T.C.
D A N I Ş T A Y
ONÜÇÜNCÜ DAİRE
Esas No : 2023/2382
Karar No : 2023/3783
YETKİLİ YARGI YERİNİN BELİRLENMESİ KARARI
Dava, ... vekili Av. ... tarafından, mülkiyeti Hazine'ye ait Eskişehir ili, Odunpazarı ilçesi, … Mahallesi, … ada, … parsel sayılı taşınmazın 26/01/2023 tarihinde açık arttırma usulüyle satışının yapılacağına ilişkin davalı idare işlemi ile söz konusu taşınmazın 26/01/2023 tarihinde icra edilen satış işleminin iptali istemiyle Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı'na karşı açılmıştır.
Eskişehir 2. İdare Mahkemesi'nin 10/05/2023 tarih ve E:2023/460, K:2023/545 sayılı kararıyla; dava konusu uyuşmazlığın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 34. maddesinin birinci fıkrası kapsamında imar, kamulaştırma, yıkım, işgal, tahsis, ruhsat ve iskân gibi taşınmaz mallarla ilgili mevzuatın uygulanmasına veya taşınmaza bağlı hak kapsamında bulunan bir işleme yönelik olmadığı, taşınmaz hukukuna ilişkin herhangi bir kuralla ilgili olmaksızın, taşınmazın 26/01/2023 tarihinde açık arttırma usulüyle satışının yapılacağına ilişkin davalı Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı işlemi ile söz konusu taşınmazın 26/01/2023 tarihinde icra edilen satış işleminin iptaline yönelik olduğu, davanın görüm ve çözümünde, 2577 sayılı Kanun'un 32. maddesinin birinci fıkrası kapsamındaki genel yetki kuralı uyarınca, dava konusu işlemleri tesis eden Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı'nın bulunduğu yerin idari yargı yetkisi yönünden bağlı olduğu Ankara İdare Mahkemesi'nin yetkili olduğu gerekçesiyle davanın yetki yönünden reddine, dava dosyasının Ankara İdare Mahkemesi'ne gönderilmesine karar verilmiştir.
Ankara 17. İdare Mahkemesi'nin 31/05/2023 tarih ve E:2023/874, K:2023/1255 sayılı kararıyla ise; 2577 sayılı Kanun'un 34. maddesinin birinci fıkrası kapsamında imar, kamulaştırma, yıkım, işgal, tahsis, ruhsat ve iskân gibi taşınmaz mallarla ilgili mevzuatın uygulanmasına veya taşınmaza bağlı hak kapsamında bulunan bir işleme yönelik açılan davalarda yetkili mahkemenin taşınmaz malların bulunduğu yer idare mahkemesi olarak düzenlendiği, uyuşmazlığa konu davanın kamu mallarına ilişkin satış işleminin uygulanmasından kaynaklandığı, dolayısıyla uyuşmazlığın çözümünde 2577 sayılı Kanun'un 34. maddesinin birinci fıkrasında yer verilen özel yetki kuralı uyarınca, taşınmaz malın bulunduğu yer idare mahkemesi olan Eskişehir İdare Mahkemesi'nin yetkili olduğu gerekçesiyle davanın yetki yönünden reddine, 2577 sayılı Kanun'un 43. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi uyarınca yetkili yargı yerinin belirlenmesi için dosyanın Danıştay'a gönderilmesine karar verilmiştir.
Aktarılan kararlar üzerine ortaya çıkan yetki uyuşmazlığına ilişkin dosya, 2575 sayılı Danıştay Kanunu'nun 27. maddesi ve 2577 sayılı Kanun'un 43. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi uyarınca incelenerek işin gereği görüşüldü:
2577 sayılı Kanun'un "İdari davalarda genel yetki" başlıklı 32. maddesinin birinci fıkrasında, "Göreve ilişkin hükümler saklı kalmak şartıyla, bu Kanun'da veya özel kanunlarda yetkili idare mahkemesinin gösterilmemiş olması hâlinde, yetkili idare mahkemesi, dava konusu olan idarî işlemi veya idarî sözleşmeyi yapan idarî merciin bulunduğu yerdeki idare mahkemesidir."; 34. maddesinin birinci fıkrasında ise, "İmar, kamulaştırma, yıkım, işgal, tahsis, ruhsat ve iskan gibi taşınmaz mallarla ilgili mevzuatın uygulanmasında veya bunlara bağlı her türlü haklara veya kamu mallarına ilişkin idarî davalarda yetkili mahkeme taşınmaz malların bulunduğu yer idare mahkemesidir." kuralına yer verilmiştir.
İdari davalarda genel yetki, 2577 sayılı Kanun'un 32. maddesinde düzenlenmiştir. Anılan maddenin birinci fıkrasına göre, iptal davalarında yetki konusundaki genel kural, dava konusu idarî işlemi tesis eden idarî merciin bulunduğu yerdeki idare mahkemesinin yetkili olmasıdır.
Anılan Kanun'un 34. maddesinde, taşınmaz mallarla ilgili mevzuatın uygulanmasından kaynaklanan iptal ve tam yargı davaları ile konusu taşınmaz mal olan idarî sözleşme uyuşmazlıklarından ve ayrıca kamu mallarına ilişkin idarî davalardan söz edilmiştir. Maddenin öngördüğü özel yetki kuralı kesin nitelikte olduğundan; anılan davaların mutlaka uyuşmazlık konusu taşınmaz malın bulunduğu yerdeki idare mahkemesinde görülmesi gerekmekte, 32. maddenin birinci fıkrasındaki genel yetki kuralının bu alanda geçerliliği bulunmamaktadır (Kâzım YENİCE/Yüksel ESİN, Açıklamalı-İçtihatlı-Notlu İdari Yargılama Usulü, Ankara, 1983, s.656).
Aslında, 2577 sayılı Kanun'un 2. maddesinde düzenlenen idarî dava türlerinden hiçbirinin konusu taşınmaz mallar değildir. Dolayısıyla, 34. maddede yer alan "taşınmaz mallara ilişkin davalar" ifadesinden anlaşılması gereken, taşınmaz malları konu edinen idarî davalar değil; "idarî uyuşmazlığın kaynağı olan taşınmaz mallarla ilgili bir isteği karşılayan" ya da "taşınmaz mallar üzerindeki bir hakkı ihlâl eden" idarî işlemleri konu edinen idarî davalardır (Turgut CANDAN, Açıklamalı İdari Yargılama Usulü Kanunu, Ankara, 2022, s.1301).
Bu durumda, idarî dava türlerinden olan iptal davalarında, yetkili mahkemenin tespitinde 32. maddede belirlenen ilkenin uygulanmasının esas olduğu; bu genel kuraldan ayrılmanın ancak istisna öngören özel bir yetki kuralının varlığı hâlinde mümkün olduğu; 2577 sayılı Kanun'un 34. maddesinde düzenlenen özel yetki kuralının ise, taşınmaz mallarla ilgili mevzuatın uygulanmasını veya taşınmaza bağlı hakları konu alan işlemlere karşı açılan davalara yönelik olduğu açıktır.
Bu itibarla, Eskişehir ili, Odunpazarı ilçesi, … Mahallesi, … ada, … parsel sayılı taşınmazın açık artırma usulüyle satışa çıkarılmasına ilişkin karar ile 26/01/2023 tarihinde icra edilen satış ihalesinin iptali istemine yönelik uyuşmazlığın, 2577 sayılı Kanun'un 34. maddesinin birinci fıkrası kapsamında imar, kamulaştırma, yıkım, işgal, tahsis, ruhsat ve iskân gibi taşınmaz mallarla ilgili mevzuatın uygulanmasına veya taşınmaza bağlı hak kapsamında bulunan bir işleme yönelik olmadığı anlaşıldığından, uyuşmazlığın çözümünde 2577 sayılı Kanun'un 32. maddesinin birinci fıkrası kapsamındaki genel yetki kuralı uyarınca, dava konusu satış ihalesi kararını alan ve ihale işlemini tesis eden idarî merci olan Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı'nın bulunduğu yerdeki Ankara İdare Mahkemesi'nin yetkili olduğu sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, davanın görüm ve çözümünde ANKARA İDARE MAHKEMESİ'NİN YETKİLİ OLDUĞUNA, dava dosyasının Ankara 17. İdare Mahkemesi'ne gönderilmesine, kararın Eskişehir 2. İdare Mahkemesi'ne ve taraflara bildirilmesine, 27/09/2023 tarihinde oybirliğiyle kesin olarak karar verildi.