T.C.
D A N I Ş T A Y
ONÜÇÜNCÜ DAİRE
Esas No:2023/2329
Karar No:2023/3646
TEMYİZ EDENLER : I- (DAVALI) … Bakanlığı
VEKİLİ : Hukuk Müşaviri Av. …
II- (DAVACILAR)
1- … İnşaat İthalat İhracat Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.
2- … İnşaat Taahhüt Ticaret Sanayi ve Turizm A.Ş.
VEKİLİ : Av. …
İSTEMİN KONUSU : … İdare Mahkemesi'nin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Sağlık Bakanlığı Sağlık Yatırımları Genel Müdürlüğü’nce 09/05/2023 tarihinde 4374 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 21/b maddesi uyarınca pazarlık usulü ile gerçekleştirilen … ihale kayıt numaralı “Denizli 1000 Yataklı Şehir Hastanesi İkmal İnşaatı Yapım İşi” ihalesinin davacılar tarafından iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … İdare Mahkemesi'nce verilen kararda; deprem meydana gelen ve 3 ay süre ile OHAL ilan edilen illlerden depremden etkilenen vatandaşların diğer illere göç etmeleri sebebiyle diğer illerdeki sağlık hizmetlerinin kesintisiz devamının sağlanması için Sağlık Bakanlığı'nca acil tedbirlerin alınması gerekliliğinin doğduğu; salgın hastalık, deprem, yangın, sel gibi doğal felaketlerde şehir hastanelerinin yatak kapasiteleri, hizmet sunulan branşların çeşitiliği, interdisipliner sağlık hizmeti sunumu imkânı ve her türlü yüksek teknolojik altyapısı ile etkin rol oynamakta olduğu; bu sebeple ülkemizin maruz kaldığı doğal afetlerde ihtiyat kapasitesi oluşturmak için şehir hastaneleri yatırımlarının ivedi bir şekilde tamamlanarak vatandaşların hizmetine sunulması gerektiği; Denizli ilindeki mevcut sağlık binalarımın nitelikli sağlık hizmet sunumu kriterlerini karşılamakta yetersiz kalması ve Denizli ilinin deprem kuşağında yer alması nedeniyle Denizli Şehir Hastanesi'ne bölgede acil ihtiyaç bulunduğu; 1000 Yataklı Şehir Hastanesi (Devlet Hastanesi) Yapım İşinde 2021 yılında yer teslimi yapıldığı ve iş devam ederken yüklenicinin depremden etkilenmesi sonucunda tasfiye edilmesi ve sağlık hizmet sunumundaki acil ihtiyaç sebebiyle "1000 Yataklı Denizli Şehir Hastanesi İkmal İhalesi"nin ivedi bir şekilde tamamlanarak hastanenin sağlık hizmet sunumuna hazır hâle getirilmesi gerektiği belirtilerek bahsedilen hususlara ilaveten yatırımların yüksek teknolojik altyapı, donanım ve yatak kapasitesine sahip olması ile şartların kendine özgünlüğü, ihtiyacın zamanında ve uygun maliyetle karşılanamaması hâlinde, tedarik ve montaj açısından inşaatların ilerletilememe ve tamamlanamama durumu ortaya çıkması sebepleriyle ihtiyacın ivediliği göz önünde bulundurularak; daha önce üstlendiği projeleri başarı ile tamamlamış olma imkân ve kabiliyetleri yüksek, bu nitelikleri ile yatırımları hızla tamamlayabilecek firmaların davet edilerek yapım ihalesi işleminin, 4734 sayılı Kanun'un 21. maddesinin (b) alt bendi uyarınca ivedi bir şekilde gerçekleştirilmesi ve işlemlerin bir an önce sonuçlandırılması gerektiğinden ihalenin ivedilikle pazarlık usulüyle yapılmasına karar verildiği,
Bu durumda, her ne kadar davalı idarece ihale konusu işin tasfiye edilmesi sebebiyle “idare tarafından önceden öngörülemeyen doğal afet olayların ortaya çıkması üzerine ihalenin ivedi olarak yapılmasının zorunlu olması durumu” ortaya çıktığı gerekçeleriyle dava konusu ihalenin pazarlık usulü ile yapılmasına karar verildiği ve ihale konusu işin yapım tekniği açısından özellik arz eden ve kapsamlı bir iş olduğu ifade edilmiş ise de, ihale konusu işin tamamlanma süresinin yaklaşık 700 gün olarak belirlendiği, ihale konusu projenin geniş kapsamlı işleri de içine alan birden fazla kısım işin birlikte yürütüleceği bir iş olduğu, bahsedildiği gibi ihalenin ivedilikle yapılmasını zorunlu kılan somut bir gerekçenin mevcut bulunmadığı hususları dikkate alındığında, ihale edilen işin ivedi olarak gerçekleştirilmesini gerekli kılan hukuken kabul edilebilir bir belgenin dosyaya sunulamadığı ve 4734 sayılı Kanun'un 21/b maddesinde belirtilen şartların oluştuğuna dair hukuken geçerli bir neden gösterilmeksizin söz konusu ihalenin pazarlık usulü ile gerçekleştirilmesinde hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
Öte yandan, her ne kadar davacı tarafından ihalenin esasına yönelik yönünde iddialarda bulunulmakta ise de, Mahkemelerince pazarlık usulü ile yapılan dava konusu ihalede belirtilen usule ihale yapılması koşulları bulunmadığı gerekçesiyle ihalede hukuka uygunluk bulunmadığına karar verildiğinden, diğer iddiaların bu husustan sonra gündeme gelebilecek hususlar olması nedeniyle bu iddialar yönünden ayrıca bir inceleme yapılmadığı belirtilmiştir.
Belirtilen gerekçelerle hukuka aykırı bulunan dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından, davacıların ehliyetinin bulunmadığı, ilk ihaleyi alan davacılardan … İnşaat Taahhüt Ticaret Sanayi ve Turizm A.Ş.'nin (…A.Ş.) talebi üzerine 16/03/2023 tarihli Olur ile işin tasfiyesine karar verildiği, tasfiyeden 1,5 ay sonra gerçekleştirilen ihalede makul, güncel, ciddi bir menfaatinin bulunmadığı, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 5. maddesinin 2. fıkrasında belirtilen şartlar oluşmadığından davacıların birlikte dava açamayacakları, dilekçe ret kararı verilmesi gerektiği, pazarlık usulünün istisnai bir yöntem olduğu, dolayısıyla işin ivedilikle yapılmaması hâlinde kamu hizmetlinde etkinlik, verimlilik ve devamlılık unsurlarında aksamalar yaşanması muhtemel olduğu, Bakan yardımcılığı talimatı ile depremden kaynaklı göçler nedeniyle diğer illerde sağlık hizmetlerinin kesintisiz devamı için ve denizli ilinin deprem bölgesinde olması nedeniyle ivedi yapılması gerektiği, rekabet ilkesine uygun olarak ihalenin gerçekleştirildiği, davacılardan …A.Ş.'nin tasfiye talebine uygun tasfiye mecburiyeti doğması sonrasında yapım işinde meydana gelen aksamalar ve yapım tekniği açısında ivedlikle yapılması gerekliliğinin ortaya çıkması üzerine ihalenin ivedi yapılması hâli gerçekleşmiş ve yapım işinin de kısa sürede yapılması beklenemeyeceğinden süreden ziyade söz konusu yapım işinin sürüncemede kalmasının telafisi güç zararlara yol açabileceği, davacılardan … A.Ş. yapım işi sözleşmesini yürütebilseydi zaten sözleşmesinin tasfiyesini talep etmeyeceği gibi Durum Tespit Tutanağı'nda da yer verildiği üzerine deprem bölgesinde devam eden birçok işinde de sorunlar yaşadığı dikkate alındığında, ilgili mevzuat hükümleri çerçevesinde süre uzatımı ya da sözleşmenin devrini talep etmesi de mümkün iken bu taleplerde bulunmayarak işin tasfiyesini talep etmiş olan bir firmaya ivedi olarak ihtiyaç duyulan bir işin yapımı için davet gönderilmesinin idarenin davacının haklılığı ortaya konulan tasfiye talebinin dahi sorgulanmasına sebebiyet verecek bir durumu ortaya çıkaracağı, hayatın olağan akışı çerçevesinde ihalede rekabetin, eşit muamelenin ve saydamlığın ihlâli gibi istenmeyen bir izlenimin oluşmasına sebebiyet vereceği ileri sürülmektedir.
Davacılar tarafından, iki kez ihale yapılmasına rağmen kendilerinin ihaleye davet edilmediği, ihaleye sadece 2 isteklinin katılması ve isteklilerden birinin teklifinin yaklaşık maliyetin çok üzerinde olması, ihale üzerinde bırakılan isteklinin teklifinin ise yaklaşık maliyet ile aynı olmasının rekabetin oluşmadığının açık kanıtı olduğu, ihaleye katılan isteklilerin yeterlik belgelerinin değerlendirilmesinin hukuka aykırı olduğu, ihaleye katılanların yeterlik belgelerinin de incelenmesi gerektiği ileri sürülmektedir.
TARAFLARIN SAVUNMALARI : Davalı idare tarafından, gerek ilk ihalede gerekse ikinci ihalede Yeterlik Bilgileri Tablosu'ndaki firmaların veri ve durumlarının değerlendirmeye alındığı, davacılardan …A.Ş.'nin de yüklenicisi olduğu işin kendi talebi üzerine tasfiye edildiği, dolayısıyla işbu davanın hakkın kötüye kullanılması sonucunu doğurduğu, pazarlık usulüyle gerçekleştirilen ilk ihaleyi kazanan davacılardan … A.Ş. tarafından anılan ihalede herhangi bir hukuka aykırılık iddiasında bulunulmamış iken dava konusu ihalenin pazarlık usulüyle gerçekleştirilmesinin hukuka aykırı olduğunu iddia etmesinin tutarsız olduğu belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.
Davacılar tarafından savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz istemlerinin reddi ile usul ve yasaya uygun olan İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesi'nce, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemleri hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin gereği görüşüldü:
HUKUKİ DEĞERLENDİRME :
İdare ve vergi mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçelerde ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Davacıların ve davalı idarenin temyiz isteminin reddine,
2. Dava konusu işlemin yukarıda özetlenen gerekçeyle iptali yolundaki … İdare Mahkemesi'nin … tarih ve E:…, K:… sayılı temyize konu kararında, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde sayılan bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından anılan Mahkeme kararının ONANMASINA,
3. Temyiz giderlerinin istemde bulunanlar üzerinde bırakılmasına,
4. Posta giderleri avansından artan tutarın taraflara iadesine,
5. Kullanılmayan …-TL yürütmeyi durdurma harcının istemi hâlinde davacılara iadesine,
6. Dosyanın anılan Mahkeme'ye gönderilmesine,
7. 2577 sayılı Kanun'un 20/A maddesinin ikinci fıkrasının (i) bendi uyarınca kesin olarak (karar düzeltme yolu kapalı olmak üzere), 20/09/2023 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.