T.C.
D A N I Ş T A Y
DÖRDÜNCÜ DAİRE
Esas No : 2023/13171
Karar No : 2023/7252
TEMYİZ EDEN (DAVALI) : … Belediye Başkanlığı …
VEKİLİ : Av. …
KARŞI TARAF (DAVACI) : …
VEKİLİ : Av. …
İSTEMİN KONUSU : … Bölge İdare Mahkemesi .. İdare Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: İstanbul ili, Pendik ilçesi, …Mahallesi, … Caddesi, No:… adresinde bulunan, "…" isimli işyerinin mühürlenmesine ilişkin 02/06/2022 tarihli işlemin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; davacıya ait işyerinde ruhsatsız faaliyette bulunulduğunun sabit olduğu, davacı tarafından ruhsat başvurusunda bulunulduğuna ilişkin herhangi bir bilgi ve belgenin de sunulmadığından, işyeri açma ve çalışma ruhsatı alınması gerektiği halde ruhsatsız şekilde faaliyet gösteren iş yerinin mühürlenmek suretiyle faaliyetten men edilmesine ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçeleriyle davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesince; 5393 sayılı Belediye Kanunu'nun 79. maddesi hükmü uyarınca tasarruf yetkisinin Büyükşehir Belediye Başkanlığı'nda bulunan alanda kalan iş yerine ilişkin ruhsatla ilgili iş ve işlemlerin yapılması yetkisinin Büyükşehir Belediye Başkanlığına ait olduğu, bu nedenle uyuşmazlık konusu iş yerinin ruhsatsız olduğundan bahisle mühürlenmesine ilişkin davaya konu işlemde yetki yönünden hukuka uyarlık görülmediği gerekçeleriyle istinaf talebinin kabulüyle, ilk derece Mahkemesi kararı kaldırılarak dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından, işyeri açma ve çalışma ruhsatı bulunmayan işletmelere, İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğin 6. maddesinin uygulanacağı, kendi görev ve yetki sorumluluğunda kaçak ve yasal olmayan bir şekilde işletme çalıştırıldığı, halkın sağlığı ve güvenliğini tehlikeye düşüren işletme hakkında tesis edilen dava konusu işlemin hukuka uygun olduğu olduğu ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Cevap verilmemiştir.
TETKİK HÂKİMİ : …
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
İstanbul ili, Pendik ilçesi, …Mahallesi, … Caddesi, No:… adresinde, kıyıdan doldurma yoluyla kazanılarak, … tarih ve … sayılı Bakan oluru ile İstanbul Büyükşehir Belediyesi taasarrufuna bırakılmış olan alanda bulunan, davacı tarafından işletilen, "…" isimli işyerinin, işyeri açma ve çalışma ruhsatı bulunmadığından bahisle ruhsat alıncaya değin 02/06/2022 tarihinde mühürlendiği ve mühürlenmesine ilişkin işlemin iptali istemiyle bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmıştır.
23/07/2004 günlü, 25531 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 5216 sayılı Büyükşehir Belediye Kanununun (dava konusu işlem tarihteki haliyle) “Büyükşehir Belediyesinin Görev, Yetki ve Sorumlulukları" başlıklı 7. madddesinin 1. fıkrasının (d) bendinde; "Büyükşehir belediyesi tarafından yapılan veya işletilen alanlardaki işyerlerine büyükşehir belediyesinin sorumluluğunda bulunan alanlarda işletilecek yerlere ruhsat vermek ve denetlemek"; 79. maddesinde; "Diğer kanunlarla getirilen hükümler saklı kalmak üzere, mezarlıklar ile belediye sınırları içinde bulunan ve sahipsiz arazi niteliğinde olan seyrangâh, harman yeri, koruluk, dinlenme yerleri, meydanlar, bataklık, çöp döküm sahaları, yıkılmış kale ve kulelerin arsaları ve enkazı ve benzeri yerler belediyenin tasarrufundadır. Belediye tarafından deniz, akarsu ve gölden doldurma suretiyle kazanılan alanlar, Kıyı Kanunu ve ilgili mevzuata uygun olarak kullanılmak şartıyla Maliye Bakanlığı tarafından belediyelerin, büyükşehirlerde büyükşehir belediyelerinin tasarrufuna bırakılır." hükümlerine yer verilmiştir.
3621 sayılı Kıyı Kanunu'nun "Doldurma ve Kurutma Yoluyla Arazi Kazanma ve Bu Araziler Üzerinde Yapılabilecek Yapılar" başlıklı 7. maddesinde; "Kamu yararının gerektirdiği hallerde, uygulama imar planı kararı ile deniz, göl ve akarsularda ekolojik özellikler dikkate alınarak doldurma ve kurutma suretiyle arazi elde edilebilir.(Değişik fıkra: 18/6/2017–7033/34 md.) Bu gibi yerlerde doldurma veya kurutmayı yapacak ilgili idarenin valiliğe iletilen teklifi, valilik görüşü ile birlikte Çevre ve Şehircilik Bakanlığına gönderilir. Bakanlık, konusuna göre ilgili kuruluşların görüşünü de almak suretiyle teklifi inceler. Uygun bulunması halinde ilgili idare tarafından uygulama imar planı hazırlanır. Bu yerler için yapılacak planlar hakkında 3/5/1985 tarihli ve 3194 sayılı İmar Kanunu hükümleri uygulanır. Ancak bu planlar Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından; 12/3/1982 tarihli ve 2634 sayılı Turizmi Teşvik Kanunu kapsamında kalan alanlardaki planlar, anılan Kanunun 7. maddesine göre ve 4737 sayılı Kanun kapsamında kalan alanlardaki planlar ise anılan Kanunun 4/A, 4/C ve 4/Ç maddelerine göre tasdik edilir. Doldurma ve kurutma işlemleri yürürlükteki mevzuat hükümlerine göre yapılır. Bu araziler Devletin hüküm ve tasarrufu altındadır, özel mülkiyet konusu olamaz. Bu alanlar üzerinde 6. maddede belirtilen yapılar ile yol, açık otopark, park, yeşil alan ve çocuk bahçeleri gibi teknik ve sosyal altyapı alanları düzenlenebilir." hükmü yer almaktadır.
3572 sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına Dair Kanunun 3. maddesinde, işyeri açma ve çalışma ruhsatını vermeye yetkili merciler; belediye hudutları ve mücavir alan dışında kalan işyerleri ve işletmeler yönünden il özel idareleri, belediye hudutları ile mücavir alan içinde kalan tüm işyerleri ve işletmelerde belediyeler ve bu işyeri ve işletmelerden büyükşehir belediyesi olan yerlerde ise, 2. ve 3. sınıf gayrisıhhi müesseseler için büyükşehir belediye başkanlığı ile sıhhi ve sair işletmeler için ilçe belediye başkanlıkları olarak hükme bağlanmıştır.
Yukarıda yer verilen mevzuatın birlikte değerlendirilmesinden; işyeri açma ve çalışma ruhsatı verme yetkisinin, büyükşehir belediyelerinin görev, yetki ve sorumlulukları arasında sayılmakla birlikte, anılan yetkinin, büyükşehir belediyesi tarafından yapılan veya işletilen alanlardaki işyerlerine münhasır olduğu ve belediye tarafından, deniz, akarsu ve gölden doldurma suretiyle kazanılan alanların, büyükşehirlerde, büyükşehir belediyelerinin tasarrufuna bırakılacağı öngörülmüşse de; büyükşehir belediyesinin tasarrufunda bulunan bu yerlere ilişkin işyeri açma ve çalışma ruhsatı verme yetkisinin bulunmadığı; başka bir anlatımla, tasarruf hakkının, ruhsatlandırma yetkisini de vermediği, yalnızca mülkiyete ilişkin yetkileri kapsadığı, bu alanlarda anılan işyerleriyle ilgili olarak, bakılan uyuşmazlık yönünden işyerinin niteliğine göre ilçe belediyesinin yetkili olduğu sonuç ve kanaatine varılmıştır.
Bu durumda, uyuşmazlığın esasının incelenmesi gerekirken, dava konusu işlemde yetki yönünden hukuka uyarlık görülmediği gerekçesiyle verilen Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuka uygunluk bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1.Temyiz isteminin kabulüne,
2.Temyize konu … Bölge İdare Mahkemesi … İdare Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının BOZULMASINA,
3.Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın İdare Dava Dairesine gönderilmesine, 22/12/2023 tarihinde oybirliğiyle kesin olarak karar verildi.