T.C.
D A N I Ş T A Y
ALTINCI DAİRE
Esas No : 2023/1338
Karar No : 2023/5812
TEMYİZ EDENLER (DAVALI) : 1-... Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. ...
2- ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVACI) : ...
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU : Danıştay Altıncı Dairesinin 28/06/2022 tarihli E: 2019/20051, K:2022/7503 sayılı bozma kararına uyularak davanın reddi yolundaki ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E: ..., K:... sayılı kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun kabulü ile idare mahkemesi kararının kaldırılarak dava konusu işlemin iptaline ilişkin ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:... , K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem:İstanbul ili, Başakşehir ilçesi, ... Mahallesi, ... pafta, ..., ... ve ... sayılı parsellerin kamulaştırılmasına ilişkin ... tarihli, ... sayılı Başakşehir Belediye Encümeni kararı ile dayanağı 23.09.2005 onay tarihli 1/1000 ölçekli Küçükçekmece-İkitelli Atatürk Olimpiyat Parkı Uygulama İmar Planının, 02.02.2001 ve 12.05.2017 onay tarihli 1/5000 ölçekli nazım imar planının ve 13.02.2009 onay tarihli 1/100.000 ölçekli İstanbul Çevre Düzeni Planının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti:... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; yerinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi üzerine düzenlenen rapor ile dosyadaki bilgi ve belgelerin birlikte değerlendirilmesinden,kamulaştırma kararının dayanağını oluşturan 23.09.2005 onay tarihli 1/1000 ölçekli Küçükçekmece-İkitelli Atatürk Olimpiyat Parkı Uygulama İmar Planının, 02.02.2001 ve 12.05.2017 onay tarihli 1/5000 ölçekli nazım imar planlarının üst ölçekli 13.02.2009 onay tarihli 1/100.000 ölçekli İstanbul Çevre Düzeni Planı doğrultusunda ve kamu yararı gözetilerek hazırlandığı, ölçeği itibari ile de planlama esasları ve tekniklerine uygun olduğu; davacı parsellerinin "ulusal ve uluslararası spor alanı, doğal afetler açısından riskli alan, kentsel ve bölgesel donatı alanı" fonksiyonda kaldığı 13.02.2009 onay tarihli 1/100.000 ölçekli İstanbul Çevre Düzeni Planın ise şehirsel teknik altyapı açısından olumlu olduğu, şehircilik ilkeleri planlama esasları ve kamu yararına uygun olduğu, davacının maliki olduğu taşınmazların kamulaştırılmasına ilişkin Başakşehir Belediye Encümeni'nin ... tarihli ... sayılı kararında, dava konusu parsellerin bulunduğu alanın meri imar planlarında "olimpiyat parkı alanı" lejantında kaldığı, 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu 6. maddesinin (h) bendine göre "onaylı imar planına veya ilgili bakanlıklarca onaylı özel plan ve projesine göre yapılacak hizmetler için ayrıca kamu yararı kararı alınmasına ve onaylanmasına gerek olmadığı, bu durumlarda yetkili icra organınca kamulaştırma işlemine başlanıldığını gösteren bir karar alınır" hükmü gereği, kamulaştırma işleminin tesisinde, imar planları ve kamu yararı bağlamında bir aykırılık olmadığı sonucuna varılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle, dava konusu işlem hukuka uygun bulunarak davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: İdari Dava Dairesince verilen kararda, Danıştay Altıncı Dairesinin 28.06.2022 tarih ve E:2019/20051, K:2022/7503 sayılı bozma kararına uyularak, 1997 yılında kamulaştırma çalışmalarına başlanılan ancak günümüze değin kamulaştırması gerçekleştirilmeyen ve kamulaştırma konusunda yetkili idarelerce kamulaştırmadan vazgeçilme iradesi açıkça ortaya konulan taşınmazların imar planı kararlarının "olimpiyat parkı alanı" olarak korunmasında ve imar planındaki kullanım kararı dayanak gösterilerek dava konusu taşınmazın kamulaştırılmasına ilişkin alınan kamulaştırma kararında hukuka uyarlık görülmediği sonucuna varılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 4. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun kabulüne, davanın reddi yolundaki İdare Mahkemesi kararının kaldırılarak dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI :
Davalı Başakşehir Belediye Başkanlığı tarafından, Dava konusu taşınmazın da bulunduğu olimpiyat park alanında Başakşehir Belediye Başkanlığı tarafından kamulaştırma işlemlerinin kamu yararı nazara alınarak yürütüldüğü, alanın %85'inin hali hazırda kamulaştırıldığı, alanda geriye kalan taşınmazların kamulaştırma işlemlerinin de Küçükçekmece Adliyesi nezdinde ikame edilen davalar ile yürütülmekte olduğu, bu nedenle kamulaştırma işlemlerinin yapılmadığı ileri sürülerek dava konusu işlemin iptali yolundaki kararın usul ve yasaya uygun olmadığı İdari Dava Dairesi kararının bozulması gerektiği ileri sürülmüştür.
Davalı İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı tarafından, usul ve yasaya aykırı olan İdari Dava Dairesi kararının bozulması gerektiği savunulmuştur.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Usul ve yasaya uygun olana kararın onanması gerektiği ileri sürülerek temyiz istemlerinin reddine karar verilmesi istenilmiştir.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
Davalı Başakşehir Belediye Başkanlığının duruşma istemi yerinde görülmedi.
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY : Davacının maliki olduğu, İstanbul ili, Başakşehir ilçesi, ... Mahallesi, ... pafta, ... , ... ve ... sayılı parsellerin kamulaştırılmasına ilişkin ... tarihli, ... sayılı Başakşehir Belediye Encümeni kararı ile dayanağı 23.09.2005 onay tarihli 1/1000 ölçekli Küçükçekmece-İkitelli Atatürk Olimpiyat Parkı Uygulama İmar Planının, 02.02.2001 ve 12.05.2017 onay tarihli 1/5000 ölçekli nazım imar planının ve 13.02.2009 onay tarihli 1/100.000 ölçekli İstanbul Çevre Düzeni Planının iptali istemiyle açılan davada, planlama ve kamulaştırma süreci incelendiğinde;
- Uyuşmazlığa konu İstanbul ili, Başakşehir ilçesi, ... Mahallesi, ... pafta, ... sayılı parselin İstanbul Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarihli, ... sayılı kararı ile kabul edilen 1/50.000 ölçekli İstanbul Metropoliten Alan Alt Bölge Nazım İmar Planında "olimpiyat alanları" olarak planlandığı, parsellerin bulunduğu bölgenin bu tarihten sonra bütün üst ve alt ölçekli imar planlarında "olimpiyat alanları" olarak kurgulandığı, dava konusu parsellerin 02/02/2001 onay tarihli 1/5000 ölçekli İkitelli-Atatürk Olimpiyat Parkı Nazım İmar Planında ve 23/09/2005 onay tarihli 1/1000 ölçekli Küçükçekmece, İkitelli Atatürk Olimpiyat Parkı Uygulama İmar Planında "olimpiyat parkı alanı" lejantında, 15/06/2009 onay tarihli 1/100.000 ölçekli İstanbul Çevre Düzeni Planında ise "ulusal ve uluslararası spor alanı" ve "doğal afetler açısından riskli alan" lejantında kaldığı,
- Başbakanlık Gençlik ve Spor Genel Müdürlüğü'nün ... tarihli, ... sayılı yazısı ile; dava konusu taşınmazı kapsayan alanın İstanbul Olimpiyat Oyunları Hazırlık ve Düzenleme Kurulu'nca kamulaştırılmasının uygun görüldüğü, 27/03/1998 tarihli Bakanlık oluru ile de kamulaştırma kararı alındığı ve kamulaştırma çalışmalarına başlanıldığı,
- Ancak Başbakanlık Gençlik ve Spor Genel Müdürlüğü'nce alınan ... tarihli, ... sayılı karar ile aralarında dava konusu parselin de bulunduğu Atatürk Olimpik Park Alanı içerisinde bulunan 1466 adet parselin kamulaştırmasından vazgeçildiği,
- İstanbul Olimpiyat Oyunları Hazırlık ve Düzenleme Kurulu'nun 05/11/2004 tarihinde yapılan 150. toplantısında da; alanda bulunan toplam 1862 adet parselin 1/50.000 ve 1/5000 ölçekli nazım imar planlarında "olimpik park alanı"ndan çıkarılması hususunun İstanbul Büyükşehir Belediyesine, Küçükçekmece Belediyesine ve Gençlik ve Spor Genel Müdürlüğü'ne bildirilmesine karar verildiği ve bu kapsamda Kurul tarafından yazılan ... tarihli, ... ve ... sayılı yazılar ile; anılan taşınmazların 1/50.000 ve 1/5000 ölçekli nazım imar planlarında "olimpik park alanı"ndan çıkartılması yönünde gerekli çalışmaların yapılmasının İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı'ndan ve Küçükçekmece Belediye Başkanlığı'ndan istenildiği, yine Başbakanlık Gençlik ve Spor Genel Müdürlüğü'nce İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı'na ve Küçükçekmece Belediye Başkanlığı'na bu karardan da bahsedilerek aynı mahiyetteki ... tarihli, ... ve ...sayılı yazılar yazılarak söz konusu taşınmazların "olimpik park alanı"ndan çıkartılmasının istenildiği, sonrasında Başbakanlık Gençlik ve Spor Genel Müdürlüğü tarafından İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı'na ve Başakşehir Belediye Başkanlığı'na yazılan ... tarihli, ... ve ... sayılı yazılarla; İstanbul Olimpiyat Oyunları Hazırlık ve Düzenleme Kurulu kararı ile önceki yazışmalar da ilgi tutularak, kamulaştırılmasından vazgeçilen söz konusu taşınmazların gerek 1/50.000 ölçekli, gerekse 1/5000 ölçekli nazım imar planlarında olimpik park alanından çıkarılması için imar planı tadilatının ivedilikle yapılması, aksi halde sorumluluğun belediyesine ait olacağı hususunun bildirildiği,
- Gençlik ve Spor Bakanlığı Spor Genel Müdürlüğü tarafından İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı'na yazılan .... tarihli, ... sayılı yazıda; "...Genel Müdürlüğümüz ve İstanbul Olimpiyat Oyunları Hazırlık ve Düzenleme Kurulu yetkilileriyle yapılan istişareler neticesinde, 2000 yılı olimpiyat adaylığı ile başlayan ve 2004, 2008, 2012 ve 2020 olimpiyat adaylıkları ile devam eden süreçte, mevcut 'Olimpiyat Parkı Alanı'ndan çıkarılmasına karar verilen yaklaşık 1.900 adet parselin de yer aldığı ..., ..., ... ve ... paftalardaki taşınmazlar da dahil olmak üzere, mevcut alanda olimpiyat oyunları ihtiyacına yönelik birçok tesis planlanmış ve bu alan içine yapımı taahhüt edilen tesislere ilişkin vaziyet planları Uluslararası Olimpiyat Komitesi'ne (IOC) sunulmuştur. Ancak gelinen süreçte, mezkur paftalarda yer alan yaklaşık 1.900 adet parselin kamulaştırmasından vazgeçilmesi nedeniyle, bu alan üzerinde yapımı öngörülen tesisler, Hazine'den tahsisli ...ve ... parsel nolu taşınmazlar üzerinde planlanmış, bilahare ... parsel nolu taşınmazın tahsisinin de iptal edilerek kullanım hakkının Sağlık Bakanlığı'na devredilmesiyle, büyük bölümünü ... parselin oluşturduğu mevcut Olimpiyat Parkı, Olimpiyat adaylık süreçlerinde yapımı taahhüt edilen tesislere yeterli sayılabilecek kadar küçülmüştür.
Hal böyle iken, Büyükşehir Belediyemizden beklentimiz,
a) İlgi (b) sayılı yazımızın ekinde sunulan öneri krokide belirtilen 'Olimpiyat Park Alanı"nın muhafaza edilmesi,
b) Maliklerin büyük çoğunluğunu özel şahısların oluşturduğu ..., ..., ...ve ... paftalarda yer alan yaklaşık 1.900 adet parselle ilgili plan tasarrufu Belediyenize ait olmak üzere, bu alandaki taşınmazların "Olimpiyat Parkı Alanı"ndan çıkarılması,...bilgilerinizi ve gereğini arz ederim." hususlarına yer verildiği,
- Başakşehir Belediye Başkanlığı, Gençlik ve Spor Bakanlığı Spor Genel Müdürlüğü, Maliye Bakanlığı ve İstanbul Olimpiyat Oyunları Hazırlık ve Düzenleme Kurulu arasında, Olimpiyat Parkı Alanı'nda yer alan ve ihtilafa konu olan özel şahıs parselleri ve hisselerinin Başakşehir Belediye Başkanlığı tarafından kamulaştırılmak suretiyle Gençlik ve Spor Bakanlığı Spor Genel Müdürlüğü'ne tahsis edilmek üzere Hazineye devri amacıyla 17/10/2016 tarihli "İstanbul Olimpiyat Parkı Alanındaki Mülkiyet ve İmar Problemlerinin Çözümüne Dair Protokol"ün imzalandığı,
- Anılan protokole dayanılarak Başakşehir Belediye Encümeninin ... tarihli ...sayılı kararı ile İstanbul Olimpiyat Parkı Alanı sınırları içerisinde bulunan 1700 adet parselin kamulaştırılmasının kabul edildiği,
-Söz konusu kamulaştırma kararı kapsamında, dava konusu taşınmazların kamulaştırılması amacıyla açılan bedel tespiti ve tescil davasının, davacı Başakşehir Belediye Başkanlığı'nca kamulaştırma bedelinin yatırılmaması nedeniyle ... Asliye Hukuk Mahkemesinin ... tarihli, E:..., K:... sayılı kararı ile reddine karar verildiği görülmüştür.
İLGİLİ MEVZUAT:
3194 sayılı İmar Kanununun 5. maddesinin işlem tarihinde yürürlükte olan halinde, nazım imar planı; varsa bölge veya çevre düzeni planlarına uygun olarak halihazır haritalar üzerine, yine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak çizilen ve arazi parçalarının; genel kullanış biçimlerini, başlıca bölge tiplerini, bölgelerin gelecekteki nüfus yoğunluklarını, gerektiğinde yapı yoğunluğunu, çeşitli yerleşme alanlarının gelişme yön ve büyüklükleri ile ilkelerini, ulaşım sistemlerini ve problemlerinin çözümü gibi hususları göstermek ve uygulama imar planlarının hazırlanmasına esas olmak üzere düzenlenen, detaylı bir raporla açıklanan ve raporuyla beraber bütün olan plan olarak, uygulama imar planı ise; tasdikli halihazır haritalar üzerine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak nazım imar planı esaslarına göre çizilen ve çeşitli bölgelerin yapı adalarını, bunların yoğunluk ve düzenini, yolları ve uygulama için gerekli imar uygulama programlarına esas olacak uygulama etaplarını ve diğer bilgileri ayrıntıları ile gösteren plan olarak tanımlanmıştır.
3194 sayılı İmar Kanunu'nun 6.maddesindeki planlar, kapsadıkları alan ve amaçları açısından bölge planları ve imar planları olarak iki ana kategoriye ayrılmış, imar planları da uygulamaya esas olan uygulama imar planları ve bu planın hazırlanmasındaki temel hedefleri, ilkeleri ve arazi kullanım kararlarını belirleyen nazım imar planları olarak sınıflandırılmıştır. Anılan Yasanın 8.maddesinde ise planların tanımlanmasına yer verilerek; planlar bölge planı, çevre düzeni planı, nazım imar planı ve uygulama imar planı olarak kademelendirilmiş ve alt ölçekli planların üst ölçekli planlarda belirlenen planlama ana ilkelerine stratejilerine ve kararlarına uyumlu olması zorunluluğu getirilmiştir.
Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın; ''Temel hak ve hürriyetlerin sınırlanması'' başlıklı 13. maddesinde; “Temel hak ve hürriyetler, özlerine dokunulmaksızın yalnızca Anayasanın ilgili maddelerinde belirtilen sebeplere bağlı olarak ve ancak kanunla sınırlanabilir. Bu sınırlamalar, Anayasanın sözüne ve ruhuna, demokratik toplum düzeninin ve lâik Cumhuriyetin gereklerine ve ölçülülük ilkesine aykırı olamaz.” hükmüne,
'''Mülkiyet hakkı'' başlıklı 35. maddesinde; ''Herkes, mülkiyet ve miras haklarına sahiptir. Bu haklar, ancak kamu yararı amacıyla, kanunla sınırlanabilir. Mülkiyet hakkının kullanılması toplum yararına aykırı olamaz." hükmüne,
''Kamulaştırma'' başlıklı 46. maddesinde; "Devlet ve kamu tüzelkişileri; kamu yararının gerektirdiği hallerde, gerçek karşılıklarını peşin ödemek şartıyla, özel mülkiyette bulunan taşınmaz malların tamamını veya bir kısmını, kanunla gösterilen esas ve usullere göre, kamulaştırmaya ve bunlar üzerinde idarî irtifaklar kurmaya yetkilidir. Kamulaştırma bedeli ile kesin hükme bağlanan artırım bedeli nakden ve peşin olarak ödenir. Kanunun taksitle ödemeyi öngörebileceği bu hallerde, taksitlendirme süresi beş yılı aşamaz; bu takdirde taksitler eşit olarak ödenir. İkinci fıkrada öngörülen taksitlendirmelerde ve herhangi bir sebeple ödenmemiş kamulaştırma bedellerinde kamu alacakları için öngörülen en yüksek faiz uygulanır." hükmüne yer verilmiştir.
2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun dava konusu işlem tarihinde yürürlükte olan halinde, ''Kamulaştırma şartları'' başlıklı 3. maddesinin ilk fıkrasında; "İdareler, kanunlarla yapmak yükümlülüğünde bulundukları kamu hizmetlerinin veya teşebbüslerinin yürütülmesi için gerekli olan taşınmaz malları, kaynakları ve irtifak haklarını; bedellerini nakden ve peşin olarak veya aşağıda belirtilen hallerde eşit taksitlerle ödemek suretiyle kamulaştırma yapabilirler." hükmüne, aynı Kanunun "Onay mercii" başlıklı 6. maddesinin son fıkrasında; "Onaylı imar planına veya ilgili bakanlıklarca onaylı özel plan ve projesine göre yapılacak hizmetler için ayrıca kamu yararı kararı alınmasına ve onaylanmasına gerek yoktur. Bu durumlarda yetkili icra organınca kamulaştırma işlemine başlanıldığını gösteren bir karar alınır." hükmüne,
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Uyuşmazlıkta kamulaştırma işlemi ve dayanağı 1/1000 ölçekli uygulama ve 1/5000 ölçekli nazım imar planından kaynaklanmakta olup, niteliği itibariyle yargı kararı ile düzenleyici işlem olarak kabul edilen imar planlarının yargısal denetiminin ayrı, imar planlarının uygulanması niteliğinde ve bireysel işlem olan kamulaştırma işleminin yargısal denetiminin ayrı değerlendirilmesi gerekmektedir.
İmar Planları yönünden uyuşmazlık incelendiğinde;
Anayasayla Devlete; sağlıklı ve düzenli kentleşmeyi gerçekleştirmek, şehirlerin özelliklerini ve çevre şartlarını gözeten bir planlama yapmak, konut ihtiyacını karşılayacak tedbirleri almak görevlerinin yanı sıra çevreyi (yapılı çevreyi de içeren) geliştirmek, çevre sağlığını korumak ve çevre kirlenmesini önlemek konusundaki ödevler verilmiş; bu gereklilikler doğrultusunda yerleşme yerleri ile bu yerlerdeki yapılaşmaların; plan, fen, sağlık ve çevre şartlarına uygun teşekkülünü sağlamak amacıyla düzenlemeler öngören 3194 sayılı İmar Kanunu yürürlüğe konulmuştur.
İmar planlarının, planlanan yörenin bugünkü durumunun, olanaklarının ve ilerideki gelişmesinin gerçeğe en yakın şekilde saptanabilmesi için coğrafi veriler, beldenin kullanılışı, donatımı ve mali bilgiler gibi konularda yapılacak araştırma ve anket çalışmaları sonucu elde edilecek bilgiler ışığında, çeşitli kentsel işlevler arasında var olan ya da sağlanabilecek olanaklar ölçüsünde en iyi çözüm yollarını bulmak, belde halkına iyi yaşama düzeni ve koşulları sağlamak amacıyla kentin kendine özgü yaşayış biçimi ve karakteri, nüfus, alan ve yapı ilişkileri, yörenin gerek çevresiyle ve gerekse çeşitli alanları arasında olan bağlantıları, halkın sosyal ve kültürel gereksinimleri, güvenlik ve sağlığı ile ilgili konular gözönüne alınarak hazırlanması gerekmektedir.
Anılan ölçütlere göre hazırlanan imar planları da zamanla planlanan alandaki koşulların zorunlu kıldığı biçimde ve yasalarda öngörülen yöntemlere uygun olarak değiştirilebilir.
Bu şekilde değiştirilen imar planlarının yargısal denetiminde, bu değişikliği zorunlu kılan nedenlerle birlikte getirilen kullanım kararının plan bütünlüğü göz önünde bulundurularak planlanan yörenin tümünün çevre, ulaşım, trafik gibi ilişkilerine etkisi irdelenmeli, taşınmazda öngörülen kullanım kararının yerin büyüklüğü yanısıra, konum ve işlev açısından uygun olup olmadığının şehircilik ilkeleri, planlama esasları ve kamu yararı çerçevesinde araştırılması gerekmektedir.
İdare Mahkemesince yerinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucu düzenlenen raporda; dava konusu taşınmazların ... tarihli, ... sayılı İstanbul Büyükşehir Belediye Meclisi kararı ile kabul edilen "15.11.1995 tasdik tarihli 1/5000 ölçekli İstanbul Metropoliten Alan Alt Bölge Nazım Planı" kapsamında "olimpiyat alanları" olarak planlandığı, bu tarihten sonra bütün üst ve alt ölçekli planlarda bahse konu parsellerin bulunduğu bölgenin "olimpiyat alanları" olarak kurgulandığı, 15.06.2009 onay tarihli 1/100.000 ölçekli İstanbul Çevre Düzeni Planında "ulusal ve uluslararası spor alanı, doğal afetler açısından riskli alan, kentsel ve bölgesel donatı alanı" lejantında, 02.02.2001 tasdik tarihli 1/5000 ölçekli Atatürk Olimpiyat Parkı Nazım İmar Planı ve 23.09.2005 tasdik tarihli 1/1000 ölçekli Atatürk Olimpiyat Parkı Uygulama İmar Planında ise ... ve ... sayılı parsellerin "olimpiyat parkı alanı, Küçükçekmece Havzası 1000-2000 metre arası orta mesafeli koruma alanı, enerji nakil hattı koruma kuşağı ve jeolojik açıdan önlem alınmadan yapılaşmaya izin verilmeyecek alanlar" ... sayılı parseli ise "olimpiyat parkı alanı, Küçükçekmece Havzası 1000-2000 metre arası orta mesafeli koruma alanı, kısmen enerji nakil hattı koruma kuşağı ve jeolojik açıdan yerleşime uygun olmayan alanlar" lejantında kaldığı, dava konusu parsellere getirilmiş olan "olimpiyat parkı alanı" fonksiyonunun, çevresel koşullar, planlama tekniği, plan bütünlüğü ve üst planlama kararları açısından uygun olduğu, imar planlarının hazırlanması sürecinde göz önünde bulundurulması gereken şehircilik ilkeleri içinde kamu yararının ön planda tutulması, yasa ve yönetmelikler ile üst ölçekli planlara uygunluk, güncel veri kullanılması uygun görülmekle birlikte aynı şekilde eşitlikçi ve adil olması, geleceğe yönelik olmasının yanı sıra günün koşullarını da dikkate alması ve en önemlisi tartışmaya ve yoruma neden olamayacak açık ve net kararların üretilmesi ve ortaya koyması gerektiği, dava konusu parsellere "olimpiyat parkı alanı" kararının getirilmesinin, plan kararı olarak İstanbul Metropoliten Alanı bütününde ve ülkesel anlamda önemli bir kentsel hizmet sunacağının açık olduğu, Türkiye uluslararası olimpiyat organizasyonunun yapılabilmesi için, söz konusu alanda yeterli kapasitede spor tesisleri yapılabilmesi gerektiği, ve bu anlamda "olimpiyat park alanının" alansal büyüklüğünün sağlanması gerektiği, ... tarihli ... sayılı protokolde de "Türkiye'ye uluslararası olimpiyat oyunlarına ev sahipliği yapma hakkı verilmesi halinde olimpiyatlara hazırlık için yapılması gerekli tesislerin kamuya daha yararlı şekilde yapılabilmesinin temini için acilen çözüme kavuşturulması gerektiği" nin belirtildiği, kentsel gelişmenin yönlendirilmesinde en temel araçlardan biri olan imar planlarının mevcut durumda kentsel büyümenin önünde gitmesi gereğinin açık olduğu, kentsel planlama sürecinde çağdaş bir kentin oluşturulması ve yaşatılması için kentleşme kalitesini yükseltici, sağlıklı bir çevre meydana getirmek amaçlı bölgesel ve ülkesel donatı alanlarının oluşumunun zorunlu olduğu, bu itibarla plan kararlarının bu hali ile söz konusu kent parçasının plan projeksiyonu bağlamında "olimpiyat parkı"nın alansal olarak korunması gerektiği ve alan küçülmesinde fonksiyonun işlevini tam anlamıyla ifa edemeyeceğinin düşünüldüğü, ayrıca kentsel müdahale yöntemleri, kentsel sorunların çözümünü sağlayan ve değişime uğrayan bir bölgenin ekonomik, fiziksel, sosyal ve çevresel koşullarıyla kalıcı bir çözüm sağlamaya çalışan kapsamlı bir vizyon ve eylem olarak tanımlanabileceği, uluslararası planlamada kentsel müdahale kavramları tarif edilirken, sürdürülebilirlik, insan odaklılık katılım, stratejik yaklaşım, program ve planlama gibi kavramlarla birlikte anıldığı, dava konusu plan bütüncül olarak değerlendirildiğinde 1/5000 ölçekli nazım imar planının ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planının üst ölçekli plan olan çevre düzeni planı doğrultusunda ve kamu yararı gözetilerek hazırlandığı, ölçeği itibari ile de planlama esasları ve tekniklerine uygun olduğu tespitlerine yer verilmiştir.
Bu itibarla uyuşmazlık konusu 1/100.000 ölçekli çevre düzeni planının şehircilik ilkelerine planlama esaslarına kamu yararına uygun olduğu, 1/1000 ölçekli uygulama imar planı ve 1/5000 ölçekli nazım imar planının da üst ölçekli plan olan 1/100.000 ölçekli çevre düzeni planı doğrultusunda ve kamu yararı gözetilerek hazırlanması, ölçeği itibari ile de planlama esasları ve tekniklerine uygun olması, davacının talebinin kabulü halinde plan bütünlüğünün de bozulacak olması karşısında dava konusu işlemlerde hukuka aykırılık görülmemiştir.
Öte yandan kamulaştırma işlemlerinin tamamlanıp tamamlanmadığı gibi hususlar imar planlarının incelenmesinde öncelikli değerlendirilecek bir husus değildir.
Kamulaştırma İşlemi yönünden yapılan incelemede ise;
Kamulaştırma işlemi, düzenleyici bir işlem olan imar planının uygulanması niteliğinde olup, taşınmazların 1/1000 ölçekli imar planında ayrıldığı amaç doğrultusunda kamulaştırma yapılabilir.
2942 sayılı Kanun'un 6. maddesinin son fıkrasında yer alan, onaylı imar plânına (...) göre yapılacak hizmetler için ayrıca kamu yararı kararı alınmasına ve onaylanmasına gerek olmadığı (...) hükmünden de anlaşıldığı üzere, kamulaştırmaya ilişkin işlemlerin yürütülmesinde dikkate alınacak usul ve esaslar; imar plânı bulunan alanlarda yürütülecek olan kamulaştırma işlemleri ve imar plânı bulunmayan alanlarda yürütülecek olan kamulaştırma işlemleri bakımdan farklılık arz etmektedir.
İmar plânı bulunmayan alanlarda yürütülecek olan kamulaştırma işlemlerinde 2942 sayılı Kanun hükümleri uyarınca kamu yararı kararı alınması ve bu kararın onaylanması şeklinde işlemlerin tekemmül ettirilerek kamulaştırmanın gerçekleştirilmesi gerekmektedir.
İmar plânı bulunan alanlarda ise, ancak plânda gösterilen amaçlar çerçevesinde kamulaştırma işlemlerinin yürütülebilmesi (ve plânda kamu yararının bulunması nedeniyle, plânlı alanlardaki kamulaştırmalarda, kamu yararı kararı alınmasına ve bu kararın onaylanması usulü takip edilmemekte) plânda yer alan veri ve notlar çerçevesinde kamulaştırma yapılabilmesi mümkündür.
Davalı Başakşehir Belediye Başkanlığı tarafından temyiz aşamasında dosyaya sunulan bilgi ve belgelerin birlikte değerlendirilmesinden, dava konusu ...,... ve ... parsel sayılı taşınmazların Başakşehir Belediye Encümeninin ... tarihli ... sayılı kararıyla kamulaştırılmasına karar verildiği, anılan kamulaştırma kararı uyarınca açılan davada, ... Asliye Hukuk Mahkemesinin ... tarihli, E:... K:... sayılı karar ile taşınmazın Başakşehir Belediyesi adına tesciline karar verildiği anılan kararın kesinleşmesi üzerine tapuda devir işlemlerinin yapıldığı, dava konusu taşınmazın bulunduğu 1/5000 ölçekli nazım ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planında olimpiyat park alanı olarak ayrılan alandaki taşınmazların %85'inin kamulaştırma işlemlerinin tamamlandığı ifade edilmiştir.
Bu durumda dava konusu kamulaştırma işleminin dayanağı olan planlara karşı yapılan incelemede imar planlarının hukuka uygun olduğu sonucuna varıldığından anılan imar planlarına dayalı olarak yapılan kamulaştırma işleminde de hukuka aykırılık görülmemiştir.
Bu itibarla, davanın reddine ilişkin karara karşı yapılan istinaf başvurusunun kabulü ile idare mahkemesi kararının kaldırılarak dava konusu işlemin iptali yolundaki temyize konu Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararında isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanunun 49. maddesine uygun bulunan davalıların temyiz istemlerinin kabulüne,
2. Mahkeme kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun kabulü ile anılan kararının kaldırılarak yukarıda özetlenen gerekçeyle dava konusu işlemin iptali yolundaki temyize konu ...Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 12/06/2023 tarihinde, kesin olarak, oybirliğiyle karar verildi.