T.C.
D A N I Ş T A Y
VERGİ DAVA DAİRELERİ KURULU
Esas No : 2023/1742
Karar No : 2024/215
TEMYİZ EDENLER : 1- (DAVALI) … Başkanlığı - …
(… Vergi Dairesi Müdürlüğü)
VEKİLİ: Av. …
2- (DAVACI) … Sanayi ve İnşaat Ticaret Limited Şirketi
VEKİLİ: Av. …
İSTEMİN KONUSU : … Vergi Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davalı idarenin müeyyideli yazısı olmaksızın ihtirazi kayıtla verilen düzeltme beyannamelerine istinaden 2011 yılının Ocak ilâ Aralık dönemleri için tahakkuk eden katma değer vergisi, damga vergisi ve hesaplanan gecikme faizi ile aynı yılın Ocak, Mart ilâ Mayıs, Ağustos dönemleri için tahakkuk eden katma değer vergilerinin %50'si oranında kesilen vergi ziyaı cezalarının kaldırılması istemiyle dava açılmıştır.
Mal veya hizmet alımında bulunduğu şirketlerin olumsuz mükellefler listesinde yer almasından dolayı kod listesine alınma baskısı altında düzeltme beyannamesi vermek durumunda kalan davacı hakkında herhangi bir vergi incelemesi yapılmadan, özgür bir iradeye dayanmaksızın ihtirazi kayıtla verdiği düzeltme beyannameleri üzerine tahakkuk eden vergiler, hesaplanan gecikme faizleri ile kesilen vergi ziyaı cezalarında hukuka uygunluk bulunmadığı gerekçesiyle davanın kabulü yolunda ısrar kararı verilmiştir.
Anılan karara davalı tarafından yöneltilen temyiz istemini inceleyen Danıştay Vergi Dava Daireleri Kurulunun 07/12/2022 tarih ve E:2021/1289, K:2022/1526 sayılı kararı:
Vergi dairelerinin, beyanların düzeltilmesine yönelik müeyyideli yazıları üzerine mükellef tarafından ihtirazi kayıtla verilen düzeltme beyannameleri esas alınarak yapılan vergi tarhiyatlarına ve kesilen cezalara karşı açılan davaların esası incelenmeden reddedilmeleri nedeniyle mülkiyet hakkının ihlal edildiği iddiasıyla yapılan bireysel başvurular üzerine Anayasa Mahkemesi, 27/02/2019 tarih ve B.No:2015/15100 sayılı kararıyla, başvurucuların mülkiyet haklarına yapılan müdahalenin ölçüsüz olduğu gerekçesiyle Anayasa'nın 35. maddesinde güvence altına alınan mülkiyet hakkının ihlal edildiğine karar vermiştir.
Anayasa Mahkemesince mülkiyet hakkının ihlal edildiği yolunda verilen karar, sadece, vergi dairelerinin müeyyideli yazıları üzerine ihtirazi kayıtla verilen düzeltme beyannamelerine istinaden tahakkuk eden vergi ve kesilen cezalara karşı açılan davalara yönelik olup idarenin müeyyideli yazısı olmaksızın süresinden sonra kendiliğinden ihtirazi kayıtla verilen beyannameler üzerine tahakkuk eden vergilere karşı açılan davalar bu kapsamda bulunmamaktadır.
Mükellefler tarafından kanunî süresi geçtikten sonra verilen beyanname üzerine bu beyannamede gösterdikleri matrah üzerinden re'sen gerekli tarhiyat yapılacağı ve bu beyannameler için Vergi Usul Kanunu'nun 344. maddesi uyarınca kesilecek cezanın yüzde elli oranında uygulanacağı da Vergi Usul Kanunu'nun 30. maddesinin dördüncü fıkrası hükmü ile 344. maddenin üçüncü fıkrası hükmünün lafzından açıkça anlaşılmaktadır.
Uyuşmazlık konusu olayda, davacı, bazı faturalarda yer alan katma değer vergilerinin indirimlerinden çıkarılarak düzeltme beyannamesi vermesi gerektiği yönünde kendisine tebliğ edilmiş bir yazının bulunduğuna ilişkin bir iddia ileri sürmemektedir. Bu nedenle davacının 213 sayılı Kanun'un 30. maddesi uyarınca ilgili vergilendirme dönemine ait vergi matrahının re'sen takdir edilmesini ve bu takdire dayanılarak adına anılan Kanun'un 344. maddesinin ilk iki fıkrası da gözetilerek vergi ziyaı cezalı vergi tarh edilmesini önlemek ve Kanun'un 30. maddesinin dördüncü fıkrası ile 344. maddesinin üçüncü fıkrası hükümlerinden yararlanmak amacıyla kanuni süresinden sonra beyanname verdiğinin kabulü gerekmektedir. Dolayısıyla ilgili vergilendirme dönemine ilişkin beyanlarını bu şekilde düzelten davacının, kanuni süresinden sonra verdiği beyannameye koyduğu ihtirazi kaydın, bu beyanname nedeniyle tahakkuk eden vergilere dava açma hakkı verdiğinin kabulüne olanak bulunmamaktadır.
Bu durumda, bir kısım mükelleflerden alınan faturalarda yer alan katma değer vergilerinin indirimlerinden çıkarılması suretiyle ihtirazi kayıtla verilen düzeltme beyannamesi üzerine tahakkuk eden vergiler ile hesaplanan gecikme faizlerinin ve kesilen vergi ziyaı cezalarının kaldırılması yolunda verilen ısrar kararının bozulması gerekmektedir.
Öte yandan, Mahkemece yeniden verilecek kararda, dava açılmasına engel bulunmayan vergi ziyaı cezaları ve gecikme faizlerinin hukuka uygunluğunun ayrıca değerlendirileceği açıktır.
Kurul, bu gerekçeyle kararı bozmuştur. Davacının karar düzeltme istemini ise reddetmiştir.
Bozma kararı üzerine verilen ... Vergi Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararı:
Mal ve hizmet alımında bulunduğu firma hakkında gerçek bir emtia teslimi veya hizmet ifasına dayanmaksızın fatura düzenlediği yönünde tespitler bulunması nedeniyle kendisini kod listesine alınma baskısı altında hissettiğinden serbest iradesini yansıtmayan düzeltme beyannameleri vermek durumunda bırakılan davacının bu işleme karşı açtığı davanın esas yönünden incelenmesi gerekmektedir. Bu durumda, gerçek bir emtia teslimi veya hizmet ifasına dayanmadığı ileri sürülen faturalarda yazılı mal ve hizmetlerin gerçekten alınıp alınmadığı, yapılan işin niteliği ve büyüklüğüyle orantılı olup olmadığı araştırılarak gerçek durumun somut olarak ortaya konulması gerekmektedir. Nitekim Anayasa Mahkemesinin 27/02/2019 tarih ve B.No:2015/15100 sayılı kararı da bu yöndedir.
Davacı tarafından ihtirazi kayıtla verilen beyannameler ile haklarında gerçek bir emtia teslimi veya hizmet ifasına dayanmaksızın fatura düzenlediğinden bahisle hakkında vergi tekniği raporu bulunan mükelleflerden alınan mal ve hizmet faturalarında gösterilen katma değer vergilerinin indirimlerden çıkarılmak suretiyle dava konusu damga vergileri ile vergi ziyaı cezalı katma değer vergilerinin tahakkuk ettiği anlaşıldığından uyuşmazlık hakkında karar verilebilmesi için anılan mükellefler hakkında düzenlenen raporların incelenmesi gerekmektedir.
Dava konusu vergi, ceza ve bunlara ilişkin gecikme faizlerinin ... Sanayi Ticaret ve Limited Şirketi, ... Sanayi Ticaret ve Limited Şirketi ile ... Madde Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi tarafından davacıya düzenlenen faturalardan kaynaklanan kısmı yönünden yapılan inceleme:
Anılan mükellefler hakkında düzenlenen vergi tekniği raporlarının incelenmesinden anılan raporlarda yer alan tespitlerin, ... Sanayi Ticaret ve Limited Şirketi tarafından davacıya düzenlenen faturaların gerçek bir emtia teslimi veya hizmet ifasına dayanmadığını ortaya koymaya elverişli somut ve yeterli olmadığı sonucuna varılmıştır.
... Sanayi Ticaret ve Limited Şirketi ile ... Madde Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi tarafından davacıya düzenlenen faturaların ise gerçek bir emtia teslimi veya hizmet ifasına dayanmadığının somut olarak tespit edilmiş olduğu anlaşılmıştır.
Bu nedenle dava konusu vergi ve cezaların ... Sanayi Ticaret ve Limited Şirketi tarafından davacıya düzenlenen faturalardan kaynaklanan kısmında hukuka uygunluk; ... Sanayi Ticaret ve Limited Şirketi ile ... Madde Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi tarafından davacıya düzenlenen faturalardan kaynaklanan kısmında ise hukuka aykılık bulunmamaktadır.
Dava konusu vergi, ceza ve bunlara ilişkin gecikme faizlerinin ... Boya İnşaat Malzemeleri Limited Şirketi tarafından davacıya düzenlenen faturalardan kaynaklanan kısmı yönünden yapılan inceleme:
Mahkeme tarafından ara kararıyla istenilmesine rağmen ... Boya İnşaat Malzemeleri Limited Şirketi hakkında düzenlenen vergi tekniği raporu dava dosyasına ibraz edilmediğinden dava konusu vergi ve cezaların anılan mükellef tarafından davacıya düzenlenen faturalardan kaynaklanan kısmında hukuka uygunluk bulunmamaktadır.
Karar sonucu:
Mahkeme bu gerekçeyle dava konusu vergi ve cezaların ... Sanayi Ticaret ve Limited Şirketi ile ... Boya İnşaat Malzemeleri Limited Şirketi tarafından davacıya düzenlenen faturalardan kaynaklanan kısmı yönünden davanın kabulüne, ... Sanayi Ticaret ve Limited Şirketi ile ... Madde Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi davacıya düzenlenen faturalardan kaynaklanan kısmı yönünden davanın reddine karar vermiştir.
TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI: Davalı tarafından mükelleflerin beyanname verme zorunluluğu yokken kendi iradeleriyle verdikleri düzeltme beyannamelerine ihtirazi kayıt konulması ve dava konusu edilmesinin 213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun 378. maddesinin lafzına ve ruhuna aykırı olduğu, gerçek bir emtia teslimi veya hizmet ifasına dayanmayan faturalar üzerinde gösterilen katma değer vergisinin indirime konu edilemeyeceği belirtilerek kararın aleyhe olan hüküm fıkrasının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
Davacı tarafından, katma değer vergisi indirimlerinden yararlanmasının hukuka uygun olduğu, düzeltme beyannamesi vermeye zorlanmasının haksız ve hukuka aykırı olduğu, adına fatura düzenleyen mükellefler hakkında düzenlenen raporlar dışında hiç bir inceleme ve araştırmaya dayanmayan vergi ve cezaların hukuka aykırı olduğu belirtilerek kararının aleyhe olan hüküm fıkrasının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
TARAFLARIN SAVUNMASI: Cevap verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'IN DÜŞÜNCESİ: Danıştay Vergi Dava Daireleri Kurulunun bozması üzerine verilen temyize konu kararın bozma kararındaki esaslara uygun olmadığı anlaşıldığından bozma kararının gereği yerine getirilmek üzere bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Vergi Dava Daireleri Kurulunca, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
İLGİLİ MEVZUAT:
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 50. maddesinin (4) numaralı fıkrasında, Danıştayın bozma kararına uyulduğu takdirde, bu kararın temyiz incelemesinin bozma kararına uygunlukla sınırlı olarak yapılacağı belirtilmiştir. Anılan Kanun'un geçici 8. maddesi uyarınca uygulanmasına devam edilen 6545 sayılı Kanun ile değişmeden önceki "Kararın bozulması" başlıklı 49. maddesinin (4) numaralı fıkrasında, mahkemenin bozmaya uymayarak eski kararında ısrar edebileceği, ısrar kararının ilgili tarafından temyizi halinde, davanın, konusuna göre Danıştay İdari veya Vergi Dava Daireleri Kurulunca inceleneceği, Danıştayın ilgili dava dairesinin kararı uygun görülürse mahkemenin kararının bozulacağı, aksi halde onanacağı, Danıştay İdari ve Vergi Dava Daireleri Kurulları kararlarına uyulmasının zorunlu olduğu düzenlemesine yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Danıştay Vergi Dava Daireleri Kurulunun bozma kararında, Anayasa Mahkemesince mülkiyet hakkının ihlal edildiği yolunda verilen 27/02/2019 tarih ve B.No:2015/15100 sayılı kararın, sadece, vergi dairelerinin müeyyideli yazıları üzerine ihtirazi kayıtla verilen düzeltme beyannamelerine istinaden tahakkuk eden vergi ve kesilen cezalara karşı açılan davalara yönelik olup idarenin müeyyideli yazısı olmaksızın süresinden sonra kendiliğinden ihtirazi kayıtla verilen beyannameler üzerine tahakkuk eden vergilere karşı açılan davaların bu kapsamda bulunmadığı belirtilmiştir.
Uyuşmazlık konusu olayda, davacı, bazı faturalarda yer alan katma değer vergilerinin indirimlerinden çıkarılarak düzeltme beyannamesi vermesi gerektiği yönünde kendisine tebliğ edilmiş bir yazının bulunduğuna ilişkin bir iddia ileri sürmediğinden davacının kanuni süresinden sonra verdiği beyannameye koyduğu ihtirazi kaydın, bu beyanname nedeniyle tahakkuk eden vergilere dava açma hakkı verdiğinin kabulüne olanak bulunmadığı, ayrıca, Mahkemece yeniden verilecek kararda, dava açılmasına engel bulunmayan vergi ziyaı cezaları ve gecikme faizlerinin hukuka uygunluğunun ayrıca değerlendirileceği belirtilerek ısrar kararı bozulmuştur.
Danıştay Vergi Dava Daireleri Kurulunun bozma kararına uymak zorunda olan Mahkemece, bozma kararında belirtilen değerlendirme yapılmadan uyuşmazlığın esasının incelemesine geçilmiş, davacının ihtirazi kayıtla verdiği düzeltme beyannamelerine istinaden ilgili dönemlerdeki indirimlerden çıkardığı katma değer vergilerine ilişkin faturaları düzenleyen mükellefler hakkındaki tespitler değerlendirilerek davanın kısmen kabulüne, kısmen reddine karar verilmiştir.
Bu durumda, Danıştay Vergi Dava Daireleri Kurulunun bozma kararındaki esaslara uygun olmadığı anlaşılan temyize konu kararda hukuka uygunluk bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1- ... Vergi Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının BOZULMASINA,
2- Yeniden verilecek kararda karşılanacağından, yargılama giderleri hakkında hüküm kurulmasına gerek bulunmadığına,
2577 sayılı Kanun'un (Geçici 8. maddesi uyarınca uygulanmasına devam edilen) 54. maddesinin 1. fıkrası uyarınca bu kararın tebliğ tarihini izleyen günden itibaren on beş gün içinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere, 27/03/2024 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.