T.C.
D A N I Ş T A Y
ALTINCI DAİRE
Esas No : 2023/1309
Karar No : 2023/8842
TEMYİZ EDEN (DAVACI) : … Yapı İnşaat Taahhüt San ve Tic. A.Ş.
VEKİLİ : Av. …
KARŞI TARAF (DAVALI) : … Büyükşehir Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. …
İSTEMİN KONUSU : …Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: İstanbul ili, Kadıköy ilçesi, …Mahallesi, … ada, … parsel sayılı taşınmazda yapılan inşaat sırasında ulaşıma katkı payı adı altında alınan 947.598,50 TL'nin iadesi istemiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin … tarih ve …sayılı işlem ile … tarih ve … sayılı Ulaşım ve Trafik Düzenleme Komisyonu kararının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … İdare Mahkemesince davanın reddi yolunda verilen karara karşı davacı tarafından yapılan istinaf başvurusunun kabulü ile dosyanın yeniden karar verilmek üzere mahkemeye gönderilmesi üzerine … İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararı ile; dava konusu taşınmazda yapılan inşaat sırasında ulaşıma katkı payı adı altında alınan 947.598,50 TL'nin iadesi istemiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin … tarih ve … sayılı işlem yönünden; davacı tarafından ulaşıma katkı payı adı yatırılan bedelin, inşaat projesinin yol ve trafiğe getireceği yük gözönünde bulundurularak davalı idarece ileride yapılacak altyapı hizmetlerinin maliyetine katkıda bulunmak üzere ödendiği, bu bedelin davalı idarece kamu gücü kullanılmaksızın davacı tarafından verilen taahhütname uyarınca ödendiğinden uyuşmazlığın taraflar arasındaki özel hukuk ilişkisinden kaynaklandığı ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu gerekçesiyle görev yönünden reddine, … tarih ve … sayılı Ulaşım ve Trafik Düzenleme Komisyonu kararına ilişkin kısmı yönünden, bu kararın davacı şirketin yaptığı inşaata ait otopark araç giriş ve çıkışına ilişkin projeye ulaşım ve trafik yönünden onay verilmesine ilişkin olduğu, kararda hukuka ve mevzuata aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve istinaf dilekçelerinde ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Dava konusu işlemlerin yasal bir dayanağının bulunmadığı, davacı tarafından ödenen bedelin davacıdan kamu gücü kullanılarak tahsil edildiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Temyiz edilen kararda bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından, usul ve kanuna uygun olan kararın onanması gerektiği savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ…'İN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Davacı tarafından, İstanbul ili, Üsküdar ilçesi, … Mahallesi, … ada, … parsel sayılı taşınmaz üzerinde yapılacak inşaat nedeniyle davalı idareye başvurularak taşınmaz içerisindeki otoparkın ulaşım ve trafik güvenliği yönünden giriş ve çıkışının belirlenmesinin talep edildiği, bunun üzerine davalı idare bünyesinde bulunan Ulaşım ve Trafik Düzenleme Komisyonunun … tarih ve … sayılı kararıyla binaya ait otoparka giriş ve çıkışın yapılacağı caddenin belirlendiği, davacı tarafından davalı idareye verilen 21/01/2016 tarihli taahhütname ile dava konusu taşınmaz üzerinde yapılacak inşaatın ulaşım ve trafiğe getireceği yük gözönünde bulundurularak idarece yapılacak yol ile ilgili projelerin imalatına katkıda bulunmak amacıyla ulaşıma katkı payı adı altında 947,598,50 TL'nin ödendiği, daha sonra davacı tarafından ödenen bedelin iade edilmesi istemiyle yapılan başvurunun reddi üzerine bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
İLGİLİ MEVZUAT:
Türkiye Cumhuriyeti Anayasa'nın 35. maddesinde, "Herkes, mülkiyet ve miras haklarına sahiptir. Bu haklar, ancak kamu yararı amacıyla, kanunla sınırlanabilir. Mülkiyet hakkının kullanılması toplum yararına aykırı olamaz." kuralına yer verilmiş, temel hak ve özgürlüklerin sınırlandırılmasını düzenleyen 13. maddesinde ise, temel hak ve hürriyetlerin, özlerine dokunulmaksızın yalnızca Anayasanın ilgili maddelerinde belirtilen sebeplere bağlı olarak ve ancak kanunla sınırlanabileceği, bu sınırlamaların, Anayasanın sözüne ve ruhuna, demokratik toplum düzeninin ve laik Cumhuriyetin gereklerine ve ölçülülük ilkesine aykırı olamayacağı belirtilmiştir. Anayasanın "Vergi Ödevi" başlıklı 73. maddesinin üçüncü fıkrasında, da "Vergi, resim, harç ve benzeri mali yükümlülükler kanunla konulur, değiştirilir veya kaldırılır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Dava konusu ulaşıma katkı payı adı altında alınan 947.598,50 TL'nin iadesi istemiyle yapılan başvurunun reddine dair … tarih ve … sayılı işleme ilişkin davanın görev yönünden reddine ilişkin kısmına dair İdare Mahkemesi kararının temyiz istemi incelendiğinde,
Bölge İdare Mahkemeleri tarafından verilen kararların temyiz yolu ile incelenerek bozulabilmeleri 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde belirtilen nedenlerden birinin bulunması halinde mümkündür.
Temyize konu mahkeme kararının bu kısmı hukuk ve usule uygun olup, kararın bozulmasını gerektirecek bir sebep bulunmamaktadır.
Dava konusu Ulaşım ve Trafik Düzenleme Komisyonu'nun … tarih ve … sayılı kararı yönünden davanın reddine ilişkin kısmına dair İdare Mahkemesi kararının temyiz istemine gelince,
İdari işlemlerin hukuka uygunluğunun temel kriteri kanun veya kanuna dayanılarak çıkarılan düzenleyici işlemlere uygun olarak tesis edilmeleridir.
Uyuşmazlıkta, davacıdan ulaşıma katkı payı adı altında alınan ücretin ilgili Kanun ve Kanunun açıkça verdiği yetkiye dayanılarak çıkarılan alt düzenleyici işlemlere dayalı olarak tahsis edilebileceği dikkate alındığında davalı idare tarafından bu işlemin dayanağı olarak kabul edilen Ulaşım ve Trafik Düzenleme Komisyonunun … tarih ve … sayılı kararının da kanuni dayanağının ne olduğunun dosyadaki bilgi ve belgelerden anlaşılmadığı, Mahkemece verilen ara karara cevaben de bu hususa ilişkin bilgilerin sunulmadığı, Mahkeme tarafından bu hususun araştırılması gerekirken araştırılmadan eksik inceleme yapılarak karar verildiği anlaşıldığından, Ulaşım ve Trafik Düzenleme Komisyonunun … tarih ve … yeniden karar verilmesi gerekmektedir.
Bu durumda, davanın, dava konusu işlemin Ulaşım ve Trafik Düzenleme Komisyonunun … tarih ve … sayılı kararına ilişkin kısmı yönünden reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararında isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanunun 49. maddesine uygun bulunan davacının temyiz isteminin kısmen kabulüne kısmen reddine,
2. Yukarıda açıklanan gerekçeyle davanın kısmen görev yönünden kısmen esastan reddine ilişkin … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının görev yönünden davanın reddine ilişkin kısmının ONANMASINA, Ulaşım ve Trafik Düzenleme Komisyonunun … tarih ve … sayılı kararına ilişkin kısmı yönünden BOZULMASINA,
3. Bozulan kısım hakkında yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 30/11/2023 tarihinde, kesin olarak, oybirliğiyle karar verildi.