T.C.
D A N I Ş T A Y
DÖRDÜNCÜ DAİRE
Esas No : 2023/12555
Karar No : 2023/7120
DAVACI : … Odası
VEKİLİ : Av. …
DAVALI : … Bakanlığı (E-Tebligat)
VEKİLİ : Hukuk Müşaviri …
DAVANIN KONUSU : 23/07/2016 tarih ve 29779 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 1., 6., 8., 9., 11., 13., 14. ve 15. maddelerinin iptali istenilmektedir.
DAVACININ İDDİALARI : Davacı tarafından, dava konusu Yönetmeliğin 9. maddesiyle yapılan değişiklikle yönetmeliğin diğer maddeleriyle çelişen bir durumun ortaya çıktığı, kaldırma ve/veya iletme araçları, asansör (insan ve yük taşıyan), yürüyen merdiven ve yürüyen bant, istif makinesi (forklift, transpalet, lift), yapı iskeleleri adı altında olmak üzere 5 (beş) kategoriye ayrılmışken, dava konusu 9. maddede yapılan değişiklikle bu ekipman kategorilerinden asansör (insan ve yük taşıyan) çıkarılarak 4 ( dört) kategoriye indirilmesinin uygulamada zorluklar çıkaracak düzenleme hatası ve çelişki içerdiği, Yönetmeliğin ilk halinde tablo-2'de, kaldırma ve/veya iletme araçlarının dipnotları sadece (1), (2) ve (3) numaralı olarak düzenlendiği; asansör (insan ve yük taşıyan) ekipmanının kendine özgü (4) numaralı dipnotunda ise “elektronik kumanda sistemi ile donatılmış kaldırma ve iletme ekipmanının periyodik kontrolünde makine ve elektrik ile ilgili branşlarda periyodik kontrolleri yapmaya yetkili kişiler birlikte görev alır” şeklinde iken değişiklikle yapılan birleştirmeyle asansör (insan ve yük taşıyan) ekipmanının kendine özgü dipnotu olan (4) numaralı dipnotun genel bir kategori olan kaldırma ve/veya iletme araçlarının dipnotları arasına katılmasının bu ekipmanlarla hiçbir ilgisi bulunmayan elektrik branşından kişilerin de dahil edilmesine neden olacağı ve bu kişilerce birlikte kontrolünün zorunlu kılınmasının uygulamada pek çok sorun yaratacağı; dava konusu 15. madde ile yönetmeliğin yürürlük tarihinin tarih olarak geriye çekilmesinin, geçmişe dönük olarak sorumluluk ve yükümlülük getirdiği, uygulamaların zaten o tarihlerde yürürlükte olan ilgili mevzuat düzenlemeleri çerçevesinde yürütüldüğü ileri sürülerek iptali gerektiği ileri sürülmektedir.
DAVALININ SAVUNMASI : Davalı idare tarafından, dava konusu 9. madde yönünden yapılmış herhangi bir düzenleme hatası veya mantık hatasının bulunmadığı, Yönetmelikte sayılan mesleki yeterliliklere sahip herkesin akredite kurumlarda çalışsın veya çalışmasın ekipmanların periyodik kontrollerini gerçekleştirebileceği, idarelerinin Kanun ve Kararnamelerle kendilerine verilmiş periyodik kontrolleri gerçekleştirmeye yetkili kişi ve kuruluşları belirleme yetkisini dava konusu Yönetmelikte kullandığı, bir çalışmanın teknikerlerce veya teknik öğretmenlerce yapılabilmesinin, mühendislerle teknikerlerin aynı statüde birleştirilmesi manasına gelmediği, periyodik kontrollerin, ekipmanların gözle veya ileri yöntemlerle muayenesi, fonksiyonlarının denenmesi ve yöntemleri uluslararası standartlar ile belirlenmiş yük testlerinin yapılması adımları ile gerçekleştirildiği savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : …
DÜŞÜNCESİ : Davanın reddi gerektiği düşünülmektedir.
DANIŞTAY SAVCISI : …
DÜŞÜNCESİ : Dava; 23/07/2016 tarih ve 29779 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 1., 6., 8., 9., 11., 13., 14. ve 15. maddelerinin iptali istemiyle açılmıştır.
6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu'nun 30. maddesinde, ilgili bakanlıkların görüşü alınarak, iş sağlığı ve güvenliğinin sağlanması, sürdürülmesi ve mevcut durumun iyileştirilmesi amacıyla; işyeri bina ve eklentileri, iş ekipmanı, işin her safhasında kullanılan ve ortaya çıkan maddeler, çalışma ortam ve şartları, özel risk taşıyan iş ekipmanı ve işler ile işyerleri, özel politika gerektiren grupların çalıştırılması, işin özelliğine göre gece çalışmaları ve postalar hâlinde çalışmalar, sağlık kuralları bakımından daha az çalışılması gereken işler, gebe ve emziren kadınların çalışma şartları, emzirme odaları ve çocuk bakım yurtlarının kurulması veya dışarıdan hizmet alınması ve benzeri özel düzenleme gerektirebilecek konular ve bunlara bağlı bildirim ve izinler ile bu Kanunun uygulanmasına yönelik diğer hususların Bakanlıkça çıkarılacak yönetmelikle düzenleneceğine işaret edilmiş; 31. maddesinde, iş sağlığı ve güvenliği hizmeti sunan, ölçüm ve analizleri yapan kişi, kurum, kuruluşlar ve eğitim kurumları ile ilgili olarak yetkilendirme ve belgelendirme bedelleri, bu kişi ve kurumlara getirilen kuralların ihlali hâlinde hafif, orta ve ağır ihtar olarak kayda alınması ile yetki belgelerinin geçerliliğinin doğrudan veya ihtar puanları esas alınarak askıya alınması ve iptaline dair usul ve esasların Bakanlıkça belirleneceği hükmüne yer verilmiştir.
3146 sayılı Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun'un 2. maddesinde, iş sağlığı ve güvenliğini sağlayacak tedbirlerin uygulanmasını izlemenin, çalışma hayatını geliştirmek için çalışanları koruyucu ve çalışmayı destekleyici tedbirleri almanın Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının görevi olduğu hükme bağlanmış, aynı Kanunun 12. maddesinde de, iş sağlığı ve güvenliği konularında, mevzuatın uygulanmasını sağlamak ve mevzuat çalışması yapmak, iş sağlığı ve güvenliği alanında ölçüm, analiz, teknik kontrol, risk analizi ve değerlendirmesi, eğitim, danışmanlık, uzmanlık hizmetlerini yapmak ve bu tür hizmetleri verecek özel ve tüzel kişi ve kuruluşların niteliklerini belirlemek, yetki vermek, yetkilerini iptal etmek, kontrol ve denetimini sağlamak İş Sağlığı ve Güvenliği Genel Müdürlüğünün görevleri arasında sayılmıştır.
3795 sayılı Bazı Lise, Okul ve Fakülte Mezunlarına Unvan Verilmesi Hakkında Kanun'un 3. maddesinde, ''Gördükleri mesleki teknik öğretim alanlarına göre;
a) Mesleki ve teknik öğretim veren ortaöğretim kurumlarından mezun olanlar ile denkliği Millî Eğitim Bakanlığınca kabul edilen diğer mesleki ve teknik öğretim veren ortaöğretim kurumlarından mezun olanlar ve bu okullara denk mülga okullardan mezun olanlara “teknisyen”,
b) Lise üstü iki yıl süreli yüksek teknik öğretim görenlere, "tekniker",
c) Lise üstü üç yıl süreli yüksek teknik öğretim görenlere, "yüksek tekniker",
d) Lise üstü dört yıl süreli yüksek teknik öğretim gören erkek teknik öğretmen okulu, erkek teknik yüksek öğretmen okulu, yüksek teknik öğretmen okulu ve teknik eğitim fakültesi mezunları ile kız teknik öğretmen okulu, kız teknik yüksek öğretmen okulunun ve mesleki eğitim fakültesinin teknik eğitim veren bölümlerinden mezun olanlara "teknik öğretmen",
e) Teknik öğretmen unvanını kazananlar için Yükseköğretim Kurulunca belirlenen mühendislik fakültelerince düzenlenecek iki yarıyıl süreli mühendislik eğitimi tamamlama programını en fazla dört yarıyıl içinde bitirenlere dallarında “mühendis”,
Unvanı verilir.
Bu unvanlar, eğitim görülen dalın ismi ile birlikte kullanılır.'' hükmüne yer verilmiştir.
23/07/2016 tarih ve 29779 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik ile teknik öğretmenlerin de Yönetmelikte belirtilen iş ekipmanlarının teknik özelliklerinin gerektirdiği periyodik kontrolleri yapmaya yetkili kişiler arasında yer alması öngörülmüştür.
Davacı tarafından, tasarım formasyonu sağlamayan bir akademik eğitim almış olmaları nedeniyle teknik öğretmenlerin iş ekipmanlarının teknik özelliklerinin gerektirdiği periyodik kontrolleri yapmaya yetkili kişiler arasında yer almaması gerektiği, bu düzenlemenin Yönetmeliğin dayanaklarından biri olarak gösterilen 03/10/2009 tarih ve 2009/104/EC sayılı Avrupa Birliği Direktifine aykırı olduğu öne sürülmekte ise de söz konusu Avrupa Birliği Direktifinde, iş ekipmanlarının periyodik kontrollerini yapmaya yetkili kişilerin belirlenmesinin ulusal mevzuata bırakıldığı görülmektedir.
Bu durumda, tekniker ve yüksek teknikerlerden daha uzun süre öğretim gördükleri dikkate alındığında iş ekipmanlarının teknik özelliklerinin gerektirdiği periyodik kontrolleri yapmaya yetkili kişiler arasında teknik öğretmenlere de yer verilmesinde üst normlara ve hizmet gereklerine aykırılık bulunmamakta olup; davacının Yönetmelik hükümlerinin çeliştiğine ilişkin iddiasında da isabet görülmemiştir.
Öte yandan, geçiş döneminde doğabilecek mağduriyetlerin önüne geçilmesini sağlama amacıyla Yönetmeliğin yürürlük tarihinin geçmişe dönük olarak düzenlenmesinde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
23/07/2016 tarih ve 29779 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 13 ve 14. maddeleri 24/04/2017 tarih ve 30047 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Yönetmelik ile yürürlükten kaldırılmış olduğundan söz konusu hükümler yönünden davanın konusuz kaldığı anlaşılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, 23/07/2016 tarih ve 29779 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 13 ve 14. maddeleri yönünden karar verilmesine yer bulunmadığı, anılan Yönetmeliğin dava konusu diğer hükümleri yönünden ise davanın reddi gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Danıştay Onuncu Dairesinin 25/05/2021 tarihli ve E:2016/12820, K:2021/2627 sayılı kararının Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 14/03/2022 tarihli ve E:2022/21, K:2022/837 sayılı kararıyla kısmen bozulması üzerine, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten, dosyadaki bilgi ve belgeler incelendikten sonra dava konusu Yönetmeliğin 9. ve 15. maddeleri yönünden işin gereği görüşüldü.
Danıştay Onuncu Dairesinin 25/05/2021 tarihli ve E:2016/12820, K:2021/2627 sayılı kararıyla; Mevzuat hükümlerinin ve 25/04/2013 tarih ve 28628 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği'ne karşı açılan davada Danıştay Onuncu Dairesinin 22/03/2017 tarih ve E:2013/4204, K:2017/1583 sayılı kararının birlikte değerlendirilmesinden, dava konusu düzenlemeler ile Yönetmeliğin ilk halinde yer alan tekniker ve yüksek teknikerlerin yanında tekniker ve yüksek teknikerden daha fazla (dört yıl) süreli yüksek teknik öğretim gören kişiler olan teknik öğretmenlere de yer verilmesinde ve kaldırma ve iletme ekipmanlarının periyodik kontrol süreleri ve kontrol kriterleri ile ilgili düzenleme ile yürürlük tarihinin belirlenmesine yönelik dava konusu düzenlemelerde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna ulaşıldığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 14/03/2022 tarihli ve E:2022/21, K:2022/837 sayılı kararıyla; 23/07/2016 tarih ve 29779 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliği'nin iptali istenen 1., 6., 8., 11., 13. ve 14. maddeleri yönünden yapılan değerlendirmede Daire kararının onanmasına; Yönetmeliğin 9. ve 15. maddeleri yönünden yapılan değerlendirmede ise, davacının iddia ve taleplerine yönelik olarak ilgili mevzuatın yorumu ve iptali istenen düzenlemelerin hukuka uygunluk denetimi yapılmaksızın, yani uyuşmazlığın bu kısmıyla ilgili herhangi bir gerekçeye yer verilmeksizin davanın reddine karar verildiğinden bahisle Daire kararının bu kısmında hukuka uygunluk bulunmadığı gerekçesiyle bozulmasına karar verilmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 9.maddesi yönünden yapılan değerlendirme:
Madde metni: 25/04/2013 tarih ve 28628 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliğinin "EK-III’ünün 2.2.3 üncü bendinde yer alan “Madde 2.1.1.’de” ibaresi “Madde 2.2.1.’de” şeklinde değiştirilmiş, aynı bentte yer alan tabloya “Tablo-2: Kaldırma ve iletme ekipmanlarının periyodik kontrol süreleri ve kontrol kriterleri başlığı eklenmiş ve aynı tablo aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir" şeklindedir.
(4) numaralı dipnot ise, elektronik kumanda sistemi ile donatılmış kaldırma ve iletme ekipmanının periyodik kontrolünde makine ve elektrik ile ilgili branşlarda periyodik kontrolleri yapmaya yetkili kişiler birlikte görev alır şeklinde düzenlenmiştir.
Davacı tarafından iptali istenilen Yönetmeliğin 9. maddesinin EK III kısmı 18/02/2022 tarih ve 31754 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 31. maddesiyle değiştirilerek maddenin yeni hali EK III kısmında 2.2.3. bendinde düzenlenmiştir. Buna göre maddenin yeni hali "Kaldırma ve iletme ekipmanlarının periyodik kontrollerinde muayene ve testlere ek olarak tahribatsız muayene yöntemleri de uygulanabilir. Tahribatsız muayenelere ait raporlar, periyodik kontrol raporunun ekinde saklanır" şeklindedir. Bunun yanında iptali istenen maddede belirtilen ve "Tablo 2" olarak belirtilen kısım ise 18/02/2022 tarihli değişikle tamamen değiştirilmiş, davacının itirazlarını da karşılayacak biçimde daha fazla alt kategoriler oluşturularak yeni bir tablo oluşturulmuştur.
Öte yandan, 03/10/2009 tarih ve 2009/104/EC sayılı Avrupa Birliği Direktifinde, iş ekipmanlarının periyodik kontrollerini yapmaya yetkili kişilerin belirlenmesinin ulusal mevzuata bırakıldığı görülmüştür.
(4) numaralı dipnotla ilgili olarak ise; Yönetmelik uyarınca, kaldırma ve iletme ekipmanlarının periyodik kontrolleri, makine mühendisleri, makine veya metal eğitimi bölümü mezunu teknik öğretmenler ya da makine tekniker veya yüksek teknikerleri tarafından yapılacağı, periyodik kontrollerde tahribatsız muayene yöntemlerinin kullanılması durumunda, bu yöntemlerin sadece TS EN ISO 9712 standartına göre eğitim almış mühendisler, teknik öğretmenler, teknikerler veya yüksek teknikerler tarafından uygulanacağı, ancak ilgili ekipman elektronik kumanda sistemi ile donatılmış ise ekipmanının periyodik kontrolünde makine ve elektrik ile ilgili branşlarda periyodik kontrolleri yapmaya yetkili kişiler birlikte görev alacağı şeklindeki düzenlemenin, yapılan değişiklikle standartların belirlendiği ve bu doğrultuda mühendislerle mevzuatın belirlediği yetkililer arasında herhangi bir ayrıma gidilmediğinden bu haliyle düzenlemede hukuka aykırılık görülmemiştir.
İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 15.maddesi yönünden yapılan değerlendirme:
Madde metni: "Bu Yönetmelik 25/4/2016 tarihinden geçerli olmak üzere yayımı tarihinde yürürlüğe girer" şeklindedir.
25/04/2013 tarih ve 28628 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliğinde dava konusu yapılan değişiklikler incelendiğinde geçmişe dönük yükümlülük getirdiğinden söz edilemeyeceği, ayrıca yapılan değişiklikle periyodik kontrolleri yapmaya yetkili kişilerin bildirimlerine ilişkin olduğu, sistemin alt yapı eksikliğinden kaynaklanabilecek ve geçiş döneminde doğabilecek mağduriyetlerin bu şekilde önüne geçilebileceği dikkate alındığında, Yönetmeliğin yürürlük tarihinin geçmişe dönük olarak belirlenmesinde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. DAVANIN REDDİNE,
2. Ayrıntısı aşağıda gösterilen toplam … TL yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına,
3. Davalı idare lehine ilk kararda hükmedilen vekâlet ücretinin kaldırılarak, işbu kararın verildiği tarihte yürürlükte olan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre belirlenen … TL avukatlık ücretinin davacıdan alınarak davalı idareye verilmesine,
4. Posta giderleri avansından artan tutarın kararın kesinleşmesinden sonra davacıya iadesine, 5. Bu kararın tebliğ tarihini izleyen otuz (30) gün içinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere, 20/12/2023 tarihinde oyçokluğuyla karar verildi.
KARŞI OY :
23/07/2016 tarih ve 29779 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin dava konusu 9. maddesi; önce 24/04/2017 tarihli ve 30047 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 6. ve 7. maddeleriyle, daha sonrada 18/02/2022 tarih ve 31754 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 31. maddesiyle tamamen değişikliğe uğradığı ve uygulama kabiliyeti kalmadığından Yönetmeliğin 15. maddesi yönünden çoğunluk kararına katılmakla birlikte anılan düzenleme yönünden bu davada yeniden bir karar verilmesine gerek olmadığı gerekçesiyle Yönetmeliğin 9. maddesi yönünden çoğunluk kararına katılmıyoruz.