T.C.
D A N I Ş T A Y
ONÜÇÜNCÜ DAİRE
Esas No:2023/1443
Karar No:2023/3485
TEMYİZ EDEN (DAVALI) : … Bakanlığı
VEKİLİ : Hukuk Müşaviri Av. …
KARŞI TARAF (DAVACI) : …
VEKİLİ : Av. …
İSTEMİN KONUSU : … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi'nin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Gençlik ve Spor Bakanlığı Yatırım ve İşletmeler Genel Müdürlüğü'nce gerçekleştirilen … ihale kayıt numaralı "Adana Yüreğir Olimpik Kapalı Yüzme Havuzu Yapım İşi" ihalesi üzerinde kalan ... İnşaat Ticaret Ltd. Şti.'nin (şirket) ortağı olduğu yüklenicinin 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu'nun 25. maddesinin birinci fıkrasının (f) bendi uyarınca mücbir sebepler dışında, ihale dokümanı ve sözleşme hükümlerine uygun olarak taahhüdünü yerine getirmediğinden bahisle anılan şirketin hakim ortağı olan davacının bütün kamu kurum ve kuruluşlarının ihalelerine katılmaktan 1 (bir) yıl süre ile yasaklanmasına ilişkin 17/02/2022 tarih ve 31753 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan işlemin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … İdare Mahkemesi'nce verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; ihale kapsamında, davacının ortağı olduğu şirket hakkında 17/12/2021 tarihli Olur ile ihalelere katılmaktan yasaklama kararı verilmiş iken, şirket ortağı olan davacı hakkında farklı tarihte yasaklama kararı verilmesinin gerekçesinin, Mahkeme'nin 22/06/2022 tarihli ara kararıyla davalı idareden sorulması üzerine idarece verilen cevapta, şirket hakkında yasaklama kararı verildiği tarihte, davacı yerine sehven başka bir kişi hakkında yasaklama kararı verilmiş olduğu, 09/02/2022 tarihinde ise sehven yasaklanan kişinin yasaklılığının kaldırılarak davacı hakkında yasaklama kararı verildiği hususlarının belirtilmiş olduğunun görüldüğü;
İhalelere katılmaktan yasaklama kararının, yasaklamayı gerektiren fiil veya davranışın tespit edildiği tarihi izleyen en geç kırk beş gün içinde verilmesi ve bu sürenin başlangıcı olarak, idarenin, yasaklama kararının gereğinin yapılmasını bildirdiği yazının ilgili veya bağlı bulunulan bakanlığa ulaştığı tarihin esas alınması gerektiği, somut olay bakımından, yasaklamayı gerektiren fiilin, en geç davacının hakim ortağı olduğu şirket hakkında yasaklama kararının verildiği 17/12/2021 tarihinde tespit edilerek ilgili Bakanlığın bilgisine girmiş olduğunun anlaşıldığı;
Bu itibarla, ilgili mevzuat hükümleri ve dosya kapsamında yer alan bilgi ve belgelerin birlikte değerlendirilmesinden, her ne kadar ilgili şirket ve şirket ortağı hakkında aynı tarihte yasaklama kararı verilmesini zorunlu kılan bir düzenleme bulunmadığı anlaşılmaktaysa da, davalı idarece, davacı yerine sehven başka bir kişi hakkında yasaklama kararı verilmesi üzerine, bu hatanın da mevzuatta yasaklama kararı verilebilmesi için yetki süresini belirleyen nitelikte olduğu anlaşılan 45 gün içerisinde giderilmesi gerektiği değerlendirilmekle, yasaklamayı gerektiren fiilin tespit edilerek ilgili Bakanlığın bilgisine girmiş olduğu tarihten itibaren 45 gün içerisinde verilmediği anlaşılan dava konusu yasaklama kararında bu yönüyle hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle hukuka aykırı bulunan dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi'nce; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davalı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından, ilk derece mahkemesinin ilamında da açıkça ifade edildiği üzere ilgili mevzuat hükümleri dikkate alındığında, davacı şirket ve şirket ortağı hakkında aynı tarihte yasaklama kararı verilmesini zorunlu kılan herhangi bir düzenleme bulunmadığı aşikâr olmasına rağmen Mahkemece bu hususun nazara alınmamış olmasının yerinde olmadığı, mevzuatta öngörülen 45 günlük süreye yönelik değerlendirmenin de isabetli olmadığı, zira mevzuatta öngörülen bu sürenin sehven gerçekleştirilmiş bir işleme tatbik edilmek suretiyle hüküm tesis edilmesinin usul ve yasaya aykırı bir mahiyet arz ettiği, mevzuatın eksik, yanlış ve hatalı değerlendirildiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davacı tarafından, temyize konu kararın hukuka uygun olduğu belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesi'nce, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
ESAS YÖNÜNDEN:
MADDİ OLAY :
Gençlik ve Spor Bakanlığı Yatırım ve İşletmeler Genel Müdürlüğü'nce gerçekleştirilen 2016/402419 ihale kayıt numaralı "Adana Yüreğir Olimpik Kapalı Yüzme Havuzu Yapım İşi" ihalesi kapsamında, davacının hakim ortağı ... İnşaat Ticaret Limited Şirketi'nin ortağı olduğu yüklenicinin 4735 sayılı Kanun'un 25. maddesinin birinci fıkrasının (f) bendinde yer alan, "Mücbir sebepler dışında, ihale dokümanı ve sözleşme hükümlerine uygun olarak taahhüdünü yerine getirmemek" fiilini işlediğinden bahisle aynı Kanun'un 26. maddesi gereğince 17/12/2021 tarihli Olur ile adı geçen şirketin 1 (bir) yıl süreyle bütün kamu kurum ve kuruluşlarının ihalelerine katılmaktan yasaklanmasına karar verilmiş ve anılan karar 21/12/2021 tarih ve 31696 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanmıştır.
Bilahare davacı hakkında aynı ihale kapsamında bahsi geçen şirketin hakim ortağı sıfatıyla 09/02/2022 tarihli Olur ile 1 (bir) yıl süreyle bütün kamu kurum ve kuruluşlarının ihalelerine katılmaktan yasaklama kararı verilerek kararın 17/02/2022 tarih ve 31753 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanması üzerine bakılan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu'nun "Yasak fiil ve davranışlar" başlıklı 25. maddesinde, "Sözleşmenin uygulanması sırasında aşağıda belirtilen fiil veya davranışlarda bulunmak yasaktır:
...
f) Mücbir sebepler dışında, ihale dokümanı ve sözleşme hükümlerine uygun olarak taahhüdünü yerine getirmemek.";
"İhalelere katılmaktan yasaklama" başlıklı 26. maddesinde, "25. maddede belirtilen fiil veya davranışlarda bulundukları tespit edilenler hakkında fiil veya davranışlarının özelliğine göre, bir yıldan az olmamak üzere iki yıla kadar, 4734 sayılı Kanun'un 2. ve 3. maddeleri ile istisna edilenler dahil bütün kamu kurum ve kuruluşlarının ihalelerine katılmaktan yasaklama kararı verilir. Katılma yasakları, sözleşmeyi uygulayan bakanlık veya ilgili veya bağlı bulunulan bakanlık, herhangi bir bakanlığın ilgili veya bağlı kuruluşu sayılmayan idarelerde bu idarelerin ihale yetkilileri, il özel idareleri ve bunlara bağlı birlik, müessese ve işletmelerde İçişleri Bakanlığı; belediyeler ve bunlara bağlı birlik, müessese ve işletmelerde ise Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından verilir.
...
Yasaklama kararları, yasaklamayı gerektiren fiil veya davranışın tespit edildiği tarihi izleyen en geç kırkbeş gün içinde verilir. Verilen bu karar Resmî Gazete'de yayımlanmak üzere en geç onbeş gün içinde gönderilir ve yayımı tarihinde yürürlüğe girer. Bu kararlar Kamu İhale Kurumu'nca izlenerek, kamu ihalelerine katılmaktan yasaklı olanlara ilişkin siciller Bu kararlar Kamu İhale Kurumu'nca izlenerek, kamu ihalelerine katılmaktan yasaklı olanlara ilişkin siciller tutulur.
İdareler, 25. maddede belirtilen yasaklamayı gerektirir bir durumla karşılaştıkları takdirde, gereğinin yapılması için bu durumu ilgili veya bağlı bulunulan bakanlığa bildirmekle yükümlüdür." kuralı yer almaktadır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Aktarılan Kanun hükümlerine göre kırk beş günlük yasaklama süresi içerisinde yasaklama kararının verilmemesi hâlinde ihaleden yasaklama kararı verilemeyeceği sonucuna ulaşılmakta olup, yasaklama kararının verilmesi için idareye tanınan kırk beş günlük sürenin hangi tarihten başlatılacağının tespit edilmesi için Kanun'da belirtilen yasaklamayı gerektiren fiil veya davranışın tespit edildiği tarihin ortaya konulması gerekmektedir.
İhaleyi gerçekleştiren idareler tarafından doğrudan yasaklama kararının verilemediği, dolayısıyla bu idarelerin ilgili veya bağlı olduğu bakanlıklar tarafından yasaklama kararı verilmesi gereken durumlarda, yasaklamayı gerektiren fiil veya davranışın tespit edildiği tarihin belirlenebilmesi için ihaleyi gerçekleştiren idarelerce ilgili veya bağlı oldukları bakanlığa gerekli bildirimlerin yapılması, bu kapsamda da idarenin ilgili veya bağlı bulunulan bakanlığa, yasaklama kararının gereğinin yapılmasını bildirdiği tarihin, yasaklamayı gerektiren fiil veya davranışın tespit edildiği tarih olarak alınması ve sürenin bu tarihten itibaren işletilmesi gerekmektedir. Aksi bir durumda, ihaleyi yapan idare ile yasaklama kararı verecek bakanlığın, teşkilatlanma farklılıkları, yazışma ve karar verme süreçlerindeki gecikmeler dolayısıyla yasaklamalarda bu sürenin aşılması ve yaptırım uygulanamaması sonucu doğacaktır.
Dosyanın incelenmesinden, yasaklamaya konu ihalenin Yatırım ve İşletmeler Genel Müdürlüğü'nce gerçekleştirildiği, yukarıda adı geçen şirket ve bu şirketin hakim ortağı olduğu belirtilen dava dışı kişi hakkında yasaklama kararı verilmesi hususunda idarece yapılan başvuru üzerine 17/12/2021 tarihli Olur ile hem şirket hem de dava dışı kişi hakkında yasaklama kararı verildiği; ancak, şirketin hakim ortağı hakkında hataya düşüldüğünün idarece tespit edilmesi üzerine davacının yasaklamayı gerektirir fiili işleyen şirketin hakim ortağı olduğundan bahisle hakkında yasaklama kararı verilmesi gerektiği hususunun … tarih ve … sayılı yazı ile Bakanlık Makamına sunularak Bakanlığın bilgisine girmiş olduğu ve aynı tarihli Olur ile davacının 1 (bir) yıl süreyle bütün kamu kurum ve kuruluşlarının ihalelerine katılmaktan yasaklanmasına karar verilerek kararın 17/02/2022 tarih ve 31753 sayılı Resmî Gazete'de yayımlandığı görülmektedir.
Bu itibarla, ilgili idarece davacının yasaklanması hususunda yapılan başvuru üzerine süresi içerisinde işlem tesis edildiği anlaşıldığından, davacı hakkında tesis edilen yasaklama işleminin 45 günlük süre içerisinde verilmediği gerekçesiyle dava konusu işlemin iptali yönünde verilen İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukukî isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Davalının temyiz isteminin kabulüne;
2. Dava konusu işlemin iptaline ilişkin İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi'nin ... tarih ve E:…, K:… sayılı kararının 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesi uyarınca BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi'ne gönderilmesine, 12/09/2023 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.