T.C.
D A N I Ş T A Y
ONÜÇÜNCÜ DAİRE
Esas No:2023/2197
Karar No:2023/3810
TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ... Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi
VEKİLİ : Av. …
KARŞI TARAF (DAVALI) : … Kurumu
VEKİLİ : Av. …
İSTEMİN KONUSU : ... İdare Mahkemesi'nin … tarih ve E:.., K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Bursa Aile ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğü’nce 24/11/2022 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen ve 11 kısımdan oluşan ... ihale kayıt numaralı “Bursa Aile ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğüne Bağlı Kuruluşların 2023-2024 Mali Yıllarını Kapsayan Mamul Yemek Hizmet Alım İşi” ihalesine ilişkin olarak davacı şirket tarafından yapılan itirazen şikâyet başvurusunun reddine dair … tarih ve … sayılı Kamu İhale Kurulu (Kurul) kararının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesi'nce verilen kararda; davacının itirazen şikâyet başvuru dilekçesinde yer alan 1. iddiası incelendiğinde,
a) İhalenin 3. Kısmı üzerinde bırakılan ... Tem. Taş. Yem. Yap. San. Tic. Ltd. Şti. (…) tarafından “Malzemeli Yemek Sunumu Hesap Cetveli”nin (EK-H.4) sunulduğu, söz konusu cetvelde ana girdi oranının 0,5608, işçilik oranının 0,2492 ve yardımcı girdi oranının 0,1900 olarak belirtildiği, ana girdi maliyeti ile işçilik maliyeti toplamının, toplam teklif tutarına oranının ise 0,81 olduğu ve Kamu İhale Genel Tebliği’nde belirtilen oranlar (0,80 - 0,95) arasında yer aldığı, iki haftalık örnek yemek menüsünde yer alan ana girdilere tek tek yer verilerek malzemelerin adı, birim fiyatı, tutarı ve açıklama yönteminin belirtildiği, açıklama sütununda birim fiyatın hangi ile ait ticaret borsası bülteninde ve ilgili bültenin hangi sayfasında olduğunun tek tek belirtildiği, bültenlerin ihale tarihinden önceki son 12 aya ilişkin olduğu ve bültenlerdeki ortalama birim fiyatların esas alındığı, kullanılan belgelerdeki birim fiyatlar arasında herhangi bir uyumsuzluk olmadığı, aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında kamu kurum ve kuruşlarının fiyatlarının, toptancı hal fiyatlarının ve fiyat tekliflerinin kullanılmadığı, ticaret borsası fiyatları haricinde kalan 103 girdinin tevsiki için Ek-O.7 maliyet satış tutarı tespit tutanağının sunulduğu, sunulan … tarih ve … sayılı EK-O.7 maliyet/satış tutarı tespit tutanağının 2022 yılı 3. dönemine (Temmuz-Ağustos-Eylül) ilişkin olduğu, tutanağın yürürlükte bulunan mevzuat hükümlerine uygun düzenlendiği, anılan tutanağın ekinde sunulan meslek mensubuna ait faaliyet belgesinin 16/11/2022 tarihine kadar geçerli olduğu, maliyet satış tutarı tespit tutanağının 05/11/2022 tarihinde düzenlendiği göz önünde bulundurulduğunda, düzenlendiği tarih itibarıyla faaliyet belgesinin geçerlilik süresinin dolmadığı, ayrıca faaliyet belgelerinin geçerlilik sürelerinin tutanakların esasını etkileyecek nitelikte olmadığı, maliyet tespit tutanağı/satış tutarı tespit tutanağının ekindeki faaliyet belgelerinin geçerlilik tarihinin fiyat teklifinin düzenlenme tarihini kapsamamasının meslek mensubunun yetkisinin sona erdiği anlamına gelmeyeceği, ayrıca faaliyet belgesine ilişkin olarak Kamu İhale Genel Tebliği’nde sınırlayıcı bir hüküm bulunmadığı, malzemeli yemek alımı ihalelerine ilişkin aşırı düşük teklif açıklamalarının Tebliğ’de yer alan yemek alımına ilişkin özel hükümler çerçevesinde yapılması gerektiği ve gelecek yıllardaki giderler için herhangi bir güncelleme yapılma zorunluluğu bulunmadığı;
b) Örnek yemek menüsünde yer alan etli, tavuklu ve sebzeli yemeklerin, meyvelerin ve kahvaltıda yer alan ürünlerin gramajlarının Teknik Şartname’ye uygun olarak hesaplandığı ve malzemeli yemek sunumu hesap cetveline buna uyumlu olarak yansıtıldığı, ayrıca örnek yemek menüsündeki tüm girdilerin Teknik Şartname’de belirtilen ürün özelliklerine ve niteliklerine uygun olarak açıklandığı ve özel gün menüsünün Teknik Şartname’ye uygun olarak belirlendiği, aysberg marul, maydanoz, dereotu, nane ve kıvırcık çiğ girdilerinin fiyatlarının dokümana uygun olarak ilgili ticaret borsası bülteninde yer alan kilogram cinsinden fiyatlar ile tevsik edildiği, bezelye, mısır, bamya, milföy hamuru ve mantı girdilerine ilişkin tevsik edici belgelerin dondurulmuş ürünlere ilişkin olduğu, ceviz içi ve fındık girdilerinin kabuklu ürün fiyatları üzerinden değil ceviz içi ve fındık içi fiyatları üzerinden tevsik edildiği, süzme yoğurt girdisinin normal yoğurt fiyatı üzerinden değil süzme yoğurt fiyatı üzerinden tevsik edildiği, iki haftalık örnek yemek menüsündeki yemeklerin reçetelerinde enginar ve çam fıstığı girdilerinin yer almadığı ve bu nedenle enginar ve çam fıstığına ilişkin açıklama yapılmasına gerek bulunmadığı, ihale dokümanında zeytinyağının sızma olacağına yönelik bir düzenleme bulunmadığı, ... şirketi tarafından riviera zeytinyağı fiyatları üzerinden yapılan hesaplamanın mevzuata aykırılık teşkil etmediği, ihale dokümanında 500 ml pet şişe su ve damacana suya ilişkin herhangi bir düzenlemenin yer almadığı, anılan şirketin de aşırı düşük teklif açıklamasında kahvaltı, öğle ve akşam yemeklerinin her öğününde ve ara öğünlerin örnek yemek menüsünde yer alan günlerinde 200 ml’lik pet bardak su üzerinden açıklama yaptığı, örnek yemek menüsünde yer alan ana girdilerin birim fiyatlarının malzemeli yemek sunumu hesap cetveline doğru bir şekilde yansıtıldığı, çiğ girdilerin tevsiki amacıyla sunulan ticaret borsası bültenlerinin ilgili malın ihale tarihinden önceki son 12 ayın herhangi bir işlem gününde gerçekleşen ortalama fiyatını gösteren belgeler olduğu, yemek reçetelerinde ayçiçek yağı ve zeytinyağı girdilerinin litre üzerinden belirlendiği, ancak 1 kilogram yağın 1 litreden daha fazla olduğu göz önünde bulundurulduğunda tevsik edilen fiyatın kilogram cinsinden olmasının anılan şirkete avantaj değil dezavantaj teşkil ettiği;
c) ... şirketi tarafından KİK işçilik hesaplama modülü vasıtasıyla ihale tarihinde geçerli olan fiyatlar üzerinden 24 ay, 4 işçi için yol gideri dahil 816.026,88-TL ücret, 124 saat üzerinden 32.764,52-TL ulusal bayram ve genel tatil günleri çalışması ücreti ve öğle yemeği birim maliyeti üzerinden 24 ay için 45.128,61-TL yemek gideri olmak üzere toplam 893.920,01-TL maliyet belirlendiği görülmüş olup işçilik giderine ilişkin sunulan açıklamanın mevzuata ve ihale dokümanına uygun olduğu;
Davacının itirazen şikâyet başvuru dilekçesinde yer alan 2. iddiası incelendiğinde,
a) ... şirketinin teklifinin asaleten şirket müdürü Mehmet Emin Kandemir tarafından imzalandığı, sunulan Yeterlik Bilgileri Tablosu incelendiğinde “Teklif Vermeye Yetkili Olunduğuna İlişkin Bilgiler” bölümünün “Ortaklar/Üyeler/Kurucular ile Yöneticilere Ait Bilgiler” kısmının İdari Şartname’nin 7.1.A.2 maddesi çerçevesinde EKAP üzerinden yansıtıldığı ve ortaklara ilişkin bilgilere, ortaklık yapısına ve yetkili kişilere yer verildiği, ayrıca EKAP üzerinden ticaret sicili bilgileri sorgulandığında, anılan isteklinin ortaklarına, ortaklık oranlarına ve yönetimindeki görevlilerine ilişkin bilgilere ulaşıldığı ve söz konusu bilgilerin Yeterlik Bilgileri Tablosu'nda yer alan bilgilerle uyumlu olduğu;
b) ... şirketi tarafından EKAP üzerinden kaydedilen Yeterlik Bilgileri Tablolarının “Teminata İlişkin Bilgiler” kısmına ait “Elektronik İhale Uygulama Yönetmeliği’nin 21. maddesinin 2. fıkrasına uygun olarak alınan geçici teminat mektubu” satırında geçici teminat mektuplarının ayırt edici numaralarının/takasbank referans numaralarının beyan edildiği, Kurumca EKAP üzerinden yapılan sorgulamada beyan edilen teminat mektubunun T.Ekonomi Bankası A.Ş. Siirt Şubesi tarafından adı geçen istekli adına düzenlendiği, ilgili teminat mektubunun geçerlilik tarihinin 12/07/2023, tutarının ise 350.000,00-TL teminat mektubunun geçerlilik tarihinin İdari Şartname’nin 26.3. maddesine uygun olduğu, tutarının ise söz konusu istekli tarafından ihalede teklif edilen tutarlar toplamının (4.541.940,00 + 3.587.040,00 + 1.386.000,00 = 9.514.980,00 TL) %3’ünün (285.449,40-TL) üzerinde olduğu;
c) ... şirketinin bilanço verilerinin mevzuata uygun olduğu, iş hacmine ilişkin yeterlik kriterini karşıladığı;
d) Pervari Devlet Hastanesi tarafından düzenlenen yüklenici iş bitirme belgesine konu işin “Yemek Hizmet Alımı”, ihale tarihinin 13/03/2020, sözleşme tarihinin 31/03/2020, ilk sözleşme bedelinin 640.000,00-TL, gerçekleştirilen iş ve belge tutarının 435.089,35 TL ve kabul tarihinin 01/09/2021 olduğu, bahse konu iş deneyim belgesi güncellendiğinde değerlendirmeye esas iş deneyim belge tutarının 1.746.472,10-TL olduğu, ... şirketi tarafından beyan edilen iş deneyim belgesinin benzer iş tanımına uygun olduğu ve ihalede sağlanması gereken iş deneyim belge tutarını karşıladığı;
e) ... şirketi tarafından Yeterlik Bilgileri Tablosu'nda beyan edilen işletme kayıt belgesinin idarenin belge isteme yazısı üzerine sunulduğu ve Tarım ve Orman Bakanlığı internet sitesi üzerinden “http://ggbs.tarim.gov.tr/” yapılan araştırma sonucunda da faaliyet konusunun (toplu tüketim işletmeleri) idarece yapılan düzenlemeye uygun olduğu;
f) E-teklif alınmak suretiyle gerçekleştirilen ihalede, idarenin Yeterlik Bilgileri Tablosu'nda beyan edilen bilgileri tevsik eden belgelerin sunulmasına ilişkin 28/11/2022 tarihli yazısında, ihalenin 3. kısmına ilişkin “Sicil, İzin, Ruhsat ve Faaliyet Belgeleri"nin sunulması gereken belgeler olarak belirlendiği, bahse konu belgelerin kamu kurum ve kuruluşlarının internet sitelerinden teyidinin yapılabildiği, bahse konu belgelerde belgelerin sunuluş şekline ilişkin hükümlerin aranmayacağı, kaldı ki ... şirketine ait Yeterlik Bilgileri Tablosu'na bakıldığında, tablonun “Sicil, İzin, Ruhsat ve Faaliyet Belgeleri” başlıklı kısmında T.C. Siirt Valiliği İl Tarım ve Orman Müdürlüğü tarafından düzenlenmiş olan işletme kayıt belgesi ve belge numarasına yer verildiği, belgenin idarece “aslı gibidir” şerhi düşülmüş bir örneğinin teklif kapsamında sunulduğu anlaşıldığından, davacının itirazen şikâyet başvurusunun reddine ilişkin dava konusu Kurul kararında hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlem hukuka uygun bulunarak davanın reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı tarafından, davalı idarece aşırı düşük teklif veren istekliye yönelik yapılan itiraz çerçevesinde isteklinin son vergi beyanname döneminde öngörülen mal miktarının en az yarısı kadar alım yapılıp yapılmadığına yönelik bir değerlendirme yapılmadığı, ihalenin 3. kısmı üzerinde bırakılan şirket tarafından satış tespit tutanağının ibraz edilmiş olması hâlinde ilgili ürünlerin kendi ürettiği, aldığı veya sattığı mallara ilişkin olup olmadığının belirlenmediği, davalı idarenin görüş alma yetkisinin bulunduğu, özel uzmanlık gerektiren teknik hususlarla ilgili kamu veya özel hukuk tüzel kişileri ile alanında uzman gerçek kişilerin görüşüne veya raporuna başvurabileceği, itirazen şikâyet başvurusuna istinaden alanında uzman, ombudsman, kurum, kuruluşlara veya gerçek kişilere başvurarak aşırı düşük teklif kapsamında kalan isteklinin açıklamalarının tutarlılığı, gıda sektörü ve hayatın olağan akışına uygunluğunu da dikkate alınarak bir değerlendirme yapılması gerektiği, satış tutarının tespitinde tek bir faturanın dikkate alındığı sonucu çıkan değerlendirme dahilinde karar verildiği, yemek alım ihalesi kapsamında Teknik Şartname'nin mahiyeti ve niteliği düşünüldüğünde, buna ilişkin maliyet giderleri ve fiyat farkına ilişkin bir açıklama yapılmamış olmasının aşırı düşük teklifin reddini gerektirdiği, ihaleye katılım sürecinde diğer isteklilerin teklifini ve dosyaya sunulan belgelerin aşırı düşük teklife yönelik isteklinin açıklamalarını bilme imkân ve kapasitesinden gizlilik ilkesi gereği mahrum ve yoksun olduğundan şikâyet ve itirazen şikâyet başvurusunun olası sebepler üzerinden yapıldığı, aşırı düşük teklif kapsamında belirlenen teklif oranının kendilerinin ana faaliyet konusunun ihale konusu ticari faaliyetle birebir örtüşmesinden dolayı işin yapılmasını imkânsız kıldığı, kamu zararına sebebiyet verdiği, Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı'ndan alınan verilere göre 2021 Kasım Ayı ile 2022 Kasım ayı arasındaki tüketici fiyat endeksindeki değişim oranı %84.4 olduğu, dolayısıyla yemek hizmetinin ifa edileceği 2023 yılı göz önüne alındığında temel gıda maddelerindeki %80 üzeri fiyat artışı mevcutken ve her türlü borsa verisini içeren bir fiyat teklifi varken ve bu yolla ulaşım, hizmet ifa yerine yakınlık, isteklinin ilgili maddeden stoklarındaki güncel miktar vb. etkenlerin hiçbiri gözetilmeden teklifin uygunluğunun kabul edilemeyeceği, güncel rasyolara göre tedarik sağlayacak olan isteklinin 2021 yılının fiyatlarına göre bugün ticari hayatında hizmet vereceğini iddia etmenin ekonominin temel dinamiklerine ve hayatın olağan akışına aykırı olduğu, Mahkeme kararının hukuka aykırı olduğu ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davalı idare tarafından, verilen kararın hukuka uygun olduğu belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesi'nce, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 17. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca davacının duruşma istemi yerinde görülmeyerek ve dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin gereği görüşüldü:
HUKUKİ DEĞERLENDİRME :
İdare ve vergi mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Davacının temyiz isteminin reddine,
2. Davanın yukarıda özetlenen gerekçeyle reddi yolundaki ... İdare Mahkemesi'nin … tarih ve E:…, K:… sayılı temyize konu kararında, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde sayılan bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından anılan Mahkeme kararının ONANMASINA,
3. Temyiz giderlerinin istemde bulunan üzerinde bırakılmasına,
4. Posta giderleri avansından artan tutarın davacıya iadesine,
5. Kullanılmayan …-TL yürütmeyi durdurma harcının istemi hâlinde davacıya iadesine,
6. Dosyanın anılan Mahkeme'ye gönderilmesine,
7. 2577 sayılı Kanun'un 20/A maddesinin ikinci fıkrasının (i) bendi uyarınca kesin olarak (karar düzeltme yolu kapalı olmak üzere), 02/10/2023 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.