T.C.
D A N I Ş T A Y
İDARİ DAVA DAİRELERİ KURULU
Esas No : 2023/2131
Karar No : 2023/2948
TEMYİZ EDEN (DAVALI) : … Bakanlığı
VEKİLİ : Av. …
KARŞI TARAF (DAVACILAR) : 1- … 2- …
…
13-…
VEKİLİ : Av. …
İSTEMİN KONUSU : … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesinin … tarih ve E: …, K: … sayılı ısrar kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacılara ait Tekirdağ ili, Marmaraereğlisi ilçesi, … Mevkii, … pafta, … , … , … , … , … ve … parsel sayılı taşınmazların I. derece arkeolojik sit alanı içerisinde bırakılarak anılan taşınmazlara kamulaştırmasız el atıldığından bedellerine karşılık olarak -fazlaya ilişkin haklar saklı kalmak kaydıyla- 7.326.000,00 TL'nin yasal faiziyle birlikte ve enflasyon oranında arttırılarak ödenmesine karar verilmesi istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … İdare Mahkemesinin … tarih ve E:… , K:… sayılı kararıyla;
İdarenin kamulaştırma görevini yerine getirmeyerek mülkiyet hakkının özüne dokunacak şekilde davacıların taşınmazları üzerindeki tasarrufunu kısıtladığı iddiasıyla taşınmazların bedeli karşılığı açılan davanın görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varıldığı,
Vekalet Ücreti Yönünden Yapılan Değerlendirmede;
Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi'nin 7. maddesinin 3. fıkrası uyarınca, işbu davada yargılama devam ederken yapılan Kanun değişikliği nedeniyle görev ret kararı verilmiş olduğundan taraflar lehine vekalet ücretine hükmedilmediği,
Yargılama giderleri yönünden incelenmesinden;
Davanın açıldığı tarihte görevli bulunan bir mahkemenin sonradan çıkan bir yasa ile görevsiz hale gelmesi üzerine verilecek görevsizlik kararında, davacıların yanlış mahkemeye dava açmamış, dolayısıyla da gider yapılmasına neden olmamış olduğu, çekişmeli yargılamanın konusunun davalının hareketsiz kalmak suretiyle hukuki el atma eylemi olduğu anlaşılmakla bu eylemin kamu gücünün ayrıcalıklarından doğan bir eylem olduğu ve davanın başlatılmasının sorumluluğunun davacılara ait olmadığı, son tahlilde yargılama giderlerinin davacılar üzerinde bırakılması halinde ilgililer açısından toplumun genel menfaati ile kişinin temel hakları arasında gözetilmesi gereken adil dengeyi bozan, aşırı bir yük teşkil edeceği bu hususun da mahkemeye erişim hakkı, adil yargılanma hakkı ve mülkiyet hakkının ihlali sonucunu doğuracağı dikkate alındığında, yargılama giderlerinin davalı üzerinde bırakılmasının hakkaniyet gereği olduğu gerekçesiyle,
davanın görev yönünden reddine, yargılama giderlerinin davalı idareden alınarak davacılara verilmesine, taraflar lehine/aleyhine vekalet ücretine hükmedilmesine yer olmadığına karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:… , K:… sayılı kararıyla; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve davalı idare tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
Daire kararının özeti: Danıştay Altıncı Dairesinin 27/04/2023 tarih ve E:2023/1999, K:2023/4174 sayılı kararıyla;
Temyize konu kararın davanın esasına yönelik kısmı ve vekalet ücretine ilişkin kısmının temyiz istemi yönünden;
Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenlerin kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmediği,
Temyize konu kararın yargılama giderlerine ilişkin kısmına gelince;
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 31. maddesi ile atıfta bulunulan 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 331. maddesine yer verilerek,
Yargılamanın önceki aşamalarında, davanın açıldığı tarihteki haklılık durumu ve davanın esası hakkında hukuki bir değerlendirme yapılmamış olması sebebiyle yargılama giderlerinin taraflar üzerinde bırakılması hakkaniyete daha uygun bir karar olacağından, temyize konu İdari Dava Dairesi kararının yargılama giderlerine ilişkin kısmında usul ve hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle,
… Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:… , K:… sayılı kararının bozulmasına karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi ısrar kararının özeti: … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:… , K:… sayılı kararıyla; istinaf başvurusunun reddi yolundaki ilk kararda ısrar edilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI: Davalı idare tarafından, uyuşmazlık konusu taşınmazların 1. derece sit alanında kaldığı, taşınmazlardaki kısıtlılık durumunun uygulama imar planından bağımsız olarak sit kararından doğduğu, taşınmazların sit alanında kalması nedeniyle açılan kamulaştırmasız el atma talepli davaların 2942 sayılı Kanun'un Ek-1. maddesi kapsamına girmediği, uyuşmazlığın kamu hukuku alanına girdiği ve idare mahkemelerinin uzmanlık alanında olduğu; 2577 sayılı Kanun'un 31. maddesinde yargılama giderleri konusunda atıf yapılan 6100 sayılı Kanun'un 323 ve 326. maddeleri uyarınca davanın reddine karar verilmesi ve aleyhine karar verilenin davacı taraf olması sebebiyle vekalet ücreti dahil yargılama giderlerinin davacı tarafa yükletilmesi gerektiği, öte yandan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi'nin ancak tamamlayıcı bir işlev görebileceği ve kanunlara aykırı düzenlemeler içeremeyeceği, davanın devamı sırasında çıkartılan bir kanun sebebiyle davanın görev yönünden reddine karar verildiği, bu konuda herhangi bir yetkisi olmayan Bakanlıklarının sorumlu tutulmaması gerektiği, 2942 sayılı Kanun'un 29. maddesi uyarınca kamulaştırmasız el atma davalarında davacılar aleyhine yargılama giderlerine hükmedilmemesi için davalı idarece taşınmaza kamulaştırmasız olarak el atıldığının ortaya konulmuş olması gerektiği, mahkemece işin esasına girilerek kamulaştırmasız el atma olgusunun tespit edilmediği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Davacılar tarafından, ısrar kararının hukuka ve usule uygun bulunduğu, davalı idare tarafından temyiz dilekçesinde ileri sürülen sebeplerin kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte olmadığı, istemin reddi gerektiği savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'İN DÜŞÜNCESİ: Temyiz isteminin yargılama giderleri yönünden kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi ısrar kararının bozulması, temyiz isteminin davanın görev yönünden reddi ve vekalet ücreti yönünden incelenmeksizin reddi gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY:
Davacılara ait Tekirdağ ili, Marmaraereğlisi ilçesi, … Mevkii, … pafta, … , … , … , … , … ve … parsel sayılı taşınmazlar I. derece arkeolojik sit alanı içerisinde bırakılmıştır.
Bunun üzerine, taşınmazlara kamulaştırmasız el atıldığından bedellerine karşılık olarak 7.326.000,00 TL'nin yasal faiziyle birlikte ve enflasyon oranında arttırılarak ödenmesine karar verilmesi istemiyle temyizen incelenen dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 31. maddesi ile yargılama giderleri konusunda atıfta bulunulan 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 331. maddesinin 2. fıkrasında, "Görevsizlik veya yetkisizlik kararından sonra davaya bir başka mahkemede devam edilmesi hâlinde, yargılama giderlerine o mahkeme hükmeder. Görevsizlik veya yetkisizlik kararından sonra davaya bir başka mahkemede devam edilmemiş ise talep üzerine davanın açıldığı mahkeme dosya üzerinden bu durumu tespit ile davacıyı yargılama giderlerini ödemeye mahkûm eder." hükmüne yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
İdare Mahkemesince, davanın görev yönünden reddine, yargılama giderlerinin davalı idareden alınarak davacılara verilmesine ve taraflar lehine/aleyhine vekalet ücretine hükmedilmesine yer olmadığına karar verilmiş; davalı idarece, bu karara karşı istinaf başvurusunda bulunulmuş, Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesince, istinaf başvurusunun reddine karar verilmiş, davalı idarece, bu karara karşı temyize başvurusunda bulunulmuş; Danıştay Altıncı Dairesince, kararın görev ret ve vekalet ücretine ilişkin kısmının onanmasına ve yargılama giderlerine ilişkin kısmının ise bozulmasına karar verilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesince, bozma kararına uyulmayarak yargılama giderleri konusunda ilk kararında ısrar edilmiştir.
Davalı idare temyizinin idare mahkemesi kararının davanın görev yönünden reddi ve vekalet ücretine ilişkin kısmı yönünden;
Yukarıdaki açıklamalardan anlaşıldığı üzere, Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesince verilen ilk kararın, davanın görev yönünden reddi ve vekalet ücretine ilişkin kısımlarının Danıştay Altıncı Dairesince onanarak kesinleştiği anlaşılmaktadır.
Bu nedenle, anılan kısma yönelik temyiz isteminin incelenmesine hukuken olanak bulunmamaktadır.
Davalı idare temyizinin ısrara konu yargılama giderleri yönünden incelenmesine gelince;
Yukarıda yer verilen Kanun hükmü uyarınca, idare mahkemelerince, bir davanın adli yargının görev alanına girdiği gerekçesiyle görev yönünden reddine karar verilmesi halinde yargılama giderleri konusunda ayrıca bir hüküm kurulmaması, bu hususun davanın devam edileceği görevli mahkemeye bırakılması gerekmektedir.
Bu durumda, davanın görev yönünden reddi yolunda verilen idare mahkemesi kararında yargılama giderleri konusunda herhangi bir hüküm kurulmaması gerekirken bu giderlerin davalı idareden alınarak davacılara verilmesine karar verilmesinde ve bu karara karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine dair Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi ısrar kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1.Davalı idarenin temyiz isteminin kısmen kabulüne,
2.Yargılama giderlerinin davalı idareden alınarak davacılara verilmesine ilişkin İdare Mahkemesi kararına yönelik yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:… , K:… sayılı ısrar kararının oyçokluğuyla BOZULMASINA,
3.Davalı idarenin davanın görev yönünden reddi ve vekalet ücretine yönelik temyiz isteminin oybirliğiyle İNCELENMEKSİZİN REDDİNE,
4.Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 04/12/2023 tarihinde kesin olarak, karar verildi.
KARŞI OY
X- 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 31. maddesi ile yargılama giderleri konusunda atıfta bulunulan 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 326. maddesinde, yargılama giderlerinin aleyhine hüküm verilen taraftan alınmasına karar verileceği; 331. maddesinin 2. fıkrasında ise, görevsizlik veya yetkisizlik kararından sonra davaya bir başka mahkemede devam edilmesi halinde, yargılama giderlerine o mahkemenin hükmedeceği, görevsizlik veya yetkisizlik kararından sonra davaya bir başka mahkemede devam edilmemiş ise talep üzerine davanın açıldığı mahkemenin dosya üzerinden bu durumu tespit ile davacıyı yargılama giderlerini ödemeye mahkûm edeceği hükmü yer almaktadır.
2577 sayılı Kanun'un 15. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendinde, adli yargının görevli olduğu konularda açılan davaların reddine, idari yargının görevli olduğu konularda ise görevli veya yetkili olmayan mahkemeye açılan davanın görev veya yetki yönünden reddedilerek dava dosyasının görevli veya yetkili mahkemeye gönderilmesine karar verileceği hüküm altına alınmıştır.
Dosyanın incelenmesinden; İdare Mahkemesince, bakılan davanın görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu gerekçesiyle davanın görev yönünden reddine, davanın açıldığı tarihte görevli bulunan bir mahkemenin sonradan çıkan bir yasa ile görevsiz hale gelmesi üzerine verilecek görevsizlik kararında, davacının yanlış mahkemeye dava açmamış, dolayısıyla da gider yapılmasına neden olmamış olduğu, çekişmeli yargılamanın konusunun davalının hareketsiz kalmak suretiyle hukuki el atma eylemi olduğu anlaşılmakla bu eylemin kamu gücünün ayrıcalıklarından doğan bir eylem olduğu ve davanın başlatılmasının sorumluluğunun davacıya ait olmadığı, son tahlilde yargılama giderlerinin davacı üzerinde bırakılmasının ilgililer açısından toplumun genel menfaati ile kişinin temel hakları arasında gözetilmesi gereken adil dengeyi bozan, aşırı bir yük teşkil edeceği, bu hususun da mahkemeye erişim hakkı, adil yargılanma hakkı ve mülkiyet hakkının ihlali sonucunu doğuracağı dikkate alındığında, yargılama giderlerinin davalı üzerinde bırakılmasının hakkaniyet gereği olduğu gerekçesiyle yargılama giderlerinin davalı idareden alınarak davacılara verilmesine karar verilmiştir.
Uyuşmazlığın esasını teşkil eden 6100 sayılı Kanun'un 331. maddesinin 2. fıkrasında, açıkça farklı veya aynı yargı kolunun görev alanına girdiği gerekçesiyle verilen görevsizlik kararları şeklinde bir ayrım yapılmamış ise de; işbu davada olduğu şekilde idari yargı yerince, dava konusu uyuşmazlığın çözümünde adli yargı yerlerinin görevli olduğu gerekçesiyle verilen davanın görev yönünden reddi kararları sonrasında İdare Mahkemesince dosyanın görevli mahkemeye gönderilmesi hususunda bir hüküm bulunmadığı, İdare Mahkemesinin bu görevsizlik kararı ile dava konusu uyuşmazlık hakkında nihai kararını verdiği ve idari yargı yerinde görevsizlik kararı verilen davanın devamı niteliğinde olmayan, adli yargı kolunda açılacak yeni bir davanın söz konusu olacağı sonucuna varılmaktadır.
Bu durumda, davanın görev yönünden reddi yolunda verilen kararda yargılama giderlerine hükmedilmesinde ve bu karara karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine dair Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesince verilen ısrar kararında isabetsizlik bulunmamaktadır.
Açıklanan nedenlerle, temyize konu Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi ısrar kararının belirtilen gerekçe ile onanması gerektiği oyuyla, karara katılmıyoruz.