T.C.
D A N I Ş T A Y
İDARİ DAVA DAİRELERİ KURULU
Esas No : 2023/1687
Karar No : 2023/3149
TEMYİZ EDENLER:
I-(DAVACI): … Sendikası
VEKİLİ: Av. …
II-(DAVALI): … Belediye Başkanlığı
VEKİLİ: Av. …
İSTEMİN KONUSU: … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı ısrar kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ:
Dava konusu istem: Davacı Sendika'ya ait Tekirdağ ili, Çerkezköy ilçesi, … (…) Mahallesi, … ada, … parsel sayılı taşınmazda ruhsat ve eki mimari projeye aykırı imalatlar yapıldığından bahisle 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 32. maddesi uyarınca kaçak ve izinsiz inşa edilen binaların 30 gün içerisinde ruhsata bağlanma olanağı bulunan kısımlarının ruhsata bağlanması, ruhsata bağlanma olanağı bulunmayan kısımların yıkılması, yıkımın yapılmaması durumunda belediye tarafından gerçekleştirilmesi ve masrafının yapı sahibinden tahsil edilmesi, ruhsatlı kısımlarda yapılan değişikliklerin tadilat ruhsatına bağlanması ve aynı Kanun'nun 42. maddesi uyarınca davacı Sendika'nın 1.286.766,60 TL idari para cezası ile cezalandırılmasına ilişkin … tarih ve … sayılı Çerkezköy Belediye Encümeni kararı ile … tarih ve … sıra sayılı tahakkuk fişinin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla;
3194 sayılı İmar Kanunu’nun 5, 20 ve 32. maddeleri ile 42. maddesinin 2. fıkrasına yer verilerek,
Dava konusu … tarih ve … sayılı belediye encümeni kararının 3194 sayılı Kanun'un 32. maddesi uyarınca kaçak ve izinsiz inşa edilen binaların 30 gün içerisinde ruhsata bağlanma olanağı bulunan kısımlarının ruhsata bağlanması, ruhsata bağlanma olanağı bulunmayan kısımların yıkılması, yıkımın yapılmaması durumunda belediye tarafından gerçekleştirilmesi ve masrafının yapı sahibinden tahsil edilmesi, ruhsatlı kısımlarda yapılan değişikliklerin tadilat ruhsatına bağlanmasına ilişkin kısmının incelenmesinden;
Ruhsatsız veya ruhsat ve eklerine aykırı olarak yapılan yapılar hakkında karar alınabilmesi için, yapı hangi aşamada olursa olsun idarece yapı tatil tutanağı düzenlenmesi ve bu tutanakta o andaki inşaat durumunun somut ve ayrıntıya yer verilerek tespit edilmesi, ruhsata aykırı kısmın mühürlenerek inşaatın derhal durdurulması, durdurmanın yapı sahibine tebliğ edilmiş sayılmasını teminen yapı tatil tutanağının yapı yerine asılması ve bu tebligatın (yapı tatil zaptının) bir nüshasının muhtara bırakılması gerektiği,
Olayda, belediye encümeni kararına dayanak alınan tutanakta, uyuşmazlık konusu binaların toplam inşaat alanının 13.958 m² olduğu, ruhsatlı kısımlarının 2.962 m2 olduğu, dolayısıyla 10.996 m²'lik kısmının ruhsatsız olduğu belirtilmiş ise de; ruhsatsız olan kısımların neresi olduğunun açıkça ortaya konulamadığı, davalı idarenin elinde yapıya ilişkin projelerin bulunmaması nedeniyle bu durumun keşif ve bilirkişi incelemesiyle de tespit edilemediği, bu nedenle belediye encümeni kararının binaların hangi kısımları için alındığının davalı idare tarafından somut bir şekilde ortaya konulamadığının anlaşıldığı,
Bu durumda; uyuşmazlık konusu konusu binaların ruhsata aykırı olarak yapılan kısımları açık ve somut bir şekilde ortaya konulmadan tesis edilen belediye encümeni kararının anılan kısmında hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna ulaşıldığı,
Dava konusu belediye encümeni kararının 3194 sayılı Kanun'un 42. maddesinin 2. fıkrasının (a) bendi uyarınca hesaplanan temel para cezası ile (c) bendinin 5. ve 11. alt bentleri uyarınca uygulanan artırımlara ilişkin kısmının incelenmesinden;
Olayda, uyuşmazlık konusu binalar ile ilgili 03/08/2017 tarihli yapı tatil tutanağının usulüne uygun olarak düzenlenerek yapı yerine asıldığı ve söz konusu tutanakta toplam inşaat alanının 13.958 m² olduğu, ruhsatlı kısımlarının 2.962 m² olduğu, dolayısıyla 10.996 m²'lik kısımının ruhsatsız olduğunun belirtildiği, mahallinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucu bu tespitin doğru olduğunun belirlendiği, yaşlı bakım evi olarak kullanılmak amacıyla yapılan binaların IV. Sınıf A Grubu yapı niteliğinde olduğu kabul edilerek temel para cezasının hesaplandığının anlaşıldığı,
Her ne kadar bilirkişi raporunda, dosyada mimari proje bulunmadığından binaların hangi kısımlarının ruhsatsız olduğunun anlaşılmadığı belirtilmiş ise de; binaların toplam inşaat alanın 13.958 m² ve ruhsatlı kısımlarının ise 2.962 m² olduğunun bilirkişi raporuyla da tespit edildiği, davalı idare tarafından verilen para cezasının ise toplam inşaat alanından ruhsatlı kısım çıkartılarak hesaplandığı, dolayısıyla 2.962 m² için ruhsat alınmasına rağmen bu ruhsatla verilen yapılaşma hakkı aşılarak yapılan 10.996 m² üzerinden temel para cezası hesaplanmasının mevzuata uygun olduğu, bununla birlikte davalı idarece temel para cezası miktarı hesaplanırken ruhsat boyutu ve 3194 sayılı Kanun'un 42. maddesinde belirtilen kriterlerin göz önüne alındığı ve para cezası miktarı belirlenirken dikkate alınan kriterlerin yerinde olduğunun anlaşıldığı,
Bununla birlikte uyuşmazlık konusu binalar uygulama imar planı bulunan bir alanda yapılıp tamamlanmış fakat kullanılmadığından dolayı 3194 sayılı Kanun'un 42. maddesinin 2. fıkrasının (c) bendinin 5. ve 11. alt bentleri uyarınca para cezasına artırım uygulanmasında hukuka aykırılık bulunmadığı,
Bu durumda, davacı adına mevcut ruhsatsız binalar için 3194 sayılı Kanun'un 42. maddesinin 2. fıkrasının (a) bendi uyarınca hesaplanan temel para cezası ile (c) bendinin 5. ve 11. alt bentleri uyarınca uygulanan artırımlara ilişkin toplam 539.611,80 TL'lik kısmında hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varıldığı,
Dava konusu belediye encümeni kararının temel para cezasının 3194 sayılı Kanun'un 42. maddesinin 2. fıkrasının (c) bendinin 8. alt bendi uyarınca artırılmasına ilişkin kısmına gelince;
3194 sayılı İmar Kanunu'nun 42. maddesinde para cezasıyla ilgili düzenlemelere yer verildiği, söz konusu maddenin 2. fıkrasının (a) bendinde yapı sınıfı ve grubu dikkate alınmak suretiyle maddede belirtilen miktar ile yapının alanının çarpılması sonucu temel ceza miktarının hesaplanacağı ve bu miktar üzerinden (c) bendinin alt bentlerinde belirtilen artırım sebepleri için gösterilen oranlar uyarınca bulunan miktarların eklenmesi sonrasında toplam ceza miktarının bulunacağının belirtildiği, söz konusu (c) bendinin 8. alt bendinde aykırılığa konu yapı ruhsatsız ise cezanın %180 oranında arttırılacağının hükme bağlandığı,
3194 sayılı Kanun'un 42. maddesinin 2. fıkrasının (c) bendinin 8. alt bendi ile getirilen ceza artırımının, tamamen ruhsatsız olarak yapılmış yapılar için öngörüldüğü, ruhsatlı bir yapıda ruhsata aykırı ilave yapılmasının bu kapsamda değerlendirilmesinin maddenin sistematiğine uygun bir yorum olmayacağı sonucuna varıldığı,
Uyuşmazlıkta; uyuşmazlık konusu binalar için … tarih ve … sayılı yeni yapı ruhsatının verildiği, bu ruhsata göre 2 üniteden oluşan huzur evi tesisinin toplamda 2.962,00 m2 olduğu, binaların yol seviyesi altı 1 kat ve yol seviyesi 3 kat olmak üzere toplam 4 katlı, 4-A yapı sınıf/grubu olduğunun belirtildiği, aynı yapı ruhsatının … tarihinde … ruhsat sayısı ile ilgili belediyesince yenilendiği ve toplamda 2.962,00 m2'den oluşan 2 üniteli huzur evi tesisi için … tarih ve … sayılı yapı kullanma izin belgesinin düzenlendiği, 03/08/2017 tarihli yapı tatil tutanağı ile de toplam inşaat alanının 13.958 m² olduğu, dolayısıyla ruhsata aykırı olarak 10.996 m² inşaat yapıldığının tespit edildiğinin görüldüğü,
Bu durumda; para cezasının ruhsatlı yapıda ruhsata aykırı yapılan imalatlar nedeniyle verildiği ve yapının tamamının ruhsatsız olmadığının açık olması karşısında, 3194 sayılı Kanun'un 42. maddesinin 2. fıkrasının (c) bendinin 8. alt bendinin uygulanması koşulu oluşmadığından, dava konusu belediye encümeni kararının bu kısmında (747.154,80-TL) hukuka uyarlılık görülmediği,
Dava konusu … tarih ve … sıra sayılı tahakkuk fişinin incelenmesinden;
Dava konusu tahakkuk fişine dayanak olan belediye encümeni kararının 3194 sayılı Kanun'un 42. maddesi uyarınca belirlenen temel para cezası ve aynı Kanun'un 42. maddesinin 2. fıkrasının (c) bendinin 5. ve 11. alt bentleri uyarınca artırılarak davacı Sendika'nın 539.611,80-TL para cezası ile cezalandırılmasına ilişkin kısmı yönünden davanın reddine, temel para cezasının 3194 sayılı Kanun'un 42. maddesinin 2. fıkrasının (c) bendinin 8. alt bendi uyarınca artırılarak davacı Sendika'nın 747.154,80-TL para cezası ile cezalandırılmasına ilişkin kısmının ise iptaline karar verildiğinden, 1.286.766,60-TL'nin tahsili amacıyla Çerkezköy Belediyesi tarafından düzenlenen 14/08/2017 günlü, 2017 sıra sayılı tahakkuk fişinin 539.611,80-TL'lik kısmı yönünden hukuka aykırılık, geriye kalan 747.154,80-TL'lik kısmı yönünden de hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle,
Dava konusu … tarih ve … sayılı belediye encümeni kararının 3194 sayılı Kanun'un 32. maddesi uyarınca kaçak ve izinsiz inşaa edilen binaların 30 gün içerisinde ruhsata bağlanma olanağı bulunan kısımlarının ruhsata bağlanması, ruhsata bağlanma olanağı bulunmayan kısımların yıkılması, yıkımın yapılmaması durumunda belediye tarafından gerçekleştirilmesi ve masrafının yapı sahibinden tahsil edilmesi ve ruhsatlı kısımlarda yapılan değişikliklerin tadilat ruhsatına bağlanmasına ilişkin kısmının iptaline, 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 42. maddesinin 2. fıkrasının (a) bendi uyarınca hesaplanan temel para cezası ile (c) bendinin 5. ve 11. alt bentleri uyarınca uygulanan artırımlara ilişkin kısmı yönünden davanın reddine, para cezasının 42. maddenin (c) bendinin 8. alt bendi uyarınca artırılmasına ilişkin kısmının iptaline, 14/08/2017 tarih ve 2017 sıra sayılı tahakkuk fişinin 747.154,80-TL'lik kısmının iptaline, 539.611,80-TL'lik kısmı yönünden ise davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla; istinaf başvurularına konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve taraflarca ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurularının reddine karar verilmiştir.
Daire kararının özeti: Danıştay Altıncı Dairesinin 10/11/2022 tarih ve E:2021/4641, K:2022/9394 sayılı kararıyla;
Temyize konu kararın; 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 32. maddesi uyarınca ruhsatsız yapılardan ruhsata bağlanma imkanı bulunan yapıların 30 gün içinde ruhsata bağlanması, ruhsata bağlanma imkanı bulunmayan kısımların yıkılması, yıkımın yapılmaması halinde belediye tarafından gerçekleştirilmesi ve masrafının yapı sahibinden tahsili, ruhsatlı kısımda yapılan değişikliklerin tadilat ruhsatına bağlanmasına ilişkin kısmında, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 49. maddesinin 2. fıkrasında sayılan bozma nedenlerinden hiçbirisinin bulunmadığı,
Temyize konu kararın, para cezası ile tahakkuk fişine ilişkin kısmına gelince;
3194 sayılı İmar Kanunu'nun 32 ve 42. maddelerine yer verilerek,
Dosyanın incelenmesinden; Tekirdağ ili, Çerkezköy ilçesi, G.M.K.P. Mahallesi, 970 ada, 1 parsel sayılı taşınmazda davacı Sendika tarafından altı blok inşaat yapıldığı, bu inşaatlardan iki blok hakkında daha önceden yapı ruhsatı düzenlendiği, dava konusu işlemlere dayanak alınan 03/08/2017 tarihli yapı tatil tutanağında da; toplam bina alanının 13958 m² olduğu, bu alanın 2962 m²'sinin ruhsatlı olduğu, ruhsatsız inşaat alanının ise 10996 m² olduğunun belirtildiği,
İdare Mahkemesince yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucu düzenlenen 19/06/2018 tarihli bilirkişi raporunda ise, davacı Sendika tarafından yapılan toplam inşaat alanının 13958 m² olduğu, bu toplam alanın yalnızca 2962 m²'sinin ruhsatlandırıldığı, fakat mimari proje olmayışı ve yapı ruhsatının da açıkça hangi yapılar için verildiğinin açıklanmamış olması sebebiyle ruhsatlı yapıların hangi blok/bloklar olduğunun tespit edilemediğinin belirtildiği,
Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği'nde "yapı tatil tutanağı"nın tanımına yer verildiği,
Uyuşmazlıkta; Tekirdağ ili, Çerkezköy ilçesi, G.M.K.P. Mahallesi, 970 ada, 1 parsel sayılı taşınmazda 2962 m² alanlı imalat için 1995 ve 2006 yıllarında yapı ruhsatı düzenlendiği, daha sonra bu inşaatlara ruhsatsız olarak 4 blok inşaat daha eklenerek toplam inşaat alanının 13958 m²'ye çıkarıldığı, ancak yapı ruhsatı bulunan imalatların mimari projeleri gerek idare gerekse davacı tarafından ortaya konulamadığından, toplam altı blok ve 13958 m²'lik inşaat alanından hangi blokların ruhsatlı olduğunun tespit edilemediği, davalı belediye tarafından ise, toplam inşaat alanından yapı ruhsatında belirtilen alan çıkarılmak suretiyle elde edilen değerin inşaatın ruhsatsız kısmı kabul edilerek para cezası verildiği, tüm bu hususlarda tereddüt bulunmadığının anlaşıldığı,
Ancak, toplam altı bloktan oluşan inşaatın hangi kısımlarının ruhsatlı, hangi kısımlarının ise ruhsatsız olduğu yolunda yapı tatil tutanağı ve ekinde resim, yazı, kroki vb. yolla bir belirlemenin yapılmadığı, yalnızca genelleme yapılmak suretiyle ruhsatlı kısmın bütün inşaat alanından çıkarılması suretiyle para cezası tesis edildiğinin görüldüğü,
Bu durumda; para cezasına konu ruhsatsız kısımlar belirlenmeksizin düzenlenen yapı tatil tutanağına dayanılarak verilen para cezası ile para cezasının tahsili amacıyla düzenlenen tahakkuk fişinin tamamı hakkında iptal kararı verilmesi gerekirken, işin esasına girilerek verilen İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine ilişkin temyize konu kararın bu kısmında hukuki isabet görülmediği gerekçesiyle,
… Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının para cezası ile tahakkuk fişine ilişkin kısmının bozulmasına, diğer kısımların onanmasına karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi ısrar kararının özeti: … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla; istinaf başvurularına konu İdare Mahkemesi kararının para cezası ve tahakkuk fişine ilişkin kısımlarının usul ve hukuka uygun olduğu, istinaf dilekçelerinde ileri sürülen nedenlerin kararın bu kısımlarının kaldırılmasını gerektirecek nitelikte görülmediği gerekçesiyle istinaf başvurularının reddi yolundaki ilk kararda ısrar edilmiştir.
TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI:
Davacı tarafından, bakılan davanın devamı sırasında uyuşmazlık konusu binalar için 07/07/2018 tarihinde yapı kayıt belgesi alındığı, ardından bu belgenin alınması ile yasal dayanaktan yoksun hale gelen yıkım ve idari para cezası kararlarının kaldırılmasının talep edildiği, ancak davalı idare tarafından bu yönde bir işlem tesis edilmediği, temyize konu karar verilirken de uyuşmazlık konusu binaların imar barışı kapsamında oldukları hususunun göz ardı edildiği, bu yaklaşımın konuya ilişkin Yargıtay ve Anayasa Mahkemesi kararlarına aykırı olduğu, bozma kararının son derece isabetli olduğu, bu karara uyulmayarak verilen temyize konu kararda ise hukuki isabet bulunmadığı, anılan kararda bozma kararına ait tek bir kelimeye yer verilmediği gibi bozma kararının değerlendirmesi yapılarak neden ısrar edildiğinin de açıklanmadığı, yani kararın gerekçesiz olarak verildiği, davalı idarece Sendikalarına gönderilen 03/08/2017 tarihli yazı ve ekindeki belgelerin resmi anlamda “yapı tatil zaptı” niteliğinde olmadığı, “somut ve ayrıntılı” bir tespit de içermediği ileri sürülmektedir.
Davalı idare tarafından, yerel mahkemece imar para cezasının hesaplanmasında İmar Kanunu'nun 42. maddesinin 2. fıkrasının (c) bendinin 8. alt bendi uyarınca yapılan imar para cezası arttırımın iptal edilmesinin son derece haksız olduğu ve mevzuatın genel mantığıyla çeliştiği, ruhsatı bulunmayan bir yapının 2962 m2’lik alanın ruhsatına dayandırılmasının alenen kanunun amacına aykırı bir şekilde genişletilerek yorumlanması anlamına geleceği, 14/06/2006 tarihli yapı ruhsatının 10.996 m2'lik kısmı kapsadığı kabul edilse dahi (kabul anlamına gelmemekle birlikte) bu kısmın 5 yıl içinde inşaatının bitirilmediği ve iskana bağlanmadığı aşikar olduğundan son yapı ruhsatının bu kısım yönünden de hükümsüz hale geleceği, sonuç olarak 10.996 m2'lik kısım ruhsatsız bir yapı olup uygulanan idari para cezasının hukuka uygun olduğu, davalı idarece hatalı bir şekilde yapı ruhsatı verildiği, yapının tümüne ilişkin 13.958 m2 yüz ölçümlü ruhsat verilmesi gerekirken 2962 m2 yüz ölçümlü ruhsat verildiği iddiasının gerçeğe aykırı olduğu, davacının yapı ruhsatı başvurusunun yalnızca 2962 m2'lik bir alana ilişkin olduğu, davacıya uygulanan imar para cezasının hukuka uygun olduğu, idarelerince düzenlenen 03/08/2017 tarihli yapı tatil zaptı ve devamı işlemlerin hukuka uygun olduğu ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMALARI:
Davacı tarafından, temyize konu Bölge İdare Mahkemesi ısrar kararının para cezasının 3194 sayılı Kanun'un 42. maddesinin 2. fıkrasının (c) bendinin 8. alt bendi uyarınca artırılarak uygulanmasının iptaline ilişkin kısmının usul ve hukuka uygun bulunduğu ve davalı idarenin temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenlerin, kararın bu kısmının bozulmasını gerektirecek nitelikte olmadığı belirtilerek davalı idarenin temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır.
Davalı idare tarafından, temyize konu Bölge İdare Mahkemesi ısrar kararının 3194 sayılı Kanun'un 42. maddesinin 2. fıkrasının (a) bendi uyarınca belirlenen temel para cezası ve bu cezanın aynı fıkranın (c) bendinin 5 ve 11. alt bentleri uyarınca artırılarak uygulanması yönünden davanın reddine ilişkin kısmının usul ve hukuka uygun bulunduğu ve davacının temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenlerin, kararın bu kısmının bozulmasını gerektirecek nitelikte olmadığı belirtilerek davacının temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'İN DÜŞÜNCESİ: Davacının temyiz isteminin reddine, davalı idarenin temyiz isteminin kabulüne, dava konusu belediye encümen kararının para cezasına ilişkin kısmının kısmen iptali, kısmen davanın reddine ilişkin İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurularının reddi yolundaki temyize konu Bölge İdare Mahkemesi ısrar kararının temel para cezası ve bu cezanın 3194 sayılı Kanun'un 42. maddesinin 2. fıkrasının (c) bendinin 5 ve 11. alt bentleri uyarınca artırılarak uygulanmasına ilişkin kısmı yönünden onanmasına, temel para cezasının aynı Kanun'un 42. maddesinin 2. fıkrasının (c) bendinin 8. alt bendi uyarınca artırılarak uygulanmasına ilişkin kısmının bozulmasına karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosya tekemmül ettiğinden davacının yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY:
Davalı idarece, davacı Sendika'ya ait Tekirdağ ili, Çerkezköy ilçesi, … Mahallesi, … ada, … parsel sayılı taşınmaza toplam 2962 m2 inşaat alanı ve iki ünitelik (bina) inşaat hakkı içeren … tarih ve … sayılı yapı ruhsatı verilmiş, bu ruhsat … tarih ve … sayısı ile yenilenmiş ve bu ruhsatlara istinaden 2962 m2 inşaat alanlı iki ünite için … tarih ve … sayılı yapı kullanma izin belgesi düzenlenmiştir. Davalı idare elemanlarınca, 03/08/2017 tarihinde taşınmaz mahallinde yapılan denetim sonucunda düzenlenen yapı tatil tutanağında, taşınmazda toplam 13958 m2 inşaat alanlı altı adet blok (bina) inşa edildiği, yapı ruhsatı bulunan 2962 m2 inşaat alanlı iki blok dışında kalan diğer dört blokun kaçak ve izinsiz olarak inşa edildiği belirtilmiş, Çerkezköy Belediye Encümeninin … tarih ve … sayılı kararıyla davacı Sendika'nın taşınmazda inşa edilen binaların toplam 10996 m2'lik ruhsatsız kısmına karşılık 3194 sayılı Kanun'un 42. maddesinin 2. fıkrasının (a) bendi uyarınca belirlenen para cezasının aynı fıkranın (c) bendinin 5, 8 ve 11. alt bentleri uyarınca arttırılarak uygulanması sonucunda bulunan 1.286.766,60 TL para cezası ile cezalandırılmasına karar verilmiştir.
Bunun üzerine, bahsi geçen Belediye Encümeni kararı ve bu karar uyarınca tahsilat yapılması amacıyla düzenlenen tahakkuk fişinin iptali istemiyle temyizen bakılan dava açılmıştır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Temyize konu Bölge İdare Mahkemesi ısrar kararının 3194 sayılı Kanun'un 42. maddesinin 2. fıkrasının (a) bendi uyarınca belirlenen temel para cezası, bu cezanın aynı fıkranın (c) bendinin 5 ve 11. alt bentleri uyarınca arttırılarak uygulanması ve tahakkuk fişinin 539.611,80 TL'lik kısmı yönünden davanın reddi yolundaki İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunun reddine ilişkin kısmı usul ve hukuka uygun olup, davacının temyiz dilekçesinde ileri sürülen iddialar kararın bu kısmının bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
Temyize konu Bölge İdare Mahkemesi ısrar kararının 3194 sayılı Kanun'un 42. maddesinin 2. fıkrasının (c) bendinin 8. alt bendi uyarınca temel para cezasının artırılarak uygulanması ve tahakkuk fişinin 747.154,80 TL'lik kısmı yönünden ise;
3194 sayılı İmar Kanunu'nun 42. maddesinin 1. fıkrasında, bu maddede belirtilen ve imar mevzuatına aykırılık teşkil eden fiil ve hallerin tespit edildiği tarihten itibaren on iş günü içinde ilgili idare encümenince sorumlular hakkında, üstlenilen her bir sorumluluk için ayrı ayrı olarak bu maddede belirtilen idari müeyyidelerin uygulanacağı; 2. fıkrasında, ruhsat alınmaksızın veya ruhsata, ruhsat eki etüt ve projelere veya imar mevzuatına aykırı olarak yapılan yapının sahibine, yapı müteahhidine veya aykırılığı altı iş günü içinde idareye bildirmeyen ilgili fenni mesullere yapının mülkiyet durumuna, bulunduğu alanın özelliğine, durumuna, niteliğine ve sınıfına, yerleşmeye ve çevreye etkisine, can ve mal emniyetini tehdit edip etmediğine ve aykırılığın büyüklüğüne göre beş yüz Türk Lirasından az olmamak üzere fıkranın devamında belirtildiği şekilde hesaplanan idari para cezalarının uygulanacağı; anılan fıkranın (c) bendinin 8. alt bendinde ise, aykırılığa konu yapının ruhsatsız olması halinde temel para cezasının %180 oranında artırılarak uygulanacağı hükme bağlanmıştır.
Uyuşmazlıkta; davacıya ait taşınmaza verilen … tarih ve … sayılı yapı ruhsatının toplam 2962 m2 inşaat alanlı iki bina için düzenlendiği, davalı idare elemanlarınca yapılan denetimde taşınmazda toplam altı adet binanın inşa edildiğinin tespit edildiği ve bu hususun düzenlenen yapı tatil tutanağında da gösterildiği anlaşılmıştır.
Bu durumda, taşınmaza verilen yapı ruhsatı iki adet bina yapılmasına imkan verdiği halde, davacı tarafından toplam altı adet binanın yapılmış olması karşısında, bu binalardan dört adetinin ruhsatsız olduğu açıktır. Dolayısıyla imar para cezası uygulanırken binalardan dört adetinin ruhsatsız olduğu kabul edilerek temel para cezasının 3194 sayılı Kanun'un 42. maddesinin 2. fıkrasının (c) bendinin 8. alt bendinde öngörüldüğü şekilde %180 oranında artırılarak uygulanmasında ve buna bağlı olarak tahakkuk fişinin 747.154,80 TL'lik kısmında hukuka aykırılık bulunmamaktadır.
Bu itibarla, temyize konu Bölge İdare Mahkemesi ısrar kararının temel para cezasının %180 oranında artırılarak uygulanması ve tahakkuk fişinin 747.154,80 TL'lik kısmının iptali yolundaki İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunun reddine dair kısmında hukuki isabet görülmemiştir.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1.Davacının temyiz isteminin reddine, davalı idarenin temyiz isteminin kabulüne,
2.Dava konusu Belediye Encümeni kararının imar para cezasına ilişkin kısmının kısmen iptali, kısmen davanın reddine ilişkin İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurularının reddi yolundaki … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı ısrar kararının davanın reddine ilişkin kısmının ONANMASINA, iptale ilişkin kısmının BOZULMASINA,
3.Kullanılmayan … TL yürütmeyi durdurma harcının istemi hâlinde davacıya iadesine,
4.Bozulan kısım yönünden yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 18/12/2023 tarihinde kesin olarak oyçokluğu ile karar verildi.
KARŞI OY X- Uyuşmazlıkta; Tekirdağ İli, Çerkezköy İlçesi, … Mahallesi, … ada, … parsel sayılı taşınmaz üzerine 2962 m² alanlı imalat için 1995 ve 2006 yıllarında yapı ruhsatı düzenlendiği, daha sonra bu inşaatlara ruhsatsız olarak 4 blok inşaat daha eklenerek toplam inşaat alanının 13958 m²'ye çıkarıldığı, ancak yapı ruhsatı bulunan imalatların mimari projelerinin gerek idare gerekse davacı tarafından ortaya konulamadığından, toplam 6 blok ve 13958 m²'lik inşaat alanından hangi blokların ruhsatlı olduğunun tespit edilemediği, davalı Belediye tarafından ise; toplam inşaat alanından yapı ruhsatında belirtilen alanın çıkarılması suretiyle elde edilen değerin inşaatın ruhsatsız kısmı kabul edilerek para cezası verildiği, tüm bu hususlarda tereddüt bulunmadığı anlaşılmıştır.
Ancak; toplam 6 bloktan oluşan inşaatın hangi kısımlarının ruhsatlı, hangi kısımlarının ise ruhsatsız olduğu yolunda yapı tatil tutanağı ve ekinde resim, yazı, kroki vb. yolla bir belirlemenin yapılmadığı, yalnızca genelleme yapılmak suretiyle ruhsatlı kısmın bütün inşaat alanından çıkarılması suretiyle para cezası tesis edildiği görülmüştür.
Bu durumda; imar para cezasına konu ruhsatsız kısımlar belirlenmeksizin düzenlenen yapı tatil tutanağına dayanılarak verilen para cezası ile para cezasının tahsili amacıyla düzenlenen tahakkuk fişinin tamamı hakkında iptal kararı verilmesi gerektiğinden, para cezası ve tahakkuk fişinin kısmen iptali, kısmen davanın reddi yolundaki İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurularının reddine dair temyize konu Bölge İdare Mahkemesi ısrar kararının davanın reddine ilişkin kısmında hukuki isabet ve iptale ilişkin kısmında ise sonucu itibarıyla isabetsizlik görülmemiştir.
Açıklanan nedenlerle, dava konusu Belediye Encümeni kararının imar para cezasına ilişkin kısmının kısmen iptali, kısmen davanın reddine ilişkin İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurularının reddi yolundaki temyize konu Bölge İdare Mahkemesi ısrar kararının davanın reddine ilişkin kısmının bozulmasına, iptale ilişkin kısmının ise yukarıda belirtilen gerekçe ile onanmasına karar verilmesi gerektiği oyuyla, karar katılmıyoruz.