T.C.
D A N I Ş T A Y
ONUNCU DAİRE
Esas No : 2023/1740
Karar No : 2023/1894
DAVACI : ... Gayrimenkul Yatırım İnş. ve Tic. A.Ş.
VEKİLİ : Av. ...
DAVALI : ... Bakanlığı
DAVANIN_ÖZETİ : 11/06/2022 tarih ve 31863 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Hayvanat Bahçelerinin ve Doğal Yaşam Parklarının Kuruluşu ile Çalışma Usul ve Esasları Hakkında Yönetmeliğin “Hayvanat Bahçelerinin Gruplandırılması” başlıklı 5. maddesinin, “Yer Seçimi” başlıklı 7. maddesinin 2. fıkrasının, “Geçiş Süreci” başlıklı Geçici 1. maddesinin, davacı şirket adına 1. grup hayvanat bahçesi ruhsatının düzenlenemeyeceğine, alışveriş merkezinde faaliyet göstermesi sebebiyle yeni hayvan getiremeyeceğine ve 1. grupta kalan memeli ve kanatlı hayvanların tahliye edilmesi gerektiğine yönelik olarak tesis edilen Tarım ve Orman Bakanlığı 9. Bölge Müdürlüğü Ankara Şube Müdürlüğü’nün ... tarih ve ... sayılı işleminin iptali ve yürütmesinin durdurulması istenilmektedir.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : 2577 sayılı Kanun'un 3. maddesine uygun bulunmayan dava dilekçesinin reddi gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 14. maddesi uyarınca Tetkik Hakiminin raporu ve sözlü açıklamaları dinlenildikten sonra, davacının yürütmenin durdurulması istemi hakkında bir karar verilmeksizin, dava dilekçesi öncelikle 2577 sayılı Kanun'un 3. maddesine uygun olup olmadığı yönünden incelenerek gereği görüşüldü:
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 3. maddesinde, idari davaların, Danıştay, idare mahkemesi ve vergi mahkemesi başkanlıklarına hitaben yazılmış imzalı dilekçelerle açılacağı; dilekçelerde, tarafların ve varsa vekillerinin veya temsilcilerinin ad ve soyadları veya unvanları ve adreslerinin, davanın konusu ve sebepleri ile dayandığı delillerin, davaya konu olan idari işlemin yazılı bildirim tarihinin gösterileceği, ayrıca dava konusu kararın ve belgelerin asılları veya örneklerinin dava dilekçesine ekleneceği, dilekçeler ile bunlara ekli evrakın örneklerinin karşı taraf sayısından bir fazla olacağı hükmü yer almış; 14. maddesinde, dilekçelerin 3. ve 5. maddelere uygun olup olmadıkları hususu ilk inceleme konuları arasında sayılmış; 15. maddesinde de, dilekçelerin, 3. ve 5. maddelere uygun olmaması halinde otuz gün içinde uygun şekilde yeniden düzenlenmek veya noksanlıkları tamamlanmak üzere reddine karar verileceği kuralı getirilmiştir.
11/06/2022 tarih ve 31863 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Hayvanat Bahçelerinin ve Doğal Yaşam Parklarının Kuruluşu ile Çalışma Usul ve Esasları Hakkında Yönetmeliğin "Hayvanat bahçelerinin gruplandırılması" başlıklı 5. maddesinde, "(1) Hayvanat bahçeleri aşağıdaki şekilde gruplandırılır:
a) 1. Grup: En az yirmi tür kanatlı ve/veya memeli yabani hayvanın bulunduğu hayvanat bahçeleridir.
b) 2. Grup: Toplam hacmi en az bin metreküp olan ve en az yirmi tür sucul hayvanın bulunduğu akvaryumlardır.
c) 3. Grup: En az yirmi tür kelebeğin bulunduğu kelebek parklarıdır.
ç) 4. Grup: En az yirmi tür sürüngen ve/veya iki yaşamlı ve/veya eklem bacaklının bulunduğu teraryumlardır.
(2) 1. Grup hayvanat bahçelerinde kelebek, sürüngen, iki yaşamlı ve eklem bacaklıların her birinden azami beş tür ve sucul hayvanlardan azami on tür bulundurulabilir.
(3) 2. Grup hayvanat bahçelerinde sucul olanları hariç kanatlı ve memeli hayvanlar bulundurulamaz; kelebek, sürüngen, iki yaşamlı ve eklem bacaklıların her birinden azami üç tür bulundurulabilir.
(4) 3. Grup hayvanat bahçelerinde kanatlı, memeli, sürüngen ve sucul hayvanlar bulundurulamaz; kelebek haricindeki eklem bacaklılardan azami beş tür bulundurulabilir.
(5) 4. Grup hayvanat bahçelerinde kanatlı ve memeli hayvanlar bulundurulamaz; azami beş tür kelebek; memeli ve kanatlı olanları hariç azami on tür sucul hayvan bulundurulabilir.
(6) Hayvanat bahçelerindeki hayvan türleri için gerekli asgari alanlar Bakanlıkça belirlenir." kuralına;
"Yer seçimi" başlıklı 7. maddesinin 2. fıkrasında, "26/2/2016 tarihli ve 29636 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Alışveriş Merkezleri Hakkında Yönetmelik kapsamında tanımlanan alışveriş merkezlerinde hayvanat bahçeleri ve doğal yaşam parkları kurulamaz." kuralına;
"Geçiş süreci" başlıklı GEÇİCİ MADDE 1'de, "(1) Bu Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihten önce ruhsatlandırılan hayvanat bahçelerine, 7 nci madde ve 5 inci maddenin altıncı fıkrası hariç olmak üzere diğer şartları sağlaması ve 5 inci veya 6 ncı maddelerde belirtilen gruplara göre yeni ruhsat almaları için bu Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren bir yıl süre verilir. Bu süre içinde mevcut hayvanat bahçesi için yeni ruhsat alınmaması hâlinde mevcut ruhsat bölge müdürlüğü onayı ile il şube müdürlüğünce iptal edilir ve 27 nci maddenin ikinci fıkrası hükmü uygulanır.
(2) Bu Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihten önce ruhsatlandırılan hayvanat bahçelerine bu Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihten sonra eklenecek her yeni birey için 5 inci maddenin altıncı fıkrası kapsamında Bakanlıkça belirlenen tüm şartların sağlanması zorunludur.
(3) Bu Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihten önce alışveriş merkezlerinde kurularak ruhsatlandırılan hayvanat bahçelerine 7 nci maddenin ikinci fıkrası hükümleri uygulanmaz.
(4) Bu Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihten önce alışveriş merkezlerinde kurulan ruhsatlı hayvanat bahçeleri, bu Yönetmeliğin yayımlandığı tarihten itibaren mevcut kanatlı ve/veya memeli hayvan sayısını artıramaz, bu hayvanlardan ölenlerin yerine yeni hayvanlar alamaz. Bu hayvanat bahçelerinde doğal yollarla üreyen kanatlı hayvanlar yumurtadan çıktıktan itibaren altı ay içerisinde, memeli hayvanlar ise doğumdan itibaren bir yıl içerisinde elden çıkarılır. Hayvanların bu süre içinde elden çıkarılmaması halinde Bakanlıkça bu hayvanlara el konularak 29 uncu madde hükümleri uygulanır. El konulan bu hayvanlar uygun hayvanat bahçeleri veya doğal yaşam parklarına geri alınmamak üzere ücretsiz olarak verilir. Bu hayvanların nakli sırasındaki tüm masraflar bu hayvanları belirtilen süre içerisinde elinden çıkarmayan hayvanat bahçesi sahibi tarafından karşılanır.
(5) Bu Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihten önce ruhsatlandırılan hayvanat bahçelerinde 5 inci maddenin ikinci, üçüncü, dördüncü ve beşinci fıkralarında belirtilenlerden fazla bulunan hayvanların sayısı artırılamaz, bu hayvanlardan ölenlerin yerine yeni hayvanlar alınamaz. Bu fıkranın ihlali halinde Bakanlıkça bu hayvanlara el konularak 29 uncu madde hükümleri uygulanır. El konulan bu hayvanlar uygun hayvanat bahçeleri ve doğal yaşam parklarına geri alınmamak üzere ücretsiz olarak verilir. Bu hayvanların nakli sırasındaki tüm masraflar bu hayvanları belirtilen süre içerisinde elinden çıkarmayan hayvanat bahçesi sahibi tarafından karşılanır.
(6) Bu Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren bir yıl içerisinde mevcut hayvanat bahçelerinde bulunan tüm hayvanlar hayvanat bahçesi veteriner hekimi tarafından Bakanlıkça oluşturulan veri tabanına kaydedilir." kuralına yer verilmiştir.
Dosyanın ve dava dilekçesinin incelenmesinden, dava dilekçesindeki iddialar kapsamında davacının, davaya konu düzenlemenin hayvanat bahçelerinin gruplandırılması başlıklı 5. maddesiyle, alışveriş merkezlerinde hayvanat bahçeleri ve doğal yaşam parkları kurulamayacağına ilişkin 7. maddesinin 2. fıkrasına yönelik olarak açık hukuka aykırılık iddialarında bulunduğu görülmekle birlikte; davaya konu edilen düzenlemenin Geçici 1. maddesinin tamamının iptali istemine yer verilmiş ise de, dilekçe içeriğinde söz konusu maddede yer alan düzenlemelerin tamamına yönelik ayrı ayrı hukuka aykırılık iddiasında bulunulmadığı, kaldı ki anılan maddenin 1. fıkrasında davacı lehine olacak şekilde Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihten önce ruhsatlandırılan hayvanat bahçelerine, 7. madde ve 5. maddenin 6. fıkrası hariç olmak üzere diğer şartları sağlaması gerektiği yönünde düzenlemeye de yer verildiği görülmektedir.
Bu haliyle davaya konu edilen düzenlemenin Geçici 1. maddesinin tamamının iptali istemi yönünden, iptali istenen kısım/kısımların açık, net ve tereddüte mahal vermeyecek bir şekilde belirtilmesi, iptali istenilen her bir düzenlemeye yönelik hukuka aykırılık sebeplerinin ve bu düzenlemelerin davacının menfaatini ne şekilde etkilediğinin -menfaatini ortaya koyan bilgi ve belgeler de sunulmak suretiyle- ayrı ayrı açıklanması, istemin dava dilekçesinin konu, içerik ve sonuç kısımlarında uyumlu bir şekilde belirtilmesi suretiyle 2577 sayılı Kanun'un 3. maddesine uygun olarak yenilenen, Danıştay Başkanlığına hitaben yazılmış açık ve anlaşılabilir bir dilekçeyle dava açılması gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 15. maddesinin 1. fıkrasının (d) bendi uyarınca, bu kararın tebliğinden itibaren 30 (otuz) gün içinde, yukarıda belirtilen hususlar netleştirilmek suretiyle imzalı iki nüsha dilekçe ile dava açmakta serbest olmak üzere DAVA DİLEKÇESİNİN REDDİNE, aynı Kanun'un 15. maddesinin 5. fıkrasına göre dilekçenin reddi üzerine yeniden verilecek dilekçede de aynı yanlışlıkların yapılması halinde davanın reddedileceğinin davacıya duyurulmasına, davanın yenilenmesi hâlinde yeniden harç alınmamasına, davanın yenilenmemesi durumunda yapılan yargılama giderlerinin davacı üzerinde bırakılmasına ve kullanılmayan ... TL yürütmenin durdurulması harcı ile posta gideri avansından artan miktarın istemi halinde davacıya iadesine, 06/04/2023 tarihinde oy birliğiyle kesin olarak karar verildi.