T.C.
D A N I Ş T A Y
İDARİ DAVA DAİRELERİ KURULU
Esas No : 2023/2076
Karar No : 2024/94
TEMYİZ EDENLER : I- (DAVALI) : … Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. …
II- (DAVACILAR) :
1- …
2- …
3- …
VEKİLİ : Av. …
DİĞER DAVACI : …
İSTEMİN KONUSU : ... İdare Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı ısrar kararının, davalı idarece ve davacılar …, …, … tarafından temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Adana ili, Seyhan ilçesi, ... Mahallesi, … ada, … ve … parsel sayılı taşınmazların yeşil alandan, konut alanına alınmasına yönelik imar planı değişikliği yapılması ya da kamulaştırılması istemiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin … tarih ve … sayılı Seyhan Belediyesi Emlak ve İstimlak Müdürlüğü işleminin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla; 1984 yılında yapılan imar planı ile yeşil alan olarak ayrılan dava konusu taşınmaza yönelik plan kararlarının hayata geçirilmediği ve herhangi bir kamulaştırma da yapılmadığı gözetildiğinde, davacıların plan değişikliği isteminin 3194 sayılı Kanun'un 8. maddesi uyarınca belediye meclisince incelenerek bir işlem tesis edilmesi, parselin kamulaştırılması istemi yönünden ise belediye encümenince bir karar alınması gerekirken, davacıların başvurusunun belirtilen yetkili kurullara gönderilmeksizin Emlak ve İstimlak Müdürlüğü işlemi ile reddedilmesinde yetki yönünden hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varıldığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Daire kararının özeti: Danıştay Altıncı Dairesinin 17/06/2019 tarih ve E:2015/3020, K:2019/5789 sayılı kararıyla;
Her ne kadar davacıların plan değişikliği talebi bu konuda yetkisi bulunmayan Emlak ve İstimlak Müdürlüğü işlemi ile reddedilmiş ise de; söz konusu plan değişikliği istemini değerlendirme hususunda yasa ile yetkili kılınan ve belediye tüzel kişiliğinin karar organı olan belediye meclisince, talep tarihinden itibaren 60 gün içerisinde olumlu ya da olumsuz yönde herhangi bir karar alınmadığına göre idarenin bütünlüğü ilkesi gereğince dava konusu edilen Emlak ve İstimlak Müdürlüğü işleminin aynı zamanda belediye meclisince tesis edilmiş bir zımni ret işlemini de barındırdığı, aksi yorumun, aynı tüzel kişiliğin organları arasında bulunması gereken iletişim ve organizasyonda yaşanan aksaklıktan kaynaklanan külfetin, bu tüzel kişilikten hizmet alanlara yüklenmesi, yasa ile kendilerine bahşedilen başvuru haklarının sürüncemede kalması ve nihayetinde idarelerin açık veya zımni olarak oluşan iradelerinin yargısal denetimin dışında tutulması sonucunu doğuracağı,
Davacıların parselleri üzerindeki mülkiyet hakkını ihlal eden kısıtlamanın kaldırılması hukuken zorunlu olmakla birlikte, bu amaçla yapılacak imar planı değişikliğinde parselin kullanım amacının eski haline getirilip getirilemeyeceğini ortaya koymak için, şehircilik ilkeleri, planlama esasları ve kamu yararı çerçevesinde bir inceleme yapılmasının zorunlu olduğu, davacıların imar planı değişikliği istemlerine yönelik olarak yetkili organ olan belediye meclisince herhangi bir karar alınmayarak idarenin bütünlüğü ilkesi gereğince talebin zımnen reddedildiği kabul edildiğinden, öncelikle bu işlem yönünden uzman kişiler arasından seçilecek bilirkişilerle yerinde yaptırılacak keşif ve bilirkişi incelemesi sonucu düzenlenecek rapor ile birlikte imar mevzuatı kapsamında mahkemece, plan değişikliği talebinin şehircilik ve planlama ilkeleri, kamu yararı, planda öngörülen nüfus, yoğunluk ve donatı dengesi yönlerinden incelenerek karar verilmesi, imar planında öngörülen kullanımın şehircilik ve planlama ilkelerine uygun bulunması durumunda ise yine idarenin bütünlüğü ilkesi gereğince kamulaştırma talebinin zımmen reddine ilişkin işlem olarak kabul edilen bu işlem yönünden ayrıca bir inceleme yapılması gerektiği,
Uyuşmazlıkta, davacılara ait taşınmazlar 1984 yılında onaylanan imar planında yol ve yeşil alan olarak belirlendiği halde, planın yürürlüğe girmesinin üzerinden yıllar geçmesine rağmen davalı idarece taşınmazların imar programına alınmadığı ve bunun sonucu olarak kamulaştırılmadığının anlaşıldığı, imar programına alınmaması nedeniyle, davacıların mülkiyet hakkının süresi belirsiz bir zaman diliminde kısıtlandığının açık olduğu, ancak idarenin bu kısıtlılığı gidermesi için kamulaştırmanın tek çözüm yolu olmadığı, 3194 sayılı Kanun'un umumi hizmetlerin görülmesi için ihtiyaç duyulan taşınmazları elde edebilmesi için idareye çeşitli alternatifler sunduğu, idarelerin şartların gereklerine göre bu alternatifler arasından seçim yapabileceği, kamulaştırma dışındaki bu alternatiflerin taşınmazın bulunduğu alanda plan değişikliği, trampa veya 3194 sayılı Kanun'un 18. maddesi uyarınca parselasyon yapılması şeklinde sıralanabileceği,
Uyuşmazlığın, davacıların kamulaştırma talebinin zımmen reddine ilişkin kısmına yönelik olarak yapılacak incelemede, taşınmazlardaki kısıtlılık haline, taşınmazların bulunduğu alanda yukarıda izahı yapılan uygulama araçları ile de çözüm getirilmemesi durumunda, davacıların sosyal donatı alanına ayrılan taşınmazlarının davalı idarece 5 yıllık imar programına alınarak ilgili yatırımcı kuruluş tarafından kamulaştırılması gerektiğinin dikkate alınması gerektiği, bu duruma yönelik inceleme yapılmadan verilen temyize konu İdare Mahkemesi kararında isabet bulunmadığı sonucuna varılarak ... İdare Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının bozulmasına karar verilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi ısrar kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla; dava konusu işlemin iptali yolundaki ilk kararda ısrar edilmiştir.
TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI :
Davalı idare tarafından, davacıların talebi 1/5000 ölçekli nazım imar planında değişiklik yapıldıktan sonra değerlendirilebilecek bir husus olduğundan, davacıların ilçe belediyesi yerine büyükşehir belediyesine müracaat etmeleri gerektiği, imar programı kapsamında bulunmayan taşınmazların kamulaştırılmayacağının davacılara bildirildiği, başkanlık makamınca kendisine havale edilmeyen bir konuda belediye encümeninin karar alma yetkisinin bulunmadığı, ısrar kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
Davacılar …, …, … tarafından, işin esasına girilmeden, yetki yönünden değerlendirme yapılarak verilen iptal kararının hukuka aykırı olduğu, davalı idarece verilen ret cevabının, işin esasına girilmesi için yeterli olduğu, Mahkemece verilen karar ile davalının 30 yıla yakın süren kötü niyetli yaklaşımının ödüllendirilmiş olduğu, taşınmazlar 30 yıla yakın süredir yol ve yeşil alan olarak ayrıldığı halde idarece bu konuda hiçbir faaliyette bulunulmadığı, bu durumun alanda yol ve yeşil alana ihtiyaç bulunmadığının göstergesi olduğu, mülkiyet haklarının süresi belirsiz bir zaman diliminde kısıtlandığı, Mahkemece dava konusu işlemin yetki yönünden iptaline karar verilmesinin idarenin bütünlüğü ilkesine açıkça aykırı olduğu, kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMALARI : Taraflarca savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz istemlerinin reddi ile ısrar kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
HUKUKİ DEĞERLENDİRME :
İdare ve vergi mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen incelenerek bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan;
"a) Görev ve yetki dışında bir işe bakılmış olması,
b) Hukuka aykırı karar verilmesi,
c) Usul hükümlerinin uygulanmasında kararı etkileyebilecek nitelikte hata veya eksikliklerin bulunması" sebeplerinden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, temyiz dilekçelerinde ileri sürülen iddialar kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Davalının ve davacılar …, …, …'in temyiz istemlerinin reddine,
2. Dava konusu işlemin yukarıda özetlenen gerekçeyle iptaline ilişkin ... İdare Mahkemesinin temyize konu … tarih ve E:…, K:… sayılı ısrar kararının ONANMASINA,
3. Bu kararın tebliğ tarihini izleyen günden itibaren 15 (onbeş) gün içinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere, 24/01/2024 tarihinde oybirliği ile karar verildi.