T.C.
D A N I Ş T A Y
ONUNCU DAİRE
Esas No : 2023/2108
Karar No : 2023/7669
TEMYİZ EDEN (DAVALILAR) : 1- ... Bakanlığı / ANKARA
VEKİLİ : Av. ...
2- ... Üniversitesi Rektörlüğü / ...
VEKİLİ : Av. ...
3- ... Üniversitesi Rektörlüğü ...
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVACI) : ...
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN_KONUSU : ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının davalı idareler tarafından temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacı tarafından, testereye elinin çarpması sonucunda parmakları kopması sonrası gerekli cerrahi müdahalede bulunulması amacıyla gittiği ... Hastanesi, ... Devlet Hastanesi, ... Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesinde yeterince ilgilenilmemesi neticesinde parmaklarının işlev kaybına uğramasında davalı idarelerin hizmet kusurunun bulunduğu iddiasıyla 1.000,00 TL (miktar artırım dilekçesi le 808.682,00 TL) maddi, 55.000,00 TL manevi tazminatın ödenmesine karar verilmesi istenilmektedir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: Davanın reddi yolunda verilen ilk kararın Danıştay (Kapatılan) Onbeşinci Dairesinin ... tarih ve E:.., K:... sayılı kararıyla maddi tazminat istemi yönünden davanın reddine ilişkin kısmının onanarak kesinleşmesi üzerine, davacı tarafından yapılan bireysel başvuru neticesinde Anayasa Mahkemesinin ... tarih ve Başvuru No:... sayılı kararıyla kişinin maddi ve manevi varlığını koruma hakkının ihlal edildiği ve ihlalin sonuçlarının ortadan kaldırılması için yeniden yargılama yapılmak üzere dosyanın Mahkemesine gönderilmesi üzerine maddi tazminat istemine yönelik yeniden yapılan yargılama sonucunda, ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:...., K:... sayılı kararıyla; dava konusu olayda, davalı idarelerin olayda kusurunun olup olmadığı, varsa kusur oranının tespit edilmesi maksadıyla Adli Tıp Kurumu Başkanlığı 2. İhtisas Kuruluna yaptırılan bilirkişi incelemesi sonrası hazırlanan raporda, ... Üniversitesi Tıp Fakültesi Acil Servisinde yaklaşık 1 saatlik zaman zarfında hastaya ilk müdahalesinin yapıldığı, ortopedi ve plastik cerrahi konsültasyonu istendiği ve ambulansla sevk kararı alındığı, yapılan işlemlerin tıp kurallarına uygun olduğu ve makul sürede yapıldığının tespit edildiği, dolayısıyla .. Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Acil Servisinde görevli hekimlere atfı kabil kusur tespit edilmediği,... Devlet Hastanesine hastanın kendi inisiyatifiyle geldiğinin anlaşıldığı, acil serviste yaklaşık 15-20 dakikalık zaman dilimi içinde ortopedi konsültasyonunun yapıldığı, sevk kararı alındığı, hasta hastaneyi terk ettiğinden dolayı daha sonra çağrıya gelen plastik cerrahi uzmanının acil serviste hastayı bulamadığının anlaşıldığı, yapılan muayene ve konsültasyonların makul sürede yapıldığı ve tıp kurallarına uygun olduğu, hastanın ... Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesinden mikrocerrahi konusunda icapçı olan ... Atatürk Eğitim ve Araştırma Hastanesine sevk işlemi ile ... Devlet Hastanesindeki ambulans temin işlemlerinin hukuksal takdirinin mahkemeye ait olduğunun belirtildiği, dosyada yer alan ... Valiliği İl Sağlık Müdürlüğü Komuta Kontrol Merkezi Başhekimliğinin bila tarih ve B.... sayılı resmi yazısında, hava ambulansının gün doğumu ve gün batımı esasına göre çalıştığı, gece görüşünün bulunmadığı, 07/04/2012 tarihinde gün batımı saatinin 18.49 olduğu ve hava ambulansının gece görüşü olmadığından dolayı bu saatten sonra uçmasının mümkün olmadığının belirtildiği, davacının elinin testereye çarpması üzerine parmaklarının kopmasıyla sonuçlanan dava konusu olayda, davacının en kısa sürede yetkin bir sağlık kuruluşuna ivedilikle sevkedilmesinin öneminin izahtan vareste olduğu, yine Adli Tıp 2. İhtisas Kurulunun 15/04/2015 tarihli muayenesinde, davacının sol el 2,3 ve 4. parmakların orta falanks orta bölgeden ampute olduğu, ... Atatürk Eğitim ve Araştırma Hastanesinde ameliyat yapılmasına rağmen parmaklarının tutmadığının tespiti ile ... Devlet Hastanesince düzenlenen 04/10/2012 tarihli Özürlü Sağlık Kurulu raporunda davacının özür durumuna göre %32 oranında tüm vücut fonksiyon kaybının olduğunun tespitinin davacının tedavisi bakımından sevk süresinin ne kadar hayati bir önem taşıdığının açık göstergesi olduğu, bu itibarla, olayın vukua geldiği ... ilinde, gerek ... Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi gerekse ... Devlet Hastanesi bünyesinde dava konusu olayda yetkin tıbbi müdahale imkanı tanıyacak şartların sağlanamaması nedeniyle davalı idarece temin edilen hava ambulansının gece görüş sistemi bulunmadığından gün doğumu - gün batımı esasına göre sadece sınırlı süreli hizmet verebiliyor olması nedeniyle davacının uğradığını iddia ettiği maddi zararların davalı idarelerce karşılanması gerektiği gerekçesiyle dava konusu olayda, alınan hesap bilirkişisi raporu doğrultusunda talep edilen 808.682,00 TL maddi tazminatın kabulüne verilmiştir.
TEMYİZ_EDENLERİN_İDDİALARI : Davalı Sağlık Bakanlığı tarafından, dava konusu olayda kusur oranı tespitine gidilmeksizin karar verildiğinden bu yönden kararın eksik olduğu, olayda davacının kusur durumunun da değerlendirilmesi gerektiği, tazminat hesabının hatalı olduğu, davalı ... Üniversitesi Rektörlüğü tarafından, dava konusu olayda meydana gelen zarar ile idareleri arasında illiyet bağının bulunmadığı, bu nedenle oluşan zarardan sorumlu tutulmamaları gerektiği, idareleri yönünden hizmet kusurunun bulunmadığı, davalı ... Üniversitesi Rektörlüğü tarafından, idarelerinin olayda hizmet kusurunun bulunmadığının bilirkişi raporu ile sabit olduğu, davacının kusur durumunun gerek olay kapsamında düzenlenen bilirkişi raporunda gerekse de Mahkemece değerlendirilmemesinin hukuka ve usule aykırı olduğu ileri sürülmektedir.
KARŞI_TARAFIN_SAVUNMASI : Davacı tarafından, davalı idarelerin temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Temyiz istemlerinin kabulü gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, 2575 sayılı Danıştay Kanunu'nun 17/3 ve 38/1-(b) maddeleri uyarınca Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun, Danıştay idari dava dairelerinin yalnızca ilk derece mahkemesi olarak baktıkları davalarda verdikleri yürütmenin durdurulması istemleri hakkındaki kararları itiraz yoluyla, nihai kararları ise temyiz yoluyla incelemekle görevli kılınması ve 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 52/4. maddesinde, temyiz incelemesi sırasında yürütmenin durdurulması istemleri hakkında verilen kararların kesin olduğunun belirtilmesi karşısında, Dairemizce temyiz mercii sıfatıyla, yürütmenin durdurulması isteminin savunmaya kadar kabulü yolunda verilen 27/04/2023 tarih ve E:2023/2108 sayılı kararın itiraz yoluyla incelenme olanağı bulunmadığından, davacının anılan kararın itirazen kaldırılması isteminin incelenmeksizin reddi ile 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 17. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca davacının duruşma istemi yerinde görülmeyerek, dosya tekemmül ettiğinden davalı idarelerin yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin işin gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
MADDİ OLAY :
Marangoz olarak çalışan davacının, sol ikinci, üçüncü ve dördüncü parmakları 07/04/2012 tarihinde testereye çarparak kopmuştur. Olaydan hemen sonra saat 19.03'te ... Üniversitesi Eğitim ve Araştırma Hastanesine (Üniversite Hastanesi) giden davacıya ilk müdahalesi yapılarak yara yeri temizlenmiş, kopan parmaklar buz içine konularak İzmir'e sevki yönünde karar alınmıştır. (Davacının beyanına göre sevk işlemi yapılmamış, kendisine nereye gitmesi gerektiği konusunda net bir cevap verilmemiştir. Davacı, bu Üniversite Hastanesinden kendi imkânları ile ayrılarak saat 20.15'te ... Devlet Hastanesine (Devlet Hastanesi) gitmiş; (Davacının beyanına göre Üniversite Hastanesi ambulans ile bu hastaneye sevk etmiştir.) ortopedi muayenesinde mikro cerrahi yapılamadığı için İzmir'e sevki önerilmiştir. Davacının talebine karşın hava ambulansında gece görüş özelliği olmadığı belirtilerek hava yolu ile sevki sağlanamamıştır.
Davacı yine kendi imkânları ile saat 01.34'te ... Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesine gitmiş, mikro cerrahi sırasının ... Eğitim ve Araştırma Hastanesinde olduğunun bildirilmesi üzerine 03.30'da bu hastaneye başvurmuştur. Anılan hastanede yapılan cerrahi operasyonun başarılı olmaması üzerine yeniden operasyon yapılarak parmakları alınmıştır. Davacının parmaklarını kaybetmesi sonucunda Devlet Hastanesi tarafından%32 engelli olduğunu bildirir rapor düzenlendiği anlaşılmıştır.
Bunun üzerine davacılar tarafından, olayda davalı idarelerin hizmet kusurunun bulunduğu iddiasıyla bakılan dava açılmıştır.
Olayda idarelerin hizmet kusurunun bulunup bulunmadığının tespiti amacıyla İdare Mahkemesince bilirkişiliğine başvurulan ve davanın reddi yolunda verilen ilk kararda hükme esas alınan Adli Tıp Kurumu Başkanlığı 2. Adli Tıp İhtisas Kurulunca düzenlenen ... tarih ve ...karar numaralı raporda; "......Üniversitesi Tıp Fakültesi Acil Servisinde yaklaşık 1 saatlik zaman zarfında hastaya ilk müdahalesinin yapıldığı, ortopedi ve plastik cerrahi konsültasyonu istendiği ve ambulansla sevk kararı alındığı, yapılan işlemlerin tıp kurallarına uygun olduğu ve makul sürede yapıldığının tespit edildiği, dolayısıyla ... Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Acil Servisinde görevli hekimlere atfı kabil kusur tespit edilmediği, ... Devlet Hastanesi'ne hastanın kendi inisiyatifiyle geldiğinin anlaşıldığı, acil serviste yaklaşık 15-20 dakikalık zaman dilimi içinde ortopedi konsültasyonunun yapıldığı, sevk kararı alındığı, hasta hastaneyi terk ettiğinden dolayı daha sonra çağrıya gelen plastik cerrahi uzmanının acil serviste hastayı bulamadığının anlaşıldığı, yapılan muayene ve konsültasyonların makul sürede yapıldığı ve tıp kurallarına uygun olduğu, hastanın ... Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesinden mikrocerrahi konusunda icapçı olan ... Eğitim ve Araştırma Hastanesine sevk işlemi ile ... Devlet Hastanesindeki ambulans temin işlemlerinin hukuksal takdirinin mahkemeye ait olduğu..." tespitlerine yer verilmiştir.
Bahsi geçen bilirkişi raporu doğrultusunda davanın reddine karar verilmiş, anılan kararın, maddi tazminat isteminin reddine ilişkin kısmı kanun yolu aşamasında Danıştay (Kapatılan) Onbeşinci Dairesinin 22/11/2016 tarih ve E:2016/7235, K:2016/5629 sayılı kararı ile onanarak kesinleşmiş, manevi tazminat isteminin reddine ilişkin kısmı bozulmuş, İdare Mahkemesince bozma kararına uyularak davacıya 55.000,00 TL manevi tazminatın ödenmesine karar verilmiş, anılan karar kanun yolu aşamasından geçerek kesinleşmiştir.
Davacı tarafından, maddi tazminat isteminin reddine ilişkin kararın kesinleşmesinden sonra yapılan bireysel başvuru neticesinde Anayasa Mahkemesinin ... tarih ve Başvuru No:... sayılı kararıyla kişinin maddi ve manevi varlığını koruma hakkının ihlal edildiğe ve ihlalin sonuçlarının ortadan kaldırılması için yeniden yargılama yapılmasına karar verilmiştir.
İdare Mahkemesince, Anayasa Mahkemesinin kararı doğrultusunda davacının maddi tazminat istemi yönünden yeniden yapılan yargılama sonucunda davanın kabulüne karar verilmiştir.
İLGİLİ MEVZUAT:
Anayasanın 125. maddesinde, idarenin her türlü eylem ve işlemlerine karşı yargı yolunun açık olduğu belirtildikten sonra, son fıkrasında, idarenin kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlü olduğu hükme bağlanmış; 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinde ise, idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları, idari dava türleri arasında sayılmıştır.
Genel anlamı ile tam yargı davaları, idarenin faaliyetlerinden ötürü, hakları doğrudan zarara uğrayanlar tarafından idare aleyhine açılan tazminat davaları olup, idarenin hukuki (mali/tazmin) sorumluluğunun yargı aracılığıyla belirlenip hüküm altına alınmasını sağlamaktadır.
İdare kural olarak, yürüttüğü kamu hizmetiyle nedensellik bağı kurulabilen zararları tazminle yükümlü olup; idari eylem ve/veya işlemlerden doğan zararlar, idare hukuku kuralları çerçevesinde, hizmet kusuru veya kusursuz sorumluluk ilkeleri gereği tazmin edilmektedir.
İdarenin yürütmekle görevli olduğu bir hizmetin kuruluşunda, düzenlenişinde veya işleyişindeki nesnel nitelikli bozukluk, aksaklık veya boşluk olarak tanımlanabilen hizmet kusuru; hizmetin kötü işlemesi, geç işlemesi veya hiç işlememesi hallerinde gerçekleşmektedir. Hizmet kusurundan dolayı sorumluluk, idarenin sorumluluğunun doğrudan ve asli nedenini oluşturmaktadır.
İdarelerin kamu hizmetlerinin gereği gibi işlemesini sağlayacak organizasyonları yaparak, yeterli araç ve gereçle donatılmış bina, tesis ve araçlarda hizmetin özelliğine uygun olarak seçilen ve yetişmiş personelle hizmeti yürütme yükümlülüğünün bulunduğu tartışmasızdır.
Zarar gören kişinin hizmetten yararlanan durumunda olduğu ve hizmetin riskli bir nitelik taşıdığı sağlık hizmetinde, idarenin tazmin yükümlülüğünün doğması için; zararın, idarenin hizmet kusuru sonucu meydana gelmiş olması gerekmektedir.
Esasen, Anayasa'nın 56. maddesi de Devlete, herkesin hayatını, beden ve ruh sağlığı içinde sürdürmesini sağlamak; insan ve madde gücünde tasarruf ve verimi artırarak işbirliğini gerçekleştirmek amacıyla sağlık kuruluşlarını tek elden planlayıp hizmet vermesini düzenlemek ve bu görevini kamu ve özel kesimlerdeki sağlık ve sosyal kurumlarından yararlanarak onları denetleyerek yerine getirmek ile ilgili pozitif bir yükümlülük getirmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Dava konusu olay kapsamında düzenlenen ve yukarıda alıntısı yapılan bilirkişi raporunda, davacının tedavisine yönelik ... Üniversitesi Tıp Fakültesi Acil Servisi ve ... Devlet Hastanesi Acil Servisinde yapılan tıbbi müdahale ve yaklaşımlar ile davacının ... Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesinden ... Eğitim ve Araştırma Hastanesine sevki konusunda idareye atfedilebilecek bir kusur bulunmadığı değerlendirilmesi yapılmış, davacının ... Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesinden mikrocerrahi konusunda icapçı olan ... Eğitim ve Araştırma Hastanesine sevk işlemi ile ... Devlet Hastanesindeki ambulans temin işlemlerinin hukuksal takdirinin mahkemeye ait olduğu belirtilmiş, öte yandan dosyada yer alan ... Valiliği İl Sağlık Müdürlüğü Komuta Kontrol Merkezi Başhekimliğinin bila tarih ve B.... sayılı resmi yazısında, hava ambulansının gün doğumu ve gün batımı esasına göre çalıştığı, gece görüşünün bulunmadığı, 07/04/2012 tarihinde gün batımı saaitinin 18.49 olduğu ve hava ambulansının gece görüşü olmadığından dolayı bu saaten sonra uçmasının mümkün olmadığı belirtilmiştir.
Uyuşmazlıkta; davacının elinin testereye çarpması üzerine parmaklarının kopmasıyla sonuçlanan dava konusu olayda, hizmet kusurunun hava ambulansının gece görüş sistemi bulunmadığından davacıya yetkin tıbbi müdahale imkanı tanıyacak şartların sağlanamamasından kaynaklandığı görülmektedir. Nitekim bireysel başvuru sonucu Anayasa Mahkemesince verilen ihlal kararında da olaydaki hizmet kusuruna ilişkin olarak bu hususun vurgulandığı görülmektedir.
Bu durumda, davacının dava konusu olay sebebiyle uğradığı maddi zararların ödenmesine karar verilmesi gerekmekle birlikte; olayda kusurlu olarak işletildiği tespit edilen hizmetin davalı idarelerden Sağlık Bakanlığının uhdesinde bulunduğu, diğer davalıların olayda hizmet kusurlarının bulunmadığı dikkate alındığında, İdare Mahkemesince davanın, sadece davalı Sağlık Bakanlığı yönünden kabulüne, davalılar ... Üniversitesi Rektörlüğü ve ... Üniversitesi Rektörlüğü yönünden ise reddine karar verilmesi gerekirken bu hususa dikkat edilmeksizin uğranılan zararlardan davalıların hepsinin müştereken sorumluluğuna gidilerek davanın kabulüne karar verilmesinde hukuka uygunluk bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Davalı ... Üniversitesi Rektörlüğü ve ...Üniversitesi Rektörlüğünün temyiz istemlerinin KABULÜNE, davalı Sağlık Bakanlığının temyiz isteminin REDDİNE,
2. Davanın kabulüne ilişkin temyize konu ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:...sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Mahkemeye gönderilmesine,
4. 2577 sayılı Kanun'un (Geçici 8. maddesi uyarınca uygulanmasına devam edilen) 54. maddesinin birinci fıkrası uyarınca bu kararın tebliğ tarihini izleyen günden itibaren 15 (on beş) gün içinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere, 30/11/2023 tarihinde oy çokluğuyla karar verildi.
(X) - KARŞI OY:
Temyize konu ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:...sayılı kararı usul ve yasaya uygun olup, onanması gerektiği oyuyla aksi yöndeki Daire kararına katılmıyorum.