T.C.
D A N I Ş T A Y
ONUNCU DAİRE
Esas No : 2023/1756
Karar No : 2023/9106
TEMYİZ EDEN (DAVALI) : … Valiliği
VEKİLİ : Av. …
KARŞI TARAF (DAVACI) : … Derneği
…
İSTEMİN_KONUSU : … Bölge İdare Mahkemesi … İdare Dava Dairesinin … tarih ve E:… , K:… sayılı kararının aleyhine olan kısmının temyizen incelenerek bozulması davalı idare tarafından istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: İstanbul ili, Adalar ilçesi hakkında Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü, Doğa Koruma ve Milli Parklar Bölge Müdürlüğü, Tarım ve Orman İl Müdürlüğü, Orman Bölge Müdürlüğü, İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı, Adalar Kaymakamlığı, Adalar Belediye Başkanlığı ve İl Sağlık Müdürlüğünden oluşan kurumların katılımı ile 19/12/2019 tarihinde gerçekleştirilen Çevre Sorunları Toplantısında alınan görüşlerin değerlendirilmesine ilişkin İstanbul Valiliği Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü Mahalli Çevre Kurulunun … tarih ve … sayılı kararının iptali istenilmektedir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … Mahkemesinin … tarih ve E:… , K:… sayılı kararı ile dava konusu işlemin ii, iii, iv, v, vi, vii, viii, ix ve x numaralı maddelerinde, ruhsatsız ahırların yıkılması, tahliyesi, temizlik ve dezenfeksiyon işlerinin yapılması, kurallara uymayan at sahiplerine para cezası uygulanarak haklarında suç duyurusunda bulunulması, çevrenin korunması, ilgililere sağlık taraması yapılması ve karantinaya yönelik görevli ve yetkili idarenin belirlenmesine yönelik kararların alındığı anlaşılmakta olup söz konusu önlemlerin Ruam Hastalığına Karşı Korunma ve Mücadele Yönetmeliği ile Hayvan Sağlığı Zabıtası Yönetmeliği'nde bahsi geçen önlemler kapsamında olduğu ve alınan kararların mevzuata uygun olarak ve mevzuatta belirlenen esaslar çerçevesinde uygulamaya ilişkin olduğu değerlendirilmiş olup dava konusu işlemin ii, iii, iv, v, vi, vii, viii, ix ve x numaralı maddeleri yönünden hukuka ve mevzuata aykırılık bulunmadığı sonuç ve kanaatine ulaşıldığı; dava konusu işlemin (i) numaralı maddesindeki "Adalar ilçesinde Ruam Hastalığı sebebiyle atlara yönelik yapılan testler sonuçlanıncaya kadar; insan, hayvan ve çevre sağlığı açısından atların faytonlara koşulmasının 3 (üç) ay süre ile durdurulmasına" yönelik karara ilişkin olarak; ruam taraması yapılan atların 81'inde test sonucunun pozitif çıktığı, bu 81 atın tamamının Büyükada'da bulunduğu ve Burgazada ve Heybeliada'da hastalığa rastlanmadığı, dolayısıyla sadece ruam hastalığının tespit edildiği Büyükada'da tedbirler uygulanabilecekken, diğer adalarda bu tedbirlerin uygulanmasına imkan bulunmadığından, Adalar ilçesinin tümünde yasaklama getiren hükümde bu yönüyle hukuka uyarlık bulunmadığı, bununla birlikte, atların faytona koşulmasının yukarıda anılan Yönetmelikler'de düzenlenmediği, söz konusu kararın ancak karantina tedbirleri kapsamında alınabileceği dikkate alındığında; anılan kararın Ruam Hastalığına Karşı Korunma ve Mücadele Yönetmeliği'nin 7. maddesindeki ruam hastalığında uygulanan karantina tedbirlerinin hastalık teyit edilen işletmeyle sınırlı olduğu hükmüne aykırı olduğunun anlaşıldığı, buna göre; ancak ruam hastalığı tespit edilen atlar ve bu atların yer aldığı işletmeler yönünden uygulanmasına imkan bulunan tedbirlerin Adalar ilçesinde yer alan tüm at ve işletmelere uygulanması nedeniyle bu yönüyle de (i) numaralı maddede hukuka uyarlık bulunmadığı, öte yandan, hastalığın tespiti halinde hasta atların bulunduğu yerdeki atlara ilk test yapıldıktan sonra testi pozitif çıkan atların itlaf edileceği, 20 gün sonra testin tekrarlanacağı bu testte pozitif çıkanların da itlaf edileceği ve 20 gün sonra üçüncü kez test yapılacağı, test sonucu menfi olanların hastalıksız kabul edilerek karantinanın dezenfeksiyon yapılarak kaldırılacağına yönelik Yönetmelik hükümleri karşısında dava konusu işlemde atların faytona koşulmasının test sonuçlarının menfi çıkışına kadar yasaklanması gerekirken, ayrıca 2017 yılında atların faytona koşulmasının 1 ay süreyle yasaklanmasına rağmen, dava konusu işlemde bu sürenin gerekçesi belirtilmeksizin 3 ay olarak uygulanmasının da yine sebep unsuru yönünden hukuka aykırılık oluşturduğu, dava konusu işlemin (xi) numaralı maddesinde belirtilen atların faytonlara koşulmasının 3 ay süre ile durdurulmasına istinaden toplu taşıma hizmetlerinin aksamaması için İstanbul Büyükşehir Belediyesince gerekli tedbirlerin alınmasına ilişkin kısmı ise; yukarıda beyan edildiği üzere davalı idarece Adalar'daki atlı faytonların tümünün belirlenen süre kadar yasaklanmasının hukuka aykırılığının ortaya konulması ve bu sonuca göre ancak aksayan ulaşım ile ilgili kısımlar yönünden tedbir alınmasının mümkün olmasına rağmen İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığına yetkisini aşacak şekilde verilen genel izin mahiyetinde olduğundan (xi) numaralı maddede belirtilen işlem yönünden de hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin (i) ve (xi) numaralı maddelere ilişkin kısmının iptaline, dava konusu işlemin ii, iii, iv, v, vi, vii, viii, ix ve x numaralı maddeleri yönünden ise davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İdare Mahkemesi kararına karşı taraflarca istinaf başvurularında bulunulması üzerine … Bölge İdare Mahkemesi … İdare Dava Dairesince; istinaf başvurularına konu kararının hukuka ve usûle uygun olduğu ve taraflarca ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurularının reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ_EDENİN_İDDİALARI : Davalı idare tarafından, dava konusu kararların her yönüyle mevzuat çerçevesinde tesis edildiği, çevre sağlığı için ivedilikle kararlar alındığı, Bölge İdare Mahkemesi kararının ilgili kısmının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI_TARAFIN_SAVUNMASI : Davacı tarafından savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : …
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile Bölge İdare Mahkemesi kararının, İdare Mahkemesi kararının iptale ilişkin kısmına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine yönelik kısmının onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
MADDİ OLAY :
Davacı, İstanbul ili, Adalar ilçesinde ikamet etmektedir.
2019 yılı Hayvan Hastalık ve Zararlıları ile Mücadele Programı kapsamında Büyükada, Heybeliada ve Burgazada'da yapılan sonbahar ruam taraması neticesinde teste tabi tutulan 1368 attan Büyükada'da bulunan 81'inde ruam hastalığı pozitif çıkmıştır.
Adalar ilçesi Hayvan Sağlığı Zabıtası Komisyonunun … tarih ve … sayılı, … tarih ve … sayılı ve … tarih ve … sayılı kararları ile insan, hayvan ve çevre sağlığı açısından oluşabilecek riskleri yok etmek için hastalık tespit edilen atların itlafına, hastalık çıkan işletmelerde 21 gün süreyle karantina uygulanmasına, ruam hastalığı ortadan kaldırılıncaya kadar Adalar'a at giriş ve çıkışının yasaklanmasına ve hastalığın ortadan kaldırılmasına yönelik diğer bazı tedbirlerin alınmasına karar verilmiştir.
Sonrasında, söz konusu tedbirlerin uygulanmasına yönelik olarak, İstanbul Valiliği Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü Mahalli Çevre Kurulunun … tarih ve … sayılı kararı ile;
Adalar ilçesinde ruam hastalığı sebebiyle atlara yönelik yapılan testler sonuçlanıncaya kadar; insan, hayvan ve çevre sağlığı açısından atların faytonlara koşulmasının 3 (üç) ay süre ile durdurulmasına,
Adalar ilçesinde bulunan ruhsatsız ve izinsiz yapılan ahırların hastalığın yayılımında en büyük sebep olduğundan derhal yıkılmasına,
Ruam hastalığının etkileri olan bakterilerin uygun ortamda uzun yıllar varlığını sürdürdüğünden Büyükada Aya Nikola mevkiinde bulunan İspark ahırlarının, faytonların, durakların ve geçtiği güzergahların temizlik ve dezenfeksiyon işlemlerinin İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı ve Adalar Belediye Başkanlığı tarafından 3 (üç) gün ara ile 3 (üç) ay süre zarfında periyodik olarak yapılmasına,
Ruam hastalığının çıkması nedeniyle adalarda İlçe Hayvan Sağlığı Komisyonu gereğince alınan karar gereği tek tırnaklı hayvanların giriş ve çıkışının yasaklanmasına,
Adalar'da boş bulunan uygun olmayan hayvan barınaklarındaki, açık alanlarda ve orman alanlarında başıboş dolaşan hayvan sahiplerine 5996 ve 5199 sayılı Kanun'lar çerçevesinde idari para cezası uygulanmasına,
Sonbahar Ruam taramasında hastalıklı çıkan 81 atın sahipleri hakkında insan ve hayvan sağlığını tehlikeye attığından dolayı Cumhuriyet Savcılığına suç duyurusunda bulunulmasına,
Adalar'da faytonlarda çalışan sürücülerin, seyislerin, at sahiplerinin ve yakınlarının gerekli sağlık taramalarının İl/İlçe Sağlık Müdürlüğü tarafından yapılmasına,
Adalar'da atların barındığı alanların mülkiyet durumunun İl Çevre ve Şehircilik Anadolu Yakası Milli Emlak Daire Başkanlığınca tespitlerin yapılmasına ve tahliyeye ilişkin işlemlerin yürütülmesine,
Adalar'da bulunan hayvanların barındığı yerden kaynaklanan katı ve sıvı atıkların depolama Atık Yönetimi Yönetmeliği ve Koku Emisyonlarının Kontrolü Yönetmeliği'ne uygun olmadığı, atıkların alıcı ortama doğrudan verildiği, 2872 sayılı Çevre Kanunu'na aykırılıktan dolayı süre verilerek önlem aldırılmasına,
Karantina ahırının İstanbul Büyükşehir Belediyesi ya da İlçe Belediyesi tarafından yaptırılmasına,
i. maddede belirtilen atların faytonlara koşulmasının 3 ay süre ile durdurulmasına istinaden toplu taşıma hizmetlerinin aksamaması için İstanbul Büyükşehir Belediyesince gerekli tedbirlerin alınmasına karar verilmiştir.
Bakılan dava, İstanbul Valiliği Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü Mahalli Çevre Kurulunun … tarih ve … sayılı kararının iptali istemiyle açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
22/12/2011 tarih ve 28150 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Ruam Hastalığına Karşı Korunma Ve Mücadele Yönetmeliği'nin "Tanımlar" başlıklı 4. maddesinde, ... g) Karantina: Bulaşıcı bir hayvan hastalığına yakalanmış hayvanların, hastalığın yayılmasının önlenmesi için geçici olarak diğerlerinden ayrılması biçiminde alınan önlemi, ğ) Mihrak: Yetkili otorite tarafından hastalık varlığının doğrulandığı, hastalığın seyrettiği işletmeyi, ı) Ruam hastalığı (mankafa hastalığı): Burkholderia mallei isimli bakteri tarafından oluşturulan, insanlara da bulaşabilen, tektırnaklı hayvanların bulaşıcı hastalığını, ... ifade eder." hükmüne; "Hastalıktan şüphe edilmesi halinde alınacak önlemler" başlıklı 6. maddesinde, (1) Tektırnaklı hayvanlardaki burun akıntısı, burunda ülser, çene altı lenf yumrularının ağrısız şişkinliği veya deride ağrısız şişkinlikler yahut sebepsiz zayıflayan, vücut harareti değişiklik gösteren, öksüren ve yapılan tedaviye cevap vermeyen, testisleri şişmiş ve iltihaplı hayvanlar Ruam hastalığından şüpheli kabul edilir. (2) Hastalıktan şüpheli tektırnaklı hayvanlar ayrı bir yerde muhafaza edilir. (3) Şüpheli hayvanlara resmi veteriner hekim veya yetkilendirilmiş veteriner hekimler tarafından mallein testi uygulanır. (4) İşletmeye tektırnaklı hayvan giriş çıkışı yasaklanır. (5) Şüpheli hayvanların bulunduğu işletmede alınan önlemler, Ruam hastalığının varlığının veya şüphe durumunun ortadan kalktığının resmi olarak tespit edilmesine kadar devam eder." hükmüne; "Hastalık tespit edilmesi halinde alınacak önlemler" başlıklı 7. maddesinde ise, (1) Mihraktaki şüpheli hayvanlara uygulanan mallein testi pozitif ise resmi veteriner hekim ya da yetkilendirilmiş veteriner hekim hastalık raporu düzenler. Toplanan hayvan sağlık zabıtası komisyonu hastalık çıkış kararı alır ve ilan eder. Hastalık teyit edilen işletmede karantina tedbirleri uygulanır. Ruam hastalığında uygulanan karantina tedbirleri hastalık teyit edilen işletmeyle sınırlıdır. (2) Mallein uygulaması sonunda hasta oldukları anlaşılan tektırnaklı hayvanlar öldürülür ve imha edilir. Şüpheli hayvanlar sahibinin göstereceği ve resmi veteriner hekim veya yetkilendirilmiş veteriner hekim tarafından uygun bulunan bir yerde gözetim altına alınarak yirmi gün sonra yeniden teste tabi tutulur. Bu test sonucunda müspet ve şüpheli çıkanlar ruamlı kabul edilerek öldürülür; menfi çıkanlar ise serbest bırakılır. (3) Ruam tespit edilen hayvanla aynı işletmede bulunan tüm tek tırnaklı hayvanlar hastalıktan şüpheli olarak intradermik mallein testine tabi tutulur. İşletmelerde, birinci teste menfi reaksiyon veren hayvanlara yirmi gün sonra tekrar test uygulaması yapılır. Bu uygulamada menfi çıkanlar serbest bırakılır. Müspet çıkanlar öldürülür. Şüpheli çıkanlar yirmi gün sonra tekrar teste tabi tutulur. Bu üçüncü test sonucunda müspet ve şüpheli bulunanlar öldürülür, menfi sonuç verenler serbest bırakılır. (4) Ruam hastalığından ölen veya öldürülmesine karar verilen hayvanlar imha edilecekleri yerlere kapalı vasıtalarla sevk edilir. Nakil sırasında burun akıntılarının çevreye bulaşmaması için gerekli tedbirler alınır. Üzerine sönmemiş kireç dökülerek derin çukurlara gömülür. Nakilden sonra vasıtalar dezenfekte edilir. (5) Ruam hastalığı çıkan veya hasta hayvanların muhafaza edildiği işletmeye dışarıdan hastalığa duyarlı hayvan girişine izin verilmez. Hastalık teyit edilen işletmeden her türlü madde ve malzeme ile hayvan yemlerinin çıkarılması yasaklanır, hasta hayvanlara ait gübreler yakılır. (6) Bulaşmadan şüpheli olarak gözetim altına alınan hayvanların bulundukları yerden çıkarılmaları yasaktır. (7) Hasta hayvanların bulundukları yerdeki yemlikler, zemin ve duvarlar ile alet, eşya ve malzemeler dezenfekte edilir. (8) Ruam hastalığı insan sağlığı için tehlikeli olduğundan hastaların bulundukları yerlere bütün vücudu kapatan koruyucu giysi, maske ve eldiven olmadan girilmesine izin verilmez. Daha sonra bu kıyafetlerin uygun koşullarda imha edilmesi gerekir."; "Karantinanın kaldırılması" başlıklı 9. maddesinde de, (1) Hastalar dışındaki hayvanlarda test sonucu menfi ise test yirmi gün sonra tekrarlanır. İkinci test sonucu menfi olanlar hastalıksız kabul edilir ve karantina temizlik ve dezenfeksiyon yapılarak kaldırılır." hükmüne yer verilmiştir.
15/03/1989 tarih ve 20109 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Hayvan Sağlığı ve Zabıtası Yönetmeliği'nin "Hayvan Sağlık Zabıtası Komisyonları" başlıklı 91. maddesinde, "Hayvan sağlığını korumak, bulaşıcı hayvan hastalıkları ile mücadele etmek, ülke içindeki hayvan hareketleri ile hayvan ve maddelerinin sevkine dair tedbirleri tespit etmek ve uygulamaya konulmasını sağlamak üzere il, ilçe ve köylerde hayvan sağlık zabıtası komisyonu kurulur. İlçe hayvan sağlık zabıtası komisyonu; kaymakam başkanlığında belediye başkanı, ilçe jandarma komutanı, merkez sağlık ocağı tabibi, Bakanlık ilçe müdürü, hükümet veteriner hekimi ve ziraat odası Başkanından teşekkül eder"; 112. maddesinde, Tektırnaklı hayvanlardaki burun akıntısı, burunda ülser, çene altı lenf yumrularının ağrısız şişkinliği veya deride ağrısız şişkinlikler yahut sebepsiz zayıflayan, vücut harareti değişiklik gösteren, öksüren ve yapılan tedaviye cevap vermeyen, testisleri şişmiş ve iltihaplı hayvanlara talimatnamesindeki esaslara göre mallein tatbik edilir. Sonuç müsbet ise hükümet veteriner hekimi hastalık raporu düzenler. Toplanan hayvan sağlık zabıtası komisyonu hastalık çıkış kararı alır ve ilan eder. a) Mallein uygulaması sonunda hasta oldukları anlaşılan tektırnaklı hayvanlar tazminatlı olarak öldürülür ve imha edilir.b) Hastalıktan ve bulaşmadan şüpheli hayvanlar hakkında talimatnamesindeki hususlar uygulanır. c) Hasta, hastalıktan ve bulaşmadan şüpheli hayvanların kesilmesine ve etlerinin tüketimine izin verilmez. d) Ruam hastalığından ölen veya öldürülmesine karar verilen hastalar kapalı vasıtalarla gömülecekleri yahut yakılacakları yere sevkedilir. Nakil sırasında burun akıntılarının çevreye bulaşmaması için gerekli tedbirler alınır. Kadavralar üzerine sönmemiş kireç dökülerek derin çukurlara gömülür. Nakilden sonra vasıtaların dezenfekte edilmesi mecburidir. e) Ruam hastalığı çıkan veya hasta hayvanların muhafaza edildiği ahıra dışarıdan hayvan sokulmasına izin verilmez; her türlü eşya alet ve malzeme ile hayvan yemlerinin çıkarılması yasaklanır, hasta hayvanlara ait gübreler yakılır. f) Bakanlıkça hazırlanan program ve projelere göre hastalıksız oldukları tesbit edilen tektırnaklı hayvanlara hükümet veteriner hekimince bir belge verilir. Alım ve satım sırasında bunun gösterilmesi zorunludur. Taşımada çalıştırılan tektırnaklı hayvanların altı ayda bir hükümet veteriner hekimine muayene ettirilmesi mecburidir. g) Bulaşmadan şüpheli olarak müşahedeye alınan hayvanların bulundukları yerden çıkarılmaları yasaktır. Çıkarılmaları halinde yeni götürdükleri yerdeki hastalığa yakalanabilecek hayvanlarla birlikte karantinaya alınır. Sahibi hakkında Kanunun cezai hükümleri uygulanır. h) Hasta, hastalıktan ve bulaşmadan şüpheli hayvanların bulundukları yerdeki yemlikler, zemin ve duvarlar ile alet, eşya ve malzemeler mümkünse eldiven geçirilerek veya kimyevi maddelerle dezenfekte edildikten sonra kullandırılır. Dezenfekte edilen ahırlara bir hafta sonra hayvan konulur. i) Ruam hastalığı insan sağlığı için tehlikeli olduğundan hastaların bulundukları yerlere derilerinde yara olanların girmesine izin verilmez. j) Yönetmelikte yer almayan hususlarda Ruam Savaş Yönetmeliği uygulanır. k) Ruamda karantina hastalık çıkan ahır veya yerle sınırlıdır. Hastalar dışındaki hayvanlarda test sonucu menfi ise test 21 gün sonra tekrarlanır. İkinci test sonucu menfi olanlar hastalıksız kabul edilir ve karantina dezenfeksiyon yapılarak kaldırılır." hükümlerine yer verilmiştir.
Yüksek Çevre Kurulu ve Mahalli Çevre Kurullarının Çalışma Usul ve Esaslarına İlişkin Yönetmelik'in "Mahalli Çevre Kurullarının Kuruluşu" başlıklı 18. maddesinde, "Mahalli Çevre Kurulu, her ilde Valinin veya Valinin görevlendireceği Vali Yardımcısının başkanlığında, İçişleri, Maliye, Millî Eğitim, Sağlık, Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme, Gıda, Tarım ve Hayvancılık, Enerji ve Tabii Kaynaklar, Kültür ve Turizm, Orman ve Su İşleri, Bilim Sanayi ve Teknoloji bakanlıkları, Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı ile Diyanet İşleri Başkanlığının imza yetkisini haiz il temsilcileri, İl Jandarma Komutanlığının, İl Emniyet Müdürü ve denize kıyısı olan illerde Sahil Güvenlik Komutanlığının imza yetkisini haiz temsilcileri ile Ticaret ve Sanayi Odaları Temsilcisi, büyük şehirlerde büyükşehir belediye başkanlığının, diğer illerde ise belediye başkanlığının imza yetkisini haiz temsilcilerinden oluşur. Mahalli Çevre Kurulu üyesi bakanlıkların illerde teşkilatının bulunmaması halinde, bu bakanlıklar, kendileri ya da bağlı veya ilgili kuruluşları aracılığı ile; birden fazla bağlı ve ilgili kuruluşun bulunması durumunda toplantı gündemine göre konu ile ilgisi olan kuruluş aracılığı ile temsil edilir. (2) Başkanca gerekli görülmesi halinde, görüş ve önerilerini almak üzere, ilgili kamu kurum ve kuruluşu, bilimsel kuruluş, kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları, özel sektör ve gönüllü kuruluş temsilcileri ile uzman kişiler de oy hakkı olmaksızın Mahalli Çevre Kurulu toplantılarına davet edilir. (3) Mahalli Çevre Kurulunun sekretarya hizmetleri Müdürlük tarafından yürütülür."; "Görevler" başlıklı 19. maddesinde, "(1) Mahalli Çevre Kurulunun görevleri şunlardır: a) Çevrenin korunması ve iyileştirilmesi, kirliliğin önlenmesi amacıyla, Bakanlıkların mevzuatlarında belirlenen esaslar çerçevesinde gerekli kararları almak. b) Alınan karar ve tedbirlerin il düzeyinde uygulanması için programlar hazırlamak. c) Hazırlanan programların ön görülen sürelerde uygulanmasını sağlamak. ç) İlde çevre kirliliğine neden olan veya olabilecek tesis ve işletmeleri belirlemek, yapılan iş ve işlemleri incelemek, değerlendirmek ve gerekli önlemleri almak. d) İl düzeyindeki çevresel faaliyetleri izlemek ve yönlendirmek amacıyla çeşitli Bakanlık ve kuruluşlarla eşgüdümü sağlamak. e) Toplumsalçevre bilincinin arttırılmasına yönelik eğitsel faaliyetlerin düzenlenmesine yönelik kararlar almak."; "Toplantı usulü" başlıklı 20. maddesinin 2. fıkrasında, "Gündem konuları Mahalli Çevre Kurulu üyelerine toplantı gününden en az beş gün önce bildirilir." hükümlerine yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Ruam hastalığı (mankafa hastalığı), Ruam Hastalığına Karşı Korunma Ve Mücadele Yönetmeliği'nde; Burkholderia mallei isimli bakteri tarafından oluşturulan, insanlara da bulaşabilen, tek tırnaklı hayvanların bulaşıcı hastalığı olarak tanımlanmış olup hastalığa yakalanan atlar ve hastalığın ortaya çıktığı bölgeyle ilgili olarak alınacak önlemler ilgili Yönetmelik kapsamında ortaya konulmuştur.
Dava dosyası incelendiğinde; ruam hastalığının Adalar ilçesinde ilk olarak hangi tarihte çıktığı hususu kesin olmamakla birlikte dava dosyası içerisinde bulunan belgelerde söz konusu hastalığa ilişkin ilk bulguların 2017 yılında yapılan ruam tarama testleri sonucunda ortaya çıktığı, bu kapsamda Adalar İlçesi Hayvan Sağlığı Zabıtası Komisyonunun … tarih ve … sayılı kararı ile Adalar genelinde 18 atta Ruam hastalığı çıkması sebebiyle söz konusu hastalığın önlenmesi amacıyla 21 gün süreyle karantina uygulanmasına, tek tırnaklı hayvanların giriş ve çıkışlarının hastalık menfi tespit edilene kadar yasaklanmasına ve dezenfeksiyona ilişkin tedbirlerin uygulanmasına, yönelik olarak kararların alındığı, ardından Adalar Kaymakamlığı başkanlığında toplanan Ruam Hastalığı Toplantısında alınan … tarih ve … sayılı karar ile Hayvan Sağlığı Zabıta Komisyonunun anılan kararı uyarınca; atların faytona koşulmasının bir ay süreyle yasaklanmasına, dezenfeksiyona ilişkin önlemler alınmasına, turistik gezi amacıyla bazı faytonların ayrılmasına, motorsuz alternatif ulaşım aracına geçilmesine, yönelik karar verildiği, devamında 05/04/2018 tarihinde toplanan Komisyon tarafından hastalığın kontrol ve iyileştirme çalışmalarının sağlıklı bir şekilde yapılması için geniş kapsamlı bir hastalık taraması çalışmasına yönelik olarak 31 maddeden oluşan kararların alındığı, bu sırada tek tırnaklı hayvanların adalara giriş ve çıkışının yasaklandığı, … tarihli ve … sayılı Komisyon kararıyla da tedbirlerin devamına karar verildiği, daha sonra 2019 yılı ilkbahar ruam taraması çalışmalarına başlandığı, bu kapsamda filyasyon ekiplerince atlara tahlil yaptırıldığı ve dosya içerisinde bulunan filyasyon ve araştırma takip formlarından Mart 2019 döneminde de bazı atlarda ruam hastalığının görüldüğü, sonuç olarak da dava konusu işlemin tesis edilmesi ile sonuçlanan ve yukarıda ayrıntılarına yer verilen idari işlemler ile sürecin bu aşamaya geldiği anlaşılmaktadır.
Görüldüğü gibi 2017 yılından dava konusu işlemin tesis edildiği 2019 yılı sonuna kadar geçen süreçte, ruam hastalığına yönelik olarak çevre ve toplum sağlığının korunması amacıyla birtakım önlemler alındığı, dava konusu işlemin (i) ve (xi) numaralı maddelerinde yer alan kararların da bu önlemlerin bir parçası olduğu ve yukarıda alıntılanan mevzuat hükümleri çerçevesinde verilen yetkiler kapsamında alındığı, bu hâli ile toplum ve çevre sağlığının korunmasındaki üstün kamu yararı karşısında dava konusu işlemin ilgili maddelerinde yer alan kararların da mevzuata uygun olduğu sonucuna varılmaktadır.
Bu nedenle, Bölge İdare Mahkemesi kararının, İdare Mahkemesi kararının iptale ilişkin kısmına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine ilişkin kısmında hukuka ve mevzuat hükümlerine uygunluk bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Davalı idarenin temyiz isteminin KABULÜNE,
2. Dava konusu işlemin kısmen iptaline, kısmen davanın reddine ilişkin İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurularının reddi yolundaki temyize konu … Bölge İdare Mahkemesi … İdare Dava Dairesinin … tarih ve E:… , K:… sayılı kararının, İdare Mahkemesi kararının iptale ilişkin kısmına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine yönelik kısmının BOZULMASINA,
3. Bozulan kısım hakkında yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın … Bölge İdare Mahkemesi … İdare Dava Dairesine gönderilmesine, 27/12/2023 tarihinde oy çokluğuyla kesin olarak karar verildi.
(X)-KARŞI OY:
Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Temyizen incelenen kararın ilgili kısmı usûl ve hukuka uygun olup dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bu kısmının bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
Bu nedenle, temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının, İdare Mahkemesi kararının iptale ilişkin kısmına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine yönelik kısmının onanması gerektiği oyu ile Daire kararına katılmıyoru