T.C.
D A N I Ş T A Y
ALTINCI DAİRE
Esas No : 2023/2008
Karar No : 2023/7158
DAVACI : … Odaları Birliği Başkanlığı
VEKİLİ : Av. …
DAVALI : … Bakanlığı … Başkanlığı- ANKARA
DAVANIN KONUSU : Özelleştirme Yüksek Kurulu'nun ... tarihli ... sayılı kararı ile onaylanan 17.03.2012 tarihli, 28236 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak askıya çıkarılan Muğla ili, Bodrum ilçesi, ... Mahallesi ... parsel sayılı taşınmaza yönelik “turizm tesis alanı”, “günübirlik tesis alanı'', “arkeolojik sit alanı”, “yeşil alan”, “park alanı” ve “yol” fonksiyonu getirilmesine ilişkin 1/100.000 ölçekli çevre düzeni planı değişikliği, 1/25.000 ölçekli çevre düzeni planı değişikliği, 1/5000 ölçekli koruma amaçlı nazım imar planı değişikliği ve 1/1000 ölçekli koruma amaçlı uygulama imar planı değişikliğinin iptali istenilmiştir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince Tetkik Hakimi …'ın raporu ile dosyadaki belgeler 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 14. maddesi uyarınca incelendikten sonra işin gereği görüşüldü:
Dava, Özelleştirme Yüksek Kurulu'nun ... tarihli ... sayılı kararı ile onaylanan 17.03.2012 tarihli, 28236 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak askıya çıkarılan Muğla ili, Bodrum ilçesi, ... sınırları içerisinde yer alan özelleştirme kapsam ve programında bulunan ... parsel sayılı taşınmaza yönelik “turizm tesis alanı”, “günübirlik tesis alanı'', “arkeolojik sit alanı”, “yeşil alan”, “park alanı” ve “yol” fonksiyonu getirilmesine ilişkin 1/100.000 ölçekli çevre düzeni planı değişikliği, 1/25.000 ölçekli çevre düzeni planı değişikliği, 1/5000 ölçekli koruma amaçlı nazım imar planı değişikliği ve 1/1000 ölçekli koruma amaçlı uygulama imar planı değişikliğinin iptali istemiyle açılmıştır.
Dosyanın incelenmesinden; uyuşmazlık konusu Muğla ili, Bodrum ilçesi, ... mevkii ... parsel sayılı taşınmazın;
- 25.05.2009 tarihli, 27241 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Bakanlar Kurulu kararı ile Yalıkavak- Gündoğan- Göltürkbükü- Turizm Merkezi sınırları içerisine alındığı,
- Özelleştirme Yüksek Kurulunun 01.06.2010 tarihli, 2010/31 sayılı kararı ile iki yıl içerisinde satış işlemlerinin tamamlanabilmesi için özelleştirme kapsamına alındığı,
-Anılan taşınmazı da kapsayan bölgede Kültür ve Turizm Bakanlığınca 14.04.2011 tarihinde Türkbükü Doğusu Turizm Merkezi I. Etap 1/5000 ölçekli Koruma Amaçlı Nazım ve 1/1000 ölçekli Uygulama İmar Planlarının kabul edildiği,
-Özelleştirme Yüksek Kurulunun ... tarihli ... sayılı kararı ile 1/100.000 ölçekli çevre düzeni planı değişikliği, 1/25.000 ölçekli çevre düzeni planı değişikliği, Türkbükü Doğusu Turizm Merkezi I. Etap Koruma Amaçlı 1/5000 ölçekli Nazım ve 1/1000 ölçekli Koruma Amaçlı Uygulama İmar Planı değişikliğinin kabul edildiği,
-Uyuşmazlık konusu taşınmazın ihaleye satışa çıkarılarak satış sonucu 5.07.2013 tarihinde tapusunun özel bir şirkete devir edildiği,
-Uyuşmazlık konusu … sayılı parselin ifraz işlemi sonucu oluşan ... ada ... parsel sayılı, ... ada ... parsel sayılı, … ada … ve … parsel sayılı taşınmazlara ilişkin Çevre Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının (Tabiat Varlıklarını Koruma Genel Müdürlüğü) … tarihli, … sayılı oluru ile "16.03.2012 tarihinde onaylanan Muğla ili, Bodrum ilçesi, ... Mahallesi ... ada ... parsel, ... ada ... parsel, ... ada ... ve ... parsel sayılı taşınmazlara ait 1/1000 ölçekli Koruma Amaçlı Uygulama İmar Planı Plan Hükümlerine "Planlama alanında "Park ve Dinlenme Alanı" olarak gösterilen alanlarda korunması gerekli ağaçlara hiçbir şekilde zarar verilmemesi, ağaçlandırma ve bitkilendirme için yeterli derinlikte toprak örtüsü bırakılması ve standartların sağlanması kaydıyla zemin altı otopark yapılabilir. Bu alanlarda ilgili Kültür Varlıklarını Koruma Kurulu ile Tabiat Varlıklarını Koruma Bölge Komisyonu'ndan izin alınmadan uygulama yapılamaz." şeklinde plan notu eklenmesine ilşkin hazırlanan 1/1000 ölçekli koruma amaçlı uygulama imar planının 6.12.2022-6.01.2023 tarihleri arasında askıya çıkarıldığı,
-Davacı tarafından 13.01.2023 tarihinde "Çevre Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının (Tabiat Varlıklarını Koruma Genel Müdürlüğü) … tarihli , … sayılı onayı ile kabul edilen "Muğla İli, Bodrum İlçesi, Göl köy Mahallesi, ... ada ... parsel sayılı, ... ada, ... parsel sayılı, ... ada … ve … parsel sayılı taşınmazlara ait Plan Notu Değişikliği" ve 17.03.2012 tarihli, 28236 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Özelleştirme Yüksek Kurulunun 16.03.2012 tarih ve 2012/38 sayılı kararı ile onaylanan "1/100.000 ölçekli çevre düzeni planı değişikliği, 1/25.000 ölçekli çevre düzeni planı değişikliği, 1/5000 ölçekli koruma amaçlı nazım imar planı değişikliği ve 1/1000 ölçekli koruma amaçlı uygulama imar planı değişikliği" ile Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından 14.04.2011 tarihinde onaylanan "Türkbükü Doğusu Turizm Merkezi I. Etap Koruma Amaçlı 1/5000 ölçekli Nazım ve 1/1000 ölçekli Uygulama İmar Planlarının" iptali istemiyle dava açıldığı, …. İdare Mahkemesinin … tarihli E: … K:… sayılı kararı ile dava dilekçesinin reddine karar verilmesi üzerine uyuşmazlık konusu Özelleştirme Yüksek Kurulu'nun … tarih ve … sayılı kararı ile onaylanan 17.03.2012 tarihli, 28236 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak askıya çıkarılan Muğla ili, Bodrum ilçesi, ... Mahallesi ... parsel sayılı taşınmaza yönelik 1/100.000 ölçekli çevre düzeni planı değişikliği, 1/25.000 ölçekli çevre düzeni planı değişikliği, 1/5000 ölçekli koruma amaçlı nazım imar planı değişikliği ve 1/1000 ölçekli koruma amaçlı uygulama imar planı değişikliğinin iptali istemiyle Dairemizde bakılmakta olan davanın açıldığı, Çevre Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının (Tabiat Varlıklarını Koruma Genel Müdürlüğü) … tarihli, … sayılı oluru ile onaylanan 1/1000 ölçekli koruma amaçlı uygulama imar planının iptali istemiyle ise ... İdare Mahkemesi E:… sayılı dosyasında, Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından 14.04.2011 tarihinde onaylanan "Türkbükü Doğusu Turizm Merkezi I. Etap Koruma Amaçlı 1/5000 ölçekli Nazım ve 1/1000 ölçekli Uygulama İmar Planlarının" iptali istemiyle de ... İdare Mahkemesi E: … sayılı dosyasında dava açıldığı anlaşılmıştır.
3194 sayılı İmar Kanununun "İmar Planlarında Bakanlığın Yetkisi"ni düzenleyen 9. maddesinin 4046 sayılı Kanunun 41. maddesiyle eklenen 2. fıkrasında: "Belediye hudutları ve mücavir alanlar içerisinde bulunan ve özelleştirme programına alınmış kuruluşlara ait arsa ve arazilerin, ilgili kuruluşlardan (Belediye) gerekli görüş alınarak çevre imar bütünlüğünü bozmayacak imar tadilatları ve mevzi imar planlarının ve buna uygun imar durumları; Özelleştirme İdaresi Başkanlığınca hazırlanarak Özelleştirme Yüksek Kurulunca onaylanmak suretiyle yürürlüğe girer ve ilgili Belediyeler bu arsa ve arazilerin imar fonksiyonlarını 5 yıl değiştiremezler. (Ek ibare: 03/04/1997 - 4232/4 maddesi) ilgili belediyeler görüşlerini onbeş gün içinde bildirir." hükmüne yer verilmiştir.
Anılan Kanunun 5398 sayılı Kanunun 12. maddesiyle eklenen ve 5793 sayılı Kanunun 15. maddesiyle değiştirilen Ek:3. maddesinde: "Özelleştirme programındaki kuruluşlara ait veya kuruluş lehine irtifak ve/veya kullanım hakkı alınmış arsa ve araziler ile özel kanunları uyarınca özelleştirilmek üzere özelleştirme programına alınan arsa ve arazilerin, 3621 sayılı Kıyı Kanunu veya 2634 sayılı Turizmi Teşvik Kanunu kapsamında kalan yerler dahil olmak üzere genel ve özel kanun hükümleri kapsamında yer alan tüm alanlarda imar planlarını yapmaya ve onaylamaya yetkili olan kurum veya kuruluşlardan görüş alınarak çevre imar bütünlüğünü bozmayacak her tür ve ölçekte plan, imar planı ile değişiklik ve revizyonları müellifi şehir plancısı olmak üzere Özelleştirme İdaresi Başkanlığınca yapılarak veya yaptırılarak Özelleştirme Yüksek Kurulunca onaylanmak ve Resmi Gazetede yayımlanmak suretiyle kesinleşir (İptal ibare: Anayasa Mahkemesi'nin 09/06/2011 tarih ve E:2008/87 , K:2011/95 sayılı kararı ile.) yürürlüğe girer. İlgili kuruluşlar bu madde kapsamında yapılan planları devir tarihinden itibaren beş yıl süreyle değiştiremezler. Bu süre içerisinde imar planlarına ilişkin olarak, verilecek mahkeme kararlarının gereklerinin yerine getirilmesini teminen yapılacak imar planı değişikliğine ilişkin iş ve işlemler Özelleştirme İdaresi Başkanlığınca bu maddede belirtilen usul ve esaslara göre gerçekleştirilir. İlgili kuruluşlar görüşlerini onbeş gün içinde bildirirler. Bu madde kapsamında yapılan her ölçekteki plan ve imar planlarında 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanununun 17 nci maddesinin (a) bendinin ikinci ve sekizinci paragrafındaki hükümler uygulanmaz. Özelleştirme sürecinde ihtiyaç duyulması halinde, bu planlara göre yapılacak imar uygulamasına ilişkin parselasyon planları Özelleştirme İdaresi Başkanlığı tarafından yapılır veya yaptırılır. Bu parselasyon planları Özelleştirme İdaresi Başkanlığınca onaylanır. Bu planlara göre yapılacak yapılarda her türlü ruhsat ve diğer belgeler ile izinler, ilgili mevzuat çerçevesinde yetkili kurum ve kuruluşlarca verilir." kuralı bulunmaktadır.
Uyuşmazlıkta öncelikle hangi yargılama usulünün uygulanacağının belirlenmesi gerekmektedir.
Dava konusu işlemi tesis eden Özelleştirme Yüksek Kurulu kararlarına karşı açılan davalarda ivedi yargılama usulünün uygulanmasına ilişkin 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu 20/A maddesi 6545 sayılı Kanunun 18. maddesi ile 18.06.2014 tarihinde mevzuata eklenmiştir. İşlem tarihi olan 16.03.2012 tarihinde ivedi yargılama usulüne ilişkin düzenleme mevzuatta yer almadığı gibi, 3194 sayılı Kanunun 9. maddesinin 2. fıkrası ve Ek-3 maddesi gereğince, Özelleştirme Yüksek Kurulunun plan yapma yetkisinin, taşınmazın özelleştirme kapsamına alınması ile başladığı ve devri ile sona erdiği, ancak bu planın mahkeme kararı ile iptal edilmesi halinde, yargı kararının gereğini yerine getirmek üzere davalı idarece yeni bir plan yapılabildiği hususu dikkate alındığında uyuşmazlık konusu taşınmazın 05.07.2013 tarihinde ihale yoluyla satışının yapıldığı, Özelleştirme Yüksek Kurulunun 16.03.2012 tarihinde kabul ettiği imar planlarının iptali istemiyle dava açılmadığı, bakılan dava tarihi olan 13.01.2023 tarihi itibarıyla Özelleştirme Yüksek Kurulunun tasarrufunda bulunmayan taşınmaz ile ilgili olarak ivedi yargılama usulünün uygulanmayacağı sonucuna varılmıştır.
Anayasa'nın 40. maddesinin ikinci fıkrasında; Devletin, işlemlerinde, ilgili kişilerin hangi kanun yolları ve mercilere başvuracağını ve sürelerini belirtmek zorunda olduğu hükme bağlanmış, 125. maddesinin üçüncü fıkrasında da; 40. maddedeki düzenlemenin devamı niteliğinde, "İdari işlemlere karşı açılacak davalarda süre, yazılı bildirim tarihinden başlar." hükmüne yer verilmiştir.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "Dava açma süresi" başlıklı 7. maddesinin birinci fıkrasında, dava açma süresinin, özel kanunlarında ayrı süre gösterilmeyen hallerde Danıştay'da ve idare mahkemelerinde altmış gün olduğu; ikinci fıkrasında, bu sürenin, idari uyuşmazlıklarda yazılı bildirimin yapıldığı tarihi izleyen günden itibaren başlayacağı; dördüncü fıkrasında, ilanı gereken düzenleyici işlemlerde dava açma süresinin, ilan tarihini izleyen günden itibaren başlayacağı hususu kurala bağlanmıştır.
3194 sayılı İmar Kanununun “Planların hazırlanması ve yürürlüğe konulması” başlıklı 8. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinin işlem tarihinde yürürlükte olan şeklinde, "İmar Planları; Nazım İmar Planı ve Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır veya yaptırılır. Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. Bu planlar onay tarihinden itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar.” hükmü yer almıştır.
Bu doğrultuda, dava konusu idari işlemde 60 günlük genel dava açma süresinin uygulanması gerekmektedir.
Davacı tarafından yenilenen dava dilekçesi ile açılan bu davada, Özelleştirme Yüksek Kurulunun … tarih ve … sayılı kararı ile onaylanan Muğla ili, Bodrum ilçesi, ... Mahallesi ... parsel sayılı taşınmaza yönelik 1/100.000 ölçekli çevre düzeni planı değişikliği, 1/25.000 ölçekli çevre düzeni planı değişikliği, 1/5000 ölçekli koruma amaçlı nazım imar planı değişikliği ve 1/1000 ölçekli koruma amaçlı uygulama imar planı değişikliğinin; özelleştirme kapsamındaki taşınmazda imar planı yapma yetkisi olmayan Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından 2011 yılında kabul edilen imar planlarının yetki bakımından ağır ve bariz kusurdan kaynaklı yokluk hali nedeniyle yok hükmünde olduğu, yok hükmünde olan imar planlarında değişiklik yapıldığı için Özelleştirme İdaresi tarafından yapılan imar planlarının da yok hükmünde olduğu iddialarıyla davanın açıldığı görülmektedir.
Dava konusu imar planı değişiklikleri 29.03.2012-30.04.2012 tarihleri arasında askıda ilan edilmiş, davacı tarafından askı süresi içinde itiraz edilmemiştir.
Yukarıda yer verilen açıklamalar doğrultusunda, söz konusu imar planlarına karşı, en son askı tarihlerinden itibaren işletilecek 60 günlük dava açma süresi içerisinde dava açılması gerekirken, 13/01/2023 tarihinde açılan davanın süre aşımı nedeniyle incelenme olanağı bulunmamaktadır.
Öte yandan, uygulama işlemi üzerine imar planlarına karşı yeniden dava açılması mümkün ise de, Çevre Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının (Tabiat Varlıklarını Koruma Genel Müdürlüğü) … tarihli, … sayılı oluru ile "16.03.2012 tarihinde onaylanan Muğla ili, Bodrum ilçesi, ... Mahallesi ... ada ... parsel, ... ada ... parsel, ... ada ... ve ... parsel sayılı taşınmazlara ait 1/1000 ölçekli Koruma Amaçlı Uygulama İmar Planı Plan Hükümlerine planlama alanında Park ve Dinlenme Alanı olarak gösterilen alanlarda korunması gerekli ağaçlara hiçbir şekilde zarar verilmemesi, ağaçlandırma ve bitkilendirme için yeterli derinlikte toprak örtüsü bırakılması ve standartların sağlanması kaydıyla zemin altı otopark yapılabilir. Bu alanlarda ilgili Kültür Varlıklarını Koruma Kurulu ile Tabiat Varlıklarını Koruma Bölge Komisyonu'ndan izin alınmadan uygulama yapılamaz." şeklinde plan notu ilavesine ilişkin 1/1000 ölçekli koruma amaçlı uygulama imar planı değişikliğinin uyuşmazlık konusu özelleştirme idaresince 16.03.2012 tarihinde onaylanan planlara yönelik kullanım kararı ve plan notu değişikliği getirmediği sadece park ve dinlenme alanı olarak ayrılan alanlarda zemin altı otopark yapılmasına ilişkin 1/1000 ölçekli plana plan notu eklenmesine ilişkin genel dava açma süresine tabi bir işlem olduğu, diğer bir ifade ile davacıların iddia ve itirazları dikkate alındığında özelleştirme işlemleri tamamlana kadar ivedi yargılama usulüne tabi dava konusu planlara yönelik yeniden dava açılmasına dayanak oluşturacak nitelikte bir 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliği olarak kabul edilemeyeceğinden dava açma süresini ihya eden uygulama işlemi niteliğinde bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, davanın süreaşımı nedeniyle reddine, peşin alınan ve aşağıda dökümü yapılan yargılama giderlerinin davacı üzerinde bırakılmasına, kullanılmayan yürütmenin durdurulması harcının ve artan posta gideri avansının kararın kesinleşmesinden sonra davacıya iadesine, bu kararın tebliğ tarihini izleyen 30 (otuz) gün içerisinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kuruluna temyiz yolu açık olmak üzere, 05/10/2023 tarihinde oyçokluğuyla karar verildi.
KARŞI OY(X) : 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 7. maddesinde, ilanı gereken düzenleyici işlemlerde dava süresinin ilan tarihini izleyen günden itibaren başlayacağı, ancak bu işlemlerin uygulanması üzerine ilgililerin düzenleyici işlem veya uygulanan işlem yahut her ikisi aleyhine birden dava açabilecekleri hüküm altına alınmakla, ilanı gereken düzenleyici işlemler yönünden ilgililere uygulama üzerine dava açma olanağı tanındığı tartışmasızdır.
Davanın, 2577 sayılı Yasanın 7. maddesi uyarınca imar planının son ilan tarihini izleyen günden itibaren altmış gün içinde açılması gerektiği, ancak bu süreler içerisinde dava açılmamış olması halinde imar planının uygulamaya konulması ile birlikte uygulama işlemi üzerine, işlem ile birlikte imar planına veya doğrudan işlemin dayanağı olan imar planına karşı yeniden dava açma hakkının bulunduğu ve bu aşamada dava açma süresinin uygulama işleminin süresine tabi olduğunda tartışma bulunmamaktadır.
İmar planları, yargısal içtihatlarla ilanı gereken genel düzenleyici işlem olarak kabul edilmiş olduğundan, uygulama işlemi olduğu öne sürülerek işlemin dayanağı imar planının iptalinin istenilmesi halinde planların uygulama işlemlerinin kapsamının ve buna göre de dava açma sürelerinin belirlenmesi gerekmektedir.
Dava konusu işlem tarihinde yürürlükte olan haliyle 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 5. maddesinde, nazım imar planı; varsa bölge veya çevre düzeni planlarına uygun olarak halihazır haritalar üzerine, yine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak çizilen ve arazi parçalarının; genel kullanış biçimlerini, başlıca bölge tiplerini, bölgelerin gelecekteki nüfus yoğunluklarını, gerektiğinde yapı yoğunluğunu, çeşitli yerleşme alanlarının gelişme yön ve büyüklükleri ile ilkelerini, ulaşım sistemlerini ve problemlerinin çözümü gibi hususları göstermek ve uygulama imar planlarının hazırlanmasına esas olmak üzere düzenlenen, detaylı bir raporla açıklanan ve raporuyla beraber bütün olan plan; uygulama imar planı da; tasdikli halihazır haritalar üzerine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak nazım imar planı esaslarına göre çizilen ve çeşitli bölgelerin yapı adalarını, bunların yoğunluk ve düzenini, yolları ve uygulama için gerekli imar uygulama programlarına esas olacak uygulama etaplarını ve diğer bilgileri ayrıntıları ile gösteren plan olarak tanımlanmıştır.
Çevre düzeni planları, ülke ve bölge plan kararlarına uygun olarak konut, sanayi, tarım, turizm, ulaşım gibi genel yerleşme ve arazi kullanım kararlarını belirleyen planlar olup; bu planlar ile belirlenen ana kararların alt ölçekli imar planları olmaksızın uygulamaya geçirilmesi mümkün değildir.
Planlama sürecinde de, nazım imar planı öncelikle yapılarak çevre düzeni planı ile uyumlu hazırlanmak suretiyle arazinin genel kullanış biçimi, nüfus yoğunluğu, yapı yoğunluğu, ulaşım gibi konular belirlenecektir.
Bu durumda; 1/1000 ölçekli planların uygulamaya esas planlar olması nedeniyle bu planlara dayanılarak parselasyon, ruhsat, kamulaştırma gibi uygulama işlemlerinin yapılması zorunluluğu karşısında, subjektif uygulama işlemleri üzerine açılacak iptal davalarında 1/1000, 1/5000 ölçekli planlar ile varsa çevre düzeni planı veya diğer üst ölçekli planların da iptalinin istenebileceği açıktır.
Subjektif nitelikte uygulama işlemi bulunmaması halinde alt ölçekli imar planları üzerine üst ölçekli planlara da dava açılıp açılamayacağı hususuna gelince;
Planlama sürecinde nazım imar planının öncelikle yapılarak varsa çevre düzeni planı ile uyumlu hazırlanmak suretiyle arazinin genel kullanış biçimi, nüfus yoğunluğu, yapı yoğunluğu, ulaşım gibi konuların belirleneceği, bu plandan sonra da üst ölçekli planların ana kararlarının uygulanması amacıyla ayrıntılı olarak hazırlanan, nazım plana göre daha çok bilgi ve detay içeren ve inşaat ruhsatı, parselasyon gibi subjektif uygulama işlemlerine esas olan uygulama imar planının yapılacağı hususları gözönünde bulundurulduğunda; imar planları arasındaki bu hiyerarşik ilişkinin diğer düzenleyici işlemlerden farklı olduğu ve alt ölçekli planların üst ölçekli planların uygulanması amacıyla tesis edildiği, dolayısıyla üst ölçekli plan varsa alt ölçekli planın (düzenleyici işlem olmakla birlikte) uygulama işlemi niteliğinde olduğu ve bunun sonucunda da nazım imar planı veya uygulama imar planı yapıldıktan sonra henüz subjektif işlem tesis edilmemiş olsa dahi bu planlar ile birlikte üst ölçekli plana dava açılabileceği gibi doğrudan veya alt ölçekli planlara karşı açılan davalarda öğrenme üzerine dayanağı olan üst ölçekli planın iptali istemiyle de dava açılabileceği sonucuna varılmaktadır.
İşlem tarihinde yürürlükte olan Plan Yapımına Ait Esaslara Dair Yönetmeliğin 3/11. maddesinde, nazım ve uygulama imar planı olmak üzere iki aşamadan oluşan imar planlarının, pafta, rapor ve notlardan oluşan belgeler olduğu hükme bağlanmış olup bu kapsamda imar planı, plan notları, lejant ve plan raporu ile bir bütündür. Düzenleyici işlem niteliğindeki imar planlarının, plan hükümlerini açıklayıcı nitelikteki plan notları ile bir bütün olduğu, bu plan notlarının planın ayrılmaz bir parçası konumunda bulunduğu, imar planıyla belirlenmiş yapılaşma koşullarını açıklayıcı, belirleyici ve bütünleyici nitelik taşıdığı tartışmasızdır.
Yukarıda yer verilen açıklamalar çerçevesinde uyuşmazlık incelendiğinde, davacının 13.01.2023 tarihinde "Çevre Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının (Tabiat Varlıklarını Koruma Genel Müdürlüğü) … tarihli , … sayılı onayı ile kabul edilen "Muğla İli, Bodrum İlçesi, … Mahallesi, … ada … parsel sayılı, … ada, … parsel sayılı, … ada … ve … parsel sayılı taşınmazlara ait Plan Notu Değişikliği" üzerine anılan değişiklik ile birlikte 17.03.2012 tarihli, 28236 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Özelleştirme Yüksek Kurulunun … tarih ve … sayılı kararı ile onaylanan "1/100.000 ölçekli çevre düzeni planı değişikliği, 1/25.000 ölçekli çevre düzeni planı değişikliği, 1/5000 ölçekli koruma amaçlı nazım imar planı değişikliği ve 1/1000 ölçekli koruma amaçlı uygulama imar planı değişikliği" ile Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından 14.04.2011 tarihinde onaylanan "Türkbükü Doğusu Turizm Merkezi I. Etap Koruma Amaçlı 1/5000 ölçekli Nazım ve 1/1000 ölçekli Uygulama İmar Planlarının" iptali istemiyle dava açtığı ... İdare Mahkemesinin … tarihli E: … K:… sayılı kararı ile dava dilekçesinin reddine karar verilmesi üzerine uyuşmazlık konusu Özelleştirme Yüksek Kurulunun … tarih ve … sayılı kararı ile onaylanan 17.03.2012 tarihli, 28236 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak askıya çıkarılan Muğla ili, Bodrum ilçesi, … Mahallesi … parsel sayılı taşınmaza yönelik 1/100.000 ölçekli çevre düzeni planı değişikliği, 1/25.000 ölçekli çevre düzeni planı değişikliği, 1/5000 ölçekli koruma amaçlı nazım imar planı değişikliği ve 1/1000 ölçekli koruma amaçlı uygulama imar planı değişikliğinin iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmıştır.
Çevre Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının (Tabiat Varlıklarını Koruma Genel Müdürlüğü) … tarihli, … sayılı oluru ile yapılan 1/1000 ölçekli koruma amaçlı uygulama imar planına da dilekçe ret kararı üzerine ... İdare Mahkemesi E:… sayılı dosyada, Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından 14.04.2011 tarihinde onaylanan "Türkbükü Doğusu Turizm Merkezi I. Etap Koruma Amaçlı 1/5000 ölçekli Nazım ve 1/1000 ölçekli Uygulama İmar Planlarının" iptali istemiyle de ... İdare Mahkemesi E: … sayılı dosyada dava açılmıştır.
Çevre Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının (Tabiat Varlıklarını Koruma Genel Müdürlüğü) … tarihli, … sayılı oluru ile yapılan; "16.03.2012 tarihinde onaylanan Muğla ili, Bodrum ilçesi, … Mahallesi … ada … parsel, … ada … parsel, … ada … ve … parsel sayılı taşınmazlara ait 1/1000 ölçekli Koruma Amaçlı Uygulama İmar Planı Plan Notlarına "Planlama alanında "Park ve Dinlenme Alanı" olarak gösterilen alanlarda korunması gerekli ağaçlara hiçbir şekilde zarar verilmemesi, ağaçlandırma ve bitkilendirme için yeterli derinlikte toprak örtüsü bırakılması ve standartların sağlanması kaydıyla zemin altı otopark yapılabilir. Bu alanlarda ilgili Kültür Varlıklarını Koruma Kurulu ile Tabiat Varlıklarını Koruma Bölge Komisyonu'ndan izin alınmadan uygulama yapılamaz." şeklinde plan notu eklenmesine ilşkin Çevre Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığınca kabul edilen 1/1000 ölçekli koruma amaçlı uygulama imar planı değişikliğine son askı tarihi olan 6.01.2023 tarihinden itibaren yasal dava açma süresi içerisinde 13.01.2023 tarihinde açılan davada 1/1000 ölçekli uygulama imar planı yönünden süre aşımı bulunmadığından, bu planla birlikte dayanağı olan ve uyuşmazlık konusu taşınmaz özelleştirme kapsam ve proğramından çıkarılsa da planlar yürürlükte bulunduğundan Özelleştirme Yüksek Kurulunun … tarihli, … sayılı kararı ile onaylanan "1/100.000 ölçekli çevre düzeni planı değişikliği, 1/25.000 ölçekli çevre düzeni planı değişikliği, 1/5000 ölçekli koruma amaçlı nazım imar planı değişikliği ve 1/1000 ölçekli koruma amaçlı uygulama imar planı değişikliğinin iptali istemiyle açılan davanın da süresinde olduğu görüşüyle Dairemiz kararına katılmıyorum.