T.C.
D A N I Ş T A Y
DÖRDÜNCÜ DAİRE
Esas No : 2023/13036
Karar No : 2023/5929
TEMYİZ EDEN (DAVALI) : … Valiliği
VEKİLİ : Av. …
MÜDAHİL (DAVALI YANINDA) : … Madencilik İnşaat Nakliye Sanayi ve Ticaret
Limited Şirketi
VEKİLİ : Av. …
KARŞI TARAF (DAVACI) : … Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. …
İSTEMİN KONUSU : … İdare Mahkemesinin … tarih ve E:… , K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Muğla ili, Milas ilçesi, … mevkiinde bulunan … numaralı ruhsat sahasında, davalı yanında müdahil şirket tarafından yapılması planlanan "II-B Grup Maden (Mermer) Ocağı Arama ve İşletme Projesi" için Muğla Valiliği Çevre Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğünce verilen … tarihli … karar nolu "Çevresel Etki Değerlendirmesi (ÇED) Gerekli Değildir" kararının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: İdare Mahkemesince proje sahasında yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucunda hazırlanan bilirkişi raporu ile dava dosyasındaki bilgi belgelerin birlikte değerlendirilmesi sonucunda verilen kararda; ÇED Gerekli Değildir kararına yönelik olarak, proje sahibi işletmenin Çevresel Etki Değerlendirmesi Yönetmeliği Ek 5, 1-ı koşulunu sağlamadığı, model girdisi olarak hesaplanan kütlesel emisyon debilerinin eksik hesaplanmış olması nedeniyle Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği açısından uygunsuzluk içerdiği, proje sahası çevresinde aşılanmış delice zeytinlikler ile zeytin bahçelerinin bulunması nedeniyle projenin 3573 Sayılı Zeytinciliğin Islahı ve Yabanilerinin Aşılattırılması Hakkında Kanunun 20.maddesine aykırılık taşıdığı, çalışma alanının ve kesilecek ağaçların bir kısmının 2 ve 3 kapalı verimli ormanlara isabet ediyor olması, kesilecek ağaçların orman ekosistemine olası etkilerinin göz ardı edilmesi, bitkisel toprak sıyrılması ve depolanması işlemi neticesinde rüzgar ve su erozyonu riskine karşı tedbir öngörülmemesi, proje alanında anıt ağaç olup olmadığına dair bir tespitten ve ekolojik/biyolojik denge için rezerv ağaç bırakılmasından söz edilmemesi, orman yangınlarıyla mücadelede için etkin bir planlama söz konusu olmamasından bahisle söz konusu izni talep edilen alanın ormancılık disiplini açısından telafisi mümkün olmayan eksikleri barındırması, Proje Tanıtım Dosyasında projede planlanan basamak şev açıları 65' olarak verilmiş olup, üretim tekniği olarak da elmas tel kesme ve zincirli kollu kesiciler kullanılacağı belirtildiği, ancak gerek elmas tel kesme gerekse zincirli kollu kesiciler ile bu eğimi sağlamanın mümkün görünmediği, bu yöntemlerin doğaltaş ocaklarında kullanılması durumunda basamak şev açıları 85'-90' olmak zorunda olduğu, ocak planlamasında belirlenen ocak geometrilerinin özellikle basamak şev açıları kullanılması planlanan kesme teknolojileri ile uyumlu olmadığı, dolayısıyla eksik ve hatalı bilgilerin bulunduğu PTD'ye dayanılarak tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle davanın dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI :
Davalı idare tarafından, öncelikle usule yönelik olarak davacının dava açma ehliyetinin bulunmadığı, tozumaya dair hava modelleme raporunda bütün bilgilerin verildiği, Yönetmelikte belirtilen sınır değerlerin aşılmadığı, projenin zeytinliklere olumsuz etkisinin olmayacağı, ormanlara ve derelere dair ilgili kurumlardan görüş alındığı, inşaat ve faaliyet sırasında da izinsiz hareket edilmeyeceğinin PTD'de taahhüt edildiği ileri sürülmektedir.
Davalı yanında müdahil tarafından ise; söz konusu projenin faaliyete geçmesi halinde patlatma olmadan tel kesme yöntemiyle maden çıkarılacağı, bu durumun tozumayı Yönetmelikte belirlenen sınır değerlerin altına indireceği, tozuma hesaplanırken yakındaki ocakların da kümülatif olarak değerlendirildiği, projenin zeytinliklere olumsuz etkisinin olmayacağı, bu konuda Tarım İl Müdürlüğünün de uygun görüşünün alındığı, orman ekosistemi için orman müdürlüğünden izin alınacağı, orman toprağının halihazırda çok sığ olduğundan sıyrılmasının erozyona sebep olmayacağı, anıt ağaç konusunda ilgili müdürlüğün proje alanında anıt ağaç olmadığını bildirdiği, orman yangınlarına dair acil eylem planı bulunduğu, bilirkişi raporuna itirazın Mahkemece dikkate alınmadığı, dosyaya sunulan özle raporda projenin çevreye ve zirai faaliyetlere olumsuz etkilerinin olmayacağının belirtildiği, ayrıca MAPEG'den alınan maden işletme ruhsatının da dosyaya sunulduğu halde Mahkemece değerlendirilmediğinden temyize konu kararın bozulması gerektiği ileri sürülmüştür.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Cevap verilmemiştir.
TETKİK HÂKİMİ : …
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
İdare ve vergi mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Temyiz isteminin reddine,
2. Temyize konu … İdare Mahkemesinin … tarih ve E:… , K:… sayılı kararının ONANMASINA,
3. Temyiz giderlerinin istemde bulunan üzerinde bırakılmasına,
4. Dosyanın anılan İdare Mahkemesine gönderilmesine,
5. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 20/A-2-(i) maddesi uyarınca, kesin olarak, 02/11/2023 tarihinde oyçokluğuyla karar verildi.
(X) KARŞI OY :
Dosyanın incelenmesinden; Mahkemece yapılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucunda düzenlenen bilirkişi raporunda söz konusu projenin çevreye olumsuz etkilerinin Proje Tanıtım Dosyasında (PTD) yeterince belirtilmediği, PTD'de eksik ve hatalı bilgiler bulunduğu, bu durumda projenin çevreye olumsuz etkilerinin olacağından bahisle anılan PTD'a dayanılarak tesis edilen dava konusu işlemin hukuka aykırı olduğu gerekçesiyle iptal yolunda karar verilmiş, yapılan temyiz incelemesi sırasında davalı yanında müdahil (proje sahibi) tarafından projeye ilişkin olarak Süleyman Demirel Üniversitesi Ziraat Fakültesi ve Çevre Mühendisliği bölümlerince hazırlanmış özel/teknik raporun dosyaya ibraz edildiği, bu raporda ise; söz konusu projenin tarımsal alanlara ve çevreye olumsuz etkilerinin olmayacağının belirtildiği anlaşılmıştır.
Bu durumda, İdare Mahkemesince yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi üzerine hazırlanan bilirkişi raporu ile Müdahil tarafından dosyaya sunulan özel/teknik raporun birbiriyle çeliştiği görüldüğünden, Dairemiz tarafından bu çelişkinin giderilmesi amacıyla farklı bir bilirkişi heyetinden yeni bir rapor veya aynı heyetten ek rapor alınması için dosyanın bilirkişi heyetine sevk edilerek alınacak rapor doğrultusunda karar verilmesi gerekirken, dosyada mevcut özel/teknik rapor değerlendirilmeksizin verilen onama kararında hukuki isabet bulunmadığı görüşüyle gerektiğinden Dairemiz kararına katılmıyorum.