T.C.
D A N I Ş T A Y
ONÜÇÜNCÜ DAİRE
Esas No:2023/1307
Karar No:2023/2612
TEMYİZ EDEN (DAVALI) : … Bakanlığı
…
VEKİLLERİ : Hukuk Müşaviri Av. …
Hukuk Müşaviri Av. …
KARŞI TARAF (DAVACI) : …Yatırım İnşaat Sanayi Ticaret A.Ş.
VEKİLİ : Av. …
İSTEMİN KONUSU : …Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesi'nin …tarih ve E:…, K:…sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Bursa İl Sağlık Müdürlüğü tarafından 26/10/2021 tarihinde gerçekleştirilen "Karacebey Tavşanlı ASM ve 112 ASHİ İnşaatı Yapım İşi" ihalesinde en avantajlı ikinci teklif sahibi olarak belirlenen ve 07/03/2022 tarihinde sözleşmeye davet edilen davacı şirketin, teklif edilen sözleşmenin imzalanmaması sebebiyle 20/05/2022 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan kararla 6 (altı) ay süreyle tüm kamu ve kuruluşlarının ihalelerinden yasaklanmasına ilişkin işlemin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … İdare Mahkemesi'nce verilen …tarih ve E:…, K:…sayılı kararda; anılan ihalenin 04/11/2021 tarihli ihale komisyonu kararıyla 4.330.000,00-TL tutarındaki teklifiyle …yapı İnş. Tur. ve Dek. ...'nın uhdesinde kaldığı, 08/11/2021 tarihinde ihaleye katılan isteklilere kesinleşen ihale komisyonu kararının bildirildiği, 03/02/2022 tarihinde ihale üzerinde kalan istekliye sözleşmeye davet yazısının gönderildiği, 14/02/2022 tarihinde sözleşme imzalanması için idareye sunulan belgelerin incelenmesinden isteklinin vergi ve SGK borcunun bulunduğunun tespit edilmesi üzerine sözleşmenin imzalanmadığı ve geçici teminatının da gelir kaydedildiği, bunun üzerine 4.623.051,00-TL tutarındaki teklifiyle en avantajlı ikinci teklifi sunan davacı şirkete 07/03/2022 tarihinde sözleşmeye davet yazısının gönderildiği, söz konusu davet yazısına rağmen davacı şirketin sözleşmeye imzalamaya gelmediğinin 18/03/2022 tarihinde tutanak altına alındığı ve bu nedenle davacı şirketin 6 (altı) ay süreyle tüm ihalelerden yasaklanmasına karar verildiği, bu kararın iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı;
Uyuşmazlıkta, ihale komisyonu kararının ihaleye katılan isteklilere 08/11/2021 tarihinde bildirildiği, ilgili mevzuat uyarınca bu tarihten itibaren 10 günlük bekleme süresinin bitiminden itibaren 3 gün içerisinde ihale üzerine kalan isteklinin sözleşme imzalamaya davet edilmesi gerekmekte davet yazısının 03/02/2022 tarihinde gönderildiği, bu firma ile sözleşme imzalanmaması üzerine davacı şirkete ihalenin yapıldığı 26/10/2021 tarihinden yaklaşık dört buçuk ay sonra sözleşmeye davet yazısının gönderildiği,
Davalı idarenin ihale komisyonu kararının kesinleşmesinden sonra ihale üzerinde kalan istekliye davet yazısını kanuni süreler içerisinde göndermediği, bu nedenle davacı şirketin ihale tarihinden itibaren yaklaşık dört buçuk ay sonra sözleşme imzalamaya davet edildiği, artan maliyet fiyatları nedeniyle davacı şirketten sunduğu teklifle dört buçuk ay müddetince bağlı kalmasının beklenmesinin hakkaniyete aykırı olduğu, kaldı ki 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu'nun 42. ve 44. maddelerinde düzenlenen süreler içinde yazılı sözleşme yapılması hususunda kendisine düşen görevleri yerine getirmeyen idarenin kusurlu olduğu hususları birlikte değerlendirildiğinde, dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle hukuka aykırı bulunan dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ...Bölge İdare Mahkemesi ...İdari Dava Dairesi'nce; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davalı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından, en avantajlı teklif sahibi istekli ile sözleşme imzalanmayacağının anlaşılmasından hemen sonra davacının sözleşmeye davet edildiği, davacının basiretli tacir gibi davranmakla mükellef olduğu, idarenin zararına sebep olunduğu, dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davacı tarafından, ihaleden yaklaşık 4,5 (dört buçuk) ay sonra ve 4734 sayılı Kanun'un 44. maddesinde belirtilen sürelere uyulmaksızın sözleşmeye davet edildiği, söz konusu gecikmenin ödenek yokluğundan kaynaklandığı, sözleşme imzalanmamasının idarenin kusurundan ileri geldiği, geçen sürede inşaat maliyetlerinin %150 oranında arttığı belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'NİN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesi'nce, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
ESAS YÖNÜNDEN:
MADDİ OLAY :
Bursa İl Sağlık Müdürlüğü'nce 26/10/2021 tarihinde yapılan "Karacebey Tavşanlı ASM ve 112 ASHİ İnşaatı Yapım İşi" ihalesi 04/11/2021 tarihli ihale komisyonu kararıyla 4.330.000,00-TL tutarındaki teklifiyle MHM yapı İnş. Tur. ve Dek. ...'nın uhdesinde kalmış, 08/11/2021 tarihinde ihaleye katılan isteklilere kesinleşen ihale komisyonu kararı bildirilmiş, 03/02/2022 tarihinde ihale üzerinde kalan istekliye sözleşmeye davet yazısı gönderilmiş, 14/02/2022 tarihinde sözleşme imzalanması için idareye sunulan belgelerin incelenmesinden isteklinin vergi ve SGK borcunun bulunduğunun tespit edilmesi üzerine sözleşme imzalanmayarak geçici teminatı gelir kaydedilmiş; bunun üzerine 4.623.051,00-TL tutarındaki teklifiyle en avantajlı ikinci teklifi sunan davacı şirkete 07/03/2022 tarihinde sözleşmeye davet yazısı gönderilmiş, söz konusu davet yazısına rağmen davacı şirketin sözleşmeye imzalamaya gelmediği 18/03/2022 tarihinde tutanak altına alındıktan sonra, davacı şirketin 6 (altı) ay süreyle tüm ihalelerden yasaklanmasına yönelik dava konusu işlem tesis edilmiş, söz konusu işlemin iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu'nun "Kesinleşen ihale kararlarının bildirilmesi" başlıklı 41. maddesinde, "İhale sonucu, ihale kararının ihale yetkilisi tarafından onaylandığı günü izleyen en geç üç gün içinde, ihale üzerinde bırakılan dahil olmak üzere, ihaleye teklif veren bütün isteklilere bildirilir. İhale sonucunun bildiriminde, tekliflerin değerlendirmeye alınmama veya uygun bulunmama gerekçelerine de yer verilir. İhale kararının ihale yetkilisi tarafından iptal edilmesi durumunda da isteklilere gerekçeleri belirtilmek suretiyle bildirim yapılır. İhale sonucunun bütün isteklilere bildiriminden itibaren; 21'inci maddenin (b) ve (c) bentlerine göre yapılan ihalelerde beş gün, diğer hâllerde ise on gün geçmedikçe sözleşme imzalanamaz."; "Sözleşmeye davet" başlıklı 42. maddesinde, "41'inci maddede belirtilen sürelerin bitimini, ön mali kontrol yapılması gereken hallerde ise bu kontrolün tamamlandığı tarihi izleyen günden itibaren üç gün içinde ihale üzerinde bırakılan istekliye, tebliğ tarihini izleyen on gün içinde kesin teminatı vermek suretiyle sözleşmeyi imzalaması hususu bildirilir. Yabancı istekliler için bu süreye oniki gün ilave edilir. Sözleşmenin imzalanacağı tarihte, ihale sonuç bilgileri Kuruma gönderilmek suretiyle ihale üzerinde kalan isteklinin ihalelere katılmaktan yasaklı olup olmadığının teyit edilmesi zorunludur. 43'üncü madde hükmü gereğince sözleşmeden önce kesin teminat alınmayan danışmanlık hizmet ihalelerinde sözleşmeye davet ise, kesin teminat istenilmeksizin birinci fıkra hükümlerine göre yapılır."; "Sözleşme yapılmasında isteklinin görev ve sorumluluğu" başlıklı 44. maddesinde, "İhale üzerinde kalan istekli 42 ve 43'üncü maddelere göre kesin teminatı vererek sözleşmeyi imzalamak zorundadır. Sözleşme imzalandıktan hemen sonra geçici teminat iade edilir. Bu zorunluluklara uyulmadığı takdirde, protesto çekmeye ve hüküm almaya gerek kalmaksızın ihale üzerinde kalan isteklinin geçici teminatı gelir kaydedilir. Bu durumda idare, ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif fiyatının ihale yetkilisince uygun görülmesi kaydıyla, bu teklif sahibi istekli ile de Kanun'da belirtilen esas ve usullere göre sözleşme imzalayabilir. Ancak ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi istekli ile sözleşme imzalanabilmesi için, 42'nci maddede belirtilen on günlük sürenin bitimini izleyen üç gün içinde ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi istekliye 42'nci maddede belirtilen şekilde tebligat yapılır."; "Sözleşme yapılmasında idarenin görev ve sorumluluğu" başlıklı 45. maddesinde, "İdare, 42 ve 44'üncü maddede yazılı süre içinde sözleşme yapılması hususunda kendisine düşen görevleri yapmakla yükümlüdür. İdarenin bu yükümlülüğü yerine getirmemesi hâlinde, istekli sürenin bitmesini izleyen günden itibaren en geç beş gün içinde, on gün süreli bir noter ihbarnamesi ile bildirmek şartıyla, taahhüdünden vazgeçebilir. Bu takdirde geçici teminat geri verilir ve istekli teminat vermek için yaptığı belgelendirilmiş giderleri istemeye hak kazanır. Bu zarar, sebep olanlara tazmin ettirilir ve ayrıca haklarında 60'ıncı madde hükümleri uygulanır." kuralları yer almıştır.
Aynı Kanun'un “İhalelere katılmaktan yasaklama” başlıklı 58. maddesinin birinci fıkrasında, "17'nci maddede belirtilen fiil veya davranışlarda bulundukları tespit edilenler hakkında fiil veya davranışlarının özelliğine göre, bir yıldan az olmamak üzere iki yıla kadar, üzerine ihale yapıldığı hâlde mücbir sebep hâlleri dışında usulüne göre sözleşme yapmayanlar hakkında ise altı aydan az olmamak üzere bir yıla kadar, 2'nci ve 3'üncü maddeler ile istisna edilenler dahil bütün kamu kurum ve kuruluşlarının ihalelerine katılmaktan yasaklama kararı verilir. Katılma yasakları, ihaleyi yapan bakanlık veya ilgili veya bağlı bulunulan bakanlık, herhangi bir bakanlığın ilgili veya bağlı kuruluşu sayılmayan idarelerde bu idarelerin ihale yetkilileri, il özel idareleri ve belediyeler ile bunlara bağlı birlik, müessese ve işletmelerde ise İçişleri Bakanlığı tarafından verilir. Haklarında yasaklama kararı verilen tüzel kişilerin şahıs şirketi olması hâlinde şirket ortaklarının tamamı hakkında, sermaye şirketi olması hâlinde ise sermayesinin yarısından fazlasına sahip olan gerçek veya tüzel kişi ortaklar hakkında birinci fıkra hükmüne göre yasaklama kararı verilir. Haklarında yasaklama kararı verilenlerin gerçek veya tüzel kişi olması durumuna göre; ayrıca bir şahıs şirketinde ortak olmaları hâlinde bu şahıs şirketi hakkında da, sermaye şirketinde ortak olmaları hâlinde ise sermayesinin yarısından fazlasına sahip olmaları kaydıyla bu sermaye şirketi hakkında da aynı şekilde yasaklama kararı verilir. İhale sırasında veya sonrasında bu fiil veya davranışlarda bulundukları tespit edilenler, idarelerce o ihaleye iştirak ettirilmeyecekleri gibi yasaklama kararının yürürlüğe girdiği tarihe kadar aynı idare tarafından yapılacak sonraki ihalelere de iştirak ettirilmezler. Yasaklama kararları, yasaklamayı gerektiren fiil veya davranışın tespit edildiği tarihi izleyen en geç kırkbeş gün içinde verilir. Verilen bu karar Resmî Gazete'de yayımlanmak üzere en geç onbeş gün içinde gönderilir ve yayımı tarihinde yürürlüğe girer. Bu kararlar Kamu İhale Kurumu'nca izlenerek, kamu ihalelerine katılmaktan yasaklı olanlara ilişkin siciller tutulur. İhaleyi yapan idareler, ihalelere katılmaktan yasaklamayı gerektirir bir durumla karşılaştıkları takdirde, gereğinin yapılması için bu durumu ilgili veya bağlı bulunulan bakanlığa bildirmekle yükümlüdür." kuralına yer verilmiştir.
Dava konusu ihaleye ait İdari Şartname'nin "Tekliflerin geçerlilik süresi" başlıklı 24.1. maddesinde, "Tekliflerin geçerlilik süresi, ihale tarihinden itibaren 180 (yüzseksen) takvim günüdür. Bu süreden daha kısa süreli teklif mektupları değerlendirmeye alınmayacaktır." kuralı yer almaktadır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Aktarılan mevzuat hükümlerinden, teklif geçerlilik süresi boyunca isteklinin teklifi ile bağlı kalacağı ve bu süre içerisinde sözleşmeye davet edilmesi durumunda, mücbir sebep hâli dışında sözleşme imzalamakla mükellef olduğu, sözleşmenin imzalanmaması durumunda ise, geçici teminatının gelir kaydedilerek, istekli hakkında altı aydan az olmamak üzere bir yıla kadar bütün kamu kurum ve kuruluşlarının ihalelerine katılmaktan yasaklama kararı verileceği anlaşılmaktadır.
Olayda, İdari Şartname'nin 24.1. maddesine göre teklif geçerlilik süresinin ihale tarihinden itibaren 180 (yüzseksen) takvim günü olarak belirlendiği, davacıya bu süre içerisinden sözleşmeye davet yazısı gönderildiği, davacının buna rağmen herhangi bir mücbir sebep hâli bulunmaksızın sözleşmeden imtina ettiği, bu durum tutanakla tespit edildikten sonra, dava konusu 6 (altı) ay süreli yasaklama işleminin tesis edildiği görülmektedir.
Her ne kadar, ilk derece mahkemesi kararında, 4734 sayılı Kanun'un 44. maddesinde belirtilen bildirim ve sözleşmeye davet sürelerine riayet edilmediğinden bahisle, idarenin kusurlu olduğu ve bu sebeple işlemin iptalinin gerektiği belirtilmiş ise de, söz konusu sürelerin idarenin iç işleyişine ilişkin disipline edici hükümler olduğu ve bu sürelere uyulmamış olmasının isteklinin yükümlülüklerini ortadan kaldırmayacağı açık olduğundan, belirtilen hukûki değerlendirme neticesinde dava konusu yasaklama işleminin iptal edilmesinde hukuka uygunluk bulunmamaktadır.
Bu durumda, İdari Şartname'de teklif geçerlik süresinin ihale tarihinden itibaren 180 (yüzseksen) takvim günü olduğunun kural altına alındığı, ihale dokümanının itiraz edilmeksizin kesinleştiği, idarece teklif geçerlik süresi içerisinde davacının sözleşmeye davet edildiği, davacı tarafından ileri sürülen inşaat maliyetlerindeki artışın mücbir sebep hâli olarak kabul edilmesinin mümkün olmadığı, nitekim davacı şirketin ihaleye teklif verirken bunun olası sonuçlarını öngörerek, basiretli bir tacir gibi davranmakla yükümlü olduğu hususları bir arada değerlendirildiğinde, bir mücbir sebep hâli bulunmadığı hâlde teklif geçerlik süresi içerisinde sözleşme imzalamaktan imtina eden davacı şirketin 6 (altı) ay süreyle tüm kamu kurum ve kuruluşlarının ihalelerine katılmaktan yasaklanmasına ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Bu itibarla, dava konusu işlemin iptali yönündeki İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukukî isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Davalının temyiz isteminin kabulüne;
2. Dava konusu işlemin yukarıda özetlenen gerekçeyle iptaline ilişkin İdare Mahkemesi kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu ...Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi'nin ...tarih ve E:..., K:...sayılı kararının 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesi uyarınca BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ...Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi'ne gönderilmesine, 24/05/2023 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.