T.C.
D A N I Ş T A Y
ONÜÇÜNCÜ DAİRE
Esas No:2023/2406
Karar No:2023/3815
TEMYİZ EDEN (DAVACI) : … Turizm Taşımacılık A.Ş.
VEKİLİ : Av. …
KARŞI TARAF (DAVALI) : … Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. …
İSTEMİN KONUSU : … İdare Mahkemesi'nin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Lüleburgaz Belediyesi'nin resmî ya da özel kuruluşlara toplu taşıma hizmeti (servis) vermek amacı ile "39 S" plaka serisine kayıtlı her 1 (bir) adet plakanın 29 yıl süreyle ruhsat verme yöntemiyle ihale edilmesi işine ait ihale şartnamesinin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: Edirne İdare Mahkemesi'nce verilen kararda; dava konusu ihale şartnamesinin, Lüleburgaz Şoförler ve Otomobilciler Esnaf Odası, Lüleburgaz Ticaret ve Sanayi Odası, Kırklareli İl Trafik Komisyonu ve Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Yerel Yönetimler Genel Müdürlüğü tarafından verilen görüşler doğrultusunda düzenlendiği, gerçek kişilere 10 adet plaka, tüzel kişilere ise 20 adet plaka verilmesinin tekelleşmeye ne şekilde yol açacağının somut olarak ortaya konulamadığı, rekabetin sağlanması ve kamu kaynaklarının etkin ve verimli kullanılması ilkelerine göre hazırlanmış olduğu anlaşılan dava konusu ihale şartnamesinde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlem hukuka uygun bulunarak davanın reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı tarafından, ihaleye gerçek kişilerin 10, tüzel kişilerin 20 plaka ile katılabilmesinin haksız rekabete sebep olduğu, yapılacak olan ihale neticesinde verilen plakaların yalnızca Lüleburgaz ilçe sınırları dahilinde yapılacak olan servis taşımacılığında kullanılacak olmasının personel servis taşımacılığının yapılmasını imkânsız hâle getirdiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davalı idare tarafından, dava konusu işlemin ve temyize konu Mahkeme kararının hukuka uygun belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'NİN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesi'nce, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin gereği görüşüldü:
HUKUKİ DEĞERLENDİRME :
İdare ve vergi mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. Davacının temyiz isteminin reddine,
2. Davanın yukarıda özetlenen gerekçeyle reddi yolundaki … İdare Mahkemesi'nin … tarih ve E:…, K:… sayılı temyize konu kararında, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde sayılan bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından anılan Mahkeme kararının ONANMASINA,
3. Temyiz giderlerinin istemde bulunan üzerinde bırakılmasına,
4. Posta giderleri avansından artan tutarın davacıya iadesine,
5. Kullanılmayan …-TL yürütmeyi durdurma harcının istemi hâlinde davacıya iadesine,
6. Dosyanın anılan Mahkeme'ye gönderilmesine,
7. 2577 sayılı Kanun'un 20/A maddesinin ikinci fıkrasının (i) bendi uyarınca kesin olarak (karar düzeltme yolu kapalı olmak üzere), 02/10/2023 tarihinde oyçokluğuyla karar verildi.
(X) KARŞI OY :
Uyuşmazlık, Lüleburgaz Belediyesi'nin resmi ya da özel kuruluşlara toplu taşıma hizmeti (servis) vermek amacı ile "39 S" plaka serisine kayıtlı her 1 (bir) adet plakanın 29 yıl süreyle ruhsat verme yöntemiyle ihale edilmesi işine ait ihale şartnamesi işleminden doğmuştur.
5393 sayılı Belediye Kanunu'nun "Belediyenin yetkileri ve imtiyazları" başlığını taşıyan 15. maddesinde, "Belediye, ... toplu taşıma hizmetlerini imtiyaz veya tekel oluşturmayacak şekilde ruhsat vermek suretiyle yerine getirebileceği gibi toplu taşıma hatlarını kiraya verme veya 67. maddedeki esaslara göre hizmet satın alma yoluyla yerine getirebilir." kuralı yer almıştır.
2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun "Kiralarda sözleşme süresi" başlığını taşıyan 64. maddesinde "Kiraya verilecek taşınır ve taşınmaz malların kira süresi, on yıldan çok olamaz... Özel idare ve belediyeler için kendi özel kanunları uygulanır." hükmü bulunmaktadır.
Görüldüğü gibi, her iki Kanun hükümleri birlikte okunduğunda, 2886 sayılı Kanun'a göre Belediyece yapılan toplu taşıma hatlarının kiralanmasında bir tavan süre öngörülmemiş, ancak bu konuda yapılacak kiralama ihalelerinin "imtiyaz veya tekel oluşturmayacak" biçimde yapılması esasa bağlanmıştır.
İhale hukukun temel ilkeleri olan, idarelerin, ihalelerde saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun koşullarda ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla yükümlü oldukları göz önüne alındığında, toplu taşıma hat kiralanmasında da rekabeti sağlayacak ve imtiyaz oluşturmayacak biçimde hukuken kabul edilebilir bir makûl sürenin bulunması gerekmektedir.
2886 sayılı Kanun'a göre yapılan bir ihalede, toplu taşıma hattının 29 yıl süreyle kiraya verilmesi, hem rekabeti engelleyecek hem de imtiyaz oluşmasına neden olabilecek makûl olmayan bir süredir.
Bu nedenle, dava konusu uyuşmazlıkta 10 yılı aşan ve 29 yıllığına yapılan toplu taşıma hattı kiralanmasına ilişkin davalı idare işleminde hukuka uygun bulunmadığından İdare Mahkemesi'nce davanın reddi yolunda verilen kararın bozularak dava konusu işlemin iptaline karar verilmesi gerektiği oyuyla karara katılmıyorum.