Danıştay 6. Daire Başkanlığı 2023/1524 E. , 2024/2911 K.
"İçtihat Metni"
T.C.
D A N I Ş T A Y
ALTINCI DAİRE
Esas No : 2023/1524
Karar No : 2024/2911
TEMYİZ EDENLER : I- (DAVACI)
1- ...Yapı Mühendislik San. ve Tic. Ltd. Şti.
2- ... Gayrimenkul Mühendislik İnşaat Taahhüt San. ve Tic. Ltd. Şti.
(... - ... adi ortaklığı)
VEKİLİ : Av. ...
II- (DAVALI) ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:...sayılı kararının taraflarca temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Ankara ili, Gölbaşı ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ...parsel sayılı taşınmaz nedeniyle tahsil edilen 954.635,96-TL stabilize yol teknik alt yapı bedelinin iadesi talebiyle yapılan başvurunun zımnen reddine ilişkin işlemin iptali ile ödenen tutarın 31/12/2019 tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte iadesine karar verilmesi istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; 3194 sayılı Kanunun 23. maddesinde gelişme alanlarında teknik altyapı bedeli alınmasından muaf tutulan yapı ruhsatına konu bir kullanım öngörülmediğinden, yapı ruhsatı gerektiren bir inşai faaliyete yönelik yapı ruhsatının düzenlenmesi sırasında teknik altyapıdan (parsel kenarındaki yollardan) dolayı, davacı şirketlerden stabilize yol teknik altyapı bedeli istenilmesinde hukuka aykırılık bulunmadığı; ancak, dava konusu taşınmazın alanı 6.892,00 m² olmasına rağmen yol yapım bedeli hesap cetvelinde tahakkuka esas alanın 8.485,653 m² olarak belirlendiği, Mahkemece verilen ara kararlarına cevaben davalı idarece gönderilen bilgi belgelerden, taşınmazın karşı cephesinde park alanı bulunması nedeniyle Ankara Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih ve ...sayılı kararı gereğince imar yolunun tamamının uyuşmazlığa konu parsele tahakkuk ettirildiği ve hesaplamanın buna göre yapıldığı, anılan Meclis kararında bu hususun yasal dayanağı belirtilmediği gibi Kanun maddesinde de buna ilişkin bir hükmün yer almadığı dikkate alındığında, park alanı nedeniyle tahakkuk ettirilen 179.285,96-TL teknik alt yapı bedelinin davacıdan alınmasının hukuken mümkün bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin 179.285,96-TL stabilize yol teknik alt yapı katılım bedeli tahsil edilmesine ilişkin kısmının iptaline, 179.285,96-TL'nin tahsil edildiği 31/12/2019 tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte davacılara ödenmesine, kalan 775.350,00-TL'lik kısım yönünden davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: Temyize konu kararda; Ankara Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararının (a) ve (b) bentlerinin birlikte incelenmesinden, yol teknik altyapı bedeli tahsil edilmek istenen parselin karşısında özel kullanıma tabi bir taşınmaz bulunması durumunda bu bedelin yarısının karşı taşınmazdan tahsil edilmesinin, kamusal kullanıma tabi bir taşınmaz bulunması durumunda ise belirlenen bedelin tamamının ruhsat alınmak istenen imar parselinden tahsil edilmesinin amaçlandığı anlaşıldığı; uyuşmazlığa konu taşınmazın cephesine konut, park ve özel eğitim alanı kullanımında olan parsellerin isabet ettiği, karşısında park ve özel eğitim alanı bulunan kısımlardan tam, konut bulunan kısımdan ise yarı oranında olacak şekilde stabilize yol teknik altyapı bedeli hesaplandığı, özel eğitim alanı kullanımında olan taşınmazda hizmeti gerçekleştirecek yatırımcı kuruluş özel sektör olacağından bu alana isabet eden stabilize yol teknik altyapı bedelinin de yarı oranda hesaplanarak tahsil edilmesi gerektiği; her ne kadar uyuşmazlığa konu taşınmaza ilişkin olarak 3194 sayılı Kanunun 23. maddesi uyarınca tahsil edilen 954.635,96-TL stabilize yol teknik altyapı bedelinin, karşısında park ve konut bulunan kısımlarında hukuka aykırılık bulunmamakta ise de söz konusu bedelin taşınmazı çevreleyen tüm yollar dikkate alınarak bütüncül olarak hesaplandığı ve parselin karşısında bulunan özel eğitim alanının kamusal vasıfta olduğundan hareketle bu alandan da stabilize yol teknik altyapı bedelinin tamamının tahsil edilmesi şeklinde yapılan hesaplamada yukarıda belirtilen hususlar doğrultusunda hukuka aykırılığı tespit edildiğinden, stabilize yol teknik altyapı bedeline yönelik dava konusu işlemde bu haliyle hukuka uygunluk bulunmadığı, davalı idarece yargı kararının gereklerine uygun olarak tekrar stabilize yol teknik altyapı bedeli tahakkuk ettirilebileceği sonucuna varılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 4. fıkrası uyarınca davacının istinaf başvurusunun kabulüne, İdare Mahkemesi kararının davanın reddine ilişkin kısmının kaldırılarak dava konusu işlemin tamamının iptaline, davacıdan tahsil edilen 954.635,96-TL'lik bedelin idareye başvuru tarihi olan 22/01/2020 tarihinden itibaren hesaplanacak yasal faiziyle birlikte davacılara iade edilmesine, davalı idarenin istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TARAFLARIN İDDİALARI :
Davacı tarafından; ileri sürülen hukuka aykırılık iddialarını değerlendilmediği, temyize konu kararın uyuşmazlık konusu taşınmaza ilişkin olarak yeniden teknik alt yapı bedeli tahakkuk ettirilmesine izin vermesi sebebiyle hukuka aykırı olduğu ileri sürülmektedir.
Davalı idare tarafından; dava konusu işlemin mevzuata uygun olduğu, kabul anlamına gelmemekle birlikte temyize konu kararın gerekçesi dikkate alındığında davanın hukuka uygun bulunan kısmı yönünden reddine karar verilmesi gerektiği ileri sürülmektedir.
TARAFLARIN SAVUNMALARI : Savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ...'İN DÜŞÜNCESİ: Tarafların temyiz istemlerinin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Dava; Ankara ili, Gölbaşı ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... parsel sayılı taşınmaz nedeniyle tahsil edilen 954.635,96-TL stabilize yol teknik alt yapı bedelinin iadesi talebiyle yapılan başvurunun zımnen reddine ilişkin işlemin iptali ile ödenen tutarın 31/12/2019 tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte iadesine karar verilmesi istemiyle açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
3194 sayılı İmar Kanununun 23. maddesinde, iskan hudutları içinde olup da, imar planında beldenin inkişafına ayrılmış bulunan sahalarda her ne şekilde olursa olsun yapı izni verilebilmesi için bu sahaların imar planı ve parselasyon planlarının yapılarak yetkili kurullarca tasdik edilmiş olması, ayrıca plan ve
bölge şartlarına göre yollarının, pis ve içme suyu şebekeleri gibi teknik altyapısının yapılmış olmasının şart olduğu belirtildikten sonra; ancak, bunlardan parselasyon planları tasdik edilmiş olmakla beraber yolu, pis ve içme suyu şebekeleri gibi, teknik alt yapısı henüz yapılmamış olan yerlerde, ilgili idarenin izni halinde ve ilgili idarece hazırlanacak projeye uygun olarak yaptırılanlara veya parselleri hizasına rastlayan ve Yönetmelikte belirtildiği şekilde hissesine düşen teknik alt yapı bedelinin %25 peşin ödeyip, geri kalan %75 ini alt yapı hizmetinin ilgili idaresince tamamlanacağı tarihten en geç altı ay içinde ödemeyi taahhüt edenlere de yapı ruhsatı verileceği, alınan bu paraların teknik alt yapıyı yaptıranlara veya bu meblağı önceden ilgili idareye ödeyenlere aynen geri verileceği, hükmü yer almıştır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
3194 sayılı İmar Kanununun 23. maddesinin 1. fıkrasında, imar planında beldenin inkişafına ayrılmış alanlarda yapı izni verilebilmesi bu alanda parselasyon işleminin ve teknik altyapının yapılmış olması şartına bağlanmış, anılan maddenin 2. fıkrasında ise istisnai olarak imar planında beldenin inkişafına ayrılmış ve parselasyonu yapılmış olmakla beraber teknik altyapısı henüz yapılmamış yerlerde hissesine düşen teknik alt yapı bedelinin %25'ini peşin ödeyip geri kalan %75'ini alt yapı hizmetinin ilgili idaresince tamamlanacağı tarihten en geç altı ay içinde ödemeyi taahhüt edenlere de yapı ruhsatı verilebileceğine ilişkin düzenleme getirilmiştir. Bu madde kapsamında, yapı ruhsatı düzenlenmesi aşamasında ruhsat talebinde bulunanlardan teknik alt yapı bedeli istenebilmesi için yapı ruhsatının düzenlendiği tarihte ruhsatlandırılması istenen taşınmaza ait teknik alt yapının tamamlanmamış olması gerekir.
Bu durumda; dava konusu teknik alt yapı bedelinin tahsil edildiği tarihte taşınmazın inkişaf alanında kalıp kalmadığı, parselasyon işleminin yapılıp yapılmadığı ve hesaplamaya dahil edilen yolların ve teknik alt yapının tamamlanıp tamamlanmadığı hususlarının araştırılması suretiyle, anılan taşınmazdan 3194 sayılı Kanunun 23. maddesi uyarınca teknik alt yapı bedeli tahsil edilip edilemeyeceği tespit edilerek ulaşılan sonuca göre yeniden bir karar verilmesi gerekmekte olup eksik inceleme ve araştırma sonucu verilen temyize konu kararda hukuki isabet bulunmamaktadır.
Öte yandan; Ankara Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararının (b) maddesinin iptali istemiyle başka bir dosyada açılan davanın reddi yolunda ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı karara karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine dair ...Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı, Dairemizin 16/01/2024 tarih ve E:2023/7936, K:2024/345 sayılı kararıyla hukuka aykırı bulunarak bozulmuş olup İdari Dava Dairesince yeniden yapılacak tahkikat sonucu verilecek kararda anılan düzenlemenin uygulandığının tespiti halinde, belirtilen bozma kararı sonucu verilecek kararın da dikkate alınması suretiyle karar verilmesi gerekmektedir.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanunun 49. maddesine uygun bulunan tarafların temyiz istemlerinin kabulüne,
2. Mahkeme kararına yönelik olarak yapılan davacının istinaf başvurusunun kabulü ile İdare Mahkemesi kararının davanın reddine ilişkin kısmının kaldırılarak dava konusu işlemin tamamının iptali ve davacıdan tahsil edilen ...-TL'lik bedelin idareye başvuru tarihi olan 22/01/2020 tarihinden itibaren hesaplanacak yasal faiziyle birlikte davacılara iade edilmesi, davalı idarenin istinaf başvurusunun ise reddi yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 13/05/2024 tarihinde, kesin olarak, oybirliğiyle karar verildi.