Danıştay 8. Daire Başkanlığı 2023/161 E. , 2024/1524 K.
"İçtihat Metni"
T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2023/161
Karar No : 2024/1524
TEMYİZ EDEN (DAVACI) : …
VEKİLİ : Av. …
KARŞI TARAF (DAVALI) : … Üniversitesi
VEKİLİ : Av. …
İSTEMİN KONUSU: … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: 26.08.2020 tarihinde yurtdışından yatay geçiş yaparak öğrenci olan davacının İstanbul Yeni Yüzyıl Üniversitesi ... Fakültesi Yönetim Kurulu'nun … tarih ve … toplantı nolu kararı doğrultusunda tesis edilen İstanbul Yeniyüzyıl Üniversitesi ... Fakültesi'nin … tarih E-… sayılı dekanlık yazısı ile yapılan öğrencilik kaydının silinmesi işleminin iptaline karar verilmesi istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; 24/04/2010 tarih ve 27561 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Yükseköğretim Kurumlarında Önlisans ve Lisans Düzeyindeki Programlar Arasında Geçiş, Çift Anadal, Yan Dal İle Kurumlar Arası Kredi Transferi Yapılması Esaslarına İlişkin Yönetmeliğin 14. maddesi ve Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı Eğitim-Öğretim Dairesi Başkanlığı'nın 29.05.2020 tarihli kararı uyarınca davacı öğrencinin yurt dışındaki yükseköğretim kurumuna kayıt olduğu yılda ÖSYS/YKS Yükseköğretim Programları ve Kontenjanları Kılavuzunda yayımlanan yurt dışındaki yükseköğretim kurumlarından yatay geçiş işlemlerine ilişkin duyurudaki asgari ÖSYS/YKS puanına veya muadil belgelere sahip olmadığı gibi davacının yurt dışı giriş çıkış kayıtlarının örgün eğitim için yeterli olmadığı, bu şekli ile yatay geçiş şartlarını sağlamadığı, dava konusu işlemde ...a aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın ...a ve usule uygun olduğu ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Eğitim hakkının ihlal edildiği, okulda başarılı olduğu, işlemin ...a aykırı olduğu ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : İstemin reddi gerektiği savunulmuştur.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının gerekçe ile onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
2017-2020 eğitim yılında Rusya Halkların Dostluğu Üniversitesi ... Fakültesi'ne kayıt olmuştur.
Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı'nın 29/05/2020 tarih, 32862 sayı ve "Yurtdışından Yurtiçine Yatay Geçiş" konulu yazısı uyarınca, 26/08/2020 tarihinde İstanbul Yeni Yüzyıl Üniversitesi ... Fakültesi'ne yatay geçiş talebinde bulunmuş, ilgili Üniversiteye kayıt olmuştur.
19/03/2021 tarihli Yükseköğretim Denetleme Kurulu tarafından yapılan incelemelerde usulsüz yatay geçişlerin özellikle Ukrayna'da bulunan bazı yükseköğretim kurumları üzerinden yapıldığı, ilk 1000'de yer alan Ukrayna'daki bazı yükseköğretim kurumlarının yatay geçişte başarı sıralaması şartından muaf olabilmek için tercih edildiği, bazı öğrencilerin bu yükseköğretim kurumlarına usulsüz kayıt yaptırmış olduğu, kimilerinin kayıt yaptırdıktan sonra ilgili ülkede bir gün bile bulunmaksızın yükseköğretim kurumlarımıza yatay geçiş yaptığının tespit edildiği, Covid-19 salgını dolayısıyla insani saiklerle sağlanmış olan bu imkanın fırsat eşitliğine aykırı bir kazanım elde etmek için YKS sınavını dolanmanın yolu haline getirildiği, yatay geçişlerin bu kapsamda incelenmesi gerektiği açıklanmıştır.
Bu rapor üzerine yapılan incelemede, davacının yurt dışı giriş-çıkış belgelerinde örgün eğitim için gerekli olan makul sürede yurt dışında bulunmadığı tespit edilmiş ve davacının okul ile ilişkisi kesilmiştir.
Anılan işlemin iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun "Tanımlar" kenar başlıklı 3. maddesinin "Yüksek öğretim eğitim türleri" alt başlıklı (u) bendi şöyledir:
"u) Yükseköğretim Eğitim Türleri: Yükseköğretimde eğitim - öğretim türleri örgün, açık, dışarıdan (ekstern) ve yaygın eğitimdir.
(1) Örgün Eğitim: Öğrencilerin, eğitim - öğretim süresince ders ve uygulamalara devam etme zorunluluğunda oldukları bir eğitim - öğretim türüdür.
(2) Açık Eğitim: Öğrencilere radyo, televizyon ve eğitim araçları vasıtasıyla yapılan bir eğitim - öğretim türüdür.
(3) Dışarıdan Eğitim (Ekstern Eğitim): Yükseköğretimin belirli dallarında, devam zorunluluğu olmaksızın sadece yarı yıl içi ve sonu sınavlarına katılma zorunluluğu bulunan bir eğitim - öğretim türüdür. Bu eğitimi izleyen öğrenciler ortak zorunlu dersler ile gerekli görülen bazı dersleri, ilgili yükseköğretim kurumlarınca mesai saatleri dışındaki uygun saatlerde düzenlenecek derslerde alırlar.
(4) Yaygın Eğitim: Toplumun her kesimine ve değişik alanlarda bilgi ve beceri kazandırma amacı güden bir eğitim - öğretim türüdür. "
Aynı Kanun'un "Diploma alma, ders kredilerinin hesaplanması, öğrencilik haklarından yararlanma ve sınavlar" kenar başlıklı 44. maddesinin (b) fıkrası şöyledir:
"Yükseköğretim kurumlarında, öğretim faaliyetlerinin üç dönemi aşmamak üzere yıl içinde kaç döneme ayrılarak sürdürüleceği; her bir dönemde alınması gereken asgari ve azami kredi miktarları; her bir diploma programının diplomayı almayı hak eden kişiye kazandıracağı bilgi, beceri ve yetkinliklerin neler olacağı ve bunların ölçme ve değerlendirmelerinin nasıl yapılacağı; hazırlık sınıfı veya başka yollarla yabancı dil yeterliliğinin nasıl kazandırılacağı ve yabancı dil bilgi düzeyinin nasıl ölçüleceği; kayıt, devam, uygulama, tez ve teorik ders içerikleri, ön şartlı dersler, sınav çeşitleri ve bunların ders başarı notuna katkısı; öğrencilerin mezuniyet sonrası istihdamına ilişkin olarak bilgi, görüş ve tecrübelerine ihtiyaç duyulan kişileri ifade eden dış paydaşların diploma programlarına ilişkin değerlendirmelerinin alınması; diğer yurt içi ve yurt dışı yükseköğretim kurumlarından alınan derslerin kredilerinin intibakının sağlanması; ilgili programın tamamlanmasına yönelik önceden kazanılmış yeterliliklerin tanınması; farklı diploma programlarından bazı derslerin alınmasıyla yandal veya çift anadal yapılması; diploma alınabilmesi için, uygulama, teorik, uzaktan veya açıköğretim özellikleri ile eğitim öğretimin devamına ilişkin diğer hususlar, Yükseköğretim Kurulunun bu konularda belirlediği temel ilkelere uygun olarak yükseköğretim kurumları senatoları tarafından belirlenir. "
24.04.2010 tarih ve 27561 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Yükseköğretim Kurumlarında Önlisans ve Lisans Düzeyindeki Programlar Arasında Geçiş, Çift Anadal, Yan Dal İle Kurumlar Arası Kredi Transferi Yapılması Esaslarına İlişkin Yönetmeliğin ''Kurumlar arası yatay geçiş'' başlıklı 11. maddesi şu şekildedir:
''(1) Kurumlar arası yatay geçiş yükseköğretim kurumlarının aynı düzeydeki eşdeğer diploma programları arasında ve Yükseköğretim Kurulu tarafından yayınlanan kontenjanlar çerçevesinde yapılır.
(2) Kurumlar arası yatay geçiş için öğrencinin, kayıtlı olduğu programda bitirmiş olduğu dönemlere ait genel not ortalamasının en az 100 üzerinden 60 olması şarttır.
Aynı Yönetmeliğin ''Yurtdışı yükseköğretim kurumlarından yurtiçindekilere yatay geçiş'' başlıklı 14. Maddesi şu şekiledir:
"(1) Üniversite senatoları tarafından yurtdışındaki yükseköğretim kurumlarından yapılacak yatay geçişler için kontenjan belirlenebilir. Kontenjan belirlenmesi halinde her bir program için kurumlar arası yatay geçiş kontenjanının yarısını aşmayacak şekilde belirlenen yurt dışı yükseköğretim kurumları kontenjanları ile üniversite senatosu tarafından belirlenen başvuru şartları, kurumlar arası yatay geçiş kontenjanları ile birlikte Yükseköğretim Kuruluna en geç Haziran ayının otuzuncu günü mesai saati bitimine kadar bildirilir. Yükseköğretim Kurulu internet sayfasında tüm yükseköğretim kurumlarının yurt dışı öğrenci kontenjanları ile başvuru şartları ve değerlendirme takvimi ilan edilir.
(2) Yabancı ülkelerdeki yükseköğretim kurumlarından yurt içindeki yükseköğretim kurumlarına geçiş için, öğrencinin bu Yönetmeliğin (Değişik ibare:RG-10/6/2020-31151) 11 inci maddesinin ikinci fıkrasında belirlenen kurumlar arası yatay geçiş başarı şartları aranır.
...
(7) (Ek:RG-21/12/2019-30985) Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti dâhil yurt dışında kurulmuş olan yükseköğretim kurumlarından yurt içindeki yükseköğretim kurumlarının başarı sıralaması şartı aranan programlarına yatay geçişe ilişkin olarak Yükseköğretim Kurulu, bu Yönetmelik hükümleri dışında ilave şartlar belirleyebilir."
Yönetmeliğin "Özel durumlarda yatay geçiş'' başlıklı Ek 2. maddesi şu şekildedir:
''Şiddet olayları ve insani kriz nedeniyle eğitim öğretimin sürdürülemez olduğu Yükseköğretim Kurulu tarafından tespit edilen ülkelerde öğrenim gören öğrenciler Türkiye’deki yükseköğretim kurumlarına yatay geçiş başvurusu yapabilirler. Bu konuya ilişkin usul ve esaslar Yükseköğretim Kurulu tarafından belirlenir.''
Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı Yürütme Kurulu'nun 27.05.2020 tarihli toplantısında; 2547 sayılı Kanun'un 44. maddesi ile Yükseköğretim Kurumlarında Önlisans ve Lisans Düzeyindeki Programlar Arasında Geçiş, Çift Anadal, Yan Dal İle Kurumlar Arası Kredi Transferi Yapılması Esaslarına İlişkin Yönetmeliğin Ek 2. maddesi uyarınca, "2020-2021 eğitim ve öğretim döneminden önce Yükseköğretim Kurulu tarafından tanınan yurt dışındaki yükseköğretim kurumlarında ön lisans, lisans ve lisansüstü düzeyinde eğitime başlayan Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı öğrencilerin ülkemizdeki yükseköğretim kurumlarına yatay geçiş işlemlerinde, dünyada yaşanan COVID-19 salgını dikkate alınarak, sadece 2020-2021 eğitim ve öğretim yılı güz dönemindeki yatay geçiş işlemlerine mahsus olmak üzere;
"2) Başarı sırası şartı bulunan Tıp, Diş Hekimliği, Eczacılık, Hukuk, Öğretmenlik, Mühendislik ve Mimarlık programlarında ise yurt dışı yatay geçiş kontenjanlarında yurt içi yatay geçiş kontenjanının %50'sinin geçilmemesine; ancak Yükseköğretim Kurulunca belirlenmiş olan sıralama kuruluşları (Academic Ranking of World University, QS World University Rankings, Times Higher Education World University Rankings) tarafından yapılan dünya üniversite sıralamalarının herhangi birinde ilk 1000'de yer alan üniversitelerin programlarından yatay geçiş yapacak öğrenciler için ayrıca bu kontenjanın yurt içi yatay geçiş kontenjanı üst sınırına kadar kullanılabilmesine,
3) Öğrencilerin yurt dışındaki yükseköğretim kurumuna kayıt olduğu yılda ÖSYS/YKS Yükseköğretim Programları ve Kontenjanları Kılavuzunda yayımlanan yurt dışındaki yükseköğretim kurumlarından yatay geçiş işlemlerine ilişkin duyurudaki asgari ÖSYS/YKS Puanına veya muadil belgelere sahip olmasına; ancak yukarıdaki 2'inci maddede nitelenen üniversitelerde kayıtlı olan öğrenciler için bu şartın aranmamasına, ancak yurt dışı kontenjanından daha fazla başvuru olma durumunda öğrencilerin yurtdışındaki üniversitesine kabulde kullanılan belgesinin veya ÖSYS, YKS veya muadil belgelerin sıralama ölçütü olarak kullanabilmesine,
6) 2019-2020 eğitim öğretim yılında öğrenim görmekte olduğu sınıf özelinde 100 üzerinden 60 not ortalamasını sağlayamayan öğrencilerin de başvuru yapabilmesine, yatay geçişinin kabul edilmesi halinde intibakının programın yeterli görülen ilgili sınıfına veya bir alt sınıfına olmak üzere başarılı olduğu dersler üzerinden yapılmasına,
10) Öğrencilerin yatay geçiş başvurularını, ilgili yükseköğretim kurumlarına yatay geçiş başvuru döneminde yapmalarına," karar verilmiştir.
Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı'nın 19/03/2021 tarih ve 21271 sayılı yazısında; "Yükseköğretim Denetleme Kurulu tarafından yapılan incelemeler neticesinde COVID-19 Küresel Salgını süresince öğrencilerin mağduriyetini önleyici alınan kararların suistimal eidldiği, usulsüz yatay geçişlerin yapılmış olduğu ve bunların 'özellikle Ukrayna’da bulunan bazı yükseköğretim kurumları üzerinden' yapıldığının tespit edildiği,
Kayıt ve yurt dışından yatay geçiş için Yükseköğretim Kurumları Sınavında (YKS) başarı sıralaması şartı aranan tıp, eczacılık, hukuk gibi programlara yurt dışından yatay geçiş yapacak kişilerde Dünya Üniversite Sıralamalarında ilk 1000 içinde yer alan yükseköğretim kurumlarında okuyanlar için bu başarı sırası aranmadığı söz konusu sıralamalarda ilk 1000’de yer alan Ukrayna’daki bazı yükseköğretim kurumlarının, 'yatay geçişte başarı sıralaması şartından muaf olabilmek için tercih edildiği, bazı öğrencilerin bu yükseköğretim kurumlarına usulsüz kayıt yaptırmış olduğu, kimilerinin kayıt işlemleri sonrası ilgili ülkede bir gün bile bulunmaksızın yükseköğretim kurumlarına yatay geçiş yaptığı'nın anlaşıldığı,
Tüm bu hususlarla ilgili olarak 'öğrenci yatay geçişlerinde mevzuata uygun hareket edilmesi ve ivedilikle gerekli belgelerin tamamlatılması; belgeleri uygun olmaksızın veya eksik belgeleri tamamlatılmaksızın usulsüz yatay geçiş yapmış veya yurt dışından öğrenci kabul kontenjanı çerçevesinde usulsüz alınmış öğrenciler ile ilgili olarak mevzuat hükümleri gereğince kayıt işlemlerinin iptal edilmesi’ gerektiği belirtilmişir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Dava dosyasının incelenmesinden; 01/09/2017 tarihinden itibaren Rusya Halklar Dostluğu Üniversitesi öğrencisiyken 2020-2021 eğitim öğretim yılında Yükseköğretim Kurumlarında Önlisans Ve Lisans Düzeyindeki Programlar Arasında Geçiş, Çift Anadal, Yan
Dal İle Kurumlar Arası Kredi Transferi Yapılması Esaslarına İlişkin Yönetmelik uyarınca yatay geçiş yapan davacının, İstanbul Yeni Yüzyıl Üniversitesi ... Fakülte'sine 26/08/2020 tarihinde şartlı yapılan öğrenci kaydının, yatay geçiş için gerekli şartları taşımadığı gerekçesiyle silinmesine ilişkin İstanbul Yeni Yüzyıl Üniversitesi ... Fakültesi Yönetim Kurulu'nun … tarih ve … toplantı nolu kararı doğrultusunda dekanlık makamının … tarih E-… sayılı işlemin iptali istemi ile görülmekte olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
Her ne kadar Mahkeme kararında davacının yurt dışındaki yükseköğretim kurumuna kayıt olduğu yılda ÖSYS/YKS Yükseköğretim Programları ve Kontenjanları Kılavuzunda yayımlanan yurt dışındaki yükseköğretim kurumlarından yatay geçiş işlemlerine ilişkin duyurudaki asgari ÖSYS/YKS puanına veya muadil belgelere sahip olmadığı belirtilmişse de; Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı Yürütme Kurulu'nun 27.05.2020 tarihli toplantısında kabul edilen kararında, sadece 2020-2021 güz döneminde uygulanmak koşuluyla; dünya üniversite sıralamalarının herhangi birinde ilk 1000'de yer alan üniversitelerin programlarından yatay geçiş yapacak öğrenciler için öğrencilerin yurt dışındaki yükseköğretim kurumuna kayıt olduğu yılda ÖSYS/YKS Yükseköğretim Programları ve Kontenjanları Kılavuzunda yayımlanan yurt dışındaki yükseköğretim kurumlarından yatay geçiş işlemlerine ilişkin duyurudaki asgari ÖSYS/YKS Puanına veya muadil belgelere sahip olmasının aranmamasına karar verildiği, Rusya Halklar Dostluğu Üniversitesi'nin dünya üniversite sıralamalarında ilk 500 içinde yer aldığı, dolayısıyla üniversiteye kayıt olduğu yıldaki ÖSYS/YKS puanına bakılmayacağı açıktır.
Bununla birlikte, devletin yatay geçiş işlemlerinde geniş bir takdir yetkisinin bulunduğu dikkate alınmalıdır. Mevzuatta yatay geçişe ilişkin usul ve esasları belirlemek yetkisi Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı'na verilmiş ve Kurum tarafından bu yetki kapsamında 29/05/2020 ve 19/03/2021 tarihli kararlar alınmıştır.
Ülkemizde hukuk fakültelerinin örgün eğitim verdiği açıktır. 2547 sayılı Kanun'da örgün eğitime ve uzaktan eğitime ilişkin usul ve esaslar ayrı ayrı düzenlendiği, örgün eğitimde kural olarak öğrencilerin eğitim-öğretim süresince ders ve uygulamalara fiziken devam etme zorunluluğunun bulunduğu, bu bağlamda ülkemizdeki hukuk fakültelerinde devam zorunluluğu bulunmadığına dair bir mevzuat hükmü de olmadığı gibi, bu alanda uzaktan vb. eğitim de verilmediği anlaşılmaktadır.
Davacının yurtdışı giriş çıkışlarının 2017 yılında 7 gün, 2018 yılında toplamda 21 gün, 2019 yılında toplamda 6 gün, 2020 yılında 10 gün olduğu, bu sürenin de sadece 2 gününde Rusya'ya giriş çıkış yapıldığı, dolayısıyla örgün eğitim şartını sağlamadığı görülmektedir.
Bu itibarla, hukuka uygun olarak tesis edildiği anlaşılan dava konusu işlem yönünden davanın reddine dair karara yönelik istinaf isteminin reddine karar veren Bölge İdare Mahkemesi kararında sonucu itibariyle hukuka aykırılık görülmemiştir.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle,
1. Temyiz isteminin reddine,
2. … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının gerekçe ile ONANMASINA,
3. Temyiz giderlerinin istemde bulunan üzerinde bırakılmasına, posta gideri avansından artan tutarın Mahkeme tarafından iadesine,
4. 2577 sayılı Kanunun 50. maddesi uyarınca onama kararının taraflara tebliğini ve bir örneğinin de belirtilen Bölge İdare Mahkemesine gönderilmesini teminen dosyanın İdare Mahkemesine gönderilmesine,
5. Kesin olarak, 15/03/2024 tarihinde oybirliği ile karar verildi.