T.C.
D A N I Ş T A Y
ONUNCU DAİRE
Esas No : 2023/1660
Karar No : 2023/2844
TEMYİZ EDEN (DAVALI): … Valiliği
VEKİLİ: Av. …
KARŞI TARAF (DAVACI): …
VEKİLİ: Av. …
İSTEMİN_KONUSU: … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ:
Dava konusu istem: Davacı tarafından; 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun'un özel güvenlik görevlilerinde aranacak şartlar başlıklı 10. maddesi, 1. fıkrası, (d) bendi, 3. alt bendi uyarınca, hakkında yürütülen ceza soruşturması nedeni ile özel güvenlik görevlisi olamayacağının anlaşıldığından bahisle özel güvenlik görevlisi kimlik kartı yenileme talebinin reddedilerek daha önce verilen özel güvenlik kimlik kartının iptal edilmesine ilişkin Mersin Valiliğinin … tarih ve … sayılı işleminin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla; davacı hakkında "FETÖ/PDY silahlı terör örgütüne üye olmak suçu" ile ilgili olarak Tarsus Cumhuriyet Başsavcılığı'nca yürütülen … numaralı soruşturmanın mevcut olduğu ve soruşturmanın halen devam ettiği, uyuşmazlığın da dava konusu işlem tarihindeki şartlara göre incelenmesi gerektiği, dava konusu işlem tarihi itibarıyla Anayasal düzene ve bu düzenin işleyişine karşı suçlar arasında sayılan silahlı terör örgütüne üye olmak suçundan hakkında devam eden soruşturma bulunmakta olan davacının ilgili mevzuat hükmü uyarınca özel güvenlik görevlisi olabilmesi için gerekli şartı kaybettiği anlaşıldığından, davacının özel güvenlik görevlisi kimlik kartının yenilenmesi istemiyle yaptığı başvurunun reddedilerek özel güvenlik görevlisi kimlik kartının iptal edilmesine yönelik dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; olayda, davacının başvurusunun reddedilme gerekçesinin hakkında Mersin Cumhuriyet Başsavcılığı'nca (Tarsus Cumhuriyet Başsavcılığı'nca yetkisizlik nedeniyle gönderilen) yürütülen soruşturma olduğu ve Mersin Cumhuriyet Başsavcılığı'nca yürütülen bu soruştuma sonucunda, … tarih ve Sor. No:… Karar No: … nolu karar ile davacının Bylock kullanıcı listesinde yer almadığı, yurtdışı giriş çıkış kaydının olmadığı, sosyal paylaşım siteleri ve internet üzerinde yapılan araştırmada herhangi bir bilginin elde edilmediği, kapatılan dernek, sendika veya vakıflara üyeliğinin bulunmadığı, 2013-2014 yılları arasında Bank Asya'da güvenlik görevlisi olarak çalışması nedeniyle SGK kaydının bulunduğu bununla birlikte davacının Bank Asya'da hesap arttırımı yapan şahıslardan olmadığı gerekçesiyle FETÖ/PDY terör örgütüne üye olma suç isnadı hakkında davacı ile ilgili olarak kovuşturmaya yer olmadığı kararının verildiği, böylece bu karar neticesinde ceza soruşturmasının davacı yönünden sonuçlarıyla birlikte ortadan kalktığı, diğer taraftan UYAP kayıtlarından ve dosyada yer alan bilgilerden davacı hakkında başka bir adli soruşturmanın olmadığı ve güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasının olumsuz olarak sonuçlanmasının değerlendirilmesine yol açacak başkaca bir sebep de bulunmadığı anlaşıldığından davanın reddine ilişkin istinafa konu mahkeme kararında hukuki isabet görülmediği gerekçesiyle davacının istinaf başvurusunun kabulüne, mahkeme kararının kaldırılmasına, dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
TEMYİZ_EDENİN_İDDİALARI: Davalı idare tarafından; dava konusu işlem tarihi itibarıyla hukuka ve mevzuata aykırılık bulunmadığı, davacının başvurusu sırasında hakkında soruşturma bulunması nedeniyle mevzuatta öngörülen şartı sağlamadığı ileri sürülmektedir.
KARŞI_TARAFIN_SAVUNMASI: Davacı tarafından savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ: …
DÜŞÜNCESİ: Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra dosyanın tekemmül ettiği görüldüğünden davalı idarenin yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca karar verilmeksizin gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Dava dosyasının incelenmesinden; davacının 23/03/2020 tarihinde özel güvenlik görevlisi kimlik kartının yenilenmesi talebinde bulunduğu, hakkında yapılan güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması neticesinde "Tarsus Cumhuriyet Başsavcılığı'nın … soruşturma numaralı dosyasında FETÖ/PDY silahlı terör örgütüne üye olmak suçu ile ilgili soruşturma yürütüldüğünün" tespit edildiğinden bahisle, davacının 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun'un 10. maddesi, 1. fıkrası, (d) bendi, 3. alt bendinde aranan şartı taşımadığından bahisle başvurusunun reddedilerek özel güvenlik görevlisi kimlik kartının iptal edilmesine ilişkin işlemin davacıya tebliği üzerine, bu işlemin iptali istemiyle bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ile özel güvenlik izninin verilmesine, bu hizmeti yerine getirecek kişi ve kuruluşların ruhsatlandırılmasına ve denetlenmesine ilişkin hususlar düzenlenmiş; 10. maddesinde, "Özel güvenlik görevlilerinde aşağıdaki şartlar aranır:
a) Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olmak.
b) Silahsız olarak görev yapacaklar için en az sekiz yıllık ilköğretim veya ortaokul; silahlı olarak görev yapacaklar için en az lise veya dengi okul mezunu olmak.
c) 18 yaşını doldurmuş olmak.
d) 26/9/2004 tarihli ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun 53 üncü maddesinde belirtilen süreler geçmiş veya hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilmiş olsa bile;
1) Kasten işlenen bir suçtan dolayı bir yıl veya daha fazla süreyle hapis cezasına mahkûm olmamak.
2) Affa uğramış olsa bile Devletin güvenliğine, Anayasal düzene ve bu düzenin işleyişine, özel hayata ve hayatın gizli alanına ve cinsel dokunulmazlığa karşı suçlar ile uyuşturucu veya uyarıcı madde suçları, zimmet, irtikâp, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, güveni kötüye kullanma, hileli iflas, ihaleye fesat karıştırma, edimin ifasına fesat karıştırma, suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini aklama, kaçakçılık ve fuhuş suçlarından mahkûm olmamak.
3) Anayasal düzene ve bu düzenin işleyişine, özel hayata ve hayatın gizli alanına, cinsel dokunulmazlığa karşı suçlar ile uyuşturucu veya uyarıcı madde suçlarından dolayı hakkında devam etmekte olan bir soruşturma veya kovuşturma bulunmamak."
...
f) Görevin yapılmasına engel olabilecek vücut ve akıl hastalığı ile engelli bulunmamak.
g) 14 üncü maddede belirtilen özel güvenlik temel eğitimini başarıyla tamamlamış olmak.
h) Güvenlik soruşturması olumlu olmak" hükümlerine; 11. maddesinde, "Özel güvenlik görevlisi olarak istihdam edilecekler ile özel güvenlik şirketlerinde, alarm izleme merkezlerinde ve özel güvenlik eğitimi verecek kurumlarda kurucu ve/veya yönetici olarak çalışacaklar hakkında valilikçe güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması yapılır. Soruşturma sonucu olumlu olanlara, bu Kanunun 14. maddesinde belirtilen özel güvenlik temel eğitimini başarıyla bitirmiş olmak şartıyla, valilikçe çalışma izni verilir. Güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması bir ay içinde tamamlanır. Güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması her kimlik verilmesi veya ihtiyaç duyulması halinde yenilenir. Şirketlerde eğitici ve temsilci olacaklar ile şirket ortağı tüzel kişi ortaklarında da kurucularda aranan şartlar aranır ve güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması yapılır.
Göreve başlayan özel güvenlik görevlileri işveren tarafından onbeş gün içinde valiliğe bildirilir.
Yönetici veya özel güvenlik görevlisi olabilme şartlarını taşımadığı veya bu şartlardan herhangi birini sonradan kaybettiği tespit edilenlerin kimliği iptal edilir." hükümlerine yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Bakılan uyuşmazlıkta, dava konusu işlemin sebep unsuru olarak başvuru tarihi itibarıyla davacı hakkında silahlı terör örgütüne üye olma suçundan devam eden soruşturma bulunduğundan bahisle 5188 sayılı Kanun'un 10. maddesi, 1. fıkrası, (d) bendi, 3. alt bendinde belirtilen "Anayasal düzene ve bu düzenin işleyişine, özel hayata ve hayatın gizli alanına, cinsel dokunulmazlığa karşı suçlar ile uyuşturucu veya uyarıcı madde suçlarından dolayı hakkında devam etmekte olan bir soruşturma veya kovuşturma bulunmamak." şartını davacının taşımaması gösterilmiştir.
İdari işlemlerin hukuki denetimlerinin tesis edildikleri tarih itibarıyla yürürlükte olan mevzuata göre yapılması gerektiği dikkate alındığında dava konusu işlem tarihi itibarıyla Anayasal düzene ve bu düzenin işleyişine karşı suçlar arasında sayılan silahlı terör örgütüne üye olmak suçundan hakkında devam eden soruşturma bulunmakta olan davacının yukarıda hükmüne yer verilen mevzuat hükmü uyarınca özel güvenlik görevlisi olabilmesi için gerekli şartı kaybettiği anlaşıldığından, davacının özel güvenlik görevlisi kimlik kartının yenilenmesi istemiyle yaptığı başvurunun reddedilerek özel güvenlik görevlisi kimlik kartının iptal edilmesine yönelik dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Öte yandan, davacı hakkında verilen Mersin Cumhuriyet Başsavcılığı'nın … tarih ve Sor. No: …, Karar No: … numaralı takipsizlik kararının davacının yeniden yapacağı başvuru üzerine davalı idarece değerlendirileceği ve gerekli şartları sağlaması halinde adına özel güvenlik kimlik kartı düzenlenebileceği tabiidir.
Diğer taraftan, dava konusu işlemin bir diğer sebep unsurunun davacı hakkında yapılan güvenlik soruşturmasının 'silahlı terör örgütüne üye olma' suçundan yürütülen soruşturmanın bulunduğunun tespitinden dolayı olumsuz değerlendirilmesi olduğu görülmektedir.
İşlemin sebeplerinden biri olan güvenlik soruşturması açısından, 5188 sayılı Kanun'un 10. maddesi, 1. fıkrası, (h) bendinde düzenlenen "güvenlik soruşturması olumlu olmak" şartı Anayasa Mahkemesinin 21/04/2022 tarih ve E:2021/42 K:2022/45 sayılı kararı ile "Mülga 26/10/1994 tarihli ve 4045 sayılı Kanun uyarınca yapılan güvenlik soruşturması yönünden" iptal edilmiş, söz konusu karar 30/06/2022 tarihinde Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.
Anılan iptal hükmünün işleme etkisinin ne olacağı hususuna gelince, söz konusu iptal kararının, 5188 sayılı Kanun'da düzenlenen güvenlik soruşturmasının olumlu olması koşulunun iptali yönünde olmayıp, mülga 26/10/1994 tarihli ve 4045 sayılı Kanun uyarınca yapılan güvenlik soruşturmaları ile sınırlı olarak verildiği görülmektedir.
5188 sayılı Kanun'un çalışma şartlarını düzenleyen 10. maddesinde hangi ceza mahkemesi mahkumiyet kararlarının ve hangi suçlardan soruşturma ve kovuşturma altında bulunmanın özel güvenlik görevlisi olmaya engel olduğunun belirlendiği ve 11. maddesinde çalışma izni verileceklere ilişkin koşullara yer verildiği, söz konusu şartların yanında ayrıca güvenlik soruşturması olumlu olmak şartının da sağlanmasının arandığı, dolayısıyla Anayasa Mahkemesince verilen iptal kararının işlemin yasal dayanağının kalmadığı şeklinde yorumlanamayacağı, zira işlemin sebeplerinden birinin dayanağının Anayasa Mahkemesi kararıyla iptal edilmiş olmasının diğer sebebin iptali sonucunu doğurmayacağı, Anayasa Mahkemesi kararı ile 4045 sayılı Kanuna dayalı olarak yapılan güvenlik soruşturmaları açısından verilen iptal kararı dava konusu işlemin sadece bir sebebini hukuka aykırı hale getirmiş olsa da diğer sebep açısından işlemin hukuka ve mevzuata uygun bulunduğu, başka bir ifadeyle, Kanunda sayılan suçtan derdest soruşturmanın bulunması hasebiyle güvenlik soruşturmasına yönelik verilen iptal kararının işlemi hukuka aykırı kılmayacağı açıktır.
Bu itibarla, davanın reddi yönündeki ... İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin kabulüne, İdare Mahkemesi kararın kaldırılmasına ve dava konusu işlemin iptaline ilişkin temyize konu … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. Davalı idarenin temyiz isteminin KABULÜNE,
2. Davanın reddine ilişkin ... İdare Mahkemesi kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun kabulü, mahkeme kararının kaldırılması ve dava konusu işlemin iptali yolundaki temyize konu … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 29/05/2023 tarihinde oy birliğiyle kesin olarak karar verildi.