DANIŞTAY VERGİ DAVA DAİRELERİ KURULU 2023/1027 E. , 2024/408 K.
"İçtihat Metni"
T.C.
D A N I Ş T A Y
VERGİ DAVA DAİRELERİ KURULU
Esas No : 2023/1027
Karar No : 2024/408
TEMYİZ EDEN (DAVACI) : …Temizlik Organizasyon ve
Ticaret Limited Şirketi
VEKİLİ : Av. …
KARŞI TARAF (DAVALI) : … Başkanlığı - …
VEKİLİ : Av. …
İSTEMİN KONUSU :… Bölge İdare Mahkemesi … Vergi Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı ısrar kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Anadolu Üniversitesinin … tarih ve … kayıt numaralı "Aylık 1.143 İşçi ile 36 Aylık Temizlik ve Tertip-Düzen Hizmeti Alımı İşi"ne ilişkin ihale uhdesinde kalan davacı tarafından, ihale kararı üzerine düzenlenen sözleşme için tahakkuk eden damga vergileri ödendikten sonra, yargı kararı uyarınca Kamu İhale Kurulunca verilen karara istinaden sözleşmenin feshedilmesi üzerine sözleşmenin hükmünden yararlanılmayan kısmına isabet eden damga vergilerinin iadesi talebiyle yapılan düzeltme başvurusunun reddi üzerine yapılan şikayet başvurusunun reddine dair işlemin iptali ile sözleşmenin hükmünden yararlanılmayan kısmına isabet eden damga vergisinin dava açma tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte iadesi istemiyle dava açılmıştır.
… Vergi Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararı:
Vergi Mahkemesi, dava konusu işlemi iptal etmiş, ödenen tutarın dava açma tarihi itibarıyla hesaplanacak yasal faiziyle birlikte iadesine karar vermiştir.
Davalının istinaf istemini inceleyen … Bölge İdare Mahkemesi … Vergi Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararı:
Vergi Dava Dairesi, istinaf istemini kabul ederek kararı kaldırdıktan sonra davayı reddetmiştir.
Davacının temyiz istemini inceleyen Danıştay Dokuzuncu Dairesinin 06/10/2021 tarih ve E:2019/4799, K:2021/4456 sayılı kararı:
Sözleşmenin feshedildiği tarihten sonrasına diğer bir deyişle sözleşmenin hükmünden yararlanılmayan kısmına tekabül eden sözleşme damga vergisinin vergilendirme hatası kapsamında değerlendirilmesi gerekirken, davanın kabulü yolundaki mahkeme kararını kaldırdıktan sonra olayın vergi hatası kapsamında bulunmadığı gerekçesiyle davayı reddeden vergi dava dairesi kararında hukuka uygunluk bulunmamaktadır.
Daire bu gerekçeyle kararı bozmuştur.
Yargısal yetki alanının yeniden belirlenmesi nedeniyle dosyanın gönderildiği … Bölge İdare Mahkemesi … Vergi Dava Dairesince bozma kararına uyulduğu belirtilerek verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararı:
09/06/2021 tarih ve 31506 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 7326 Sayılı Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılması ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına ilişkin Kanun'un "Ortak Hükümler" başlıklı 9. maddesinin (13) numaralı fıkrasının (a), (b) ve (ç) işaretli bentlerinde şu kurallara yer verilmiştir:
"a) Bu Kanun hükümlerinden yararlanmak üzere başvuruda bulunan ve ilgili maddeler uyarınca dava açmamaları veya açılan davalardan vazgeçmeleri ve kanun yollarına başvurmamaları gereken borçluların, bu Kanun hükümlerinden yararlanabilmeleri için ilgili maddelerde belirlenen başvuru sürelerinde, yazılı olarak bu iradelerini belirtmeleri şarttır. Borçlularca, bu Kanun hükümlerinden yararlanılmak üzere davadan vazgeçilmesi hâlinde idarece de ihtilaflar sürdürülmez.
b) Davadan vazgeçme dilekçeleri ilgili tahsil dairesine verilir ve bu dilekçelerin tahsil dairelerine verildiği tarih, ilgili yargı merciine verildiği tarih sayılarak dilekçeler ilgili yargı merciine gönderilir. Hazine ve Maliye Bakanlığına bağlı tahsil dairelerince tahsili gerektiği hâlde tahakkuku diğer kamu idarelerince yapılan alacaklara ilişkin ilgili kamu idaresi aleyhine açılmış davalardan vazgeçme dilekçelerinin verileceği idari mercii belirlemeye Hazine ve Maliye Bakanlığı yetkilidir.
...
ç) Bu Kanun hükümlerinden yararlanılmak üzere vazgeçilen davalarda verilen kararlar ile hükmedilen yargılama gideri, avukatlık ücreti ve fer’ileri talep edilmez ve bu alacaklar için icra takibi yapılamaz. Vazgeçme tarihinden önce ödenmiş olan yargılama giderleri ve avukatlık ücretleri geri alınmaz."
Davacı tarafından, davalı idareye verilen ve dava dosyasına ibraz edilen 28/06/2021 kayıt tarihli dilekçe ile iş bu davadan, 7326 sayılı Kanun hükümlerinden yararlanılmak suretiyle vazgeçildiği anlaşılmaktadır.
İstinafa konu kararın kaldırılması ve vazgeçme nedeniyle işin esası hakkında karar verilmesine gerek bulunmamaktadır. Ayrıca anılan Kanun hükmü nedeniyle tahsil edilemeyeceğinden taraflar lehine veya aleyhine vekalet ücretine hükmedilmesinde hukuki yarar bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Vergi Dava Dairesi, bu gerekçe istinaf istemini kabul ederek kararı kaldırdıktan sonra karar verilmesine yer olmadığına karar vermiştir.
Davacının temyiz istemini inceleyen Danıştay Dokuzuncu Dairesinin 02/11/2022 tarih ve E:2022/2833, K:2022/5344 sayılı kararı:
… Vergi Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla dava konusu işlemin iptaline ve ödenen tutarın faiziyle birlikte davacıya iadesine karar verilmiştir. Bu karara yöneltilen davalının istinaf başvurusu … Bölge İdare Mahkemesi … Vergi Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararı ile kabul edilmiş ve Mahkeme kararı kaldırıldıktan sonra davanın reddine karar verilmiştir. Bu karara yöneltilen temyiz istemi Danıştay Dokuzuncu Dairesinin 06/10/2021 tarih ve E:2019/4799, K:2021/4456 sayılı kararıyla kabul edilerek karar bozulmuştur.
Davalı idarece, yukarıda bahsedilen Vergi Mahkemesinin kabul kararı üzerine dava konusu tutar davacıya ödenmiştir. Bölge İdare Mahkemesince istinaf başvurusu kabul edilerek kararın kaldırılmasına ve davanın reddine karar verilmesi üzerine davacıya ödenen bu tutarın geri alınması amacıyla 2 No.lu ihbarname düzenlenmiştir.
2 No.lu ihbarnamenin tebliğ edilmesinden sonra davacı tarafından internet ortamında gönderilen … tarih ve … sayılı dilekçeyle 7326 sayılı Kanun uyarınca yapılandırma talep edilmiştir. Dosyada yer alan yapılandırma tecil formundan ise yapılandırılan tutarların anılan 2 No.lu ihbarnameyle istenilen tutarlar olduğu anlaşılmaktadır.
Danıştay Dokuzuncu Dairesinin bozma kararı üzerine dosya kendisine gönderilen … Bölge İdare Mahkemesince ise dava dosyasına ibraz edilen 28/06/2021 kayıt tarihli dilekçe ile iş bu davadan, 7326 sayılı Kanun hükümlerinden yararlanılmak suretiyle vazgeçildiği varsayımıyla istinafa konu karar kaldırılmış ve vazgeçme nedeniyle işin esası hakkında karar verilmesine yer olmadığına hükmedilmiştir.
Ancak davacının yapılandırdığı borcun, mahkemenin davanın kabulü yönündeki kararı üzerine davacıya iade edilip akabinde Bölge İdare Mahkemesince verilen davanın reddine ilişkin yargı kararı uyarınca 2 No.lu ihbarnameyle davacıdan istenilen tutar olduğunda da ihtilaf bulunmamaktadır.
Bakılan davada dava konusu edilen uyuşmazlık ise 11/12/2015 tarihinde ödenen sözleşme damga vergisine ilişkin tutarın düzeltme-şikayet başvurusuna konu edilip reddedilmesi üzerine tesis edilen 15/05/2018 tarihli işlem ve ödenen tutarın iadesine ilişkin olduğu görülmektedir.
Davaya konu, davacıya ihale edilen ve imzalanan sözleşme nedeniyle 11/12/2015 tarihinde davacı tarafça ödenen ve sözleşmenin hükmünden yararlanılamayan kısmına isabet eden 642.413,96 TL damga vergisinin yasal faizi ile birlikte iadesi istemiyle yapılan düzeltme-şikayet başvurusunun reddine ilişkin işlemin esası hakkında bozma kararı dikkate alınarak bir karar verilmesi gerekirken, yukarıda yazılı gerekçeyle karar verilmesine yer olmadığına hükmedilen Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuka uygunluk görülmemiştir.
Daire bu gerekçeyle kararı bozmuştur.
… Bölge İdare Mahkemesi … Vergi Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı ısrar kararı:
7326 sayılı Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılması İle Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına İlişkin Kanun ile dava aşamasında bulunan vergi ve vergi cezalarının yapılandırılmasına ilişkin düzenlemeler bir bütün halinde değerlendirildiğinde, mükelleflerin yapılandırma imkânından yararlanabilmesinin ön koşulu açılmış olan dava ve/veya davalardan vazgeçmesi olup vazgeçmeye ilişkin düzenlemelerden maksat söz konusu kamu alacağına ilişkin tüm ihtilafların sona ermesidir.
Uyuşmazlığa konu olayda, davacı tarafından davalı idareye verilen ve dava dosyasına ibraz edilen 28/06/2021 kayıt tarihli dilekçe ile 7326 sayılı Kanun hükümlerinden yararlanılmak suretiyle yapılandırılan borç, iş bu davaya konu damga vergisinden oluşan tutarın yargı kararı nedeniyle önce kendisine ödenmesi, sonrasında ise istinaf yargılaması sonucu davanın reddi kararı üzerine davacıdan 2 No.lu ihbarname ile geri istenilmesinden kaynaklanmaktadır.
Söz konusu 2 No.lu ihbarnameye dava açmamak suretiyle ihbarname içeriği tutarı yapılandıran davacının, iş bu davaya konu ihtilafa ilişkin karar sonucundan da vazgeçtiği sonucuna varılmıştır.
Vergi Dava Dairesi, bu ek gerekçeyle ısrar etmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI: 7326 sayılı Kanun'un 09/06/2021 tarih ve 31506 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girdiği, 2015 yılında uhdesinde kalan ihale nedeniyle düzenlenen sözleşme üzerinden damga vergisinin ödendiği ancak yargı kararı uyarınca Kamu İhale Kurulunca verilen karara istinaden sözleşmenin feshedildiği, sözleşmenin hükmünden yararlanılmayan kısmına isabet eden damga vergisinin iadesi istemiyle yaptığı düzeltme-şikayet başvurusunun reddi üzerine anılan işlemin iptali istemiyle 11/06/2018 tarihinde bakılan davanın açıldığı, davanın kabul edilmesi akabinde yargı kararının uygulanması amacıyla idarece ödeme yapıldığı, davanın kabulüne dair karara yöneltilen istinaf talebinin kabul edilerek davanın reddine karar verildiği, mahkeme kararı üzerine ödenen tutarın tahsili amacıyla adına ödeme emri düzenlendiği, davanın reddine dair kararın temyiz edildiği aşamada haciz baskısı nedeniyle söz konusu borcun yapılandırılmak zorunda kalındığı, uyuşmazlığın çıkarıldığı tarihte vergi dairesine karşı doğmuş bir borcunun bulunmadığı aksine usulsüz olarak tahsil edilen verginin ret ve iade edilmemesinden kaynaklı olarak bakılan davanın açıldığı, açılan davanın alacak davası niteliğinde olduğu, davalı tarafından tesis edilen borçlandırma işlemine karşı açılmış ve sonrasında 7326 sayılı Kanun kapsamında yapılandırma ile davadan feragat edilmiş bir davanın söz konusu olmadığı, 7326 sayılı Kanun'un kişilerin devlete karşı olan borçlarının yapılandırılması amacıyla çıkarıldığı, Kanun'un amacının bu kimselerin muaccel hale gelmiş borçlarını belirli koşullarda yapılandırarak devletin alacağına kavuşmasını sağlamak olduğu, bu davadan feragat edilmesine yönelik bir beyan veya dilekçesinin bulunmadığı, mahkemelerin taleple bağlı olduğu dikkate alındığında Bölge İdare Mahkemesince davadan feragat edildiği gerekçesiyle verilen kararın usule aykırı olduğu, 7326 sayılı Kanun hükümlerinden yararlanılmak zorunda kalınmasının sebebinin hatalı verilen Bölge İdare Mahkemesi kararından kaynaklandığı, Bölge İdare Mahkemesinin kararı üzerine düzenlenen 2 No.lu ihbarnamenin 03/07/2019 tarihinde tebliğ edildiği, buna ilişkin tahakkuk fişinin 24/08/2020 tarihinde düzenlendiği, anılan kamu alacağı için düzenlenen ödeme emrine karşı açtığı davanın … Vergi Mahkemesinin … tarih ve E:…, … sayılı kararıyla reddedildiği ve bu kararın kesinleştiği, hatalı verilen Bölge İdare Mahkemesi kararından kaynaklı olarak şirketin yanı sıra şirket ortak ve temsilcileri nezdinde de takip başlatıldığı, alacak işlemlerinin değil borçlandırma işlemlerinin 7326 sayılı Kanun'a konu edildiği ve bu davadan da feragat etme iradesinin bulunmadığı iddialarıyla ısrar kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Mahkeme kararı ardından 2 No.lu ihbarname düzenlenmesi ve borcun tahakkuk etmesi nedeniyle kesinleşmiş vergi borcunun asıl borçlu şirketten, şirketin kanuni temsilcisi ve şirketin ortaklarından takip edilmeye çalışılmasının tabii olduğu, davaya konu kamu alacağı için yapılandırma dilekçesi verilmesine rağmen davadan feragat edilmediğine dair iddianın yersiz olduğu belirtilerek temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'İN DÜŞÜNCESİ: Kesinleşmiş, ihtilaflı ya da inceleme işlemleri devam eden bazı alacakların Hazineye intikalinin sağlanması amacıyla asıl alacağın, işleyen faizin veya asıl alacağa bağlı kesilen cezanın bir kısmından vazgeçilmesini öngören yapılandırma kanunları çıkarılmaktadır. Yapılandırmaya konu alacaklar, alacaklı idare, yapılandırmaya ilişkin taksit sayısı, vazgeçilen tutar, alacak türü ve alacağın dönemi gibi hususlar yapılandırma kanunlarının çıkarıldığı dönemdeki ihtiyaçlar doğrultusunda farklılaşabilmektedir. Ancak kanunun yayım tarihinden önce alacağın tamamı Hazineye intikal etmiş ise bu alacağın yapılandırma kanunu kapsamına alınması düşünülemez ve bu tür alacaklara ilişkin ihtilafların sonlandırılması da kanun koyucu tarafından amaçlanmaz.
Uyuşmazlıkta düzeltme-şikayet başvurusunun reddi üzerine tahsil edilen damga vergisinin bir kısmında hata bulunduğu ileri sürülerek anılan işlemin iptali ve ödenen tutarın iadesi istemiyle dava açılmıştır. Davacı tarafından 2015 yılında damga vergisi ödenmiş ancak damga vergisine konu sözleşmenin feshedilmesi nedeniyle sözleşme hükümlerinden yararlanılmayan kısma isabet eden damga vergisi yönünden vergi hatası bulunduğu ileri sürülmüştür.
2 No.lu ihbarnameye dava açmayan ve ihbarname içeriği tutarı yapılandıran davacının iş bu davaya konu ihtilafa ilişkin karar sonucundan da vazgeçtiği varsayılarak ısrar kararı verilmiştir. Ancak davacı söz konusu 2 No.lu ihbarnamenin dayanağı Bölge İdare Mahkemesi kararını temyiz etmek suretiyle davaya devam etme iradesini göstermiştir. Ayrıca anılan 2 No.lu ihbarname veya bu ihbarnameye konu alacağın tahsili amacıyla düzenlenen ödeme emrine karşı davanın açılmış olması ve bu davaların yargılama süreci devam ederken davacının 7326 sayılı Kanun'dan yararlanmak amacıyla verdiği dilekçenin dava dosyasına sunulması durumunda söz konusu davalar hakkında karar verilmesine yer olmadığına dair karar verilmesi söz konusu olabilirdi.
Kaldı ki, 7326 sayılı Kanun'dan yararlanmak amacıyla bakılan davadan vazgeçildiğine dair ibareyi içeren dilekçe de dosyaya sunulmamıştır. Davacı tarafından internet ortamında gönderilen … tarih ve ..sayılı dilekçeyle ile 2 No.lu ihbarnameye konu borcun yapılandırdığı davalı idarece beyan edilmiş ve buna ilişkin tecil tablosu, 2 No.lu ihbarnameye ilişkin sorgulama çıktısı ve bu ihbarnameye ait tahakkuk fişi sorgulama çıktısı sunulmuştur. … tarih ve … sayılı dilekçe ibraz edilmemiş, anılan dilekçede vazgeçilen davalar kısmında uyuşmazlık konusu dava dosyasına ilişkin ilk derece, istinaf veya temyiz aşamalarına ilişkin dava dosyasına ait esas numarasına yer verilip verilmediği de tespit edilememektedir.
Karar verilmesine yer olmadığına dair karar ile davacının vergi hatasına yönelik iddiasını incelenememesine neden olunacağı dikkate alındığında düzeltme-şikayet başvurusunun reddine ilişkin işlemin esası hakkında karar verilmesi gerekmektedir. Bu nedenlerle Danıştay Dokuzuncu Dairesinin kararında yer alan gerekçe uyarınca ısrar kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Vergi Dava Daireleri Kurulunca, dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında bir karar verilmeksizin Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
HUKUKİ DEĞERLENDİRME :
Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı halinde mümkündür.
Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup dilekçede ileri sürülen iddialar, kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1-Davacının temyiz isteminin REDDİNE,
2-…Bölge İdare Mahkemesi … Vergi Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı ısrar kararının ONANMASINA,
3-Yürütmenin durdurulması istemi hakkında karar verilmediğinden, yatırılan yürütmenin durdurulması harcının istemi halinde davacıya iadesine,
4-2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 50. maddesi uyarınca, kararın taraflara tebliğini ve bir örneğinin de Vergi Dava Dairesine gönderilmesini teminen dosyanın Vergi Mahkemesine gönderilmesine,
26/04/2024 tarihinde oyçokluğuyla kesin olarak karar verildi.
X - KARŞI OY:
Temyiz isteminin kabulü ile ısrar kararının Danıştay Dokuzuncu Dairesinin kararında yer alan hukuksal nedenler ve gerekçe uyarınca bozulması gerektiği oyu ile karara katılmıyoruz.