Danıştay 4. Daire Başkanlığı 2023/12656 E. , 2025/3063 K.
"İçtihat Metni"
T.C.
D A N I Ş T A Y
DÖRDÜNCÜ DAİRE
Esas No : 2023/12656
Karar No : 2025/3063
TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ...
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Kaymakamlığı
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Covid-19 pandemisi sırasında alınan tedbirler kapsamında kapatılan genel evin açılması talebiyle 09/12/2021 tarihinde yapılan başvurunun reddine ilişkin Ayvalık Kaymakamlığı İlçe Hıfzıssıhha Kurulunun ... tarih ve ... sayılı kararına istinaden Ayvalık İlçesi Zührevi Hastalıklar ve Fuhuşla Mücadele Komisyonu Başkanlığının ... tarih ve ... sayılı işleminin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; Covid-19 salgınının sadece Ayvalık ilçesinde değil, Ülkenin tamamında görülen salgın bir hastalık olması ve 01/07/2021 tarihli İçişleri Bakanlığı Genelgesine istinaden Balıkesir İl Umumi Hıfzıssıhha Kurulunun kararı uyarınca faaliyet konusu nargile salonu/kafesi olan iş yerleri dışında tüm işyerlerinin salgınla mücadelenin temel prensipleri olan temizlik, maske ve mesafe kurallarının yanı sıra Sağlık Bakanlığı Salgın Yönetimi ve Çalışma Rehberinde kendi işkolu/faaliyet alanı için belirlenmiş tüm tedbir ve esaslara uyulması kaydıyla, davaya konu işyerini de kapsar şekilde 01/07/2021 tarihinden itibaren faaliyetlerine devam edeceklerine izin verilmesi karşısında, genelev faaliyetlerinin geçici süreliğine kapatılmasına ilişkin ... tarih ve ... sayılı Ayvalık İlçe Hıfzıssıhha Kurulunun alındığı dönemdeki riskin devam ettiğinden bahisle yeni bir karar alınmasına gerek olmadığı ve yayılım hızının düşmesi ve riskin azalması durumunda konunun tekrar değerlendirileceği yönünde alınan Ayvalık İlçe Hıfzıssıhha Kurulunun ... tarih ve ... sayılı kararına dayanılarak, davacının işlettiği genelevin faaliyetine izin verilmesi yönündeki başvurunun reddine ilişkin dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İdare Dava Dairesince; Covid-19 kapsamında faaliyeti durdurulan genelevin tekrar faaliyette bulunması talebiyle yapılan başvurunun İlçe Hıfzıssıhha Kurulunun gündemine alındığı ve Kurulca ilçe genelinde salgında vaka sayılarının artma eğilimi olduğu, artış hızının azaltılması ve hastalığın yayılma hızının kontrol altında tutulması amacıyla riskin devam etmesi nedeniyle kapatma tedbiri üzerine yeni bir karar alınmasına gerek olmadığı, konunun yayılım hızının düşmesi ve riskin azalması durumunda yeniden değerlendirileceği belirtildiği; uyuşmazlıkta, mevcut koşullarda genelevde çalışan genel kadınların müşterileri ile sosyal mesafeyi koruyamayacağından hastalık bulaşı ihtimalinin artacağı, genel kadınlarda ve diğer genelev çalışanlarında vaka çıkması durumunda, Anayasa'nın özel hayatın gizliliğine ilişkin hükümleri gereği genel kadınlarla birlikte olan şahısların kişisel bilgileri tutulamayacağından temaslı kişilere ulaşılmasının mümkün olmayacağı, bu durumda bu kişilerin toplumda hastalığı yaymaya devam edebileceği ve genel sağlığın korunması, kamu düzeni ve güvenliğinin sağlanmasının tehlikeye düşeceğinin kabulü gerektiği; Dünya Sağlık Örgütü tarafından corona virüsü kaynaklı Covid-19 hastalığı nedeniyle 11/03/2020 tarihinde pandemi ilan edilmesi ve işlem tarihinde aynı hastalık temelinde Ülkemizde de virüs yayılımına bağlı olumsuz etkilerin devam ettiği hususları gözetildiğinde, hastalık bulaşı ve hastalığın yayılmasının önlenmesi amacıyla kamu yararı gözetilerek tesis edilen dava konusu işlemde hukuka aykırılık, aksi yöndeki Mahkeme kararında isabet görülmediği gerekçesiyle, istinaf başvurusunun kabulüne, İdare Mahkemesi kararının kaldırılmasına, davanın reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Bölge İdare Mahkemesi kararının hukuka aykırı olduğu, İlçe Hıfzıssıha Kurulunun yetkisinin bulunmadığı, 01/07/2021 tarihli İçişleri Bakanlığı Genelgesindeki tedbirlerle uyulmak kaydıyla tüm iş kolları için faaliyete izin verildiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Cevap verilmemiştir.
TETKİK HÂKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi İdare Dava Dairesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
Anayasa'nın ''Temel hak ve hürriyetlerin sınırlanması'' başlıklı 13. Maddesinde, ''Temel hak ve hürriyetler, özlerine dokunulmaksızın yalnızca Anayasanın ilgili maddelerinde belirtilen sebeplere bağlı olarak ve ancak kanunla sınırlanabilir. Bu sınırlamalar, Anayasanın sözüne ve ruhuna, demokratik toplum düzeninin ve lâik Cumhuriyetin gereklerine ve ölçülülük ilkesine aykırı olamaz'', ''Mülkiyet hakkı'' başlıklı 35. maddesinde, ''Herkes, mülkiyet ve miras haklarına sahiptir. Bu haklar, ancak kamu yararı amacıyla, kanunla sınırlanabilir. Mülkiyet hakkının kullanılması toplum yararına aykırı olamaz.'', ''Çalışma ve sözleşme hürriyeti'' başlıklı 48. maddesinde, ''Herkes, dilediği alanda çalışma ve sözleşme hürriyetlerine sahiptir. Özel teşebbüsler kurmak serbesttir. Devlet, özel teşebbüslerin milli ekonominin gereklerine ve sosyal amaçlara uygun yürümesini, güvenlik ve kararlılık içinde çalışmasını sağlayacak tedbirleri alır.'' kuralına yer verilmiştir.
24/04/1930 tarih ve 1593 sayılı Umumi Hıfzıssıhha Kanunu'nun "Zührevi hastalıklarla mücadele" başlıklı beşinci faslında 105. maddesinde, "Frengi ve bel soğukluğu ve uyumşak şankr müptelaları bütün resmi sıhhat müesseselerinde veya Hükumet ve belediye tabipleri tarafından parasız tedavi edilir."; 128. maddesinde, ''Sıhhat ve İçtimai Muavenet ve Dahiliye Vekaletleri’nin müştereken bir nizamname neşrederek umumi kadınlar ve evlerin tabi olacakları hükümler ve bu fuhuş yüzünden intişar eden hastalıkların ve bilhassa zührevi hastalıkların sirayetine mani olacak tedbirleri tespit ve yine müştereken tatbik edecekleri, umumi kadınlarla umumi evler ve bunlara benzer mahallerin bu nizamnamede tarif ve tahdit olunacağı'' kurala bağlanmıştır.
1593 sayılı Kanun'un yukarıda aktarılan 128. maddesine dayanılarak hazırlanan ve 19/04/1961 tarih ve 10786 sayılı Resmi Gazete'de yayınlanarak yürürlüğe giren Genel Kadınlar ve Genelevlerin Tabi Olacakları Hükümler ve Fuhuş Yüzünden Bulaşan Zührevi Hastalıklarla Mücadele Tüzüğü'nün 4. maddesinde, "Zührevi Hastalıklar ve Fuhuşla Mücadele Komisyonlarının görevleri "a) Fuhuş yüzünden bulaşan zührevi hastalıkların yayılmasını önlemek için gereken tedbirleri almak, b) Zührevi hastalıkların ve fuhşun zararlarını ve yayılmasını önlemeye dair olan kanun ve tüzüklerin gereği gibi uygulanmasını sağlamak, c) Teşkilatın hesaplarını denetlemek."; ''icra kısmı'' başlıklı 8. maddesinde, ''Komisyonun icra kısmı; genel kadınlarla, fuhuşu sanat ve geçim vasıtası yapan 23 üncü maddedeki kadınların ve genel evlerin tesbit ve tescili, gizli fahişelerle gizli fuhuş yapılan yerlerin meydana çıkarılması, muayenesine lüzum görülen şahısların getirilmesi, kapanması gereken yerlerin kapatılması ve zührevi hastalıklar ve fuhuşla mücadele komisyonları tarafından alınan kararların uygulanması ve yürütülmesi için mahallin en yüksek polis amirinin gözetim ve sorumluluğu altında yeteri kadar ahlak zabıtası memuru veya sivil polisle, katip ve dosya memurlarından ibarettir.'' düzenlemesine yer verilmiştir.
İçişleri Bakanlığının 15/03/2020 tarih ve E.5240 sayılı Coronavirüs Tedbirleri konulu yazısına istinaden ikinci bir genelge yayınlanana kadar geçici olarak faaliyetlerinin durdurulduğu, 27/06/2021 tarihinde İçişleri Bakanlığınca yayınlanan genelgede tüm işkolları ve faaliyet alanlarında salgın tedbir ve esaslarına uyulması kaydıyla 01/07/2021 tarihi itibarıyla faaliyete başlanabileceği belirtilmiştir.
Dosyanın incelenmesinden; Balıkesir ili, Ayvalık ilçesi, ... Mahallesi, ... Evleri, No:... adresinde bulunan genelevin Ayvalık İlçe Hıfzıssıhha Kurulu'nun ... tarih ve ... sayılı kararı ile Covid-19 kapsamında geçici olarak kapatıldığı, açılması talebiyle 09/12/2021 tarihinde yapılan başvurunun Covid virüsü yayılım hızının düşmesi ve riskin azalması durumunda konunun tekrar değerlendirileceğine yönelik Ayvalık İlçe Hıfzısıhha Kurulu kararına istinaden Ayvalık İlçesi Zührevi Hastalıklar ve Fuhuşla Mücadele Komisyonu Başkanlığınca reddedildiği anlaşılmaktadır.
Covid-19 pandemisine yönelik tedbir alınması noktasında kamu yararı olduğu kabul edilmekle birlikte, Genel Kadınlar ve Genelevlerin Tabi Olacakları Hükümler ve Fuhuş Yüzünden Bulaşan Zührevi Hastalıklarla Mücadele Tüzüğü incelendiğinde Zührevi Hastalıklar ve Fuhuşla Mücadele Komisyonunun fuhuş yüzünden bulaşan bulaşıcı hastalıkların önlenmesine dair gerekli tedbirleri alabileceği, Covid-19 bulaşıcı hastalığının yayılmasını önlemek amacıyla söz konusu Tüzük hükümlerinin komisyona yetki vermediği anlaşıldığından, dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı, işletmenin faaliyete başlaması için davacının başvuru tarihi itibarıyla İçişleri Bakanlığı Genelgesinin davalı idareye gönderilmiş olduğu, anılan Genelgede halihazırda faaliyetlerine ara verilmiş durumda olan tüm işyerlerinin 01/07/2021 tarihinden itibaren tekrar faaliyet gösterebilecekleri, tüm işkolları ve faaliyet alanlarında salgın tedbirlerine uyulması kaydıyla 01/07/2021 tarihi itibarıyla faaliyete başlanabileceğinin belirtildiği görülmekle, işlemde bu yönüyle de hukuka uygunluk bulunmamıştır.
Bu itibarla, dava konusu işlemin iptali yönündeki İdare Mahkemesi kararına ilişkin istinaf isteminin kabulüne dair temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Temyiz isteminin kabulüne,
2. Temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın İdare Dava Dairesine gönderilmesine, 15/05/2025 tarihinde oyçokluğuyla kesin olarak karar verildi.
(X) KARŞI OY :
Temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesinde sayılan bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından, davacının temyiz isteminin reddi ile Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği oyu ile karara katılmıyorum.
karar