T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2023/1932
Karar No : 2024/1525
TEMYİZ EDEN (DAVACI) : …
VEKİLİ : Av. …
KARŞI TARAF (DAVALI) : … Valiliği
VEKİLİ : Av. …
İSTEMİN KONUSU: … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:…, Temyiz No:… sayılı temyiz isteminin reddine dair kararın ve … tarih ve E:…, K:… sayılı kararın hukuka aykırı olduğu öne sürülerek, 2577 sayılı Kanunun 49. maddesi uyarınca temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacı adına yurtdışından aldığı lise diploması için düzenlenen Mesleki ve Teknik Anadolu Liselerini bitirenler derecesinde öğrenim gördüğüne dair … tarih ve … sayılı denklik belgesinin iptaline ilişkin işlemin iptaline karar verilmesi istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; davacının "... 2015-2016 eğitim öğretim yılında Diyarbakır İli, Bismil İlçesi, ... Lisesinden mezun olduğunun, yurt dışı giriş çıkış kayıtlarına göre Rusya'da eğitim gördüğünü belirttiği tarihlerde yurt dışına hiç çıkmadığının" tespit edildiği, bu durumda, Türkiye'de orta öğrenim mezuniyeti bulunmasına rağmen buna ilişkin öğrenim bilgilerini denklik belgesi başvurusu esnasında bildirilmeyen davacı hakkında gerçeğe aykırı beyan ve belgelere göre düzenlenen denklik belgesinin iptaline ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Yurt dışındaki bir öğretim kurumunda eğitimlerini tamamlayan öğrencilerin Türkiye'deki bir yükseköğretim kurumuna kabul edilmesinde herhangi bir engel bulunmadığı, yurt dışındaki ortaöğretim eğitiminin uzaktan ya da örgün eğitim şeklinde tamamlanması arasında bir ayrıma gidilmediği, denklik belgesi düzenlemesi aşamasındaki tüm evrakların doğruluğu ve gerçekliğinin kabul edildiği, varsayım ve önyargılarla denklik belgesinin usulsüzlüğü yönünde görüş bildirildiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının gerekçe ile onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, bakılmakta olan davada verilen kararın 2577 sayılı Kanun'un 46. maddesi kapsamında temyiz yolu açık kararlardan olduğu anlaşıldığından, … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:…, Temyiz No:… sayılı temyiz isteminin reddine dair kararı kaldırılarak gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Dava, davacı adına düzenlenen Mesleki ve Teknik Anadolu Liselerini bitirenler derecesinde öğrenim gördüğüne dair … tarih ve … sayılı denklik belgesinin iptaline ilişkin işlemin iptaline karar verilmesi istemiyle açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
1739 sayılı Milli Eğitim Temel Kanunu'nun 4'üncü maddesinde "Eğitim kurumları dil, ırk, cinsiyet, engellilik ve din ayırımı gözetilmeksizin herkese açıktır. Eğitimde hiçbir kişiye, aileye, zümreye veya sınıfa imtiyaz tanınamaz.", 7'nci maddesinde "İlköğretim görmek her Türk vatandaşının hakkıdır. İlköğretim kurumlarından sonraki eğitim kurumlarından vatandaşlar ilgi, istidat ve kabiliyetleri ölçüsünde yararlanırlar.", 8'inci maddesinde, "Eğitimde kadın, erkek herkese fırsat ve imkan eşitliği sağlanır...", 31'inci maddesinde "Lise veya dengi okulları bitirenler, yükseköğretim kurumlarına girmek için aday olmaya hak kazanır. Hangi yükseköğretim kurumlarına, hangi programları bitirenlerin nasıl girecekleri, giriş şartları Milli Eğitim Bakanlığı ile işbirliği yapılarak Yükseköğretim Kurulu tarafından tespit edilir." hükmüne yer verilmiştir.
30.5.2019 tarihli ve 30789 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Milli Eğitim Bakanlığı Denklik Yönetmeliği'nin 1'inci maddesinde "Bu Yönetmeliğin amacı, yurt içinde milletlerarası ilköğretim ve ortaöğretim düzeyindeki özel öğretim kurumları ve büyükelçilikler tarafından açılmış okullar ile yurt içi ve yurt dışındaki ilköğretim ve ortaöğretim kurumlarından alınan öğrenim belgesi ve diplomaların denklik işlemlerinde uyulacak usul ve esasları belirlemektir.", 3'üncü maddesinde "Bu Yönetmelikte geçen; ... c)Denklik:Yurt içinde milletlerarası ilköğretim ve ortaöğretim düzeyindeki özel öğretim kurumları ve büyükelçiliklerce açılmış okullar ile yurt içi ve yurt dışındaki ilköğretim ve ortaöğretim kurumlarından alınan belgelerin ülkemizde hangi sınıf, alan, dal veya bölüme eş değer olduğunun tespit edilme işlemini, ç) Denklik merkezi: Yurt dışında eğitim müşavirliği veya ataşeliklerde, yurt içinde ise il ve nüfusu 250.000 ve üzerinde olan büyükşehir ilçelerindeki millî eğitim müdürlüklerinde denklik iş ve işlemlerinin yürütüldüğü birimleri, d) e-Denklik Modülü: Denklik işlemlerinin elektronik ortamda yürütüldüğü ve bilgilerin muhafaza edildiği sistemi, ... g) Uzaktan öğretim: Çeşitli iletişim araçları kullanılarak yapılan ve yüz yüze olmayan öğretimi ifade eder.", 4'üncü maddesinde "Denklik işlemi, denklik talebinde bulunan kişinin belgelerinin asılları ile denklik merkezlerinde e-Denklik modülü üzerinden gerçekleştirilir. Denklik işlemi, yurt içinde milletlerarası ilköğretim ve ortaöğretim düzeyindeki özel öğretim kurumları ve büyükelçilikler tarafından açılmış okullar ile yurt içindeki ve yurt dışındaki ilköğretim ve ortaöğretim kurumlarından alınan karne, transkript, öğrenim belgesi, sertifika, ayrılma belgesi, süresi içinde sunulmuş geçici mezuniyet belgesi ve diploma gibi belgelerin asılları ile yapılır. ... Denklik başvurusunda bulunan öğrencinin, farklı okul türlerine ait ibraz ettiği belgelere göre başarılı olduğu ders sayısı ve içeriği birlikte değerlendirilerek uygun ilköğretim ve/veya ortaöğretim okullarından birine veya bir sınıf, alan, bölüm veya dala denklik işlemi yapılır.", 5'inci maddesinde "Denklik işlemi için başvuruda bulunanlarca, e-Denklik modülü üzerinden Denklik Belgesi Alacaklar İçin Başvuru Formu (EK-1) doldurulur, aşağıdaki belgelerin aslı ve birer fotokopisi forma eklenir: ... ç) Mezun durumda olanlar için Apostil, Apostil olmadığı durumlarda eğitim bakanlığı, dışişleri bakanlığı ya da büyükelçilik onaylı diploma/diploma almaya hak kazandığına dair belge. d) Denklik talebinde bulunan kişinin belgelerinin noter veya Türkiye Cumhuriyeti Dış Temsilcilikleri tarafından onaylanmış Türkçe tercümeleri. e) Kimlik belgesi, ikamet izin belgesi, geçici koruma belgesi, uluslararası koruma başvuru sahibi kimlik belgesi, uluslararası koruma statü sahibi kimlik belgesi, vatansız kişi kimlik belgesi ve pasaport belgelerinden biri. (2) Denklik Belgesi Alacaklar İçin Başvuru Formuna eklenen belgeler başvuruda bulunanlarca sisteme yüklenir ve belgelerin asılları denklik merkezine ibraz edilir. Belgelerin sahte olması veya üzerinde tahrifat yapıldığının tespit edilmesi hâlinde denklik verilmez, verilmişse iptal edilir ve ilgili hakkında Cumhuriyet Başsavcılıklarına suç duyurusunda bulunulur." düzenlemesi yer almıştır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Dava dosyasının incelenmesinden; davacı tarafından, 2017/2018 eğitim öğretim döneminde Rusya Ülkesi, Moskova Şehri, Rusya Federasyonu Plehanov G.V. Ekonomi Üniversitesi Hukuk Bölümünü tamamladığından bahisle yapılan başvuru üzerine, davacının Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesini Bitirenler Derecesinde Öğrenim Gördüğüne dair Bursa İl Milli Eğitim Müdürlüğü'nün 25.11.2019 tarih ve 23237084 sayılı denklik belgesi düzenlendiği; Türkiye çapında denklik belgelerinin artması ve bu hususta sahtecilik iddialarıyla yapılan şikayetler üzerine ... tarih ve E... sayılı makam oluru ile başlatılan soruşturma neticesinde Milli Eğitim Bakanlığı Teftiş Kurulu Başkanlığı'nca düzenlenen … tarih ve … sayılı soruşturma raporunda özetle "... Denklik belgesi almak amacıyla başvuranların, Türkiye'de bir liseden mezun olmalarına karşılık yurt dışındaki bir ortaöğretim kurumundan örgün veya uzaktan eğitim kapsamında almış oldukları diplomalarının olduğu, ancak Türkiye'deki mezuniyetlerini, Milli Eğitim Müdürlüklerine denklik belgesi düzenlenmesi talebiyle yaptıkları başvuru esnasında doldurdukları matbu Ek-1 Başvuru Formunda soru olarak yer almasına karşın beyan etmedikleri; yurt dışında lise eğitimi aldıklarını belirttikleri tarihlerde yurt dışına hiç çıkmadıkları veya yurt dışında bulundukları tarihlerle yurt dışı eğitim tarihlerinin uyuşmadığı; ilgili il milli eğitim müdürlüklerine verdikleri yurt dışı giriş çıkış belgelerinin sahte olduğu; yurt dışında eğitim gördüklerini belirtikleri tarihlerde aynı zamanda Türkiye'deki bir lisede de eğitim gördükleri, yani Türkiye'deki eğitim tarihleri ile yurt dışı eğitim tarihlerinin çakıştığı; yurt dışı eğitim diplomaları ile birlikte verdikleri transkriptlerinde ilgili ülkenin resmi dilini bildikleri veya bu dillerde bir hazırlık eğitimi aldıklarına dair bir kayıt bulunmadığı hususlarının en az birinin veya birkaçının birlikte bulunduğu ..." tespitine yer verildiği; buna istinaden davacının da aralarında bulunduğu 312 kişiye ait denklik belgelerinin Bursa İl Milli Eğitim Müdürlüğü'nün … tarih ve … sayılı işlemiyle iptaline karar verilmesi üzerine bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
Bir öğrenim belgesi veya diplomaya denklik işleminin yapılabilmesi için öncelikle, diplomaya/öğrenim belgesine esas ortaöğretim sisteminin Türk ortaöğretim sistemine eşdeğer olması gerekmektedir.
Davacı tarafından her ne kadar ilgili Yönetmelikte uzaktan eğitim sistemi ile alınan diplomalara denklik işleminin yapılamayacağına ilişkin bir hüküm bulunmadığı iddia edilmekteyse de; Milli Eğitim Bakanlığı, yabancı ortaöğretim kurumlarından alınan diploma/öğrenim belgelerine denklik verme yetkisi olan kamu otoritesidir. İl Milli Eğitim Müdürlükleri denklik işlemini Bakanlık adına gerçekleştirmektedir. Diploma denklik işlemleri konusunda devlete ve ulusal makamlara tanınan takdir yetkisi tanınmıştır. Milli Eğitim Bakanlığı Denklik Yönetmeliği'nin amacı da, niteliksiz diplomalara ulusal düzeyde geçerlilik tanınmasının önüne geçmektir. Bu amaç için öncelikle, yurt dışında uygulanan eğitim siteminin Türk Eğitim Sistemi içinde de uygulanıyor olması gerekmektedir. Dolayısıyla, Yönetmeliğin amacına uygun olarak tesis edilen işlemde hukuka aykırılık bulunmamaktadır.
Nitekim, 05/04/2023 tarih ve E:32154 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Milli Eğitim Bakanlığı Denklik Yönetmeliği'nin 13. maddesinde, bu amaç doğrultusunda açıkça düzenleme yapılarak, uzaktan öğretim yoluyla alınmış olan mezuniyet belgeleri ve diplomalara denklik işleminin yapılamayacağı hüküm altına alınmıştır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle,
1. Temyiz isteminin reddine,
2. … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının belirtilen gerekçe ile ONANMASINA,
3. Temyiz giderlerinin istemde bulunan üzerinde bırakılmasına, posta gideri avansından artan tutarın Mahkeme tarafından iadesine,
4. 2577 sayılı Kanunun 50. maddesi uyarınca onama kararının taraflara tebliğini ve bir örneğinin de belirtilen Bölge İdare Mahkemesine gönderilmesini teminen dosyanın İdare Mahkemesine gönderilmesine,
5. Kesin olarak, 15/03/2024 tarihinde oybirliği ile karar verildi.