T.C.
D A N I Ş T A Y
DÖRDÜNCÜ DAİRE
Esas No : 2023/13284
Karar No : 2024/2075
TEMYİZ EDEN (DAVALI) : … Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. …
KARŞI TARAF (DAVACI) : …
VEKİLİ : Av. …
İSTEMİN KONUSU : … Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Çankırı İli, Merkez İlçesi, … Mahallesi, … Sokak, No:… adresinde geri dönüşüm faaliyetinde bulunan davacı tarafından, işyeri açma ve çalışma ruhsatının yeniden verilmesi talebiyle yaptığı başvurunun reddine ilişkin … tarih ve … sayılı işlem ile söz konusu işyerinin mühürlenerek ticari faaliyetten men edilmesi işlemine karşı işlemin geri alınması ve mührün kaldırılması talebiyle yaptığı 27.10.2021 tarihli başvurunun zımnen reddine ilişkin işlemin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; dava konusu işlemlerden; davacının geri dönüşüm faaliyetinde bulunduğu işyerinin mühürlenerek ticari faaliyetten men edilmesi işlemine karşı işlemin geri alınması ve mührün kaldırılması talebiyle yapılan 27.10.2021 tarihli başvurunun zımnen reddine ilişkin işlem yönünden; davacının, gerekli tadilatları gerçekleştirilmesi amacıyla verilen izni müteakip ticari faaliyette bulunduğundan bahisle işyerinin mühürlenerek faaliyetten men edilmesi işleminde ticari faaliyette bulunduğunun somut olarak ortaya konulmadığından, davacının işyerinin mühürlenerek ticari faaliyetten men edilmesi işlemine karşı işlemin geri alınması ve mührün kaldırılması talebiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varıldığı; işyeri açma ve çalışma ruhsatının yeniden verilmesi talebiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin … tarih ve … sayılı işlem yönünden ise davacının, işyeri açma ve çalışma ruhsatının yeniden verilmesi talebiyle yapılan başvurusunun reddedilme gerekçesinin, Çankırı ili mücavir alan sınırları içerisinde katı atık toplama, taşınma ayrıştırma yetkisinin belediyede bulunduğu, davacının ise anılan hizmetleri yapmaya yetkisinin bulunmadığı gösterilmekte ise de; Mahkemelerinin 07.01.2020 tarihli ara kararıyla; Çankırı ili belediye mücavir sınırları içerisinde geri dönüşüm faaliyetinin sadece belediye tarafından mı yürütüldüğü, geri dönüşüm faaliyetiyle ilgili özel şahıs ve şirketlere işyeri açma ve çalışma ruhsatının verilip verilmediğinin açıklanmasının istenildiği, verilen cevabi yazı ve eklerinin incelenmesinden, Çankırı Belediyesi mücavir alan sınırları içerisinde geri dönüşüm ve atık toplama faaliyetiyle ilgili olarak özel bir işletmeye işyeri açma ve çalışma ruhsatı verildiği, dolayısıyla belediyenin atık toplama ve geri dönüşüm faaliyetini özel işletmeler aracılığıyla gerçekleştirdiği anlaşıldığından, davacının işyeri açma ve çalışma ruhsatının yeniden verilmesi talebiyle yapılan başvurunun, atıkların toplanması, taşınması, ayrıştırılması, geri kazanımı, ortada kaldırılması ve depolama ile ilgili hizmetlerin belediyelerin yetkisinde olduğundan bahisle reddine ilişkin dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılarak dava konusu işlemlerin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davalı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından, dava konusu işlemlerin Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü tarafından verilen görüş ve ilgili kanun ve mevzuata göre tesis edildiği ve hukuka uygun olduğu ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI :Temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.
TETKİK HÂKİMİ : …
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
MADDİ OLAY:
Çankırı İli, Merkez İlçesi, … Mahallesi, … Sokak, No:… adresinde geri dönüşüm faaliyetinde bulunan davacı tarafından, işyeri açma ve çalışma ruhsatının yeniden verilmesi talebiyle yaptığı başvurunun reddine ilişkin … tarih ve … sayılı işlem ile söz konusu işyerinin mühürlenerek ticari faaliyetten men edilmesi işlemine karşı işlemin geri alınması ve mührün kaldırılması talebiyle yaptığı 27/10/2021 tarihli başvurunun zımnen reddine ilişkin işlemlerin iptali istemiyle bakılmakta olan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
3572 sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulüne Dair Kanunun 3. maddesinde; belediye hudutları ve mücavir alan içinde kalan işyeri ve işletmelerden büyükşehir belediyesi olan yerlerde, sıhhi ve sair işletmeler için büyükşehir belediyesi içinde kalan diğer belediye başkanlıklarının işyeri açma ve çalışma ruhsatını vermeye yetkili olduğu belirtilmiş, 4. Maddesinde; 3. maddede belirtilen merciler, iznin verilmesi için yapılacak beyan ve incelemelerde aşağıda öngörülen genel kriterlere göre düzenlenecek yönetmeliği esas alırlar.a) İnsan sağlığına zarar vermemek, b) Çevre kirliliğine yol açmamak, c) Yangın, patlama, genel güvenlik, iş güvenliği, işçi sağlığı, trafik ve karayolları, imar, kat mülkiyeti ve doğanın korunması ile ilgili düzenlemelere aykırı davranmamak." kuralı yer almış, 6. maddesinin 2. fıkrasında ise; ruhsat verilmesini takiben yapılacak kontrol ve denetimlerde, 4. maddede belirtilen yönetmelikte öngörülen kriterlere aykırı beyan ve durumun tespiti halinde, verilmiş olan ruhsatın, ilgili mevzuattaki hükümler çerçevesinde yetkili merci veya mülki idare amirince iptal edilerek işyerinin kapatılacağı ve ilgililer hakkında ayrıca işlem yapılacağı hüküm altına alınmıştır.
Öte yandan, İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğin 6. maddesinde; "Yetkili idarelerden usulüne uygun olarak işyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan işyeri açılamaz ve çalıştırılamaz. İşyerlerine bu Yönetmelikte belirtilen yetkili idareler dışında diğer kamu kurum ve kuruluşları ile ilgili meslek kuruluşları tarafından özel mevzuatına göre verilen izinler ile tescil ve benzeri işlemler bu Yönetmelik hükümlerine göre ruhsat alma mükellefiyetini ortadan kaldırmaz. İşyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan açılan işyerleri yetkili idareler tarafından kapatılır. İşyeri ruhsatları yetkili idarelerin en üst amiri veya görevlendireceği yetkili tarafından bu Yönetmelikte öngörülen sürede imzalanır; ruhsat için ayrıca, meclis veya encümen tarafından bir karar alınmaz. Ruhsat, Örnek 5’te yer alan bilgileri içerecek şekilde düzenlenir." 23. maddesinde; "İkinci ve üçüncü sınıf gayrisıhhî müessese açmak isteyen gerçek ve tüzel kişiler; işin özelliğine göre bu maddenin ikinci fıkrasında belirtilen kriterlere uygun olarak işyerini düzenledikten sonra bu Yönetmeliğin eki Örnek 2’de yer alan başvuru formunu doldurarak yetkili idareye ibraz eder. Yetkili idareler, ikinci ve üçüncü sınıf gayrisıhhî müesseseler için yapılacak beyan ve incelemelerde; insan sağlığına zarar verilmemesi, çevre kirliliğine yol açılmaması, yangın, patlama, genel güvenlik, iş güvenliği, işçi sağlığı, trafik ve karayolları, imar, kat mülkiyeti ve doğanın korunması ile ilgili düzenlemeleri esas alır. Başvurunun öngörülen kriterlere uygun olarak doldurulduğunun tespiti halinde, başkaca bir işleme gerek kalmaksızın işyeri açma ve çalışma ruhsatı beş gün içinde düzenlenerek ilgiliye verilir. İlgili, bu belgeye dayanarak işyeri açabilir.Beyana göre tanzim edilen ruhsat müktesep hak doğurmaz. İkinci ve üçüncü sınıf işyeri açma ve çalışma ruhsatı verilen işyerleri, yetkili idare tarafından bir ay içinde kontrol edilir. Bu süre içinde kontrol edilmemesi halinde, ilgili, çalışma ruhsatı almış sayılır ve kontrol görevini süresinde yerine getirmeyen kamu görevlileri hakkında yetkili idareler tarafından yasal hükümler uygulanır. Ruhsat verilmesini takiben yapılacak kontrol ve denetimlerde, ikinci fıkrada belirtilen kriterlere aykırı beyan ve durumun tespiti halinde, işyerine bir defaya mahsus olmak üzere onbeş günlük süre verilir. Verilen süre içinde noksanlık ve aykırılıklar giderilmediği takdirde verilmiş olan ruhsat, yetkili idare tarafından iptal edilerek işyeri kapatılır ve ilgililer hakkında ruhsat vermeye yetkili idareler tarafından ayrıca yasal işlem yapılır." hükmüne yer verilmiştir.
2872 sayılı Çevre Kanunu'nun 11. maddesinin 11. fıkrasında ise; "Büyükşehir belediyeleri ve belediyeler evsel katı atık bertaraf tesislerini kurmak, kurdurmak, işletmek veya işlettirmekle yükümlüdürler. Bu hizmetten yararlanan ve/veya yararlanacaklar, sorumlu yönetimlerin yapacağı yatırım, işletme, bakım, onarım ve ıslah harcamalarına katılmakla yükümlüdür. Bu hizmetten yararlananlardan, belediye meclisince belirlenecek tarifeye göre katı atık toplama, taşıma ve bertaraf ücreti alınır. Bu fıkra uyarınca tahsil edilen ücretler, katı atıkla ilgili hizmetler dışında kullanılamaz." hükmü yer almaktadır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Uyuşmazlıkta; davalı idare tarafından davacıya geri dönüşüm ve atık toplama faaliyetiyle ilgili 10/08/2021 tarihinde ikinci sınıf gayri sıhhi müessese işyeri açma ve çalışma ruhsatı verildiği, ruhsat verilmesinden sonra 27/08/2021 tarihinde Çankırı Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü tarafından davalı idareye hitaben yazılan yazıda, davacının GFB/Çevre İzin ve Lisans Belgesi olmadığı ve anılan belgenin alınmadan kesinlikle faaliyet gerçekleştirmemesi gerektiğinin bildirilmesi üzerine 13/09/2021 tarihinde söz konusu ruhsatın davalı idarece iptal edildiği ve 14/09/2021 tarihli tutanak ile işyerinin mühürlenerek ticari faaliyetten men edildiği görülmektedir. Bu işlemlerden sonra davacı tarafından eksiklikleri tamamlamak için Çankırı Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğüne başvuru yapıldığı, anılan Müdürlükçe eksikliklerin tamamlanması ve uygunluk belgesinin alınabilmesi hususunda ruhsatı iptal edilen ve mühürlenmiş durumda bulunan tesisin on beş gün süre ile açık tutulmasının uygun olacağının davalı idareye bildirilmesi üzerine de davacının gerekli tadilatları gerçekleştirmesi için işyerinin 27/10/2021 tarihinde tekrar açıldığı, ancak aynı gün yapılan denetimde davacının ticari faaliyet yaptığı tespit edildiğinden bahisle aynı gün içerisinde işyerinin tekrar mühürlenerek faaliyeti men edildiği ve Çankırı Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurunda bulunulduğu, öte yandan; davacının, işyeri açma ve çalışma ruhsatının yeniden verilmesi talebiyle yaptığı başvurusunun da davacının katı atıkların toplanması, ayrıştırılması, geri kazanımı, ortadan kaldırılması ve ilgili hizmetleri yapmaya yetkisinin bulunmadığı gerekçesiyle reddine ilişkin .. tarih ve ... sayılı işlemin tesis edildiği görülmektedir.
Dava konusu işlemlerin birlikte incelenmesinden davacının ikinci sınıf işyeri açma ve çalışma ruhsatı aldıktan sonra yapılan denetimlerde; ''GFB/Çevre İzin Belgesinin'' bulunmaması sebebiyle ruhsatının iptal edildiği, işyerinin mühürlendiği ve bu işlemler neticesinde davalı idare tarafından İşyeri Açma ve Çalışma Ruhatlarına İlişkin Yönetmeliğin 23. maddesi uyarınca davacıya on beş günlük sürenin de verildiği, ancak davacı tarafından bu süre içerisinde eksikliklerin tamamlanmadığı anlaşılmaktadır.
Bu durumda, yukarıda belirtilen hususlar ve dava konusu işlemlerin sebepleri dikkate alındığında davacının işyeri açma ve çalışma ruhsatının yeniden verilmesi talebiyle yaptığı başvurunun reddine ilişkin … tarih ve … sayılı işlem ile söz konusu işyerinin mühürlenerek ticari faaliyetten men edilmesi işlemine karşı işlemin geri alınması ve mührün kaldırılması talebiyle yaptığı 27.10.2021 tarihli başvurunun zımnen reddine ilişkin işlemlerde hukuka aykırılık bulunmadığından; söz konusu işlemlerin iptaline yönelik İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet görülmemiştir.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Temyiz isteminin kabulüne,
2. Temyize konu … Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın İdare Dava Dairesine gönderilmesine, 25/03/2024 tarihinde oybirliğiyle kesin olarak karar verildi.