T.C.
D A N I Ş T A Y
İDARİ DAVA DAİRELERİ KURULU
Esas No : 2023/1193
Karar No : 2023/1965
TEMYİZ EDENLER :
I- (DAVACI) : … Sendikası
VEKİLİ: Av. …
II- (DAVALILAR):
1- … Bakanlığı
VEKİLİ: Av. …
2- … Bakanlığı
VEKİLİ: Av. …
İSTEMİN KONUSU: Danıştay Onikinci Dairesinin 02/03/2022 tarih ve E:2018/4548, K:2022/823 sayılı kararının iptale ilişkin kısmının davalı idareler, redde ilişkin kısmının davacı tarafından temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ:
Dava konusu istem: Yurtdışı teşkilatında istihdam edilen sözleşmeli personel ile Dışişleri Bakanlığı arasında imzalanması için Maliye Bakanlığı tarafından 09/01/2015 tarihinde hazırlanıp güncellenen Tip Hizmet Sözleşmesi'nin; 5. maddesinde yer alan "Ancak, ilgili o gün bitirilmesi gereken işlerin bitimine kadar çalışmak zorundadır." ibaresinin, 6. maddesinde yer alan "30 günü geçmemek üzere ücretli izin verilebilir. Hastalık sebebiyle Sosyal Güvenlik Kurumunca ödenen geçici iş göremezlik tazminatı ücretinden düşülür", "eşinin doğum yapması halinde iki gün" ve “her olay için üç gün" ibareleri ile "günde toplam bir buçuk saat süt izni verilir" ibarelerinin, 13. maddesinde yer alan "hallerinden herhangi birinin gerçekleşmesi halinde tek taraflı feshedilir. Bu durum Kurumca ilgiliye yazılı olarak tebliğ edilir. Tebligatta belirlenecek günden geçerli olmak üzere sözleşme sona erer." ibarelerinin iptali istenilmiştir.
Daire kararının özeti: Danıştay Onikinci Dairesinin 02/03/2022 tarih ve E:2018/4548, K:2022/823 sayılı kararıyla;
Davalı Dışişleri Bakanlığının, kendilerine husumet yöneltilemeyeceği yolundaki itirazı yerinde görülmeyerek,
Anayasa'nın 50 ve 128.; 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 1 ve 4/(B).; 28/06/1978 tarih ve 16330 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Sözleşmeli Personel Çalıştırılmasına İlişkin Esasların 9, 10, 13 ve Ek 6. maddesinin, davanın açıldığı tarihte yürürlükte olan hâlleri aktarıldıktan sonra,
Sözleşmeli personel statüsünün, 657 sayılı Kanun'da belirtilen istihdam şekillerinden birisi olsa da, bu statüde istihdam edilen personelin özlük ve sosyal haklarının aynı Kanun'un 4/B maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak Bakanlar Kurulunca çıkarılan Sözleşmeli Personel Çalıştırılmasına İlişkin Esaslar'da belirlendiği, anılan Kanun'un 4/B maddesi uyarınca çalıştırılan sözleşmeli personelin özlük hakları yönünden memurlardan farklı düzenlemeler yapılmasının mümkün hâle getirildiği; memurlarla aynı işi yapsalar da, 657 sayılı Kanun gereğince aynı hukuksal durumda olmamaları nedeniyle özlük haklarının farklı olarak belirlenmesi mümkün olan sözleşmeli personelin istihdam koşulları ile ilgili olarak, Sözleşmeli Personel Çalıştırılmasına İlişkin Usul ve Esaslar'da, 657 sayılı Kanun'un memurlar için öngördüğü koşullardan farklı düzenlemelere gidildiği, söz konusu Esaslar'da, bu Esaslarda hüküm bulunmaması halinde 657 sayılı Kanun'un memurlar için öngördüğü düzenlemelerin uygulanacağı yolunda bir hükme de yer verilmediği,
Tip Hizmet Sözleşmesi'nin 5. maddesinde yer alan "Ancak, ilgili o gün bitirilmesi gereken işlerin bitimine kadar çalışmak zorundadır." ibaresi yönünden; Sözleşmeli Personel Çalıştırılmasına İlişkin Esaslar'ın 13. maddesinin 3. fıkrasında yer alan; "Bu Karar Esaslarına göre çalıştırılacak sözleşmeli personel, o gün bitirilmesi gereken işlerin bitimine kadar çalışmak zorundadır." hükmünün tekrarı niteliğinde olduğundan, hukuka uygun olduğu;
Tip Hizmet Sözleşmesi'nin 6. maddesinde yer alan "eşinin doğum yapması halinde iki gün", ''her olay için üç gün" ve "günde toplam bir buçuk saat süt izni verilir" ibareleri yönünden; Esaslar'ın 9. maddesinin 4. ve 5. fıkralarında yer alan, "Sözleşmeli personele, bir yaşından küçük çocuklarını emzirmeleri için günde toplam bir buçuk saat süt izni verilir. Süt izninin kullanımında annenin saat seçimi hakkı vardır. Sözleşmeli personele isteği üzerine; eşinin doğum yapması halinde iki gün, kendisinin veya çocuğunun evlenmesi, annesinin, babasının, eşinin, çocuğunun veya kardeşinin ölümü halinde ve her olay için üç gün ücretli mazeret izni verilir." düzenlemesine uygun olduğu;
Tip Hizmet Sözleşmesi'nin 6. maddesinde yer alan "Hastalık sebebiyle Sosyal Güvenlik Kurumunca ödenen geçici iş göremezlik tazminatı ücretinden düşülür", ibaresi yönünden; Esaslar'ın 10. maddesinde yer alan; "Hastalık sebebiyle, Sosyal Sigortalar Kurumunca ödenen geçici iş göremezlik tazminatı ilgilinin ücretinden düşülür." kuralına uygun olduğu;
Tip Hizmet Sözleşmesi'nin 13. maddesinde yer alan "hallerinden herhangi birinin gerçekleşmesi halinde tek taraflı feshedilir. Bu durum Kurumca ilgiliye yazılı olarak tebliğ edilir. Tebligatta belirlenecek günden geçerli olmak üzere sözleşme sona erer." ibareleri yönünden; Esaslar'ın Ek-6. maddesinde, sözleşmenin feshi maddeler halinde belirtildikten sonra, belirtilen hâllerin herhangi birinin gerçekleşmesi hâlinde, ilgili kamu kurum ve kuruluşlarınca sözleşmenin tek taraflı feshedileceği kuralına yer verildiği, dava konusu madde de benzer düzenlemeye yer verildiğinden hukuka uygun olduğu;
Tip Hizmet Sözleşmesi'nin 6. maddesinde yer alan "30 günü geçmemek üzere" ibaresi yönünden; Sözleşmeli Personel Çalıştırılmasına İlişkin Esaslar'ın 10. maddesinde yer alan; "Resmi tabip raporu ile kanıtlanan hastalıklar için yılda 30 günü geçmemek üzere ücretli hastalık izni verilebilir. Hastalık sebebiyle, Sosyal Sigortalar Kurumunca ödenen geçici iş göremezlik tazminatı ilgilinin ücretinden düşülür.
" düzenlemesindeki ''30 günü geçmemek üzere'' ibaresinin Dairelerinin 11/03/2013 tarih ve E:2009/3956, K:2013/1443 sayılı -Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 26/10/2015 tarih ve E:2013/1713, K:2015/3762 sayılı kararı ile onanıp, 18/12/2017 tarih ve E:2016/2276, K:2017/4348 sayılı kararı ile davalı idarelerin karar düzeltme istemleri reddedilerek kesinleşen- kararıyla iptal edildiğinden, hastalık izni konusunda üst normda bulunmayan bir sınırlama getiren Tip Hizmet Sözleşmesi'nin 6. maddesindeki "yılda 30 günü geçmemek üzere" ibaresinde hukuka uygunluk bulunmadığı gerekçeleriyle,
Tip Hizmet Sözleşmesi'nin 6. maddesinde yer alan "30 günü geçmemek üzere" ibaresinin iptaline, dava konusu diğer ibareler yönünden davanın reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI: Davacı tarafından, Tip Hizmet Sözleşmesi'nin, 5. maddesinde yer alan dava konusu ibarenin, Anayasa’nın zorla çalıştırma yasağına, ücrette adalet hükümlerine, 657 sayılı Kanun'un 178. maddesine aykırı olduğu; 6. maddenin (b) bendinde yer alan dava konusu ibare ile hastalık sebebiyle sosyal güvenlik kurumu tarafından ödenecek olan geçici iş göremezlik tazminatının personelin ücretinden düşürülmesinin, düşük maaşla çalışan sözleşmeli personelin ekonomik hak kaybına sebep olacağı, sosyal hukuk devleti ilkesine aykırı olduğu; 6. maddenin (b) bendinde yer alan dava konusu ibarelerin 657 sayılı Kanun’un 104 ve 105. maddelerindeki hükümlere ve izin sürelerine aykırı olduğu; 13. maddede yer alan dava konusu ibare ile davalı idareye personeli bildirimsiz işten çıkarma yetkisi verildiği, “idarenin 1 ay önce ihbarda bulunma yükümlülüğünün yer almadığı” yeni tip sözleşmelerde hukuken geçerli, yeterli ve gerektirici bir sebep ile kamu yararı ve hizmet gereklerinin gözetilmediği,
Davalılardan Dışişleri Bakanlığı tarafından, hâlihazırda yürürlükte bulunan sözleşmede, dava konusu tip sözleşmenin iptaline karar verilen 6. maddesinin (b) bendindeki ibarenin bulunmadığı, bu hüküm bakımından davanın reddine karar verilmesi gerektiği,
Davalılardan Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından, sözleşmeli personelin istihdamı geçici işlerle ve mali yılla sınırlı olduğundan, uzun süreli hastalık hâllerinin kabulünün, istihdam türünün gerekliliğini ortadan kaldırdığı, 657 Kanun'un sözleşmeli personel için uygulanabilmesinin, özel bir hükmün varlığına bağlı olduğu ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMALARI: Davacı tarafından, savunma verilmemiştir.
Davalı idareler tarafından, dava konusu düzenlemelerin, üst hukuk normları ile sözleşmeli personel statüsünün gerek ve amaçlarına, hizmet gereklerine ve kamu yararına uygun olduğu, haksız ve hukuki dayanaktan yoksun temyiz talebinin reddi gerektiği savunulmuştur.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'ÜN DÜŞÜNCESİ: Temyiz istemlerinin reddi ile Daire kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Danıştay dava dairelerinin nihai kararlarının temyizen incelenerek bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan;
"a) Görev ve yetki dışında bir işe bakılmış olması,
b) Hukuka aykırı karar verilmesi,
c) Usul hükümlerinin uygulanmasında kararı etkileyebilecek nitelikte hata veya eksikliklerin bulunması" sebeplerinden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, temyiz dilekçelerinde ileri sürülen iddialar kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1.Tarafların temyiz istemlerinin reddine,
2.Danıştay Onikinci Dairesinin 02/03/2022 tarih ve E:2018/4548, K:2022/823 sayılı kararının ONANMASINA,
3. Kesin olarak, 23/10/2023 tarihinde, oybirliği ile karar verildi.