T.C.
D A N I Ş T A Y
DÖRDÜNCÜ DAİRE
Esas No : 2023/11584
Karar No : 2024/1399
DAVACI: … Büyükşehir Belediye Başkanlığı
VEKİLİ: Av. …
DAVALI:
1- …
2- … Bakanlığı
VEKİLİ: Av. …
MÜDAHİL (DAVALILAR YANINDA): … Derneği
VEKİLİ: Av. …
DAVANIN KONUSU: 24/02/2022 tarih ve 31760 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Deniz Turizmi Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 2. maddesinin, 29/06/2009 tarihli ve 2019/15212 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Deniz Turizmi Yönetmeliği'nin 6. maddesinin 1. fıkrasındaki "Deniz turizmi tesisleri" ibaresinin "Kruvaziyer ve yat limanları" şeklinde değiştirilmesi ve aynı fıkrada yer alan otopark zorunluluğuna ilişkin (g) bendi ile tesis içi araç yollarına ilişkin (h) bendinin yürürlükten kaldırılmasına ilişkin kısımları ile; 5. maddesinin, 29/06/2009 tarihli ve 2019/15212 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Deniz Turizmi Yönetmeliği'nin 9. maddesinin 2. fıkrasının (b) bendinin 7 numaralı alt bendindeki dört çıpalı yat limanları için bağlama kapasitesinin %20'si ve aynı fıkranın (c) bendinin 7 numaralı alt bendindeki beş çıpalı yat limanları için bağlama kapasitesinin %30'u kadar otopark zorunluluğunu düzenleyen hükümlerinin yürürlükten kaldırılmasına ilişkin kısımlarının iptali istenilmektedir
DAVACININ İDDİALARI : 24/02/2022 tarih ve 31760 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Deniz Turizmi Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelikle değiştirilmeden önceki halinde Deniz Turizmi Yönetmeliğinin 5., 6., ve 7. maddelerinde tüm deniz turizmi tesisleri için geçerli olan altyapı ve üst yapı niteliklerinin düzenlendiği, 8. ve 9. maddelerinde ise kruvaziyer ve yat limanları bakımından (çıpa sayısına göre) 5.,6. ve 7.maddelerde aranan niteliklere ilave niteliklere yer verildiği, dava konusu Yönetmelik değişikliği ile Yönetmeliğin değişiklikten önceki bu sistematiğinin değiştirildiği, değişiklikten sonra Yönetmeliğin 5.maddesinde deniz turizmi tesislerinin genel özelliklerine yer verildiği, altyapı ve üstyapı niteliklerinin yalnızca kruvaziyer ve yat limanları için geçerli olacak şekilde Yönetmeliğin 6. ve 7. maddelerinde düzenlendiği, bu kapsamda değişiklikten önce Yönetmeliğin "Altyapı nitelikleri" başlıklı 6. maddesinin "Deniz turizmi tesislerinde aşağıda belirtilen şartlar aranır." şeklindeki " 1.fıkrasının (g) bendinde bedensel engellilere de hizmet verecek şekilde bağlama kapasitesinin %10’u kadar otopark, (h) bendinde bağlama yerlerine de hizmet verecek şekilde düzenlenen ambulans, itfaiye araçları, çöp kamyonu ve genel araçların geçmesine uygun tesis içi araç yolları tüm deniz turizmi tesisleri için zorunlu tutulmaktayken yapılan değişiklikle 6. maddenin 1.fıkrasında yer alan "Deniz turizmi tesislerinde" ibaresinin "Kruvaziyer gemi limanları ve yat limanları" şeklinde değiştirildiği, aynı fıkranın (g) bendinde yer alan bağlama kapasitesinin %10’u kadar otopark zorunluluğuna ilişkin hükmün yürürlükten kaldırıldığı, otopark zorunluluğuna Yönetmeliğin diğer kısımlarında da yer verilmediği, yalnızca "Üst yapı nitelikleri" başlıklı 7. maddenin 1.fıkrasının (g) bendinde "bedensel engelliler için otopark" düzenlemesine yer verildiği ancak bu düzenlemenin önceki düzenlemenin yerini tutmayacağı, (h) bendinde yer alan tesis içi araç yollarına ilişkin hükmün de yürürlükten kaldırılarak aynı maddenin (e) bendinde "Ambulans, itfaiye araçları, çöp/atık araçları ve genel araçların geçmesine uygun tesis içi araç yolları" düzenlemesine yer verildiği, böylece tüm deniz turizmi tesislerinde otopark ve tesis içi araç yolları bulundurma zorunluluğunun ortadan kaldırıldığı, kruvaziyer gemi limanları ve yat limanları haricindeki daha düşük ölçekli deniz turizmi tesislerinin herhangi bir asgari şart veya sınır olmaksızın otopark hizmetleri ve tesis içi araç yolları konusundan muaf tutuldukları, trafiğin daha yoğun olarak gerçekleştiği ve kentsel ulaşım sisteminin tamamını etkileyecek nitelikteki diğer deniz turizmi tesislerinin kapsam dışı bırakılmasının otopark alanının kendi parselinde karşılanmasına yönelik hükümler içeren mevzuata aykırı olduğu, deniz turizmi tesislerinin yakın çevresi ve etki alanı ile birlikte ele alınmak suretiyle günlük araç, yaya trafiği, tesisin gün içinde çekeceği trafik yükü konularını da karşılayacak şekilde bölgesel ve yerel otopark alanlarının düzenlenmesi gerekliliğinin dikkate alınmadığı, diğer taraftan kruvaziyer gemi limanları ve yat limanları haricindeki daha düşük ölçekli deniz turizmi tesisleri için tesis içi araç yollarının zorunlu olmaktan çıkarılmasının başta güvenlik ve acil durumlar olmak üzere, lojistik ihtiyaçlar ile çevre temizlik unsurlarının yeterli düzeyde karşılanamamasına yol açacağı, diğer taraftan 24/02/2022 tarih ve 31760 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Deniz Turizmi Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelikle değiştirilmeden önceki halinde Deniz Turizmi Yönetmeliğinin "Yat limanları" başlıklı 9.maddesinin 2.fıkrasının (b) bendinin 7.alt bendinde; dört çıpalı yat limanları için "bağlama kapasitesinin en az %20’si kadar otopark alanı veya otopark hizmeti", aynı fıkranın (c) bendinin 7.alt bendinde ise beş çıpalı yat limanları için "bağlama kapasitesinin en az %30’u kadar otopark" hizmeti zorunluluğunun düzenlenmiş olduğu, Yönetmeliğin 6.maddesinde düzenlenmiş olan "bağlama kapasitesinin en az %10’u kadar otopark" zorunluluğunun tüm deniz turizmi tesisleri için geçerli olduğu ve bunların içinde üç çıpalı yat limanlarının da bulunduğu göz önüne alındığında, üç çıpalı yat limanları için "bağlama kapasitesinin en az %10’u kadar otopark" zorunluluğunun mevcut olduğu, dava konusu değişiklikle çıpa sayısına bakılmaksızın tüm yat limanları için "bağlama kapasitesinin en az %10’u kadar otopark" hizmetinin yeterli hale getirildiği, bu durumun deniz turizmi tesislerinde sunulan hizmetin zaafiyete uğramasına yol açacağı, dava konusu Yönetmelikle yapılan değişikliklerin deniz turizmi tesislerinde hizmetin kalitesini ve güvenliğini artıran otopark hizmeti, taşıt bağlantı yolu, ambulans,itfaiye, çöp/atık aracı vb. niteliklerin kapsamını daraltacak nitelikte olduğu, Yönetmeliğin amacına aykırı olarak deniz turizmi sektörünün uluslararası rekabet gücünün artırılmasına ve kalitesinin yükseltilmesine hiçbir katkısının olmadığı ileri sürülmektedir.
… ve … BAKANLIĞININ SAVUNMASI : Öncelikle, usule ilişkin olarak, davanın ehliyet ve süre aşımı yönünden reddine karar verilmesi gerektiği ileri sürülmüştür.
Esasa ilişkin olarak ise; 2634 sayılı Turizmi Teşvik Kanununun 26. maddesinde 28/07/2021tarihli, 31551 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 7334 sayılı Turizmi Teşvik Kanunu İle Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanununun 8.maddesi ile yapılan değişiklikle gerçek ve tüzel kişilerin Bakanlıktan belge almak koşulu ile deniz turizmi tesisleri işletmeciliği yapabileceklerinin düzenlendiği, deniz turizmi tesislerinin Bakanlıkça belgelendirilme zorunluluğuna dair yeni düzenlemenin uygulanmasının Deniz Turizmi Yönetmeliğinde yapılacak değişikliklerle belirlenecek olması nedeniyle, hazırlanan Yönetmelik değişikliğiyle yatırımcılar üzerindeki evrak yükünün hafifletilmesi ve bürokratik işlemlerin azaltılması ve belgelendirme sürecinin kolaylaştırılmasına yönelik düzenlemelere yer verilmesinin amaçlandığı, 24/072009 tarih ve 27298 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Deniz Turizmi Yönetmeliğinin 4.maddesinin 1.fıkrasının (f) bendinde; deniz turizmi tesislerinin, turizm yatırımı kapsamında bulunan veya turizm işletmesi faaliyetinin yapıldığı, münhasıran deniz turizmi araçlarına emniyetli bağlama, karaya çekme, bakım, onarım hizmetleri, bu araçlarla gelen yatçılara ve yolculara yeme-içme, dinlenme, eğlence, konaklama gibi hizmetlerden birkaçını veya tamamını sunan kruvaziyer gemi limanı, yat limanı, çekek yeri, rıhtım ve iskele gibi turizm tesisleri olarak tanımlandığı, Yönetmeliğin dava konusu değişiklikten önceki halinde Yönetmeliğin 8.maddesinde kruvaziyer gemi limanları ile 9.maddesinde yat limanlarının Yönetmeliğin 5., 6.ve 7. maddelerine atıfla düzenlenmiş olduğu, "Diğer tesisler" başlıklı 10.maddesinde diğer tesislerin işletmenin niteliğine göre, 5.maddedeki niteliklere sahip, kruvaziyer gemi limanları ile yat limanları dışında gezi, spor ve eğlence amaçlı deniz turizmi araçlarına güvenli bir şekilde karaya çekme, bakım ve onarım hizmetleri ile denize indirme hizmetleri sunan yerler olarak tanımlanarak kruvaziyer limanlar ve yat limanları dışındaki diğer tesislerde aranacak niteliklere ilişkin Yönetmeliğin 5.maddesine atıf yapıldığı, dolayısıyla Yönetmeliğin "Alt yapı nitelikleri" başlıklı 6.maddesi ile "Üst yapı nitelikleri" başlıklı 7.maddesinin kruvaziyer gemi limanları ve yat limanları için uygulanageldiği, dava konusu Yönetmelik değişikliğiyle deniz turizmi tesislerinin alt yapı ve üst yapı niteliklerinin tesisi türleri dikkate alınarak yeniden düzenlendiği ve bu kapsamda Yönetmeliğin 6.maddesinin 1.fıkrası ile 7.maddesinin 1.fıkrasında yer alan hususların münhasıran kruvaziyer ve yat limanlarına ilişkin alt yapı ve üst yapı nitelikleri olması nedeniyle söz konusu fıkralarda yer alan "Deniz turizmi tesisleri" ibaresinin "Kruvaziyer gemi limanları ve yat limanları" şeklinde değiştirildiği, diğer taraftan Yönetmeliğin 6.maddesinin 1.fıkrasının (g) bendinde yer alan "Bedensel engellilere de hizmet verecek şekilde bağlama kapasitesinin %10’u kadar otopark" düzenlemesinin yürürlükten kaldırılarak Yönetmeliğin 7.maddesinin 1.fıkrasının (g) bendinde “Bedensel engelliler için otopark, tuvalet ve özel düzenlemeler” şeklinde yeniden düzenlendiği, Yönetmeliğin 6.maddesinin 1.fıkrasının (h) bendinde yer alan "Bağlama yerlerine de hizmet verecek şekilde düzenlenen ambulans, itfaiye araçları, çöp kamyonu ve genel araçların geçmesine uygun tesis içi araç yolları" düzenlemesinin revize edilerek aynı fıkranın (e) bendinde "Ambulans, itfaiye araçları, çöp/atık araçları ve genel araçların geçmesine uygun tesis içi araç yolları" şeklinde yeniden düzenlendiği, diğer taraftan Yönetmeliğin 9.maddesinin 2.fıkrasının (b) bendinin 7.alt bendinde yer alan "bağlama kapasitesinin en az %20’si kadar otopark alanı veya otopark hizmeti" düzenlemesi ile aynı fıkranın (c) bendinin 7.alt bendinde yer alan "bağlama kapasitesinin en az %30’u kadar otopark" düzenlemesinin Yönetmeliğin 9.maddesinin 2. fıkrasının (a) bendinin 5.alt bendinde "Denizde bağlama kapasitesinin en az % 10’u kadar otopark alanı veya otopark hizmeti" şeklinde yeniden düzenlendiği, deniz turizmi tesislerinin kıyıda kalan alanlarının geri sahasında kalan kısımlarının çoğunlukla orman ve hazine arazisi olduğu, kıyıda kalan alan için Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Milli Emlak Müdürlüğünden alınan kullanma iznine, geri sahada kalan alan için ilgili idareden alınan kesin izine ya da irtifak hakkına dayanılarak inşa edildikleri, çoğunlukla kamu arazileri üzerinde bulunan bu tesislerin ilgili mevzuat çerçevesinde otopark dahil istenilen asgari şartları sağlayamadıkları durumlarda Bakanlıkça belgelendirilmelerinin mümkün olmaması nedeniyle bazı idari ve hukuki ihtilaflarla karşılaşıldığı, dava konusu Yönetmelik değişikliğiyle kruvaziyer ve yat limanlarında belgelendirme koşulu olarak aranılan zorunlu ünitelerin, tesislerin fiili durumuna, zamanın gereklerine ve turizmcilerin taleplerine göre yeniden düzenlenmesinin gerektiği yönündeki bakış açısıyla otopark alanının denizde bağlama kapasitesinin %10'u kadar olmasının turizm işletmesi belgesi düzenlenebilmesi için yeterli kabul edildiği ve hatta yeterli alanın olmaması durumunda otopark şartının hizmet alarak da verilmesine olanak sağlandığı, asgari olarak belirlenen bu oranın artırılmasına yönelik olarak Yönetmelikte kısıtlayıcı herhangi bir hükmün bulunmadığı savunulmuştur.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ: …
DÜŞÜNCESİ: Dava konusu Yönetmelik değişikliklerinin iptalinin gerektiği düşünülmektedir.
DANIŞTAY SAVCISI: …
DÜŞÜNCESİ: Dava, 24.02.2022 tarih ve 31760 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Deniz Turizmi Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 2. maddesi ile Deniz Turizmi Yönetmeliğinin 6. maddesinin 1. fıkrasındaki "Deniz turizmi tesislerinde" ibaresinin "Kruvaziyer gemi limanları ve yat limanlarında" şeklinde değiştirilmesine, aynı fıkrada yer alan "Bedensel engellilere de hizmet verecek şekilde bağlama kapasitesinin %10'u kadar otopark" düzenlemesine ilişkin (g) bendi ile "Bağlama yerlerine de hizmet verecek şekilde düzenlenen ambulans, itfaiye araçları, çöp kamyonu ve genel araçların geçmesine uygun tesis içi araç yolları" düzenlemesine ilişkin (h) bendinin yürürlükten kaldırılmasına ilişkin kısımlarının, yine Deniz Turizmi Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 5. maddesi ile Deniz Turizmi Yönetmeliğinin 9. maddesinin 2. fıkrasının, dört çıpalı yat limanları için düzenleme getiren (b) bendinin 7 numaralı alt bendindeki "Bağlama kapasitesinin en az %20'si kadar otopark alanı veya otopark hizmeti" ibaresinin ve aynı fıkranın, beş çıpalı yat limanları için düzenleme getiren (c) bendinin 7 numaralı alt bendindeki "Bağlama kapasitesinin en az %30'u kadar otopark" ibaresinin yürürlükten kaldırılmasına ilişkin kısımlarının iptali istemiyle açılmıştır.
2634 sayılı Turizmi Teşvik Kanununun 1. maddesinde, "Bu Kanunun amacı; turizm sektörünü düzenleyecek, geliştirecek, dinamik bir yapı ve işleyişe kavuşturacak tertip ve tedbirlerin alınmasını sağlamaktır." hükmüne yer verilmiş, 3. maddesinin 1. fıkrasının (k) bendinde, deniz turizmi tesisleri, münhasıran deniz turizmi araçlarına güvenli bağlama, karaya çekme, bakım, onarım ve sosyal hizmetlerden birkaçını veya tamamını sunan turizm tesisleri olarak tanımlanmış, 26.maddesinde; "Gerçek ve tüzel kişiler, Bakanlıktan belge almak koşulu ile deniz turizmi tesisleri işletmeciliği yapabilirler. Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı tarafından faaliyetine ilişkin ilk defa izin verilen deniz turizmi tesisleri işletmelerinin, bu izni aldıkları tarihten itibaren bir yıl içinde Bakanlıktan turizm işletmesi belgesi almaları zorunludur. Bakanlık tarafından turizm işletmesi belgesi iptal edilen deniz turizmi tesisleri işletmelerinin, iptal kararının tebliğ tarihinden itibaren bir yıl içinde yeniden belge almaları zorunludur." hükmüne, 37. maddesinin (A) fıkrasının 4.bendinde, deniz turizmi tesisleri ve deniz turizmi araçları yatırım ve işletmeciliği ile bu Kanunun 28 ve 29 uncu maddelerinin uygulanmasına ilişkin Denizcilik Müsteşarlığının görüşü alınarak tespit edilecek hususların Cumhurbaşkanı kararı ile yürürlüğe girecek yönetmeliklerle düzenleneceği, hükmüne yer verilmiştir.
3194 sayılı İmar Kanununun "Otoparklar" başlıklı 37.maddesinde,"İmar planlarının tanziminde planlanan beldenin ve bölgenin şartları ile müstakbel ihtiyaçlar gözönünde tutularak lüzumlu otopark yerleri ayrılır. Otopark ihtiyacı bulunan bina ve tesislere lüzumlu otopark yeri tefrik edilmedikçe yapı izni, otopark tesis edilmedikçe de kullanma izni verilmez." hükmüne yer verilmiştir.
Otopark Yönetmeliğinin 8.maddesinde, "Otopark aranması gereken kullanımlar ve miktarları Ek-1’de yer almaktadır. Belirlenen otopark miktarları en az miktarlar olup, bu miktarlar ve kullanım çeşitlerinin alt türleri yöre ihtiyaçları göz önünde bulundurularak; büyükşehir sınırları içinde büyükşehir belediyelerince resen ya da ilçe belediyelerinin önerileri doğrultusunda büyükşehirlerin meclis kararı ile, diğer belediye ve mücavir alan sınırları içinde belediye meclislerince, bunların dışında ilgili idarelerce artırılabilir.(...) Ek-1’de bulunan tabloda yer almayan kullanım türlerine ilişkin otopark sayıları, varsa öncelikle ulusal/uluslararası standartlara uygun olarak veya tabloda yer alan benzer kullanımlar dikkate alınarak idaresince belirlenir." kuralına yer verilmiştir.
Deniz Turizmi Yönetmeliğinin 1.maddesinde, "Bu Yönetmeliğin amacı; denizcilik ve turizm hizmetleri açısından deniz turizmi tesisleri ve araçlarının yatırım ve işletmeciliğinin geliştirilmesi, teşviki, bunların güvenli bir biçimde kullanılması, bu işletmelerin ülke ekonomisine ve ülke turizmine yararlı olacak şekilde nitelik ve standartlarının belirlenmesi, bu alanda faaliyet gösteren yatırımcı ve işletmecilerin uyması gereken asgari kuralların belirlenerek deniz turizmi sektörünün uluslararası alanda rekabet gücünün artırılması ve kalitesinin yükseltilmesini sağlamaktır." düzenlemesi, 4.maddesinin 1.fıkrasının (f) bendinde, "Deniz turizmi tesisleri, turizm yatırımı kapsamında bulunan veya turizm işletmesi faaliyetinin yapıldığı, münhasıran deniz turizmi araçlarına emniyetli bağlama, karaya çekme, bakım, onarım hizmetleri, bu araçlarla gelen yolculara yeme-içme, dinlenme, eğlence, konaklama gibi hizmetlerden birkaçını veya tamamını sunan kruvaziyer gemi limanı, yat limanı, yat limanı, çekek yeri, rıhtım ve iskele gibi turizm tesislerini ifade eder." düzenlemesi yer almış, 5.maddesinde, kravaziyer gemi limanları, dört ve beş çıpalı yat limanları ile diğer deniz turizmi tesislerinin yerleşme özellikleri belirtilmiş, "Alt yapı nitelikleri" başlıklı 6.maddesinin 1.fıkrası ve "Üst yapı nitelikleri" başlıklı 7.maddesinin 1. fıkrasında deniz turizmi tesislerinde aranacak alt yapı ve üst yapı nitelikleri sayılmış ve böylelikle Yönetmelikte, alt yapı ve üst yapı niteliklerinin kruvaziyer gemi limanı, yat limanı, çekek yeri, rıhtım ve iskele gibi turizm tesislerinin her birinde mevcut olması gerektiği düzenlenmişken, Yönetmelik değişikliğiyle, anılan 6.maddesinin 1. fıkrası ile 7.maddesinin 1. fıkrasında yer alan "deniz turizmi tesislerinde" ibaresi "kruvaziyer gemi limanları ve yat limanlarında" şeklinde değiştirilmek suretiyle deniz turizmi tesisleri kapsamında sayılan yat limanı, çekek yeri, rıhtım ve iskele gibi turizm tesisleri için Yönetmeliğin 6. maddesinin 1. fıkrasında ve 7. maddesinin 1. fıkrasında sayılan niteliklerinin aranmasından vazgeçilmiş, söz konusu niteliklerin yalnızca kruvaziyer gemi limanları ile yat limanlarında mevcut olması gerektiği düzenlenmiş, bu değişikliğin anılan 6. maddesinin 1. fıkrası dava konusu edilmiştir.
Ayrıca Yönetmeliğin yine 6. maddesinin 1.fıkrasının (g) bendinde yer alan "Bedensel engellilere de hizmet verecek şekilde bağlama kapasitesinin %10'u kadar otopark" düzenlemesi ile (h) bendinde yer alan "Bağlama yerlerine de hizmet verecek şekilde düzenlenen ambulans, itfaiye araçları, çöp kamyonu ve genel araçların geçmesine uygun tesis içi araç yolları" kuralı yürürlükten kaldırılmış, aynı fıkranın (e) bendinde, "Ambulans, itfaiye araçları, çöp/atık araçları ve genel araçların geçmesine uygun tesis içi araç yolları" kuralı 7.maddesinin 1. fıkrasının (g) bendinde, "Bedensel engelliler için otopark, tuvalet ve özel düzenlemeler" kuralı getirilerek bu hususlar, kruvaziyer gemi limanları ve yat limanlarında bulunması gereken nitelikler arasında sayılmıştır. Böylece dava konusu Yönetmeliğin iptali istenilen maddeleri ile deniz turizmi tesisleri kapsamında sayılan yat limanı, çekek yeri, rıhtım ve iskele gibi turizm tesislerinde "bedensel engellilere de hizmet verecek şekilde bağlama kapasitesinin %10’u kadar otopark" ve "bağlama yerlerine de hizmet verecek şekilde düzenlenen ambulans, itfaiye araçları, çöp kamyonu ve genel araçların geçmesine uygun tesis içi araç yolları" düzenlemesi kaldırılmış, ayrıca deniz turizmi tesislerinden olan kruvaziyer gemi limanlarında, herhangi bir alt sınır belirlenmeksizin otopark ayrılması zorunluluğu, bedensel engellilere hizmet verecek otopark ile sınırlandırılmıştır.
Öte yandan Deniz Turizmi Yönetmeliğinin "Yat limanları" başlıklı 9.maddesinin 2.fıkrasında, yat limanlarının üç çıpalı yat limanları, dört çıpalı yat limanları ve beş çıpalı yat limanları olarak üçe ayrıldıkları belirtilmiş, aynı fıkranın (a) bendinde, üç çıpalı yat limanlarının Yönetmeliğin 6. ve 7.maddelerinde yer alan nitelikleri taşıyacakları kuralına yer verilmiş, (b) bendinde, dört çıpalı yat limanlarının üç çıpalı yat limanlarının niteliklerini taşıyacakları belirtildikten sonra olması gereken diğer nitelikleri sayılmış, aynı bendin 7. alt bendinde, "bağlama kapasitesinin en az %20’si kadar otopark alanı veya otopark hizmeti" kuralı getirilmiş, (c) bendinde, beş çıpalı yat limanlarının dört çıpalı yat limanlarının niteliklerini taşıyacağı belirtildikten sonra bu yat limanlarının diğer nitelikleri sayılmış, aynı bendin 7. alt bendinde, "bağlama kapasitesinin en az %30’u kadar otopark" bulunması gerektiği kurala bağlanmış, böylece üç çıpalı yat limanlarında bağlama kapasitesinin en az %10’u kadar, dört çıpalı yat limanlarında bağlama kapasitesinin en az %20’si kadar ve beş çıpalı yat limanlarında bağlama kapasitesinin en az %30’u kadar otopark zorunlu tutulmuşken Yönetmelikte yapılan değişiklikle, Yönetmeliğin 9. maddesinin 2. fıkrasının (a) bendinde, üç çıpalı yat limanlarının taşıması gereken nitelikleri sayılmış ve "denizde bağlama kapasitesinin en az %10'u kadar otopark alanı veya otopark hizmeti" kuralı getirilmiş, aynı fıkranın (b) bendinde dört çıpalı yat limanlarının üç çıpalı yat limanları için aranan şartları taşıması gerektiği, (c) bendinde ise beş çıpalı yat limanlarının dört çıpalı yat limanları için aranan şartları taşıması gerektiği kuralına yer verilerek ayrıca otopark alanı için düzenleme getirilmemesi suretiyle dört ve beş çıpalı yat limanlarında da "denizde bağlama kapasitesinin en az %10'u kadar otopark alanı veya otopark hizmeti" zorunluluğu getirilmiştir. Böylece dört çıpalı yat limanları için öngörülen bağlama kapasitesinin en az %20’si kadar ve beş çıpalı yat limanları için öngörülen bağlama kapasitesinin en az %30’u kadar otoparkın belirlenmesi kuralı kaldırılmıştır.
Uyuşmazlıkta, kruvaziyer gemi limanı, yat limanı dışında çekek yeri, rıhtım ve iskele gibi diğer deniz turizmi tesisleri için de Yönetmelikte öngörülen bazı niteliklerin aranmasından vazgeçilmesine, bu deniz turizmi tesislerinde, tesis içi yollar yapılması ve kapasitesine göre %10 otopark yeri ayrılması zorunluluğunun kaldırılmasına, bunların sadece kruvaziyer gemi limanları ile yat limanlarında olmasının yeterli görülmesine ve otopark alanının da bir alt sınır belirlenmeksizin bedensel engellilere hizmet verecek şekilde sınırlandırılmasına, öte yandan dört çıpalı ve beş çıpalı yat limanlarında bağlama kapasitesinin en az %20’si ve %30'u kadar olan otopark yeri ayırma zorunluluğunun kaldırılarak bu oranın %10'a indirilmesine ilişkin Yönetmelikte yapılan dava konusu değişikliklerin, 2634 sayılı Turizmi Teşvik Kanunu ile Deniz Turizmi Yönetmeliğinin amacına uygun olarak, kamu yararı ile hizmet gerekleri uyarınca, turizm sektörünün geliştirilmesi, iyileştirilmesi için bilimsel ve objektif ölçütler dikkate alınarak yapıldığı hususunun davalı idarece ortaya konulamadığı, ayrıca yukarıda belirtilen mevzuat uyarınca yeterince otopark yeri ayrılması ve otopark yeri ayrılmadan yapılaşmaya izin verilmemesi gerekirken, deniz turizmi tesislerinde otopark alanlarının kaldırıldığı veya daraltıldığı anlaşılmıştır.
Bu durumda yeterli veri bulunmaksızın yapılan değişikliklerin, turizm hizmetini olumsuz yönde etkileyeceği, yerli ve yabancı turistler ile tesisten yararlananların ihtiyaçlarının karşılanamaması durumunun doğacağı sonucuna ulaşılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, hukuka aykırı olan dava konusu Yönetmelik değişikliklerinin iptalinin gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
MADDİ OLAY :
24/02/2022 tarih ve 31760 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Deniz Turizmi Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 2. maddesinin, 29/06/2009 tarihli ve 2019/15212 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Deniz Turizmi Yönetmeliği'nin 6. maddesinin 1. fıkrasındaki "Deniz turizmi tesisleri" ibaresinin "Kruvaziyer ve yat limanları" şeklinde değiştirilmesi ve aynı fıkrada yer alan otopark zorunluluğuna ilişkin (g) bendi ile tesis içi araç yollarına ilişkin (h) bendinin yürürlükten kaldırılmasına ilişkin kısımları ile; 5. maddesinin, 29/06/2009 tarihli ve 2019/15212 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Deniz Turizmi Yönetmeliği'nin 9. maddesinin 2. fıkrasının (b) bendinin 7 numaralı alt bendindeki dört çıpalı yat limanları için bağlama kapasitesinin %20'si ve aynı fıkranın (c) bendinin 7 numaralı alt bendindeki beş çıpalı yat limanları için bağlama kapasitesinin %30'u kadar otopark zorunluluğunu düzenleyen hükümlerinin yürürlükten kaldırılmasına ilişkin kısımlarının iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
2634 sayılı Turizmi Teşvik Kanununun 3.maddesinin 1.fıkrasının (k) bendinde deniz turizmi tesisleri, münhasıran deniz turizmi araçlarına güvenli bağlama, karaya çekme, bakım, onarım ve sosyal hizmetlerden birkaçını veya tamamını sunan turizm tesisleri olarak tanımlanmış, 26.maddesinde; "Gerçek ve tüzel kişiler, Bakanlıktan belge almak koşulu ile deniz turizmi tesisleri işletmeciliği yapabilirler. Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı tarafından faaliyetine ilişkin ilk defa izin verilen deniz turizmi tesisleri işletmelerinin, bu izni aldıkları tarihten itibaren bir yıl içinde Bakanlıktan turizm işletmesi belgesi almaları zorunludur. Bakanlık tarafından turizm işletmesi belgesi iptal edilen deniz turizmi tesisleri işletmelerinin, iptal kararının tebliğ tarihinden itibaren bir yıl içinde yeniden belge almaları zorunludur." hükmüne yer verilmiş, 37.maddesinin (A) fıkrasının 4.bendinde deniz turizmi tesisleri ve deniz turizmi araçları yatırım ve işletmeciliği ile bu Kanunun 28 ve 29 uncu maddelerinin uygulanmasına ilişkin Denizcilik Müsteşarlığının görüşü alınarak tespit edilecek hususların Cumhurbaşkanı kararı ile yürürlüğe girecek yönetmeliklerle düzenleneceği kuralına yer verilmiştir.
2634 sayılı Turizmi Teşvik Kanununun 37.maddesinin 1.fıkrasının (A) bendinin 4. alt bendine dayanılarak hazırlan Deniz Turizmi Yönetmeliğinin 1.maddesinde Yönetmeliğin amacı "denizcilik ve turizm hizmetleri açısından deniz turizmi tesisleri ve araçlarının yatırım ve işletmeciliğinin geliştirilmesi, teşviki, bunların güvenli bir biçimde kullanılması, bu işletmelerin ülke ekonomisine ve ülke turizmine yararlı olacak şekilde nitelik ve standartlarının belirlenmesi, bu alanda faaliyet gösteren yatırımcı ve işletmecilerin uyması gereken asgari kuralların belirlenerek deniz turizmi sektörünün uluslararası alanda rekabet gücünün artırılması ve kalitesinin yükseltilmesini sağlamak" olarak belirlenmiş, dava konusu Yönetmelik değişikliğinin yapıldığı tarihte yürürlükte olan 4.maddesinin 1.fıkrasının (f) bendinde; deniz turizmi tesisleri, turizm yatırımı kapsamında bulunan veya turizm işletmesi faaliyetinin yapıldığı, münhasıran deniz turizmi araçlarına emniyetli bağlama, karaya çekme, bakım, onarım hizmetleri, bu araçlarla gelen yolculara yeme-içme, dinlenme, eğlence, konaklama gibi hizmetlerden birkaçını veya tamamını sunan kruvaziyer gemi limanı, yat limanı, yat limanı, çekek yeri, rıhtım ve iskele gibi turizm tesisleri olarak, (l) bendinde turizm işletmesi belgesi, bu Yönetmelikte nitelikleri belirtilen deniz turizmi tesisleri ve deniz turizmi araçları işletmelerine işletme aşamasında verilen belge olarak tanımlanmıştır.
3621 sayılı Kıyı Kanununun 7.maddesinde; "Kamu yararının gerektirdiği hallerde, uygulama imar planı kararı ile deniz, göl ve akarsularda ekolojik özellikler dikkate alınarak doldurma ve kurutma suretiyle arazi elde edilebilir. Bu alanlar üzerinde 6 ncı maddede belirtilen yapılar ile yol, açık otopark, park, yeşil alan ve çocuk bahçeleri gibi teknik ve sosyal altyapı alanları düzenlenebilir." hükmüne yer verilmiştir.
3194 sayılı İmar Kanununun "Otoparklar" başlıklı 37.maddesinde; "İmar planlarının tanziminde planlanan beldenin ve bölgenin şartları ile müstakbel ihtiyaçlar gözönünde tutularak lüzumlu otopark yerleri ayrılır. Otopark ihtiyacı bulunan bina ve tesislere lüzumlu otopark yeri tefrik edilmedikçe yapı izni, otopark tesis edilmedikçe de kullanma izni verilmez." hükmüne, 44.maddesinin 3. fıkrasında ise " Otopark ayrılması gereken bina ve tesisler ile diğer hususlar Bakanlıkça çıkarılacak yönetmelikte tespit edilir. Otopark yapılmasını gerektiren bina ve tesislerin neler olduğu, otopark ihtiyacının miktar, ölçü ve diğer şartları ile bu ihtiyacın nasıl tespit olunup giderileceği ise, bu yönetmelikte belirtilir." hükmüne yer verilmiştir.
3194 sayılı İmar Kanununun 37. ve 44. maddelerine dayanılarak hazırlanan Otopark Yönetmeliğinin 8.maddesinde; "Otopark aranması gereken kullanımlar ve miktarları Ek-1’de yer almaktadır. Belirlenen otopark miktarları en az miktarlar olup, bu miktarlar ve kullanım çeşitlerinin alt türleri yöre ihtiyaçları göz önünde bulundurularak; büyükşehir sınırları içinde büyükşehir belediyelerince resen ya da ilçe belediyelerinin önerileri doğrultusunda büyükşehirlerin meclis kararı ile, diğer belediye ve mücavir alan sınırları içinde belediye meclislerince, bunların dışında ilgili idarelerce artırılabilir.(...) Ek-1’de bulunan tabloda yer almayan kullanım türlerine ilişkin otopark sayıları, varsa öncelikle ulusal/uluslararası standartlara uygun olarak veya tabloda yer alan benzer kullanımlar dikkate alınarak idaresince belirlenir." hükmüne yer verilmiştir.
3194 sayılı İmar Kanununun 5., 8. ve 44.maddeleri ile 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 97. maddesine dayanılarak hazırlanan Mekansal Planlar Yapım Yönetmeliğinin 11.maddesinin 5.fıkrasında; "Planlarda, turizm merkez ve bölgelerinde yılın belirli dönemlerinde ikamet edilen konut alanlarında nüfusun gelecekte sürekli yerleşeceği varsayılarak gerekli kentsel, sosyal ve teknik altyapı alanları ile ihtiyaca karşılık gelecek otopark alanlarının ayrılması zorunludur..." hükmüne, 6.fıkrasında; "İmar planları hazırlanırken varsa ulaşım planı dikkate alınarak otopark düzenlemesi yapılır. İmar planında otopark alanı ayrılırken, alan kullanım kararına bağlı olarak yerleşik ve hareketli nüfusun oluşturacağı trafik yoğunluğu dikkate alınarak semt veya bölge otoparkı düzenlenir. İmar planlarında otopark alanları ayrılırken otoparkın hizmet vereceği bölgenin sosyal, kültürel ve ekonomik durumu ile kalıcı ve hareketli nüfusun oluşturacağı trafik yoğunluğu dikkate alınır. Bu bölgelerde ulaşım planlarının yapılması esastır. Bölgesel otopark alanları ayrılırken ulaşım planları dikkate alınır." hükmüne yer verilmiştir.
5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanununun "Büyükşehir ve ilçe belediyelerinin görev ve sorumlulukları" başlıklı 7. maddesinin 1. fıkrasının f) bendinde; "Büyükşehir ulaşım ana plânını yapmak veya yaptırmak ve uygulamak; ulaşım ve toplu taşıma hizmetlerini plânlamak ve koordinasyonu sağlamak; kara, deniz, su ve demiryolu üzerinde işletilen her türlü servis ve toplu taşıma araçları ile taksi sayılarını, bilet ücret ve tarifelerini, zaman ve güzergâhlarını belirlemek; durak yerleri ile karayolu- yol, cadde, sokak, meydan ve benzeri yerler üzerinde araç park yerlerini tespit etmek ve işletmek, işlettirmek veya kiraya vermek; kanunların belediyelere verdiği trafik düzenlemesinin gerektirdiği bütün işleri yürütmek." ve aynı fıkranın l) bendinde "Yolcu ve yük terminalleri, kapalı ve açık otoparklar yapmak, yaptırmak, işletmek, işlettirmek veya ruhsat vermek." büyükşehir ve ilçe belediyelerinin görev ve sorumlulukları arasında sayılmıştır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
24/02/2022 tarih ve 31760 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Deniz Turizmi Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 2. maddesinin, 29/06/2009 tarihli ve 2019/15212 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Deniz Turizmi Yönetmeliği'nin 6. maddesinin 1. fıkrasındaki "Deniz turizmi tesisleri" ibaresinin "Kruvaziyer ve yat limanları" şeklinde değiştirilmesi ve aynı fıkrada yer alan otopark zorunluluğuna ilişkin (g) bendi ile tesis içi araç yollarına ilişkin (h) bendinin yürürlükten kaldırılmasına ilişkin kısımları yönünden;
Deniz Turizmi Yönetmeliğinin dava konusu Yönetmelik değişikliğinin yapıldığı tarihte yürürlükte olan 4.maddesinin 1.fıkrasının (f) bendinde; deniz turizmi tesisleri, turizm yatırımı kapsamında bulunan veya turizm işletmesi faaliyetinin yapıldığı, münhasıran deniz turizmi araçlarına emniyetli bağlama, karaya çekme, bakım, onarım hizmetleri, bu araçlarla gelen yolculara yeme-içme, dinlenme, eğlence, konaklama gibi hizmetlerden birkaçını veya tamamını sunan kruvaziyer gemi limanı, yat limanı, çekek yeri, rıhtım ve iskele gibi turizm tesisleri olarak olarak tanımlanmış, "Deniz Turizmi Tesislerinin Genel Nitelikleri ve Türleri" başlıklı ikinci bölümünde yer alan "Yerleşme özellikleri" başlıklı 5.maddesinin 1. ve 2. fıkralarında "deniz turizmi tesisleri" için geçerli düzenlemelere yer verilmiş, "Alt yapı nitelikleri" başlıklı 6.maddesinin 1.fıkrası ve "Üst yapı nitelikleri" başlıklı 7.maddesinin 1. fıkrasında "deniz turizmi tesislerinde" aranacak altyapı ve üst yapı nitelikleri sayılmış, böylece Yönetmeliğin 5.,6. ve 7 maddelerinde sayılan altyapı ve üst yapı niteliklerinin kruvaziyer gemi limanı, yat limanı, çekek yeri, rıhtım ve iskele gibi turizm tesislerinin her birinde mevcut olması zorunlu tutulmuştur.
Diğer taraftan, dava konusu Yönetmelik değişikliğiyle, Yönetmeliğin "Alt yapı nitelikleri" başlıklı 6.maddesinin 1.fıkrası ile ve "Üst yapı nitelikleri" başlıklı 7.maddesinin 1. fıkrasında yer alan "deniz turizmi tesislerinde" ibaresi "kruvaziyer gemi limanları ve yat limanlarında" şeklinde değiştirilmek suretiyle anılan maddelerde sayılan niteliklerin yalnızca kruvaziyer gemi limanları ile yat limanlarında mevcut olması zorunlu tutulmuş, böylece Yönetmeliğin 4.maddesinin 1.fıkrasının (f) bendinde deniz turizmi tesisleri kapsamında sayılan yat limanı, çekek yeri, rıhtım ve iskele gibi turizm tesislerinde söz konusu niteliklerin aranmasından vazgeçilmiştir.
Öte yandan, dava konusu Yönetmelik değişikliğiyle, Yönetmeliğin "Alt yapı nitelikleri" başlıklı 6.maddesinin 1.fıkrasının (g) bendinde altyapı nitelikleri arasında sayılan "bedensel engellilere de hizmet verecek şekilde bağlama kapasitesinin %10’u kadar otopark" düzenlemesi yürürlükten kaldırılmış bunun yerine Yönetmeliğin "Üst yapı nitelikleri" başlıklı 7.maddesinin 1. fıkrasının (g) bendinde "bedensel engelliler için otopark..." üst yapı nitelikleri arasında sayılmış, ayrıca Yönetmeliğin "Alt yapı nitelikleri" başlıklı 6.maddesinin 1.fıkrasının (h) bendinde altyapı nitelikleri arasında sayılan "bağlama yerlerine de hizmet verecek şekilde düzenlenen ambulans, itfaiye araçları, çöp kamyonu ve genel araçların geçmesine uygun tesis içi araç yolları" düzenlemesi aynı maddenin (e) bendinde "Ambulans, itfaiye araçları, çöp/atık araçları ve genel araçların geçmesine uygun tesis içi araç yolları" şeklinde yeniden düzenlenmiştir.
Dava konusu Yönetmeliğin iptali istenilen maddeleri ile yapılan ve yukarıda izah edilen değişiklikler birlikte değerlendirildiğinde deniz turizmi tesisleri kapsamında sayılan yat limanı, çekek yeri, rıhtım ve iskele gibi turizm tesislerinde "bedensel engellilere de hizmet verecek şekilde bağlama kapasitesinin %10’u kadar otopark" ve "bağlama yerlerine de hizmet verecek şekilde düzenlenen ambulans, itfaiye araçları, çöp kamyonu ve genel araçların geçmesine uygun tesis içi araç yolları" zorunluluğunun ortadan kaldırıldığı, anılan deniz turizmi tesislerinin otopark ve ambulans, itfaiye araçları, çöp kamyonu ve genel araçların geçmesine uygun tesis içi araç yolları bulundurma zorunluluğundan muaf tutuldukları, kruvaziyer gemi limanlarında ise herhangi bir alt sınır belirlenmeksizin otopark zorunluluğunun bedensel engellilere hizmet verecek otopark ile sınırlandırıldığı anlaşılmaktadır.
Turizm sektörünü düzenleyecek, geliştirecek, dinamik bir yapı ve işleyişe kavuşturacak tertip ve tedbirlerin alınmasını sağlamayı amaçlayan Turizm Teşvik Kanununa dayanılarak hazırlanan Deniz Turizmi Yönetmeliğin amacı Yönetmeliğin 1.maddesinde denizcilik ve turizm hizmetleri açısından deniz turizmi tesisleri ve araçlarının yatırım ve işletmeciliğinin geliştirilmesi, teşviki, bunların güvenli bir biçimde kullanılması, bu işletmelerin ülke ekonomisine ve ülke turizmine yararlı olacak şekilde nitelik ve standartlarının belirlenmesi, bu alanda faaliyet gösteren yatırımcı ve işletmecilerin uyması gereken asgari kuralların belirlenerek deniz turizmi sektörünün uluslararası alanda rekabet gücünün artırılması ve kalitesinin yükseltilmesini sağlamak olarak belirlenmiştir.
Turizmin gelişmesinin ve turizm sektörünün kalitesinin yükseltilmesinin başlıca koşullarından birinin turizm hizmetlerine ilişkin alt yapı ve üst yapı niteliklerinin ihtiyaca cevap verebilecek şekilde planlanarak iyileştirilmesi ve turizm hizmeti sunulan tesis ve işletmelerde aranacak niteliklerin yerli ve yabancı turistin yaşam kalitesini olumlu yönde etkileyecek şekilde belirlenmesi olduğu kuşkusuzdur.
Bu kapsamda Yönetmeliğin 4.maddesinin 1.fıkrasının (f) bendinde deniz turizmi tesisleri olarak tanımlanan kruvaziyer gemi limanı, yat limanı, çekek yeri, rıhtım ve iskele gibi turizm tesislerinde otopark ve tesis içi araç yollarına ilişkin niteliklerin anılan tesislerde sunulan turizm hizmetinden faydalan yerli ve yabancı turistin ihtiyacını karşılayacak şekilde ve aynı zamanda bu tesislerle aynı çevrede bulunan dolayısıyla bu tesislerden faydalananların oluşturacağı trafik yükünden etkilenecek olan yerleşim yerlerindeki trafik yükünün artmasına yol açmayacak şekilde belirlenmesi gerekmektedir.
Dava konusu Yönetmeliğin iptali istenilen maddeleriyle yapılan değişikliklerle kruvaziyer gemi limanı ve yat limanı dışındaki deniz turizmi tesislerinde bağlama kapasitesinin %10'u oranında otopark ve ambulans, itfaiye araçları, çöp kamyonu ve genel araçların geçmesine uygun tesis içi araç yolları bulundurma zorunluluğundan vazgeçildiği, kruvaziyer gemi limanlarında herhangi bir alt sınır belirlenmeksizin otopark zorunluluğunun bedensel engellilere hizmet verecek otopark ile sınırlandırıldığı görülmekte olup bu durumun turizm hizmetinin sunulduğu yat limanı, çekek yeri, rıhtım ve iskele gibi turizm tesislerinde otopark ve tesis içi araç yolları için yeterli alanların ayrılmamasına, kruvaziyer gemi limanlarında ise otopark hizmetinin daraltılmasına neden olabileceği sonucuna varılmaktadır.
Öte yandan, dava konusu Yönetmelikte yapılan değişiklerin bilimsel gerekçeler ve objektif kriterler çerçevesinde, kamu yararı ve hizmet gerekleri dikkate alınarak yapıldığı hususunun idarece ortaya konulamadığı, söz konusu değişikliklerin turizm hizmetlerinin sunulduğu deniz turizmi tesislerinin altyapı ve üst yapı niteliklerini iyileştirmek sonucunu doğurmadığı, aksine bu tesislerle aynı çevrede bulunan dolayısıyla bu tesislerden faydalananların oluşturacağı trafik yükünden etkilenecek olan yerleşim yerlerindeki trafik yükünün artması sonucunu doğurarak turizm hizmetini olumsuz yönde etkileyebileceği, bu durumun ise gerek Turizmi Teşvik Kanunu gerekse Deniz Turizmi Yönetmeliğinin turizm sektörünün geliştirilmesi amacıyla bağdaşmayacağı açıktır.
24/02/2022 tarih ve 31760 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Deniz Turizmi Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 5. maddesinin, 29/06/2009 tarihli ve 2019/15212 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Deniz Turizmi Yönetmeliği'nin 9. maddesinin 2. fıkrasının (b) bendinin 7 numaralı alt bendindeki dört çıpalı yat limanları için bağlama kapasitesinin %20'si ve aynı fıkranın (c) bendinin 7 numaralı alt bendindeki beş çıpalı yat limanları için bağlama kapasitesinin %30'u kadar otopark zorunluluğunu düzenleyen hükümlerinin yürürlükten kaldırılmasına ilişkin kısımlarına gelince;
Deniz Turizmi Yönetmeliğinin dava konusu Yönetmelik değişikliğinin yapıldığı tarihte yürürlükte olan "Yat limanları" başlıklı 9.maddesinin 2.fıkrasında yat limanlarının üç çıpalı yat limanları, dört çıpalı yat limanları ve beş çıpalı yat limanları olarak üçe ayrıldıkları düzenlenmiş, aynı fıkranın (a) bendinde üç çıpalı yat limanlarının Yönetmeliğin 6.ve 7.maddelerinde yer alan nitelikleri taşıyacakları kuralına yer verilmiş, (b) bendinin 7.alt bendinde; dört çıpalı yat limanları için "bağlama kapasitesinin en az %20’si kadar otopark alanı veya otopark hizmeti", (c) bendinin 7.alt bendinde ise beş çıpalı yat limanları için "bağlama kapasitesinin en az %30’u kadar otopark" hizmeti anılan tesislerde bulunması zorunlu nitelikler arasında sayılmıştır. Böylece üç çıpalı yat limanlarında bağlama kapasitesinin en az %10’u kadar, dört çıpalı yat limanlarında bağlama kapasitesinin en az %20’si kadar ve beş çıpalı yat limanlarında bağlama kapasitesinin en az %30’u kadar otopark zorunlu tutulmuştur.
Dava konusu Yönetmeliğin iptali istenilen maddeleri ile yapılan değişiklikle, Yönetmeliğin 9. maddesinin 2.fıkrasının (a) bendinde "denizde bağlama kapasitesinin en az %10'u kadar otopark alanı veya otopark hizmeti" üç çıpalı yat limanlarının taşıması gereken nitelikler arasında sayılmış, aynı fıkranın (b) bendinde dört çıpalı yat limanlarının üç çıpalı yat limanları için aranan şartları taşıması gerektiği, (c) bendinde ise beş çıpalı yat limanlarının dört çıpalı yat limanları için aranan şartları taşıması gerektiği kuralına yer verilmek suretiyle dört ve beş çıpalı yat limanlarında da "denizde bağlama kapasitesinin en az %10'u kadar otopark alanı veya otopark hizmeti" zorunlu tutulmuştur. Böylece dört çıpalı yat limanları için öngörülen bağlama kapasitesinin en az %20’si kadar ve beş çıpalı yat limanları için öngörülen bağlama kapasitesinin en az %30’u kadar otoparkın zorunlu olmaktan çıkarıldığı, bağlama kapasitesinin en az %10'u kadar otoparkın bu yat limanları için yeterli kabul edildiği anlaşılmaktadır.
Bu durumda, yat limanlarından faydalanacakların otopark ihtiyacının karşılanması zorunluluğu ve değişiklikten önce dört ve beş çıpalı yat limanlarında aranan otopark kapasitesinin yat limanlarından faydalananların ihtiyacından fazla olduğunun, yapılan değişiklerin bilimsel gerekçeler ve objektif kriterler çerçevesinde, kamu yararı ve hizmet gerekleri dikkate alınarak yapıldığı hususunun idarece ortaya konulamadığı, Yönetmeliğin 9.maddesinde yapılan söz konusu değişiliklerin, yat limanları ile aynı çevrede bulunan dolayısıyla bu tesislerden faydalananların oluşturacağı trafik yükünden etkilenecek olan yerleşim yerlerindeki trafik yükünün artmasına neden olabileceği göz önünde bulundurulduğunda, Deniz Turizmi Yönetmeliğinin 6.maddesinde yapılan değişikliklere ilişkin yukarıda yer verilen açıklamaların Yönetmeliğin 9.maddesinde yapılan değişiklikler bakımından da geçerli olduğu, Yönetmeliğin 9.maddesinin değiştirilmesine ilişkin dava konusu düzenlemede hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. 24/02/2022 tarih ve 31760 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Deniz Turizmi Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 2. maddesinin, 29/06/2009 tarihli ve 2019/15212 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Deniz Turizmi Yönetmeliği'nin 6. maddesinin 1. fıkrasındaki "Deniz turizmi tesisleri" ibaresinin "Kruvaziyer ve yat limanları" şeklinde değiştirilmesi ve aynı fıkrada yer alan otopark zorunluluğuna ilişkin (g) bendi ile tesis içi araç yollarına ilişkin (h) bendinin yürürlükten kaldırılmasına ilişkin kısımları ile; 5. maddesinin, 29/06/2009 tarihli ve 2019/15212 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Deniz Turizmi Yönetmeliği'nin 9. maddesinin 2. fıkrasının (b) bendinin 7 numaralı alt bendindeki dört çıpalı yat limanları için bağlama kapasitesinin %20'si ve aynı fıkranın (c) bendinin 7 numaralı alt bendindeki beş çıpalı yat limanları için bağlama kapasitesinin %30'u kadar otopark zorunluluğunu düzenleyen hükümlerinin yürürlükten kaldırılmasına ilişkin kısımlarının İPTALİNE,
2. Ayrıntısı aşağıda gösterilen toplam …-TL yargılama giderinin davalı idarelerden alınarak davacıya verilmesine,
3. Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca duruşmasız davalar için belirlenen … TL vekâlet ücretinin davalı idarelerden alınarak davacıya verilmesine,
4. Müdahil tarafından yapılan toplam …-TL yargılama giderinin müdahil üzerinde bırakılmasına, müdahil tarafından fazla yatırılan …-TL başvuru harcının istemi halinde müdahile iadesine,
5. Posta giderleri avansından artan tutarın kararın kesinleşmesinden sonra taraflara iadesine,
6. Bu kararın tebliğ tarihini izleyen otuz (30) gün içinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kuruluna temyiz yolu açık olmak üzere, 29/02/2024 tarihinde oyçokluğuyla karar verildi.
(X) KARŞI OY : Dava konusu düzenlemelerde hukuka aykırılık bulunmadığından davanın reddine karar verilmesi gerektiği düşüncesiyle dava konusu düzenlemelerin iptali yolundaki Dairemiz kararına katılmıyoruz.