T.C.
D A N I Ş T A Y
YEDİNCİ DAİRE
Esas No : 2023/2159
Karar No : 2024/299
TEMYİZ EDEN (DAVALI) : … Bakanlığı adına
… Gümrük Müdürlüğü
VEKİLİ : Av. …
KARŞI TARAF (DAVACI) : … Plastik Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi
VEKİLİ : Av. …
İSTEMİN KONUSU : … Bölge İdare Mahkemesi … Vergi Dava Dairesinin … tarih ve E:… , K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacı adına tescilli … tarih ve … sayılı, ... tarih ve … sayılı, … tarih ve … sayılı ve … tarih ve … sayılı serbest dolaşıma giriş beyannameleri kapsamında 9503.00.29.00.00 GTİP’te “oyuncak bebek gövdesi, bebek için aksam ve parça” ticari tanımlı ithal edilen eşyanın 9503.00.21.00.00 GTİP’te ve gözetim belgesi ibraz etmek suretiyle ithal edilmesi gerektiğinden bahisle 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 235. maddesinin 4. fıkrasının (c) bendine istinaden gümrüklenmiş değerin kamuya geçirilmesine ilişkin karara vaki itirazın reddine dair işlemin iptali istemiyle dava açılmıştır.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … Vergi Mahkemesinin … tarih ve E:… , K:… sayılı kararıyla, dosyanın incelenmesinden, 16/11/2015 ila 28/07/2016 tarihlerinde tescilli beyannamelerle ilgili tesis edilen işlemin 04/01/2021 tarihinde davacıya tebliğ edildiği, Mahkemece işlemin tesisini gerektiren fiil sebebiyle ceza davası açılıp açılmadığı hususunun davalı idareden sorulduğu, davalı idarece açılmış bir ceza davasının bulunmadığı yolunda cevap verildiği, bu durumda da serbest dolaşıma giriş beyannamelerinin tescil tarihinden itibaren 3 yıllık zamanaşımı sürelerinin geçirilmesinden sonra davacıya tebliğ edildiği anlaşılan cezanın zamanaşımına uğradığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Dosyanın incelenmesinden, dava konusu ceza kararının dayanağının 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 235. maddesinin 4. fıkrasının (c) bendi olduğu ve anılan bendin 07/11/2019 tarihinde yürürlüğe girdiği, beyannamelerin ise 2015 ve 2016 yıllarında tescil edildiği dikkate alındığında, beyannamelerin tescil tarihi itibariyle yürürlükte bulunmayan kanun maddesine dayalı ceza kararının suç ve cezaların kanuniliği ilkesine aykırılık teşkil edeceği, bu nedenle tesis edilen işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı gerekçesiyle davalı idarenin istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : İhtilafın GTİP uyuşmazlığı olması nedeniyle öncelikle bu hususta inceleme yapılması gerektiği, tesis edilen işlemlerde hukuka aykırılık bulunmadığı ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ … 'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Yedinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Davacı adına tescilli … tarih ve … sayılı, … tarih ve … sayılı, … tarih ve … sayılı ve … tarih ve … sayılı serbest dolaşıma giriş beyannameleri kapsamında 9503.00.29.00.00 GTİP’te “oyuncak bebek gövdesi, bebek için aksam ve parça” ticari tanımlı ithal edilen eşyanın 9503.00.21.00.00 GTİP’te ve gözetim belgesi ibraz etmek suretiyle ithal edilmesi gerektiğinden bahisle 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 235. maddesinin 4. fıkrasının (c) bendine istinaden gümrüklenmiş değerin kamuya geçirilmesine ilişkin karara vaki itirazın reddine dair işlemin iptali istemiyle dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT :
İthalatta uygulanacak gözetim ve korunma önlemleri, Türk Mevzuatında, 29/01/1995 tarih ve 22186 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan, 26/01/1995 tarih ve 4067 sayılı Kanun'la onaylanması uygun bulunan ve 25/02/1995 tarih ve 22213 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 03/02/1995 tarih ve 1995/6525 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla onaylanan Dünya Ticaret Örgütü Kuruluş Anlaşmasının ekinde yer alan ve bu Anlaşmanın ayrılmaz parçasını teşkil eden Korunma Tedbirleri Anlaşması ile yerini almıştır.
4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 28/03/2013 tarih ve 6455 sayılı Kanun'la değişik 235. maddesinin 1. fıkrasının (c) bendinde yer alan, eşyanın ithali, lisansa, şarta, izne, kısıntıya veya belli kuruluşların vereceği uygunluk veya yeterlilik belgesine tabi olduğu halde uygunluk ve yeterlilik belgesine tabi değilmiş veya belge alınmış gibi beyan edildiğinin tespit edilmesi halinde, eşyanın gümrük vergilerinin yanı sıra, eşyanın gümrüklenmiş değerinin iki katı idari para cezası verileceğine ilişkin hüküm, 24/10/2019 tarih ve 7190 sayılı Kanun'un 12. maddesiyle, eşyanın ithali, belli kuruluşların vereceği ve gümrük idaresine ibrazı veya beyanı zorunlu olan lisans, izin, uygunluk belgesi veya bu belgeler yerine geçen bilgiye bağlı olmasına rağmen, eşya belge veya bilgiye tabi değilmiş ya da belge veya bilgi alınmış gibi beyanda bulunulduğunun tespit edilmesi hâlinde, varsa eşyanın fark gümrük vergilerinin alınmasının yanı sıra, gümrüklenmiş değerinin iki katı idari para cezası verileceği şeklinde değiştirilmiştir.
Yine, 4458 sayılı Kanun'un 28/03/2013 tarih ve 6455 sayılı Kanun'la değişik 235. maddesinin 4. fıkrasında yer alan, 1. fıkranın (a) ve (c) bentlerinde belirtilen eşyaya el konularak mülkiyetinin kamuya geçirilmesine karar verileceği ve eşyanın 177 ilâ 180. madde hükümlerine göre tasfiyeye tabi tutulacağına ilişkin hüküm, anılan fıkraya 24/10/2019 tarih ve 7190 sayılı Kanun'un 12. maddesiyle eklenen (c) bendinde, cezai hükümler saklı kalmak üzere, teslimden sonra kontrol sonucunda uygunsuzluğu tespit edilen ancak bulunamayan eşyanın gümrüklenmiş değerinin kamuya geçirilmesine karar verileceği şeklinde düzenlenmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME :
Gözetim uygulamasında, Ticaret Bakanlığınca, yerli üreticilerin talebi üzerine veya re'sen, belli bir malın ithalatının, o malın yerli üreticileri ve ülke ekonomisi üzerinde olumsuz sonuçlar yaratıp yaratmadığının tespit edilmesi amacıyla incelemeye başlanılarak, inceleme sonucunda gözetim uygulaması öngörülebilmektedir. Gözetim uygulaması başlatılması durumunda, herhangi bir korunma tedbirinden söz edilemez. Yani bu aşamada, o malın ithalatında herhangi bir kısıtlama, vergi oranında artış, eşik kıymet belirlenmesi veya ek mali yükümlülük uygulaması söz konusu olmamaktadır.
Uyuşmazlıkta, her ne kadar gözetim belgesi ibraz edilmediğinden bahisle eşyanın mülkiyetinin/ gümrüklenmiş değerinin kamuya geçirilmesine ilişkin karar alınmış ise de; Gümrük Kanunu'nun 235. maddesinin 4. fıkrası/ 4. fıkrasının (c) bendine göre eşyanın aynı maddenin 1. fıkrasının (c) bendinin yukarıda hükmüne yer verilen iki farklı şeklinin herhangi birisinin kapsamında kalması haline bağlı olarak işlem tesis edilebilmesi için, ithalinin, lisansa, şarta, izne, kısıntıya veya belli kuruluşların vereceği uygunluk veya yeterlilik belgesine tabi olmasına rağmen bunlar olmadan gerçekleştirilmiş olması ya da belge varmış gibi beyan edilmiş olması gerekmektedir. Dolayısıyla dava konusu işlemin dayanağını, ithale konu eşyanın anılan maddede aranılan belgelere tabi değilmiş ya da sunulmuş gibi beyan edilmesi oluşturduğundan, öncelikle, gözetim belgesinin sözü edilen maddede sayılan belgelerden olup olmadığının açıklığa kavuşturulması gerekmektedir.
İlgili belgelerin tanımı herhangi bir mevzuatta yapılmamışsa da, gözetim belgesi, bir malın ithalatında, yerli üreticilerin zarar görmesine sebebiyet verebilecek miktarda artış olup olmadığının belirlenebilmesi için o malın ithal seyrinin izlenmesi amacıyla Ticaret Bakanlığınca düzenlenen bir belgedir. Gözetim belgesinin ibrazı zorunluluğu ise, o malın, belli bir değerin altında kıymetle ithal edilmek istenilmesi durumuna münhasır olmaktadır. Bu bağlamda, ithali serbest olan eşyanın ithalat seyrinin izlenmesi ve koruma tedbirlerinin uygulanmasına gerek olup olmadığının belirlenmesi amacıyla getirilen, ancak, 4458 sayılı Kanun'un 235. maddesinin 1. fıkrasının (c) bendinin her iki halinde de sayılanlar dışında kalan gözetim belgesinin ibraz edilmemesi, anılan maddenin 4. fıkrası/ 4. fıkrasının (c) bendi uyarınca eşyanın mülkiyetinin/ gümrüklenmiş değerinin kamuya geçirilmesini gerektiren neden olarak kabul edilemez.
Bu durumda, gözetim belgesinin, eşyanın ithali, lisansa, şarta, izne, kısıntıya veya belli kuruluşların vereceği uygunluk veya yeterlilik belgesi kapsamında sayılan belgelerden olmadığı anlaşıldığından, anılan belgenin ibraz edilmediğinden bahisle alınan eşyanın mülkiyetinin/ gümrüklenmiş değerinin kamuya geçirilmesine ilişkin karara vaki itirazın reddine dair işlemde hukuka uyarlık, temyize konu vergi dava dairesi kararında ise sonucu itibarıyla isabetsizlik bulunmamaktadır.
Öte yandan, netice itibariyle gözetim belgesinin ibraz edilmemesi nedeniyle 235. madde kapsamında ceza kararı alınamayacağı sonucuna ulaşılması karşısında, olayda anılan maddenin hangi fıkrası/ bendi uyarınca işlem tesis edildiğinin bir önemi kalmamaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. … Bölge İdare Mahkemesi … Vergi Dava Dairesinin … tarih ve E:… , K:… sayılı kararına yönelik TEMYİZ İSTEMİNİN REDDİNE,
2. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 50. maddesi uyarınca, bu kararın taraflara tebliği ve bir örneğinin de Bölge İdare Mahkemesine gönderilmesini teminen dosyanın ilk derece Mahkemesine gönderilmesine, 25/01/2024 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.