresasyon alanı, Çocuk bahçesi, Oyun alanı, Pazar alanı, Belediye hizmet alanı, İbadet yeri, Okul yeri, Eğitim alanı, Kreş, Teknik altyapı alanı, Otopark, Tolu taşıma yeri, Sosyal Kültürel tesis alanı, Terminal alanı bulunması halinde imar yolunun tamamı bu parsle tahakkuk edilerek bedelinin alınması", (d) maddesinde; "İmar parsellerinin cephesine bitişik olarak yeşil alan ve park olması durumunda, parsel yoldan faydalanıyor kabul edilerek katılım bedelinin alınması", (e) maddesinde ise; "İmar parsellerinin cephesinde bulunan ana arter yol, yeşil bant, servis yolu vb. Unsurlarla ayrılmış ise bu parselden hem servis yolunun hem de ana yolun katılım bedelinin alınması" yönünde düzenlemelere yer verilmiştir.
Davanın; davacı şirkete ait taşınmaz için stabilize yol teknik alt yapı bedeli tahsil edilmesi nedeniyle anılan işlemin ve dayanağı olduğu iddia edilen Ankara Büyükşehir Belediye Meclisinin … tarih ve … sayılı kararının (b) ve (e) bendinin iptali istemiyle açıldığı, İdare Mahkemesince anılan Meclis kararının (b) ve (d) maddeleri yönünden, istinaf başvurusu üzerine ise İdari Dava Dairesince Meclis kararının (b) ve (e) maddeleri yönünden değerlendirme yapıldığı anlaşıldığından, öncelikle uyuşmazlığa konu stabilize yol teknik alt yapı bedeli tahsiline ilişkin işlemin dayanağı olan Meclis kararının iptali istenilen (e) maddesinin dava konusu tahsilat işleminin hesaplanmasında uygulanıp uygulanmadığının açık ve net bir şekilde ortaya konulması gerekmektedir.
Dosyada yer alan bilgi ve belgelerin incelenmesinden; davacı şirkete ait taşınmazın doğu ve kuzey cephesine bitişik park alanı bulunduğu ve kuzeyinde 50 metre genişliğinde, güneyinde 12 metre, doğusunda ise 50 metre ve 15 metrelik yolların bulunduğu, doğusundaki 50 metrelik yolun davacının parselinin cephesinde, 15 metrelik yolun ise karşı parsel bitişiğinde bulunduğu ve imar durum belgesinde karşı parselin fonksiyonunun "kentsel servis alanı" olduğu, davalı idarece savunma dilekçesinde, ara kararına verilen cevapta ve temyiz dilekçesinde stabilize yol teknik alt yapı bedelinin hesaplanmasında Meclis Kararının (d) maddesinin uygulandığı yönünde beyanda bulunulduğu anlaşılmaktadır.
Bu itibarla; davacının taşınmazı için stabilize yol teknik alt yapı bedelinin hesaplanmasında davaya konu … tarih ve … sayılı Ankara Büyükşehir Belediye Meclisi kararının hangi maddelerinin uygulandığının gerekçeleri ile açıklığa kavuşturulmasından sonra dayanak olarak gösterilen meclis kararı maddesinin tespiti üzerine davacının iptalini istediği işlemin meclis kararının (e) maddesi olduğu hususu göz önünde bulundurularak bir karar verilmesi gerekmekte olup; gerekli inceleme ve araştırma yapılmadan verilen temyize konu kararın bu kısmında hukuki isabet bulunmamaktadır.
Temyize konu karar, stabilize yol teknik alt yapı bedeli tahsil edilmesine ilişkin işlem yönünden incelendiğinde;
Yukarıda da yer verildiği üzere; 3194 sayılı Kanunun 2. fıkrasında, istisnai olarak imar planında beldenin inkişafına ayrılmış ve parselasyonu yapılmış olmakla beraber teknik altyapısı henüz yapılmamış yerlerde hissesine düşen teknik alt yapı bedelinin %25'ini peşin ödeyip geri kalan %75'ini alt yapı hizmetinin ilgili idaresince tamamlanacağı tarihten en geç altı ay içinde ödemeyi taahhüt edenlere de yapı ruhsatı verilebileceğine ilişkin düzenleme getirilmiş olup bu madde kapsamında, yapı ruhsatı düzenlenmesi aşamasında ruhsat talebinde bulunanlardan teknik alt yapı bedeli istenebilmesi için yapı ruhsatının düzenlendiği tarihte ruhsatlandırılması istenen taşınmaza ait teknik alt yapının tamamlanmamış olması gerekir.
Bu durumda; dava konusu taşınmazın inkişaf alanında kalıp kalmadığı, parselasyon işleminin yapılıp yapılmadığı, yol ve alt yapı yatırımlarının tamamlanıp tamamlanmadığı hususlarının araştırılmak suretiyle, anılan taşınmazdan 3194 sayılı Kanunun 23. maddesi uyarınca teknik alt yapı bedeli tahsil edilip edilemeyeceği hususunda yeniden bir karar verilmesi gerektiğinden; gerekli inceleme ve araştırma yapılmadan verilen temyize konu kararın bu kısmında da hukuki isabet bulunmamaktadır.
Öte yandan; her ne kadar bakılmakta olan davada Ankara Büyükşehir Belediye Meclisinin … tarih ve … sayılı kararının (b) maddesinin iptali istemi yönünden verilen davanın reddi yolundaki karara karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine dair İdari Dava Dairesi kararının bu kısmı temyize konu edilmemesi sebebiyle kesinleşmişse de; başka bir dosyada anılan maddenin iptali istemiyle açılan davanın reddi yolunda ... İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı karara karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine dair … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararı, Dairemizin 16/01/2024 tarih ve E:2023/7936, K:2024/345 sayılı kararıyla hukuka aykırı bulunarak bozulmuş olup İdari Dava Dairesince yeniden yapılacak tahkikat sonucu stabilize yol teknik alt yapı bedeli tahsil edilmesine ilişkin işlem hakkında verilecek kararda bu hususun da dikkate alınması gerektiği açıktır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanunun 49. maddesine uygun bulunan davalı idarenin temyiz isteminin kabulüne,
2. Mahkeme kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun kısmen kabulü ile anılan kararının kaldırılarak yukarıda özetlenen gerekçeyle … tarih ve … sayılı Ankara Büyükşehir Belediye Meclisi kararının (d) maddesi ve stabilize yol teknik alt yapı bedeli tahsil edilmesine ilişkin işlemin iptali yolundaki temyize konu … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Bozulan kısım hakkında yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 26/02/2024 tarihinde, kesin olarak, oybirliğiyle karar verildi.