T.C.
D A N I Ş T A Y
ONÜÇÜNCÜ DAİRE
Esas No:2023/1116
Karar No:2023/2596
TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Genel Müdürlüğü
...
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVACI) : ... Kerestecilik İnşaat Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU : ... İdare Mahkemesi'nin ... tarih ve E:... , K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Sinop Orman İşletme Müdürlüğü'nce ilk olarak 27/05/2022 tarihinde yapılan E-Satış Açık Artırmalı Orman Emvali İhalesi uhdesinde kalan davacı şirket tarafından, mevzuat gereğince tarafına orman emvallerin satışının yapılması amacıyla idareye başvuru yapmadığından bahisle ihaleye konu orman emvallerinin davacı şirkete satışlarının yapılamaması nedeniyle 26/08/2022 tarihinde yeniden gerçekleştirilen E-Satış Açık Artırmalı Orman Emvali İhalesi'nin iptali istenilmektedir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesi'nce verilen kararda; Sinop Orman İşletme Müdürlüğü'nce 27/05/2022 tarihinde yapılan E-Satış Açık Artırmalı Orman Emvali İhalesi'nde 19 parti orman ürünü için en yüksek teklifi veren davacı şirkete anılan ürünlerin geçici ihalesinin yapıldığı, Sinop Orman İşletme Müdürlüğü'nün ... tarih ve ... sayılı ihale tebligatıyla, şirketin üzerinde kalan emvalin kati ihalesinin yapıldığı, 15 gün içerisinde satışın yapılması için müracaat edilmesi gerektiği, aksi takdirde teminatın irat kaydedileceğinin davacı şirkete ihtar edildiği, satış işlemlerinin tamamlanmaması üzerine, Sinop Orman İşletme Müdürlüğü'nün ... tarih ve ... sayılı yazısıyla satış işlemlerinin yaptırılmadığı takdirde teminatın irat kaydedilerek ihalesi yapılan 19 parti orman ürünün açık artırmayla ihaleye çıkartılacağının davacı şirkete ihtar edildiği, Sinop Orman İşletme Müdürlüğü'nün ... tarih ve ... sayılı işlemiyle de davacı şirketle yapılan telefon görüşmesi neticesinde, satış işlemlerinin yaptırılmaması nedeniyle teminatının irat kaydedilerek şirkete ihalesi yapılan 19 parti orman ürününün İşletme Müdürlüğü'nce ilk yapılacak e-satış açık artırmalı ihaleye çıkarılmasına karar verildiği, akabinde anılan 19 parti orman ürünü yönünden 26/08/2022 tarihinde E-Satış Açık Artırmalı Orman Emvali İhalesi'nin gerçekleştirildiği;
Uyuşmazlık konusu olayda, davacı şirket tarafından, dava dilekçesinde, 312 sayılı Oduna Dayalı Orman Ürünlerinin Satış Usul ve Esaslarına Dair Tebliğ'in 4.9. maddesi uyarınca şirkete bildirim yapılmadığı iddia edildiğinden, Mahkemelerinin 12/01/2023 tarihli ara kararı ile iddia edilen hususun ve Tebliğ'de belirtilen ilân usûllerinin uygulanıp uygulanmadığının araştırıldığı, 26/08/2022 tarihinde gerçekleştirilen E-Satış Açık Artırmalı Orman Envali İhalesi'ne ilişkin davacı şirkete yalnızca yukarıda belirtilen Sinop Orman İşletme Müdürlüğü'nün ... tarih ve ... sayılı ve ... tarih ve ... sayılı yazılarının tebliğ edildiği, Tebliğ'de belirtilen ilân usûllerine yönelik ise, 26/08/2022 tarihindeki ihalenin E-Satış OGM internet adresinden ilan edilmesinin yanında, Erfelek ve Sinop Belediye Başkanlıklarınca da ilân edildiği, 27/05/2022 tarihinde yapılan E-Satış Açık Artırmalı Orman Emvali İhalesi sonucunda 19 parti ürünün davacı şirket üzerine geçici ihalesinin yapılması sonrasında, davacı şirket tarafından satış işlemlerinin zamanında yapılmaması nedeniyle yatırılan teminatın irat kaydedildiği görülmekle birlikte, ikinci açık artırmalı satış sonucunda oluşabilecek idarenin zarar ve alacakları yönünden davacı şirketin sorumluluğunun devam edeceğine yönelik düzenlemenin mevcudiyeti, ayrıca ikinci kez ihaleye çıkan ürünlerin ilk ihaledeki muhammen bedelden veya daha yüksek bir muhammen bedelden açık artırmaya çıkarılabileceği veya Tebliğ'in 4.9. maddesinde belirtilen diğer satış usûllerinin uygulanabileceği dikkate alındığında, 312 sayılı Oduna Dayalı Orman Ürünlerinin Satış Usul ve Esaslarına Dair Tebliğ'in 4.9. maddesi uyarınca ikinci açık artırma öncesinde davacı şirkete yapılacak olan "duyuru"nun usûlüne yönelik açık bir düzenlemeye yer verilmemekte ise de, söz konusu "duyuru"nun en az ihale ilânında yer alan bilgileri içerecek şekilde yapılması gerektiği, davacı şirkete tebliğ edilen Sinop Orman İşletme Müdürlüğü'nün ... tarih ve ... sayılı ve ... tarih ve ... sayılı yazılarının bu şartı taşımadığı, anılan yazıların yalnızca ilgili mevzuatta düzenlenen kuralın hatırlatılması (ihtar edilmesi) niteliğinde olduğu anlaşıldığından, dava konusu ihalede hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle hukuka aykırı bulunan dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından, Sinop Orman İşletme Müdürlüğü'nce ilk olarak 22/05/2022 tarihinde yapılan oduna dayalı orman ürünü ihalesinde, davacı şirketin 19 parti üründe en yüksek teklifi vermesi neticesinde ilgili ürünlerin davacı şirkete ihale edildiği, ihalenin kesinleşmesi sonucunda satışın yaptırılması için davacıya gerekli tebligatların yapıldığı, ancak davacı şirketin edimini ve taahhüdünü yerine getirmemesi üzerine teminatının irat kaydedildiği, söz konusu ürünler için yeniden ihaleye çıkılacağının davacı şirkete bildirildiği, yeniden ihale edilerek satın alınan 19 parti ürünün ise ihaleye katılanlar tarafından farklı fiyatlarla satın alındığı ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davacı tarafından, ihalenin açıklık ve rekabet ilkesine aykırı olduğu, idarenin, yasal bildirim yükümlülüğünü yerine getirmeyerek ihaleye girmesini engellediği, bu durumun 312 sayılı Oduna Dayalı Orman Ürünlerinin Satış Usul ve Esasları Hakkında Tebliğ'e aykırı olduğu belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ... 'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesi'nce, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
ESAS YÖNÜNDEN:
MADDİ OLAY :
Sinop Orman İşletme Müdürlüğü'nce 27/05/2022 tarihinde gerçekleştirilen E-Satış Açık Artırmalı Orman Emvali ihalesi davacı şirket uhdesinde kalmıştır.
. İhale konusu 19 parti orman ürünü için en yüksek teklifi veren davacı şirkete anılan ürünlerin geçici ihalesi yapılmış, Sinop Orman İşletme Müdürlüğü'nün ... tarih ve ... sayılı ihale tebligatı konulu yazısıyla, şirket uhdesinde kalan emvalin kati ihalesinin yapıldığı, ayrıca davacı şirkete bu yazının tebliğinden itibaren 15 gün içerisinde ihale konusu ürünlerin taraflarına satışın gerçekleştirilmesi için müracaatta bulunulması gerektiği, aksi takdirde teminatın irat kaydedileceği ihtar edilmiş, davacı tarafından satış işlemlerinin gerçekleştirilmesi amacıyla idareye herhangi bir başvuru yapılmaması üzerine satış işlemleri gerçekleştirilememiş, bunun üzerine Sinop Orman İşletme Müdürlüğü'nün ... tarih ve ... sayılı yazısıyla satış işlemlerinin gerçekleştirilmemesi hâlinde teminatın irat kaydedilerek 27/05/2022 tarihinde ihalesi yapılan 19 parti orman ürününün satışı için açık artırmalı ihaleye çıkılacağı davacı şirkete tekrar ihtar edilmiş, satış işlemlerinin yapılamaması nedeniyle davacının teminatı irat kaydedilmiş, akabinde İşletme Müdürlüğü'nce davacı şirkete ihalesi yapılan 19 parti orman ürününün satışı için açık artırmalı ihaleye çıkarılmasına karar verilmesi üzerine anılan 19 parti orman ürünü yönünden 26/08/2022 tarihinde E-Satış Açık Artırmalı Orman Emvali İhalesi'nin gerçekleştirildiği anlaşılmıştır.
Bunun üzerine anılan ihalenin iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun "Tarım ve Orman Ürünlerinde Tercihli Usuller ve Tekel Maddelerine İlişkin Özel Hükümler" başlıklı 90. maddesinde, "Tarım ve orman ürünlerinin üretim, imal, kesme, toplama, taşıma gibi işlerinde ve bu ürünlerin satışlarında uygulanacak tercihli usullerle, tekel maddelerinin satımı ve tekelle ilgili ürünlerin üreticiden alımı hakkında, özel kanunlardaki hükümler saklıdır." kuralına yer verilmiştir.
6831 sayılı Orman Kanunu'nun 30. maddesinde, "Devlet ormanlarından elde edilen dikili ağaç da dâhil orman ürünlerinin piyasa satışlarında açık artırma esastır. Kamu kurum ve kuruluşlarının ihtiyaçları ile lüzum ve fayda görülen veya acele olarak satış yapılmasını gerektiren hallerde, her türlü orman ürünü piyasa fiyatı üzerinden tahsisen satılabilir. Amenajman plan verilerine uygun olarak dikili ağaç da dâhil orman ürünlerinin satışları beş yıllık süreleri geçmemek üzere, yıllara sâri olarak da yapılabilir."; 37. maddesinin birinci fıkrasında, "Devlet ormanlarından çıkarılacak tomruk, tel direk, maden direk, sanayi odunu, kağıtlık odun, lif - yonga odunu, sırık, çubuk, yakacak odun, reçine, sığla yağı, çıra ve şimşir gibi yıllık üretim programına alınmış orman ürünlerinin dışındaki her nevi orman ürün ve artıklarını, tayin olunacak mıntıka ve süreler içinde toplayıp çıkarmaları için, öncelik sırasına göre 40 ıncı maddede belirlenen orman köylerini kalkındırma kooperatiflerine veya işyerindeki veya civarındaki köylülere ilanen duyurulmak suretiyle ve tarife bedelini ödemeleri şartıyla izin verilir."; Ek 5. maddesinde ise, "Bu Kanunun uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar ile orman alanlarından yararlanma karşılığı alınacak bedel miktarlarının tespiti ve tahsiline ilişkin hususlar, Orman Genel Müdürlüğü tarafından yürürlüğe konulan yönetmelikle belirlenir." kurallarına yer verilmiştir.
20/03/2015 tarih ve 29301 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Orman Ürünlerinin Satış Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik'in "Genel Satış Esasları" başlıklı 5. maddesinin birinci fıkrasında, "İşletmelerce üretilen orman ürünlerinin piyasa satışları ile dikili ağaç satışlarında açık artırma usulü esastır. Açık artırmalı ihalede satılamayan ürünlerin satışı; bir sonraki ihaleye kadar geçecek süre içerisinde bozulması veya değer kaybına uğraması gibi hususlar gözönüne alınarak aynı muhammen bedel ve satış şartlarıyla pazarlık usulü ile de yapılabilir."; beşinci fıkrasında, "İhtiyaç ve fayda görülen hallerde orman ürünlerinin ihale ve satışı elektronik ortamda da yapılabilir."; altıncı fıkrasında, "Orman ürünlerinin satışlarında uygulanacak peşinat, vade, vade faizi gibi satış esasları; piyasa şartları, müşteri talepleri, stok ve nakit durumu gibi hususlar dikkate alınarak Genel Müdürlükçe belirlenir."; "Açık Artırmalı ve Pazarlıkla Yapılacak Satışlar" başlıklı 6. maddesinin dördüncü fıkrasında, "Açık artırma ve pazarlık ile yapılacak orman ürünü satışlarına ait iş ve işlemler müdürlük satış komisyonu tarafından yürütülür. (...)"; beşinci fıkrasında, "Açık artırma sonunda verilen bedel, komisyonca uygun görüldüğü takdirde satışa konu orman ürünlerinin geçici ihalesi yapılır ve geçici ihale kararı komisyon başkanı ve üyeleri ile ihale üzerine kalan tarafından imzalanır. Kararlar oy çokluğu ile alınır."; altıncı fıkrasında ise, "Geçici ihale kararı derhal bölge müdürlüğüne bildirilir. Bölge müdürlüğünce en geç beş iş günü içinde geçici ihale kararı onaylanır veya ret olunur. Durum derhal müdürlüğe bildirilir. Onay emrinin tarih ve numarası geçici ihale kararına yazılmak suretiyle ihale kesinlik kazanır. İhale sonucu, 11/2/1959 tarihli ve 7201 sayılı Tebligat Kanunu hükümlerine göre üzerine ihale kalana tebliğ edilir. Elektronik ortamda yapılan ihalelerde ihale kararı, onay ve tebligat gibi ihale süreçleri sistem üzerinden yapılır."; "İhale İlanları" başlıklı 7. maddesinin birinci fıkrasında, "Orman ürünlerinin açık artırma ve pazarlık usulü ile yapılacak satışlarının tahmin edilen toplam bedeli esas alınarak, 2886 sayılı Kanunun 17 nci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca her yıl merkezi yönetim bütçe kanunu ile belirlenen miktarın üç katını aşan ihaleler, ihale tarihinden en az on gün önceden, a) Resmi Gazetede, b) İli Basın İlan Kurumunca, ili Basın İlan Kurumu olmayan yerlerde valilikçe veya kaymakamlıkça belirlenen günlük çıkan mahalli gazetelerden birinde, c) Mahalli belediye vasıtalarında, birer defa olmak üzere ilan edilir. Ayrıca, Genel Müdürlük birimlerinin internet sitelerinin en az birinde de ilan edilir."; ikinci fıkrasında ise, "Birinci fıkrada belirtilen parasal sınırın altındaki satış ilanları; en az iki defa olmak üzere belediye ilan vasıtalarıyla ve/veya Genel Müdürlük birimlerinin internet sitelerinin en az birinde yayımlanır. İhaleye iştirakin ve rekabetin artırılması gerekli olan hal ve şartlarda diğer usullerle de ilan yapılabilir." kurallarına yer verilmiştir.
Anılan Yönetmelik'te belirlenen usûl ve esaslar çerçevesinde hazırlanan 312 sayılı Oduna Dayalı Orman Ürünlerinin Satış Usul ve Esaslarına Dair Tebliğ'in 4.1.1. maddesinde, ölçü birimi metreküp ve ster olan endüstriyel odun ile yakacak odunların açık artırmalı satışlarının, "Odun Ürünleri Açık Artırmalı Satış Şartnamesi" kullanılarak yapılacağı belirtilmiş; "Satış İlanlarının Yapılması" başlıklı 4.4. maddesinde, "İlanlar, ihale gününden en az 10 gün önce (ihale günü hariç) ilan edilmiş olmalıdır. İhale ilânları mevzuatta belirtilen usullere uygun olarak ve müşterilere yeterli bilgileri sağlayacak şekilde düzenlenir. İlan masraflarından tasarruf amacıyla eksik bilgili ilân yapılmayacak, gereksiz bilgi ile masraf çoğaltılmayacaktır. İlânlar, Satış Öncesi Bilgi Cetvelinde yer aldığı şekilde yapılacak olup, ilan ücreti ödenmesi gereken durumlarda Satış Öncesi Bilgi Cetvelinin özeti halinde Ek-5’te yer alan örneğe uygun olarak da yapılabilir. İlanlarda, yapılacak ihaleye göre farklı düzenlemeler yapılabilir." kurallarına yer verilmişti.
Diğer taraftan, İhaleye ait Satış Şartnamesi'nin "Müşterinin Satış Talebinden veya Taahhüdünden Vazgeçmesi" başlıklı 40. maddesinde, "Üzerine geçici ihale yapılan müşterinin satış talebinden vazgeçmesi, vazgeçtiğini bildirmesi, kendisine bildirilen sürelerde ürün bedelini yatırmaması durumlarında, teminatı irat kaydedilerek durum müşteriye bildirilir. Teminatı irat kaydedilen ürünler, son ihaledeki muhammen bedelden veya daha yüksek bir muhammen bedelden ilk müşterisine de duyurulmak suretiyle İşletme Müdürlüğü'nce düzenlenecek ilk satışla birlikte açık artırmaya çıkarılır (...) a) ikinci veya daha sonra yapılan açık artırmalı ihalede veya açık artırmada satılamayıp pazarlıkla veya tahsis suretiyle yapılan satışta idare aleyhine bir fiyat farkı meydana gelirse fiyat farkına sebep olan müşteri, iki satış arasında meydana gelen fiyat farkının tamamı (evvelce gelir kaydedilmiş olan teminat mahsup edilmeksizin) ile, ilk satışa göre bedel yatırılması gereken en son günden ikinci satışa göre bedel yatırılması gereken en son güne kadar (satış, gününden önce gerçekleşmiş ise satış günü esas alınır) geçen süre için, satış bedeline göre hesaplanacak parti satış tutarının gecikme zammı toplamından oluşacak idaremiz alacağını ödemek zorundadır. Müşteri ayrıca gecikme zammı ile birlikte ikinci satışa göre bedel yatırılması gereken en son günden (satış, gününden önce gerçekleşmiş ise satış günü esas alınır) paranın yatırılacağı güne kadar reeskont faiz oranına göre hesaplanacak ticari faizi protesto çekmeye ve hüküm altına almaya gerek kalmaksızın ödemeyi kabul eder. " kuralına yer verilmiştir.
HUKUKÎ DEĞERLENDİRME:
Dosyanın incelenmesinden, Sinop Orman İşletme Müdürlüğü'nce 27/05/2022 tarihinde gerçekleştirilen E-Satış Açık Artırmalı Orman Emvali İhalesi'nin davacı şirket uhdesinde kaldığı, Sinop Orman İşletme Müdürlüğü'nün ... tarih ve ... sayılı ihale tebligatı konulu yazısıyla şirket uhdesinde kalan emvalin kati ihalesinin yapıldığının ayrıca davacı şirkete yazının tebliğinden itibaren 15 gün içerisinde ihale konusu ürünlerin tarafına satışının gerçekleştirilmesi için müracaat edilmesi gerektiği, aksi takdirde teminatın irat kaydedileceğinin bildirildiği, davacı tarafından satış işlemlerinin gerçekleştirilmesi amacıyla idareye herhangi bir başvuru yapılmaması üzerine satış işlemleri gerçekleştirilemediği, bunun üzerine Sinop Orman İşletme Müdürlüğü'nün ... tarih ve ... sayılı yazısıyla satış işlemlerinin gerçekleştirilmemesi hâlinde teminatın irat kaydedilerek 27/05/2022 tarihinde ihalesi yapılan 19 parti orman ürünün satışı için açık artırmalı ihaleye çıkılacağının davacı şirkete tekrar bildirildiği, yapılan ikinci bildirime rağmen davacı şirket tarafından söz konusu 19 parti orman ürününün tarafına satışının yapılması amacıyla idareye herhangi bir başvuruda bulunmaması üzerine, satış işlemlerinin gerçekleşmediği, davacıya ait teminatın irat kaydedildiği, akabinde davacı şirkete ihalesi yapılan 19 parti orman ürününün İşletme Müdürlüğü'nce son ihaledeki muhammen bedelden satışı için açık artırmalı ihaleye çıkılmasına karar verildiği, anılan kararın ... tarih ve ... sayılı yazı ile davacıya bildirildiği, ihâle ilanlarının mevzuata uygun şekilde yapıldığı, anılan 19 parti orman ürünü yönünden 26/08/2022 tarihinde yeniden E-Satış Açık Artırmalı Orman Emvali İhalesi'nin gerçekleştirildiği görülmüştür.
. Bu itibarla, ilk olarak 27/05/2022 tarihinde gerçekleştirilen E-Satış Açık Artırmalı Orman Emvali İhalesi'nin davacı şirket uhdesinde kaldığı, davacı şirkete yapılan bildirim ve ihtarlara rağmen, anılan orman emvallerinin belirlenen süre içerisinde tarafına satışının yapılması amacıyla davalı idareye herhangi bir başvuru yapılmadığı, gerek ilk yapılan ihaleye ait gerekse davaya konu ihaleye ait satış şartnamesinde, davacı şirketin taahhüdünü yerine getirmemesi nedeniyle önceki ve sonraki satışlar arasında oluşabilecek zararlardan sorumlu tutulacağının açıkça düzenlendiği, yeniden gerçekleştirilen E-Satış Açık Artırmalı Orman Emvali İhalesi'nin davacıya ... tarih ve ... sayılı yazı ile bildirildiği, ilânların mevzuata uygun şekilde yapıldığı anlaşıldığından dava konusu işlemin iptali yolundaki İdare Mahkemesi kararında hukukî isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Davalının temyiz isteminin kabulüne;
2. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesi uyarınca ... İdare Mahkemesi'nin ... tarih ve E:... , K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3. DAVANIN REDDİNE,
4. Ayrıntısı aşağıda gösterilen ... -TL ilk derece yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına,
5. Kullanılmayan ... -TL ilk derece aşamasındaki yürütmeyi durdurma harcının istemi hâlinde davacıya iadesine,
6. ... -TL temyiz yargılama gideri ile Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca ... -TL vekâlet ücretinin davacıdan alınarak davalı idareye verilmesine,
7. Posta giderleri avansından artan tutarın istemi hâlinde davalı idareye iadesine,
8. Dosyanın anılan Mahkeme'ye gönderilmesine,
9. 2577 sayılı Kanun'un 20/A maddesinin ikinci fıkrasının (i) bendi uyarınca kesin olarak (karar düzeltme yolu kapalı olmak üzere), 24/05/2023 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.