T.C.
D A N I Ş T A Y
DÖRDÜNCÜ DAİRE
Esas No : 2023/12345
Karar No : 2023/5443
TEMYİZ EDEN (DAVALI) :... Valiliği
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVACI) : ...
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU : ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Sakarya İli, Ferizli İlçesi, ... Köyü sınırlarında ... tarafından yapılması planlanan "II-A Grubu Kalker Ocağı ve Kırma Eleme Tesisi" hakkında düzenlenen ... tarihli, ... sayılı "Çevresel Etki Değerlendirmesi Gerekli Değildir" kararının iptaline ilişkin Sakarya Valiliği Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı kararının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: İdare Mahkemesince verilen kararda; uyuşmazlığa konu yere ilişkin... numaralı işletme ruhsatının ilk olarak Maden İşleri Genel Müdürlüğü'nün ... tarih ve ... sayılı kararı ile iptal edildiği, davacı tarafından bu işlemin iptali istemiyle açılan davada ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı ile iptal kararı verildiği, istinaf başvurusunun ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesi'nin ... tarih ve E:.., K:... sayılı kararı ile reddedildiği, bu kararın da Danıştay Sekizinci Dairesi'nin 23/12/2022 tarih ve E:2018/5480, K:2022/8108 sayılı kararı ile onandığı, daha sonra Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü'nün ... tarih ve ... sayılı kararı ile işletme ruhsatının ikinci kez iptal edildiği, bu işlemin iptali istemiyle davacı tarafından ... İdare Mahkemesi'nin E:... sayısına kayden dava açıldığı, ...tarih ve K:... sayılı karar ile işlemin iptaline karar verildiği, istinaf başvurusunun ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesi'nin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı ile reddedildiği, temyiz yoluna başvurulması üzerine ise dosyanın Danıştay Sekizinci Dairesi'nin E:2020/5764 sayısına kaydedildiği ve henüz karara bağlanmadığı, yine uyuşmazlığa konu yere ilişkin olarak; davacıya 22/05/2023 tarihine kadar verilen izin sebebiyle orman tahsis alanının teslimi istemiyle davacı tarafından 14/09/2020 tarihinde yapılan başvurunun reddi yönünde tesis edilen ... tarih ve ... sayılı Orman Genel Müdürlüğü Sakarya Orman Bölge Müdürlüğü Adapazarı Orman İşletme Müdürlüğü, Söğütlü Orman İşletme Şefliği işleminin iptali istemiyle açılan davada ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı ile iptal kararı verildiği, bu karara karşı yapılan istinaf başvurusunun ...Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesi'nin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı ile reddedildiği, temyiz yoluna başvurulması üzerine dosyanın Danıştay Sekizinci Dairesi'nin E:2022/7353 sayısına kaydedildiği ve henüz karara bağlanmadığı, Çevresel Etki Değerlendirmesi Yönetmeliği'nin 3.maddesinin 1.fıkrasında mücbir sebebin: "ÇED Olumlu/ÇED Gerekli Değildir kararı verilmiş olan projeler için bu Yönetmelikte tanımlanmış olan karar geçerlik süresi içerisinde yatırıma başlanılmasına doğrudan engel teşkil edecek; doğal afet, olağanüstü hal, idari yargı kararları (projenin tamamının yapılmasını etkileyecek şekilde yürütmenin durdurulması/iptal kararı varsa) gibi dıştan gelen fiili bir durum." olarak tanımlandığı, olayda ise yukarıda belirtilen idari yargı kararlarının proje sahibi (davacı) aleyhine verilmiş kararlar olmadığı (projenin yapılmasını etkileyecek şekilde verilmiş kararlar olmadığı), ilgili idarelerin ihdas ettiği işlemlerin iptaline yönelik olduğu, dıştan gelen fiili bir durum olmadığı, dolayısı ile belirtilen yargı süreçlerinin yönetmeliğin mücbir sebeple ilgili hükmünü karşılamadığı belirtilerek yargılamada geçen sürelerin ÇED Gerekli Değildir kararının geçerlilik süresine ilave edilmesinin uygun bulunmadığı, ancak her ne kadar yönetmelikte projenin tamamının yapılmasını etkileyecek şekilde verilecek yürütmenin durdurulması/iptal kararlarının mücbir sebep kapsamında olduğu belirtilmiş ise de, ilgili idarelerce (Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü, Orman Genel Müdürlüğü) projenin/yatırımın yapılmasını engelleyecek nitelikte işlemler tesis edildiği ve bu işlemlerin hukuka aykırı olduğunun yukarıda ayrıntılı olarak belirtilen idari yargı kararlarıyla hükme bağlandığının anlaşıldığı, şüphesiz ki, herhangi bir keyfiyet olmaksızın yatırıma başlanılamamasının hukuken korunabilir bir sebebe dayanması durumunda, söz konusu sürecin 5 yıllık sürenin hesaplanmasında gözetilmesi gerektiği, olaya bakıldığında ise, "ÇED Gerekli Değildir" kararının yatırıma başlayabilmek için gerekli tek şart olmadığı, diğer şartlar açısından davacının yatırıma başlayamamış olmasının ise Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü ile Orman Genel Müdürlüğü'nün hukuka aykırı işlemlerinden kaynaklandığının idari yargı kararları ile ortaya konulduğu, bir başka anlatım ile verilen süre içerisinde yatırıma başlanamamış olmasının hukuken korunabilir bir sebebe dayandığı anlaşıldığından, anılan yargılamalarda geçen süreler "ÇED Gerekli Değildir" kararının geçerlilik süresine eklenerek diğer iş ve işlemlerin yürütülmesi gerekmekteyken, aksi kabulle tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle, dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından; dava konusu olayda mücbir sebep kabul edilebilecek bir durum olmadığı iddia edilerek, temyize konu kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davacı tarafından cevap verilmemiştir.
TETKİK HÂKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
İdare ve vergi mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Temyiz isteminin reddine,
2. Temyize konu ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... kararının ONANMASINA,
3. Temyiz giderlerinin istemde bulunan üzerinde bırakılmasına,
4. Dosyanın anılan İdare Mahkemesine gönderilmesine,
5. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 20/A-2-(i) maddesi uyarınca, kesin olarak, 12/10/2023 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.