T.C.
D A N I Ş T A Y
ALTINCI DAİRE
Esas No : 2023/2021
Karar No : 2024/116
TEMYİZ EDENLER (DAVALILAR) : 1- … Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. …
2- … Büyükşehir Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. …
KARŞI TARAF (DAVACI) : …
İSTEMİN KONUSU :Danıştay Altıncı Dairesinin 26.05.2022 tarihli ve E:2019/21024, K:2022/6242 sayılı bozma kararına uyularak verilen … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:… K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem:Bursa ili, Orhangazi ilçesi, ... Mahallesi, ... ada … ve .. sayılı parseller ile … ada … ve … sayılı parseller arasında kalan tescil dışı parsele ilişkin Orhangazi Belediye Meclisinin … tarihli … sayılı kararı ile kabul edilip Bursa Büyükşehir Belediye Meclisinin … tarihli … sayılı kararı ile onaylanan 1/1000 ölçekli uygulama imar planı revizyonuna askı ilan süresi içinde yapılan itirazın reddine ilişkin Orhangazi Belediye Meclisinin … tarihli … sayılı kararı ve bu kararın onaylanmasına dair Bursa Büyükşehir Belediye Meclisinin … tarihli … sayılı kararının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; dosyadaki bilgi ve belgeler ile yerinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucu düzenlenen raporun bilikte değerlendirilmesinden, bilirkişilerce, önerilen alanın büyüklüğü ve sınırları bakımından şehircilik ilkelerine ve kamu yararına uygun olmayan yönler barındırdığı kanaatine yer verilmiş ise de; dava konusu işlemin 1/1000 ölçekli uygulama imar planının bütününe yönelik bir plan revizyonu olduğu, alana ilişkin plan kararının plan kademelenmesi ilkesine aykırılık oluşturmadığı, alandaki ''kültürel tesis alanı'' önerisinin gerek alandaki açık kamusal mekanları karayolunun olumsuz etkilerinden yalıtmak açısından gerekse de mevcut park alanının aktif kullanımını destekleyen uyumlu bir karar olduğu yapılan plan revizyonunda hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna ulaşıldığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: İdari Dava Dairesince verilen kararda;Danıştay Altıncı Dairesinin 26.05.2022 tarihli ve E:2019/21024, K:2022/6242 sayılı bozma kararına uyularak bilirkişi raporu ile dosyadaki bilgi ve belgelerin birlikte değerlendirilmesinden, dava konusu 1/1000 ölçekli Orhangazi Revizyon Uygulama İmar Planı ile, Bursa ili, Orhangazi ilçesi, ... Mahallesi, ... ada … ve … sayılı parseller ile … ada … ve … sayılı parseller arasında kalan tescil dışı taşınmaza ilişkin "park alanı" kullanımının, "kültürel tesis alanı" olarak değiştirilmesinin planların kademeli birlikteliği ilkesine aykırı olmadığı, dava konusu alandaki "kültürel tesis alanı" önerisinin gerek alandaki açık ve kamusal mekanları, karayolunun olumsuz etkilerinden yalıtmak açısından gerekse mevcut park alanının aktif kullanımı destekleyen ve uyumlu bir kamusal kullanım olması açısından şehircilik ilkelerine uygun olduğu görülmekte ise de, kaldırılan park alanı neticesinde plan bütününde bulunan donatı tablosunda kent içi yeşil alan dengesinin korunması ve park alanının sağlanması amacıyla … ada … sayılı parselde kayıtlı taşınmazın yol eğimine oturtularak bırakılan (919 metrekare) ek yeşil alanın büyüklük olarak dava konusu alana yakın büyüklükte olmakla birlikte konum olarak aynı hizmet alanı içerisinde kabul edilemeyeceği, dava konusu işlemin plan revizyonu olduğu hususu dikkate alınarak plan bütününde eksilen yeşil alan miktarının dengeleyici bir ekleme olarak kabul edilse dahi, söz konusu 919 metrekarelik yeşil alanın dava konusu alanın çevresindeki konut alanlarının kullanımı için eşdeğer kabul edilemeyeceği, zira yaklaşık 450 metre mesafede önerilen ek yeşil alanın, uzaklık olarak yürüyüş mesafesi içinde kabul edilse dahi yüksek eğim farkı dikkate alındığında, eşdeğer alan olarak değerlendirilemeyeceği, ayrıca toplamdaki 2400 metrekarelik açık alan kullanımlarının yarıya yakınının (1100 m²) kaldırıldığı ve kültürel tesis alanı olarak düzenlendiği, oysa ki söz konusu 1100 m²'lik kesimin 620 m²'sinin kültürel tesis alanı olarak fiilen kullanılmaktayken, yaklaşık 430 m²'lik mevcut ağaçlık alanın da plan revizyonundaki kültürel tesis alanı önerisine dahil edildiği, söz konusu ağaçlık alanın, mevcut peyzaj durumu ve konumu bakımından park alanı olarak kullanılması gereken bir nitelikte olduğu ve mekansal olarak kültürel tesis alanının bir parçası olmaktan ziyade, park alanının bir uzantısı olmaya daha elverişli olduğu hususları dikkate alındığında 1/1000 ölçekli Orhangazi Revizyon Uygulama İmar Planının, dava konusu kısmı yönünden, kamu yararı, şehircilik ve planlama ilkelerine uygun olmadığı sonucuna varılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 4. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun kabulüne, davanın reddi yolundaki İdare Mahkemesi kararının kaldırılarak dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI : Usul ve yasaya uygun olmayan idari dava dairesi kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ …'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :Bursa ili, Orhangazi ilçesi, ... Mahallesi, ... ada … ve … sayılı parseller ile … ada … ve … sayılı parseller arasında kalan tescil dışı taşınmaza ilişkin Orhangazi Belediye Meclisinin … tarihli … sayılı kararı ile bu kararını onaylayan Bursa Büyükşehir Belediye Meclisinin … tarihli … sayılı kararı ile 1/1000 ölçekli uygulama imar planı revizyonunun onaylandığı, davacının hazihazırda oturduğu evinin karşısında bulunan alana yönelik anılan plan revizyonuna davacı tarafından askı ilan süresi içinde itiraz edildiği, itirazın Orhangazi Belediye Meclisinin … tarihli … sayılı kararı ve bu kararı kesinleştiren Bursa Büyükşehir Belediye Meclisinin … tarihli … sayılı kararı ile reddedilmesi üzerine mevcuttaki park alanının halkın kullanımına kapatıldığı, etrafının duvar ve tel örgü ile çevrildiği, diğer yandan park alanı yerine ayrıldığı belirtilen yeşil alanla, park alanı olmaktan çıkartılan dava konusu taşınmazın farklı bölge ve yerlerde olduğu, alandan bölge halkının yararlanmasının mümkün olmadığı, bölgenin tek park alanına yapılan betonarme yapının etrafının duvar ve tel örgüyle çevrilerek halkın kullanımına kapatılmasının hukuka aykırı olduğu ileri sürülerek bakılan davanın açıldığı anlaşılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun “Dava Açma Süresi” başlıklı 7. maddesinde, dava açma süresinin özel kanunlarında ayrı süre gösterilmeyen hallerde Danıştay’da ve İdare Mahkemelerinde altmış (60) gün olduğu; ilanı gereken düzenleyici işlemlerde dava süresinin, ilan tarihini izleyen günden itibaren başlayacağı, ancak bu işlemlerin uygulanması üzerine ilgililerin düzenleyici işlem veya uygulanan işlem yahut her ikisi aleyhine birden dava açabileceği kurala bağlanmış, yine aynı Kanunun “Üst Makamlara Başvurma” başlıklı 11. maddesinin işlem tarihinde yürürlükte olan halinde, ilgililer tarafından idari dava açılmadan önce, idari işlemin kaldırılması, geri alınması, değiştirilmesi veya yeni bir işlem yapılmasının üst makamdan, üst makam yoksa işlemi yapmış olan makamdan, idari dava açma süresi içinde istenebileceği, bu başvurunun işlemeye başlamış olan idari dava açma süresini durduracağı, altmış (60) gün içinde bir cevap verilmezse isteğin reddedilmiş sayılacağı kurala bağlanmıştır.
3194 sayılı İmar Kanununun 8.maddesinin 1.fıkrasının (b) bendinin dava konusu işlemin tesis edildiği tarihteki halinde, imar planlarının, nazım imar planı ve uygulama imar planından meydana geldiği, mevcut ise bölge planı ve çevre düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planlarının ilgili belediyelerce yapılacağı veya yaptırılacağı, planların, belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe gireceği, bu planların onay tarihinden itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edileceği, bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebileceği, belediye başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazların ve planların belediye meclisince on beş gün içinde incelenerek kesin karara bağlanacağı, onaylanmış planlarda yapılacak değişikliklerin de yukarıdaki usullere tabi olduğu hükümlerine yer verilmiştir.
14/06/2014 tarih ve 29030 sayılı Resmî Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Mekansal Planlar Yapım Yönetmeliğinin, "Planların ilanı, itirazlar ve kesinleşmesi" başlıklı 33. maddesinin 4. fıkrasında; "Planlara itiraz, otuz günlük ilan süresi içinde idareye yapılır ve itirazlar idarece değerlendirilir. İdarenin karar merciince itirazların reddedilmesi halinde, planlar başkaca bir onay işlemine gerek kalmaksızın red kararı tarihinde kesinleşir. İtiraz olmaması halinde planlar askı süresinin sonunda kesinleşir." hükmü, 6. fıkrasında; "İlan ve askı süresinde yapılan itirazlar üzerine idarelerce, planlarda değişiklik yapılması halinde planın değişen kısımlarına ilişkin olarak yeniden ilan süreci başlatılır." hükmü, 7. fıkrasında; "Onaylanmış planlarda yapılacak revizyon, ilave ve değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir." hükmü düzenlenmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Yukarıda anılan maddelerin birlikte değerlendirilmesinden, imar planlarına karşı, bir aylık askı süresi içinde 2577 sayılı Kanunun 11. maddesi kapsamında başvuruda bulunulması ve bu başvuruya idari dava açma süresinin başlangıç tarihi olan son ilan tarihinden itibaren işlem tarihinde yürürlükte olan haliyle 60 gün içinde cevap verilmeyerek isteğin reddedilmiş sayılması halinde, bu tarihi takip eden 60 günlük dava açma süresi içinde veya son ilan tarihini izleyen 60 gün içinde cevap verilmek suretiyle isteğin reddedilmesi halinde bu cevap tarihinden itibaren 60 günlük dava açma süresi içinde idari dava açılabileceği sonucuna varılmaktadır.
Danıştay Altıncı Dairesinin 26.05.2022 tarihli ve E:2019/21024, K:2022/6242 sayılı bozma kararında,dava konusu Orhangazi Belediye Meclisinin 06/04/2017 tarihli 22 sayılı kararının onaylanmasından sonra dava konusu 1/1000 ölçekli uygulama imar planı revizyonunun usulüne uygun bir biçimde ilan edilip edilmediği, edilmiş ise davanın son ilan tarihinden itibaren yasal dava açma süresi içinde açılıp açılmadığının araştırılması suretiyle yeniden bir karar verilmesi gerektiği gerekçesiyle bozulması üzerine bozma kararına uyularak İdare Mahkemesince verilen 06.10.2022 tarihli ara kararına cevaben dosyaya sunulan dilekçe ve eklerinin incelenmesinden, dava konusu, Orhangazi Belediye Meclisinin … tarihli ve … sayılı kararı ile uygun bulunan 1/1000 ölçekli Orhangazi Revizyon Uygulama İmar Planının … tarihli … sayılı Bursa Büyükşehir Belediye Meclisi kararı ile onaylanmasının ardından 30.01.2017-28.02.2017 tarihleri arasında askıda ilan edildiği, davacı tarafından 27.02.2017 tarihinde itiraz edildiği, askı sürecinde yapılan itirazların … tarihli … sayılı Orhangazi Belediye Meclisi kararıyla değerlendirilip, Bursa Büyükşehir Belediye Meclisinin … tarihli, … sayılı kararıyla onanmasının ardından, 29.05.2017-28.06.2017 tarihleri arasında ilan edildiği belirlenmiş ise de, dosyadaki ikinci askı tutanaklarının incelenmesinden, askı süresi dahilinde 97 adet itiraz dilekçesi bulunduğu, itirazların Bursa Büyükşehir Belediye Meclisinin … tarihli, … sayılı kararıyla değerlendirildiği, askı itirazı neticesinde kabul edilen itirazlar nedeniyle yapılan plan değişikliği paftalarının ikinci kez askıya çıkarıldığı planın tamamının ikinci kez askıya çıkarılmadığı davacının itirazının reddedildiği anlaşılmıştır.
Uyuşmazlıkta; plan revizyonunun ilk ilanı üzerine askı süresi içerisinde 2577 sayılı Kanunun 11. maddesi kapsamında itirazda bulunulduğu, bu itirazın ilanın son günü olan 28.02.2017 gününü izleyen altmış gün içerisinde yanıtlanmayarak reddi üzerine, 60 günlük süre içerisinde ve en geç 28.06.2017 tarihinde dava açılması gerekirken, bu sürenin geçirilmesinden sonra, dava açma süresini yeniden canlandırması mümkün olmayan itirazın reddine yönelik belediye meclisi kararının davacıya tebliği üzerine, 29.06.2017 tarihinde açılan davanın süre aşımı nedeniyle esasının incelenme olanağı bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Öte yandan; davacının itirazının reddedildiği Bursa Büyükşehir Belediye Meclisinin 06.04.2017 tarihli, 22 sayılı kararı ile bir kısım itirazların kabul edilerek, kabul edilen kısımlar yönünden imar planlarında değişiklik yapıldığı ve 29.05.2017-28.06.2017 tarihleri arasında planın yeniden askıda ilan edildiği görülmekte ise de, planın tümünün askıya çıkarılmadığı, Yönetmeliğin yukarıda açıklanan 33. maddesinin altıncı fıkrası uyarınca kabul edilen kısımlara yönelik değişikliklerin yeniden ilan edildiği ve dava konusu taşınmaz yönünden herhangi bir değişiklik yapılmadığı dikkate alındığında yapılan ilan işleminin davacı açısından yeniden dava açma süresini başlatmayacağı da açıktır.
Bu itibarla, davanın reddine ilişkin mahkeme kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun kabulü ile idare mahkemesi kararının kaldırılmasına dava konusu işlemin iptaline dair temyize konu Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararında isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanunun 49. maddesine uygun bulunan davalının temyiz isteminin kabulüne,
2. Mahkeme kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun kabulü ile anılan kararının kaldırılarak yukarıda özetlenen gerekçeyle dava konusu işlemin iptali yolundaki temyize konu … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:… K:… sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 10/01/2024 tarihinde, kesin olarak, oybirliğiyle karar verildi.