T.C.
D A N I Ş T A Y
DÖRDÜNCÜ DAİRE
Esas No : 2023/13648
Karar No : 2023/6438
BAĞLANTI İSTEMİ HAKKINDA KARAR
… vekili Av. … tarafından, Aydın ili, Didim ilçesi, … Mahalle, … Bulvarı, … Apartmanı No:… adresinde, "..." unvanı ile Bakanlıktan izin alınmaksızın döviz alım-satımı faaliyette bulunduğu tespit edilen işyerinin Türk Parasının Kıymetini Koruma Hakkında Kanun'un 3/5. maddesi uyarınca "1 ay süreyle geçici olarak faaliyetten men edilmesine" ilişkin Hazine ve Maliye Bakanlığı Finansal Piyasalar ve Kambiyo Genel Müdürlüğünün … tarihli ve … sayılı işleminin iptali istemiyle Hazine ve Maliye Bakanlığına karşı ... İdare Mahkemesinde açılan E…. sayılı dava ile davacıya ait işyerinin 08/09/2023 tarih ve saat:17:00'da kapatmaya hazır hale getirilmesinin bildirilmesine ilişkin Didim Belediye Başkanlığının … tarih ve … sayılı işleminin iptali istemiyle Didim Belediye Başkanlığına karşı ... İdare Mahkemesinde açılan E:… sayılı davalar arasında, 2577 sayılı Kanun'un 38. maddesi uyarınca bağlantı bulunup bulunmadığının saptanması amacıyla ... İdare Mahkemesince Danıştay'a gönderilen dava dosyası ile Uyap kayıtları üzerinden ... İdare Mahkemesinde açılan E…. sayılı dava dosyası incelenerek gereği görüşüldü:
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 38. maddesinin 1. fıkrasında, aynı maddi veya hukuki sebepten doğan ya da biri hakkında verilecek hüküm diğerini etkileyecek nitelikte olan davaların bağlantılı davalar olduğu; 2. fıkrasında, idare mahkemesi, vergi mahkemesi veya Danıştaya veya birden fazla idare veya vergi mahkemelerine açılmış bulunan davalarda, bağlantının varlığına taraflardan birinin isteği üzerine veya doğrudan doğruya mahkemece karar verileceği; 4. fıkrasında, bağlantılı davalar, değişik bölge idare mahkemesinin yargı çevresindeki mahkemelerde bulunduğu takdirde dosyaların Danıştaya gönderileceği hükme bağlanmıştır.
Anılan Kanun'un 39. maddesinin 2. fıkrasının (b) bendinde; Danıştayın bağlantının bulunduğuna karar verdiği takdirde; davaların çözümlenmesi ayrı bölge idare mahkemesinin yargı çevresindeki idare veya vergi mahkemelerinin görevlerine giren uyuşmazlıklarla ilgili ise, davanın çözümleneceği yetkili mahkemeyi kararında belirteceği ve dosyaları bu mahkemeye göndererek diğer mahkemeye veya mahkemelere durumu bildireceği, yetkili mahkemenin de durumu ilgililere duyuracağı, (c) bendinde ise; Danıştayca verilen karar, bağlantı bulunmadığı yolunda ise dosyaların ilgili mahkemelere geri gönderileceği hüküm altına alınmıştır.
Olayda, davacının Aydın ili, Didim ilçesi, … Mahalle, … Bulvarı, … Apartmanı No:… adresinde, "..." unvanı ile faaliyette bulunduğu işyerinde, Türk Parası Kıymetini Koruma Hakkında 32 Sayılı Karara İlişkin 2018-31/45 sayılı Tebliğ'in 13/3. maddesine muhalif şekilde Bakanlıktan izin alınmadan döviz alım satımı faaliyetinde bulunulduğunun tespit edilmesi üzerine, 1567 sayılı Türk Parasının Kıymetini Koruma Hakkında Kanun'un 3/5. maddesi uyarınca anılan işyerinin faaliyetlerinin 1 (bir) ay süreyle geçici olarak durdurulmasına ilişkin olarak Finansal Piyasalar ve Kambiyo Genel Müdürlüğünce tesis edilen … tarihli ve … sayılı Bakanlık Olur'u işleminin iptalinin istenildiği …. İdare Mahkemesinde açılan E:… sayılı dava ile; davacının, 1567 sayılı Türk Parasının Kıymetini Koruma Hakkında Kanunun 3. maddesinde; "durdurma işlemlerinin Hazine ve Maliye Bakanlığının talebi üzerine valiliklerce yerine getirileceği" kuralının düzenlenmesi nedeniyle kararın uygulanmak üzere Aydın Valiliğine bildirildiği, Valiliğin Didim Kaymakamlığı aracılığıyla Didim Belediye Başkanlığına gönderdiği yazı üzerine Didim Belediye Başkanlığı Zabıta Müdürlüğünce "..." unvanlı işyerinin "08/092023 tarihinde saat 17.00'de kapatmaya hazır hale getirilmesine ilişkin" işlemin tesis edildiği, bu işleme karşı taşınmazın (işyerinin) bulunduğu yerde Didim Belediye Başkanlığına karşı ... İdare Mahkemesinde E:… sayılı davanın açıldığı, bu iki dava arasında sebep sonuç ilişkisinin bulunduğunun açık olduğu dikkate alındığında, biri hakkında verilecek hükmün diğerini etkileyecek nitelikte olduğu anlaşılmıştır.
Bu durumda; ... İdare Mahkemesinde açılan E:… sayılı dava ile ... İdare Mahkemesinde açılan E:… sayılı davaların, biri hakkında verilecek hükmün diğerini etkileyecek nitelikte olması nedeniyle, 2577 sayılı Kanunun 38. maddesinde tanımlandığı şekliyle "bağlantılı davalar" olduğu sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, 2577 sayılı Kanun'un 39/2-(b) maddesi uyarınca ... İdare Mahkemesinde açılan dava ile ... İdare Mahkemesinde açılan davalar arasında bağlantının bulunduğuna, anılan davalara bakmak üzere ... İdare Mahkemesinin yetkili kılınmasına, dosyanın ... İdare Mahkemesine gönderilmek üzere ... İdare Mahkemesine gönderilmesine, kararın taraflara tebliğine, 21/11/2023 tarihinde oyçokluğuyla kesin olarak karar verildi.
(X) KARŞI OY :
Dosyanın incelenmesinden; davacının, Bakanlıktan izin almaksızın döviz alım-satımı faaliyetinde bulunduğu tespit edildiğinden bahisle Türk Parasının Kıymetini Koruma Hakkında Kanun'un 3/5. maddesi uyarınca "1 ay süreyle geçici olarak faaliyetten men edilmesine" dair Hazine ve Maliye Bakanlığı Finansal Piyasalar ve Kambiyo Genel Müdürlüğünün … tarih ve … sayılı işleminin iptali için ... İdare Mahkemesinde E:… sayılı, davacıya ait işletmenin 08/09/2023 tarihinde saat 17.00'da kapatmaya hazır hale getirilmesinin bildirimine ilişkin Didim Belediye Başkanlığının … tarih ve … sayılı işleminin iptali için ise ... İdare Mahkemesinde E:… sayılı davaların açılması üzerine, Aydın 2. İdare Mahkemesince anılan davalar arasında bağlantı olup olmadığının Dairemizce tespit edilmesinin istenildiği anlaşılmıştır.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 32.maddesinde; "Göreve ilişkin hükümler saklı kalmak şartıyla bu Kanunda veya özel kanunlarda yetkili idare mahkemesinin gösterilmemiş olması halinde, yetkili idare mahkemesi, dava konusu olan idari işlemi veya idari sözleşmeyi yapan idari merciin bulunduğu yerdeki idare mahkemesidir." hükmüne, 34/1. maddesinde; "İmar, kamulaştırma, yıkım, işgal, tahsis, ruhsat ve iskan gibi taşınmaz mallarla ilgili mevzuatın uygulanmasında veya bunlara bağlı her türlü haklara veya kamu mallarına ilişkin idari davalarda yetkili mahkeme taşınmaz malların bulunduğu yer idare mahkemesidir. (2.) Köy, belediye ve özel idareleri ilgilendiren mevzuatın uygulanmasına ilişkin davalarla sınır uyuşmazlıklarında yetkili mahkeme, mülki idari birimin, köy, belediye veya mahallenin bulunduğu yahut yeni bağlandığı yer idare mahkemesidir." hükmüne, 38/1. maddesinde ise; "Aynı maddi veya hukuki sebepten doğan ya da biri hakkında verilecek hüküm, diğerini etkileyecek nitelikte olan davalar bağlantılı davalardır." hükmüne yer verilmiştir.
Uyuşmazlıkta; her ne kadar Hazine ve Maliye Bakanlığı Finansal Piyasalar ve Kambiyo Genel Müdürlüğünün … tarihli ve … sayılı işlemiyle davacıya ait işyerinin faaliyetinin 1 ay süreyle durdurulmasına karar verilmiş ve buna karşı genel yetki kuralı gereği davalı idarenin bulunduğu yerde ... İdare Mahkemesinde dava açılmış ise de; 1567 sayılı Türk Parasının Kıymetini Koruma Hakkında Kanunun 3.maddesinde; "durdurma işlemlerinin Hazine ve Maliye Bakanlığının talebi üzerine valiliklerce yerine getirileceği" kuralının düzenlendiği, bu nedenle kararın uygulanmak üzere Aydın Valiliğine bildirildiği, Valiliğin de Didim Kaymakamlığı aracılığıyla Didim Belediye Başkanlığına gönderdiği yazı üzerine Didim Belediye Başkanlığı Zabıta Müdürlüğünce tesis edilen uygulama işlemi niteliğindeki işyerinin "08/092023 tarihinde saat 17.00'de kapatmaya hazır hale getirilmesine ilişkin" işlem tesis edildiği bu işleme karşı da yukarıda belirtilen mevzuat gereği taşınmazın (işyerinin) bulunduğu yerde ... İdare Mahkemesinde dava açıldığı, bu davanın Ankara İdare Mahkemesinde açılan davayla sebep sonuç ilişkisinin bulunmadığı, söz konusu davaların dava konusu işlemleri tesis eden davalı idarelerin ve dava konusu taşınmazın (işyerinin) bulunduğu yerde yukarıda belirtilen yetki kuralları uyarınca açılması gerektiği, dava konusu işlemlerin de tek başına incelenerek hakkında karar verilebilecek nitelikte olduğu açıktır.
Bu durumda; söz konusu davalar arasında yukarıda belirtilen gerekçelerle 2577 sayılı Kanunda öngörülen anlamda bir bağlılıktan bahsedilemeyeceğinden bağlantı isteminin reddine karar verilmesi kanaatiyle aksi yöndeki çoğunluk kararına katılmıyorum.