T.C.
D A N I Ş T A Y
ONÜÇÜNCÜ DAİRE
Esas No:2023/1578
Karar No:2023/3870
TEMYİZ EDEN (DAVACI) : …
VEKİLİ : Av. …
KARŞI TARAF (DAVALI) : … Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. …
İSTEMİN KONUSU: … İdare Mahkemesi'nin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Amasya ili, Taşova ilçesinde bulunan ... Parkının daha önceki işletmecisi olan davacı tarafından, taşınmazın 29/11/2019 tarihinde 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’nun 45. maddesi uyarınca açık teklif usulüyle kiralama ihalesine çıkarılmasına ilişkin Taşova Belediyesi'nin … tarih ve … sayılı encümen kararının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … İdare Mahkemesi'nce verilen kararda; davacının ... Parkı'nın işletmesini 15/12/2015 ile 15/12/2018 tarihleri arasında 3 yıllığına kiraladığı (ilk işletmeci ...’dan devraldığı), sözleşmenin bitiminden önce yeniden ihaleye çıkılmaması nedeniyle 15/12/2018 tarihinden sonra 1 yıllığına kira ilişkisinin devam ettirildiği, kira süresinin sona ereceği 15/12/2019 tarihinden önce 08/10/2019 tarihinde davalı idare tarafından söz konusu yer için yeniden ihaleye çıkma kararı alındığı, 29/11/2019 tarihinde 2886 sayılı Kanun’un 45. maddesi uyarınca açık artırma usulüyle ihalenin yapıldığı, bahse konu ihaleye davacının da katıldığı ve daha sonra ihaleden çekildiği, ihalenin 51.600,00-TL bedelle en yüksek teklifi veren N. Ö. isimli kişinin üzerinde kaldığı;
Kamu idarelerine ait taşınmazların Borçlar Kanunu hükümlerine göre doğrudan kiraya verilmesinin mümkün olmadığı, bu nedenle 2886 sayılı Kanun hükümlerine göre kamu idarelerine ait taşınmazların belirli süre ile kiralanmaları için ihale edilmesi durumunda, söz konusu sürenin tamamlanması hâlinde kira ilişkisinin belirsiz süreli kira ilişkisine dönmesinin mümkün olmadığı, sürenin sona ermesi durumunda idarelerin taşınmazlarını kiraya vermek için tekrar ihaleye çıkıp çıkmama noktasında takdir yetkilerinin bulunduğu;
Olayda, davalı idarenin ... Parkının işletmesini 15/12/2015 ile 15/12/2018 tarihleri arasında 3 yıllığına kiralamak için ihale ettiği ve bu sürenin sona erdiği, dolayısıyla davacı ile yaptığı kira akdi süresinin sona ermesinden hemen önce yeni dönem için yeniden ihaleye çıkma noktasında yetkisi bulunduğu, bu kapsamda parkın yeniden kiralanmasına yönelik alınan encümen kararına istinaden ihaleye çıkılmasının idareye tanınan takdir yetkisi çerçevesinde kaldığı ve takdir yetkisinin kamu yararı ve hizmet gereklerine aykırı olarak kullanıldığına yönelik herhangi bir bilgi ya da belgenin dosyada bulunmadığı, aynı zamanda 29/11/2019 tarihinde yapılan ihalenin de mevzuata ve ilan edilen ihale şartnamesine uygun olarak gerçekleştirildiği, ihalenin en yüksek teklifi veren kişi üzerinde bırakıldığı, ihale üzerinde bırakılan kişinin ihale şartnamesinde yer alan şartları taşımadığına yönelik bir bilginin de dava dosyasında yer almadığı anlaşıldığından, taşınmazın 29/11/2019 tarihinde ihale edilmesine ilişkin işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle, dava konusu işlem hukuka uygun bulunarak davanın reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı tarafından, Türk Borçlar Kanunu’nun 347. maddesinde, “Konut ve çatılı iş yeri kiralarında kiracı, belirli süreli sözleşmelerin süresinin bitiminden en az 15 gün önce bildirimde bulunmadıkça, sözleşme aynı koşullarla 1 yıl uzamış sayılır. Kiraya veren sözleşme süresinin bitimine dayanarak sözleşmeyi sona erdiremez. Ancak 10 yıllık uzama süresi sonunda kiraya veren, bu süreyi izleyen her uzama yılının bitiminden en az 3 ay önce bildirimde bulunmak koşuluyla, herhangi bir sebep göstermeksizin sözleşmeye son verebilir.” kuralının yer aldığı, bu düzenleme uyarınca kira sözleşmesinin yenilenmiş sayılacağı, kendileri tarafından uzayan kira sözleşmesi süresi içerisinde düzenli olarak %10 artışla ödenen kira bedellerinin davalı idarece hiçbir ihtirazi kayıt konulmadan alındığı, ihaleye çıkma kararının kendilerine tebliğ edilmediği, İdare Mahkemesi’nce eksik inceleme ile karar verildiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davalı idare tarafından, temyize konu kararın hukuka uygun olduğu belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'İN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesi'nce, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
HUKUKİ DEĞERLENDİRME :
İdare ve vergi mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. Davacının temyiz isteminin reddine,
2. Davanın yukarıda özetlenen gerekçeyle reddi yolundaki ... İdare Mahkemesi'nin … tarih ve E:…, K:… sayılı temyize konu kararında, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde sayılan bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından anılan Mahkeme kararının ONANMASINA,
3. Temyiz giderlerinin istemde bulunan üzerinde bırakılmasına,
4. Posta giderleri avansından artan tutarın davacıya iadesine,
5. Dosyanın anılan Mahkeme'ye gönderilmesine,
6. 2577 sayılı Kanun'un 20/A maddesinin ikinci fıkrasının (i) bendi uyarınca kesin olarak (karar düzeltme yolu kapalı olmak üzere), 05/10/2023 tarihinde oyçokluğuyla karar verildi.
(X) KARŞI OY :
10/09/1983 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun "Kapsam" başlıklı 1. maddesinde, "Genel bütçeye dâhil dairelerle katma bütçeli idarelerin, özel idare ve belediyelerin alım, satım, hizmet, yapım, kira, trampa, mülkiyetin gayri ayni hak tesisi ve taşıma işleri bu Kanunda yazılı hükümlere göre yürütülür."; "İlkeler" başlıklı 2. maddesinde, "Bu Kanun'un yürütülmesinde, ihtiyaçların en iyi şekilde, uygun şartlarla ve zamanında karşılanması ve ihalede açıklık ve rekabetin sağlanması esastır. ..."; "İhale Usulleri" başlıklı Üçüncü Bölümünde yer alan "İhale usullerinin neler olduğu" başlıklı 35. maddesinde, "Bu Kanun'un 1. maddesinde yazılı işlerin ihalelerinde aşağıdaki usuller uygulanır: a) Kapalı teklif usulü, b) Belli istekliler arasında kapalı teklif usulü, c) Açık teklif usulü, d) Pazarlık usulü, e) Yarışma usulü. İşin gereğine göre bu usullerden hangisinin uygulanacağı, bu Kanun hükümlerine uyularak idarelerince tespit edilir."; 75. maddesinin 3. fıkrasında, "Kira sözleşmesinin bitim tarihinden itibaren, işgalin devam etmesi hâlinde, sözleşmede hüküm varsa ona göre hareket edilir. Aksi hâlde ecrimisil alınır."; 4. fıkrasında, "İşgal edilen taşınmaz mal, idarenin talebi üzerine, bulunduğu yer mülkiye amirince en geç 15 gün içinde tahliye ettirilerek, idareye teslim edilir." kuralına yer verilmiştir.
13/07/2005 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 5393 sayılı Belediye Kanunu'nun 15. maddesinin 1-h bendinde, "Mahallî müşterek nitelikteki hizmetlerin yerine getirilmesi amacıyla, belediye ve mücavir alan sınırları içerisinde taşınmaz almak, kamulaştırmak, satmak, kiralamak veya kiraya vermek, trampa etmek, tahsis etmek, bunlar üzerinde sınırlı ayni hak tesis etmek, belediyenin yetki ve imtiyazları" arasında sayılmış; aynı maddenin 6. fıkrasında, 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun 75. maddesi hükümlerinin belediye taşınmazları hakkında da uygulanacağı düzenlenmiş; taşınmaz malların; süresi üç yılı geçmemek üzere kiralanmasına karar vermek, Kanun'un 34. maddesine göre belediye encümeninin; üç yıldan fazla kiralanmasına karar vermek ise, Kanun'un 18. maddesine göre belediye meclisinin görev ve yetkileri arasında yer almıştır.
6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu, 04/02/2011 tarih ve 27836 sayılı Resmî Gazete'de yayınlanmış olup, 01/07/2012 tarihinde yürürlüğe girmiştir. Türk Borçlar Kanunu’nun yürürlüğe girmesiyle birlikte 6101 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun Yürürlüğü ve Uygulama Şekli Hakkında Kanun'un 10. maddesi gereğince; 18/05/1955 tarihli ve 6570 sayılı Gayrimenkul Kiraları Hakkında Kanun yürürlükten kaldırılmıştır. Bu düzenleme ile 01/07/2012 tarihinden sonra da Türk Borçlar Kanunu’nun kiraya ilişkin hükümleri uygulanacaktır.
6098 sayılı Kanun'un 299. ve devamındaki maddelerde "kira akdi" düzenlenmiş, 299. maddesinde, “Kira sözleşmesi, kiraya verenin bir şeyin kullanılmasını veya kullanmayla birlikte ondan yararlanılmasını kiracıya bırakmayı, kiracının da buna karşılık kararlaştırılan kira bedelini ödemeyi üstlendiği sözleşmedir.” şeklinde tanımlanmış; "Konut ve Çatılı İşyeri Kiralarını" düzenleyen 339. maddesinde, “Konut ve çatılı işyeri kiralarına ilişkin hükümler, bunlarla birlikte kullanımı kiracıya bırakılan eşya hakkında da uygulanır. Ancak bu hükümler, niteliği gereği geçici kullanıma özgülenmiş taşınmazların altı ay ve daha kısa süreyle kiralanmalarında uygulanmaz. Kamu kurum ve kuruluşlarının, hangi usul ve esaslar içinde olursa olsun yaptıkları bütün kira sözleşmelerine de bu hükümler uygulanır.” kuralı getirilmiştir.
Ayrıca yeni Türk Borçlar Kanunu'nun 347. ve devamı maddelerinde, konut ve çatılı işyeri kiralarında sözleşmenin sona ermesi düzenlenmiş, 347. maddesinde, “Konut ve çatılı işyeri kiralarında kiracı, belirli süreli sözleşmelerin süresinin bitiminden en az onbeş gün önce bildirimde bulunmadıkça, sözleşme aynı koşullarla bir yıl için uzatılmış sayılır. Kiraya veren, sözleşme süresinin bitimine dayanarak sözleşmeyi sona erdiremez. Ancak, on yıllık uzama süresi sonunda kiraya veren, bu süreyi izleyen her uzama yılının bitiminden en az üç ay önce bildirimde bulunmak koşuluyla, herhangi bir sebep göstermeksizin sözleşmeye son verebilir.” kuralına yer verilmiştir. Bu maddede on yıldan önce sözleşme süresinin sonunda 15 gün önceden bildirimde bulunmak kaydıyla sadece kiracıya bildirim yoluyla fesih hakkı tanınmış iken, bu hak kiralayana verilmemiştir. Bu kural emredici bir şekilde düzenlenmiş olup, sözleşme ile aleyhe bir şekilde değiştirilmesi mümkün değildir.
Aktarılan mevzuat düzenlemelerinden, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu "genel kanun" niteliğinde olup, yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'na ve 5393 sayılı Belediye Kanunu'na göre "sonraki kanun" olduğu, 2886 sayılı Kanun'un "İhale Usulleri" başlıklı Üçüncü Bölümündeki "İhale usullerinin neler olduğu" başlıklı 35. maddesinde, "Bu Kanun'un 1. maddesinde yazılı işlerin ihalelerinde aşağıdaki usuller uygulanır: a) Kapalı teklif usulü, b) Belli istekliler arasında kapalı teklif usulü, c) Açık teklif usulü, d) Pazarlık usulü, e) Yarışma usulü" kuralının yer aldığı; 2886 sayılı Kanun hükümlerine uygun olarak yapılan kira ihalesinin bir sözleşmeye bağlanması gerektiği ve kiracı ile belediye başkanı veya yetkilendirdiği kişi arasında yapılan kira akdinin özel hukuk hükümlerine tâbi olduğu, 6098 sayılı Kanun'un 339. maddesi gereği, kamu kurum ve kuruluşlarının, hangi usul ve esaslar içinde olursa olsun yaptıkları bütün kira sözleşmelerine de Borçlar Kanunu hükümlerinin uygulanacağı anlaşılmaktadır.
Lex posterior ilkesi (Sonraki kanun ilkesi) gereğince; normlar hiyerarşisinde aynı düzeyde yer alan ve birbiriyle çatışan iki kuralın varlığı durumunda sonraki tarihte kabul edilmiş kural esas alınır.
Dosyanın incelenmesinden, ... Parkı'nın davacı ...'a ilk defa 21/01/2016 tarihinde kiralandığı, kira süresinin bitiminden sonra Taşova Belediye Encümeni'nin ... tarih ve ... sayılı kararı ile anılan parkın 5 yıl süreyle kiraya verilmesi hususunda 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun 45. maddesi uyarınca açık teklif usulü ile ihaleye çıkılmasına karar verildiği, davacıya kira süresinin bitimi dışında başkaca bir tahliye nedeni bildirilmediği, dolayısıyla dava konusu işlem tarihinde kiralamanın başlangıcından itibaren 6098 sayılı Kanun'da kiralayana verilen süre bitimi nedeniyle tahliye hakkına ilişkin 10 yıllık sürenin dolmadığı, bu sebeple kira sözleşmesinin ve kiracılık sıfatının devam ettiği anlaşılmaktadır.
Bu itibarla, 01/07/2012 tarihinde yürürlüğe giren ve "sonraki kanun" niteliğinde olan 6098 Sayılı Türk Borçlar Kanunu gereğince geçerli ve uzayan bir kira sözleşmesinin mevcut olduğu, sadece kira sözleşmesi süresinin bittiğinden bahisle davalı Belediye tarafından dava konusu parkın ihale yolu ile yeniden kiralama işleminde hukuka uygunluk bulunmadığı dikkate alındığında, davanın reddi yolundaki temyize konu Mahkeme kararında hukukî isabet bulunmadığından, Mahkeme kararının bozulması ve dava konusu ihale işleminin iptal edilmesi gerektiği oyu ile karara katılmıyorum.