T.C.
D A N I Ş T A Y
ALTINCI DAİRE
Esas No : 2023/1315
Karar No : 2023/7307
DAVACILAR : 1- …2- …3- … 4- …5- …6- …7- …8- …9- …10- …11- … 12- …13- …14- …15- … 16- …
VEKİLLERİ : Av. …
DAVALILAR : 1- … - ANKARA
2- … Bakanlığı - ANKARA
VEKİLLERİ : Av. …
3- … Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. …
DAVANIN KONUSU : Kocaeli İli, Gölcük İlçesinde ilan edilen riskli alan ve rezerv yapı alanı sınırları içerisinde bulunan ve ekli listede bulundukları yer ile ada ve parsel numaraları belirtilen taşınmazların İçişleri Bakanlığının … tarihli ve … sayılı yazısı üzerine Gölcük Belediye Başkanlığı tarafından 2942 sayılı Kamulaştırma Kanununun 27. maddesi uyarınca acele kamulaştırılmasına ilişkin 10/06/2016 tarih ve 29738 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 30/05/2016 tarih ve 2016/8865 sayılı Bakanlar Kurulu kararının Kocaeli İli, Gölcük İlçesi, … Mahallesi, … ada, … parsel sayılı taşınmaza ilişkin kısmının ve Gölcük Belediye Encümenin … tarih ve … sayılı kamulaştırma kararının iptali istenilmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakimi …'ın açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 14. maddesi gereğince incelendikten sonra işin gereği görüşüldü:
İLGİLİ MEVZUAT ve HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
2575 sayılı Danıştay Kanunu'nun "İlk derece mahkemesi olarak Danıştay'da görülecek davalar" başlıklı 24. maddesinin 1. fıkrasının işlem tarihinde yürürlükte olan halinde, Danıştayın ilk derece mahkemesi olarak Bakanlar Kurulu kararlarına, Başbakanlık, bakanlıklar ve diğer kamu kurum ve kuruluşlarının müsteşarlarıyla ilgili müşterek kararnamelere, bakanlıklar ile kamu kuruluşları veya kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarınca çıkarılan ve ülke çapında uygulanacak düzenleyici işlemlere, Danıştay İdari Dairesince veya İdari İşler Kurulunca verilen kararlar üzerine uygulanan eylem ve işlemlere, birden çok idare veya vergi mahkemesinin yetki alanına giren işlere, Danıştay Yüksek Disiplin Kurulu kararları ile bu Kurulun görev alanı ile ilgili Danıştay Başkanlığı işlemlerine karşı açılacak iptal ve tam yargı davaları ile tahkim yolu öngörülmeyen kamu hizmetleri ile ilgili imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan idari davaları karara bağlayacağı hüküm altına alınmıştır.
2576 sayılı Bölge İdare Mahkemeleri, İdare Mahkemeleri ve Vergi Mahkemelerinin Kuruluşu ve Görevleri Hakkında Kanunun 5. maddesinin 1. fıkrasında; idare mahkemelerinin, vergi mahkemelerinin görevine giren davalarla ilk derecede Danıştayda çözümlenecek olanlar dışındaki iptal ve tam yargı davaları ile idari sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalara bakacağı hükme bağlanmıştır.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "İdari davaların açılması" başlıklı 3. maddesinin 2. fıkrasının (b) bendinde, dava dilekçelerinde davanın konusu ve sebepleri ile dayandığı delillerin gösterileceği; 14. maddesinin üçüncü fıkrasında, dilekçelerin sırayla a) görev ve yetki, b) idari merci tecavüzü, c) ehliyet, d) idari davaya konu olacak kesin ve yürütülmesi gereken bir işlem olup olmadığı, e) süre aşımı, f) husumet, g) 3. ve 5. maddelere uygun olup olmadıkları yönlerinden inceleneceği belirtilmiş; 15. maddenin 1. fıkrasının (d) bendinde, dilekçelerde 14. maddenin 3/g bendine aykırılık görülmesi halinde otuz gün içinde 3 ve 5. maddelere uygun şekilde düzenlemek veya noksanları tamamlamak üzere dilekçenin reddine karar verileceği, 5. fıkrasında ise, 1. fıkrasının (d) bendine göre dilekçenin reddedilmesi üzerine yeniden verilen dilekçelerde aynı yanlışlıklar yapıldığı takdirde davanın reddedileceği, hükme bağlanmıştır.
Aynı Kanun'un 5. maddesinin birinci fıkrasında ise, her idari işlem aleyhine ayrı ayrı dava açılacağı, ancak aralarında maddi veya hukuki yönden bağlılık ya da sebep sonuç ilişkisi bulunan birden fazla işleme karşı bir dilekçe ile de dava açılabileceği, ikinci fıkrasında da, birden fazla şahsın müşterek dilekçe ile dava açabilmesi için davacıların hak veya menfaatlerinde iştirak bulunması ve davaya yol açan maddi olay veya hukuki sebeplerin aynı olması gerektiği hükmüne yer verilmiştir.
Aynı Kanun'un "İvedi yargılama usulü" başlıklı 20/A maddesinde, "1. İvedi yargılama usulü aşağıda sayılan işlemlerden doğan uyuşmazlıklar hakkında uygulanır: ... b) Acele kamulaştırma işlemleri. ..." hükmü yer almaktadır.
Dava dilekçesinin incelenmesinden, ivedi yargılama usülüne tabi acele kamulaştırma kararının alınmasına ilişkin Bakanlar Kurulu kararı ile Gölcük Belediye Encümenince alınan kamulaştırma kararının birlikte dava konusu edildiği anlaşılmaktadır.
Yukarıda belirtilen mevzuat hükümlerinin incelenmesinden, dava dilekçesinde belirtilen istemler için davacılar tarafından ayrı ayrı dava açılması gerektiği, kamu yararı kararı ile acele kamulaştırma kararı arasında bulunan ilişkinin "aynı maddi veya hukuki sebepten doğan ya da biri hakkında verilecek hükmün, diğerini etkileyecek nitelikte bulunduğu davalar" şeklinde olmadığı; kamu yararı/kamulaştırma kararı vb. kararların iptali istemiyle ilk derece yargı yeri olan İdare Mahkemesinde dava açılması gerektiği; Bakanlar Kurulunca alınan acele kamulaştırma kararının iptali istemiyle ise, Danıştay'da dava açılması gerektiği sonucuna varılmıştır.
Bu itibarla, iptali istenen işlemler hakkında; 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 5. maddesine uygun olarak yeniden dava açılması gerekmektedir.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanun'un 5. maddesi hükümlerine uygun olmayan dava dilekçesinin aynı Kanun'un 15. maddesinin 1/d bendi gereğince, bu kararın tebliğ tarihini izleyen günden itibaren otuz (30) gün içinde her işleme karşı görevli ve yetkili yargı merciinde yeniden dava açılmakta serbest olunmak üzere reddine,
2. Yeniden verilen dilekçede aynı yanlışlıklar yapıldığı takdirde davanın reddedileceği hususunun davacılara duyurulmasına,
3. Yargılama giderlerinin davacılar üzerinde bırakılmasına,
4. Dava dilekçesi örneği ve eklerinin davacılara gönderilmesine,
5. Artan posta ücreti avansının davacılara iade edilmesine, 11/10/2023 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.