T.C.
D A N I Ş T A Y
ONÜÇÜNCÜ DAİRE
Esas No:2023/1199
Karar No:2023/3092
TEMYİZ EDEN (DAVACI) : … İnşaat A.Ş.
VEKİLİ : Av. …
KARŞI TARAF (DAVALILAR) : 1. … Bakanlığı
VEKİLİ : Av. …
2. …. Müdürlüğü
VEKİLİ : Av. …
İSTEMİN KONUSU : … İdare Mahkemesi'nin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü'nce … tarihinde gerçekleştirilen Mersin ili hudutlarında bulunan ER:… sayılı II-B Grubu maden sahası arama ruhsatı ihalesinin uygun bulunmamasına ilişkin Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı Bağlı, İlgili ve İlişkili Kuruluşlar Taşınmaz Komisyonu'nun (Taşınmaz Komisyonu) … tarih ve … sayılı kararı ile ihalenin bu karara dayalı olarak iptaline ilişkin … tarih ve … sayılı işlemin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … İdare Mahkemesi'nce verilen kararda; Mahkemenin 23/08/2022 tarihli ara kararı ile davalı idarelerden; "… tarihinde gerçekleştirilen Mersin ili hudutlarında bulunan ER:…sayılı II. Grup maden ruhsat sahası ihalesine ilişkin ihale komisyonu kararı alınmadan önce herhangi bir sebeple başvurusu geçersiz sayılan istekli bulunup bulunmadığının, var ise bu istekli/istekliler tarafından sunulan teklif tutarının/tutarlarının, davacı tarafından teklif edilen tutarın ekonomikliği, elverişliliği, kamu yararına uygun olup olmadığı yönünden herhangi bir değerlendirme yapılıp yapılmadığının, … tarih ve … karar sayılı Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı Bağlı, İlgili ve İlişkili Kuruluşlar Taşınmaz Komisyonu kararının gerekçelerinin sorulmasına" karar verildiği, davalı Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı'nın 05/09/2022 tarihinde Mahkeme kayıtlarına giren cevabi yazısı ile Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü'nün 08/09/2022 tarihinde Mahkeme kayıtlarına giren cevabi yazısı ekinde yer alan … tarih ve … sayılı yazı ve eki bilgi ve belgelerden; ER:… sayılı II (b) grup maden sahasının 01/11/2021 tarihinde gerçekleştirilen ihalesine tek istekli olarak davacı şirketin katıldığı, davacı şirketin kapalı teklif verdiği 335.000,00-TL bedelle ihalenin sonuçlandığı, ihale komisyonu kararı alınmadan önce herhangi bir sebeple başvurusu geçersiz sayılan istekli bulunmadığı, dava konusu Taşınmaz Komisyonu kararının, davacı şirket tarafından teklif edilen tutarın ekonomik, elverişli ve kamu yararına uygun olmadığı gerekçesiyle dayanağı, Mahkemelerinin 23/08/2022 tarihli ara kararına istinaden davalı idarelerce sunulan cevabi yazılar ve eki bilgi ve belgeler ile ilgili mevzuat ve ilkeler birlikte değerlendirildiğinde; maden sahalarına yönelik ihaleleri sonuçlandıran ihale komisyonu kararlarının hukukiliği ve yerindeliğini denetlemek üzere yetkilendirilen Taşınmaz Komisyonu'nun "katılımcı sayısı ve rekabet koşulları" gerekçesinin dava konusu ihaleye sadece bir isteklinin katılması olgusunu açıklayan bir gerekçe niteliğinde olduğu, bu tür rekabet eksikliğinin ihale kararının uygun bulunmaması için yeterli bir sebep olarak göz önünde bulundurulabileceği bu itibarla, ihalede katılımcı sayısının 1 (bir) olması nedeniyle rekabetin gerçekleşmemesinin yanı sıra, anılan ara kararı cevabında belirtilen, "sahanın maliyeti, teklif miktarı ve teklifin kamu yararına uygun olmaması" olguları da göz önünde bulundurularak bir karara varılmasının idarenin bu konuda sahip olduğu takdir yetkisi kapsamında kaldığı dikkate alındığında, ihaleyi sonuçlandıran ihale komisyonu kararının aktarılan gerekçelerle uygun bulunmamasına ilişkin Taşınmaz Komisyonu kararı ile ihalenin uygun bulunmadığından bahisle iptal edilerek sahanın tekrar ihalelik saha konumuna getirilmesine dair dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlemler hukuka uygun bulunarak davanın reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı tarafından, dava konusu ihalenin gerçekleştirilmesine ilişkin usul ve esasların 3213 sayılı Maden Kanunu ve bu kanuna dayalı olarak çıkartılan Maden Sahaları İhale Yönetmeliği'nde ayrıntılı bir biçimde düzenlendiği, bu düzenlemelerde maden ruhsatı ihalelerinin sonuçlandırılmasından sonra Taşınmaz Komisyonu'nca uygunluk denetimi yapılacağına dair kurallara yer verilmediği, ihale komisyonu kararının uygunluk denetiminin belirtilen kanun ve yönetmelik düzenlemeleriyle uyumlu olmayan şekilde 2018/8 sayılı Cumhurbaşkanlığı Genelgesi ile öngörüldüğü, ilgili kanun ve yönetmelik düzenlemelerine uygun olarak sonuçlandırılan ihalelerin Taşınmaz Komisyonu tarafından değerlendirilerek iptal edilemeyeceği, bu tür uygunluk değerlendirmelerinin ancak ihale sonrasında düzenlenecek ruhsat talepleri bakımından söz konusu olabileceği, sonuçlandırılan ihale sonrasında gerekli yükümlülükler yerine getirildiğinden maden ruhsatı bakımından da olumsuz bir değerlendirme yapılamayacağı, maden ruhsatı ihalelerine her zaman birden fazla isteklinin katılmadığı, ihalenin bütün istekli olabileceklere açık olması hâlinde rekabet koşulunun sağlandığının kabulü gerektiği, taban ihale bedelinin üzerinde bir bedelle sonuçlandırılan ihalelerde kamu zararı oluştuğundan söz edilemeyeceği, usulüne uygun olarak sonuçlandırılmasına ve gerekli yükümlülükler yerine getirilmesine rağmen ilgili kanun ve yönetmelikte öngörülmeyen uygunluk denetimi yapılmak suretiyle tesis edilen dava konusu işlemlerde hukuka uygunluk bulunmadığı ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı tarafından, dava konusu ihalenin bağlı, ilgili ve ilişkili kuruluşların düzenli ve uyumlu çalışmasını temin etme sorumluluğu çerçevesinde Taşınmaz Komisyonu'na verilen görev ve yetkiler dikkate alınarak değerlendirildiği, rekabet koşulu sağlanmadan sonuçlandırılan maden ruhsatı ihalesinin kamu yararı gözetilerek uygun bulunmadığı; Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü tarafından, Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki maden sahalarının ruhsatlandırılmasına yönelik ihalelerin kamu yararı dikkate alınarak 2018/8 sayılı Cumhurbaşkanlığı Genelgesi uyarınca oluşturulan Taşınmaz Komisyonu'nca değerlendirildiği, dava konusu işlemlerde hukuka aykırılık bulunmadığı belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …NUN DÜŞÜNCESİ : İdari vesayete ilişkin usul ve esasların kanunla düzenlenmesi gerektiğine yönelik Anayasa'nın 127. maddesi dikkate alındığında, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı'nın bağlı kuruluşu olan kamu tüzel kişiliğini haiz MAPEG tarafından sonuçlandırılan ihalenin uygun bulunmamasına yönelik 2018/8 sayılı Cumhurbaşkanlığı Genelgesi'ne dayalı olarak tesis edilen dava konusu Taşınmaz Komisyonu kararında yetki unsuru bakımından hukuka uygunluk bulunmadığından, temyiz isteminin kabulüne, davanın reddi yolundaki İdare Mahkemesi kararının bozulmasına ve dava konusu işlemlerin iptaline karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesi'nce, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 17. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca davacının duruşma istemi yerinde görülmeyerek gereği görüşüldü:
HUKUKİ DEĞERLENDİRME :
İdare ve vergi mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
İdarenin işlem ve eylemlerinde Anayasa'nın 10. maddesinde yer verilen kanun önünde eşitlik ilkesine uygun olarak hareket etmek zorunda olduğuna yönelik kural uyarınca, dava konusu ihalede eşit muamele ilkesine uygun davranılıp davranılmadığı ve idarenin eşit muamele ilkesine uygun davranma zorunluluğunu ortadan kaldıran dava konusu ihaleye özgü gerekçelerin bulunup bulunmadığını irdelemek üzere, Dairemizin 17/04/2023 tarihli ara kararıyla davalı idarelerden dava konusu ihalenin yapıldığı 01/11/2021 tarihinde gerçekleştirilen bütün maden ruhsatı ihalelerine ait taban ihale bedeli, katılımcı sayısı, isteklilerce teklif edilen bedeller, ihale sonucu ortaya çıkan bedeller, ihale komisyonu kararları ile bu tarihte gerçekleştirilen ihalelerden Taşınmaz Komisyonu tarafından uygun bulunan ve uygun bulunmayan ihalelerin tamamına ilişkin bilgiler ile Taşınmaz Komisyonu'nun 24/05/2022 tarihli kararı ile uygun bulunan ve uygun bulunmayan bütün maden ruhsatı ihalelerine ait taban ihale bedeli, katılımcı sayısı, isteklilerce teklif edilen bedeller, ihale sonucu ortaya çıkan bedeller ile ihale komisyonu kararlarını içeren bilgilerin liste hâlinde istenilmesine ve ER:… sayılı maden sahasına yönelik ruhsat ihalesinin uygun bulunmamasına ilişkin dava konusu Taşınmaz Komisyonu kararının maddi ve hukuki gerekçelerinin, aynı tarihte uygun bulunan ve uygun bulunmayan diğer maden ruhsatı ihaleleri de göz önünde bulundurularak somut, açık, anlaşılır bir şekilde açıklanmasının istenilmesine karar verilmiştir.
Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı'na cevaben 23/05/2023 tarihli cevabi yazıda, Taşınmaz Komisyonu'nca ihalenin, "... Taşınmaz Komisyonunun Devlete gelir getiren taşınmazların hangi şekilde en verimli kullanacağı hususunda takdir hakkı bulunmakta olup sahanın mahiyeti, teklif miktarı, katılımcı sayısı, piyasa şartları ve rekabet koşulları dikkate alınmış ve verilen tekliflerin kamu yararına uygun bulunmadığı değerlendirilmiştir. ..." gerekçesiyle uygun bulunmadığı belirtilmiş; Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü'nün 22/05/2023 tarihli cevabi yazısı ekinde ise, 01/11/2021 tarihinde gerçekleştirilen ihaleler ile Taşınmaz Komisyonu tarafından 24/05/2022 tarihinde uygunluk değerlendirmesi yapılan ihalelere ilişkin bilgilere tablo hâlinde yer verilmiştir.
Dairemizin 17/04/2023 tarihli ara kararı üzerine davalı idarelerce gönderilen cevabî yazıların içeriği ile yazı ekinde yer verilen ihalelere ilişkin tablo hâlinde sunulan bilgiler değerlendirildiğinde, eşit muamele ilkesine aykırı bir işlem tesis edilmediği, dava konusu ihalede oluşan fiyatın piyasa şartlarına uygun olup olmadığını en iyi bilebilecek durumda bulunan ihale yetkilisi ile ihaleyi kesinleştirme yetkisi uhdesinde bulunan Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürü'nün de yer aldığı Taşınmaz Komisyonu tarafından yapılan değerlendirmenin, ihale kararının uygun bulunmaması için yeterli bir sebep olarak göz önünde bulundurulabileceği sonucuna varılmıştır.
Bu itibarla, temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun bulunmuş, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri ise kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. Davacının temyiz isteminin reddine,
2. Davanın yukarıda özetlenen gerekçeyle reddi yolundaki ... İdare Mahkemesi'nin … tarih ve E:…, K:… sayılı temyize konu kararında, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde sayılan bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından anılan Mahkeme kararının ONANMASINA,
3. Temyiz giderlerinin istemde bulunan üzerinde bırakılmasına,
4. Posta giderleri avansından artan tutarın davacıya iadesine,
5. Dosyanın anılan Mahkeme'ye gönderilmesine,
6. 2577 sayılı Kanun'un 20/A maddesinin ikinci fıkrasının (i) bendi uyarınca kesin olarak (karar düzeltme yolu kapalı olmak üzere), 19/06/2023 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.