T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2023/2466
Karar No : 2024/1222
TEMYİZ EDEN (DAVALILAR) : 1- … Valiliği
2- … Kaymakamlığı
VEKİLİ : Av. …
KARŞI TARAF (DAVACI) : …
VEKİLİ : Av. …
İSTEMİN KONUSU: … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … gün ve E:…, K:… sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Kahramanmaraş İli, Onikişubat İlçesi, ... Anadolu Lisesi'nde memur olarak görev yapan davacı tarafından, çalışma izni iptal edilerek görevine son verilmesine ilişkin Onikişubat Kaymakamlığı'nın … tarih ve E… sayılı işleminin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; davacıya … tarih ve (...) … sayılı işlem ile 16/09/2019 -17/09/2020 tarihleri arası çalışma izni verildiği, ancak davacı hakkında … Cumhuriyet Başsavcılığı'nın … tarih ve … sayılı iddianamesi ile … Ağır Ceza Mahkemesi'nde ''Silahlı Terör Örgütüne Üye Olma'' suçu kapsamında kamu davası açıldığı, yetkisizlik kararı ile ... Ağır Ceza Mahkemesi'nin E:… sayılı dosyasında esas alan dosyada … tarih ve K:… sayılı karar ile davacının silahlı terör örgütüne üye olma suçundan 6 yıl 3 ay hapis cezası ile cezalandırıldığı, anılan dosyanın istinaf incelemesi aşamasında olduğu, ilgili mevzuat hükümleri uyarınca davacının 5580 sayılı Kanun'un 4. maddesi'nde belirtilen şartları taşımadığı anlaşıldığından Milli Eğitim Bakanlığı Özel Öğretim Kurumları Yönetmeliği'nin 39/4. maddesi uyarınca çalışma izninin iptal edilerek görevine son verilmesine ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığından davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Dava konusu işlemin tesis edildiği tarihte yürürlükte bulunan 5580 sayılı Kanunun 4. maddesinin 1. fıkrasında yer alan "...veya haklarında bu suçlardan dolayı kovuşturma bulunmaması" ibaresi, anılan fıkrada yer alan "...personelinde.." ve "...anayasal düzene ve bu düzenin işleyişine karşı suçlar..." ibareleri Anayasaya aykırı bulunarak iptal edildiğinden davacının terör örgütüne üye olma suçundan devam eden kovuşturması bulunduğu gerekçesiyle çalışma izni iptal edilerek görevine son verilmesine ilişkin dava konusu işlemde hukuka uygunluk; davanın reddine yönelik ilk derece mahkemesi kararında ise hukuki isabet bulunmadığından istinaf başvurusunun kabulüne, … İdare Mahkemesi'nce verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı "davanın reddine" ilişkin kararın kaldırılmasına, dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Anayasa Mahkemesi kararlarının geçmişe yürütülemeyeceği, İl Milli Eğitim Müdürlüğü Maarif Müfettişleri Başkanlığı'nın … tarihli ve … sayılı soruşturma raporunda belirtilen hususlardan davcının sadece örgüte yardım düzeyinde kalmadığı, örgütün toplantılarına katıldığı, örgüte bağlı sendikaya üye olduğu, özellikle 2014 yılında Bank Asya'da para bulundurarak örgüte bağlılığının şüpheye yer bırakmayacak şekilde orta konulduğu ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Dava; Kahramanmaraş İli, Onikişubat İlçesi, Final Akademi Anadolu Lisesi'nde memur olarak görev yapan davacının, çalışma izni iptal edilerek görevine son verilmesine ilişkin Onikişubat Kaymakamlığı'nın … tarih ve E… sayılı işleminin iptali istemiyle açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
5580 sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanunu'nun 4. maddesinde "Özel öğretim kurumlarının gerçek kişi kurucularında, tüzel kişi kurucularının yönetim organlarında, kurucu temsilcilerinde ve personelinde; 26/9/2004 tarihli ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun 53 üncü maddesinde belirtilen süreler geçmiş olsa bile kasten işlenen bir suçtan dolayı bir yıl veya daha fazla süreyle hapis cezası ya da affa uğramış olsa bile Devletin egemenlik alametlerine ve organlarının saygınlığına karşı suçlar, Devletin güvenliğine karşı suçlar, anayasal düzene ve bu düzenin işleyişine karşı suçlar, millî savunmaya karşı suçlar, Devlet sırlarına karşı suçlar ve casusluk, zimmet, irtikâp, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, güveni kötüye kullanma, hileli iflas, ihaleye fesat karıştırma, edimin ifasına fesat karıştırma, suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini aklama, kaçakçılık suçları, cinsel dokunulmazlığa karşı suçlar ve 11/10/2006 tarihli ve 5549 sayılı Suç Gelirlerinin Aklanmasının Önlenmesi Hakkında Kanun kapsamında işlenen suçlardan ceza almamış olması veya haklarında bu suçlardan dolayı kovuşturma bulunmaması, terör örgütlerine ya da Millî Güvenlik Kurulunca Devletin millî güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapı, oluşum veya gruplara üyeliği, mensubiyeti ya da iltisakı yahut bunlarla irtibatı olmaması şartı aranır." hükmü yer almaktadır.
Milli Eğitim Bakanlığı Özel Öğretim Kurumları Yönetmeliğinin 39. maddesinin 4. fıkrasında " Kurumda görev yapan personelin Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasında yer alan şartları taşımadığının sonradan tespit edilmesi hâlinde çalışma izni iptal edilir." hükmüne yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
5580 sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanunu'nun 4. maddesinde; özel öğretim kurumlarında görev alacak personelde aranan şartlar arasında; 26/09/2004 tarihli ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun 53 üncü maddesinde belirtilen süreler geçmiş olsa bile kasten işlenen bir suçtan dolayı bir yıl veya daha fazla süreyle hapis cezası ya da affa uğramış olsa bile madde metninde sayılan suçlardan ceza alınmamış olması veya haklarında bu suçlardan dolayı kovuşturma bulunmaması, terör örgütlerine ya da Millî Güvenlik Kurulunca Devletin millî güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapı, oluşum veya gruplara üyeliği, mensubiyeti ya da iltisakı yahut bunlarla irtibatı olmamasının yer aldığı anlaşılmaktadır.
Somut olayda; davacı hakkında "Silahlı terör örgütüne üye olmak" suçuna istinaden yürütülen ceza yargılamasında ... Ağır Ceza Mahkemesi'nin … tarihli ve E:…, K:… sayılı kararıyla davacının 6 yıl 3 ay hapis cezası ile cezalandırılmasına karar verildiği, … Bölge Adliye Mahkemesi ... Ceza Dairesi'nin … tarihli ve E:…, K:… sayılı kararıyla anılan karara yönelik istinaf başvurusunun esastan reddine karar verildiği, dosyanın Yargıtay 3. Ceza Dairesinde derdest olduğu anlaşılmaktadır.
Yukarıda yer verildiği üzere davacı hakkında devam eden bir ceza kovuşturması bulunmakla birlikte; Anayasa Mahkemesi'nin 28/09/2022 tarih ve E:2022/76, K:2022/112 sayılı kararıyla 5580 sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanunu'nun 4. maddesinin birinci fikrasında yer alan "...veya haklarında bu suçlardan dolayı kovuşturma bulunmaması..." ibaresinin, anılan fıkrada yer alan "...personelinde..." ve "...anayasal düzene ve bu düzenin işleyişine karşı suçlar..." ibareleri yönünden Anayasa'ya aykırı olduğuna ve iptaline karar verildiği anlaşılmaktadır.
Bakılmakta olan davada olduğu gibi kimi durumlarda; ilgililer hakkında terör örgütü üyeliği kapsamında açılmış olan ceza davalarının derdest yani kesinleşmemiş olması durumunda; -velev ki ilk derece ceza mahkemeleri ve istinaf mahkemeleri terör örgütü üyeliği suçunun unsurlarının sabit olduğu gerekçesiyle hüküm kurmuş olsun- masumiyet karinesi nedeniyle idari yargı mercilerinin söz konusu cezayı dayanak alarak karar vermesi mümkün görülmemektedir. Bununla birlikte, davacı hakkında verilen mahkumiyet kararının kesinleşmemiş olması, 5580 sayılı Kanunun 4. maddesi uyarınca göreve son verilmesine ilişkin işlemlerin iptali istemiyle idari yargı mercileri nezdinde açılan davanın görülmesini de engellemeyecektir.
Zira, 5580 sayılı Kanunun 4. maddesinde yer alan kurum personelinde aranacak şartlar arasında ceza yargılamasının ilgi alanında bulunmayan iltisak ve irtibat halleri de sayılmıştır. Anayasa Mahkemesi'nin 14/11/2019 tarihli ve E:2018/89, K:2019/84 sayılı kararında iltisaklı kavramını ''kavuşan, bitişen, birleşen'', irtibatlı kavramını ise ''bağlantılı'' olarak tanımlamıştır. Bu kavramlar ile kişilerin cezai sorumluluğunu gerektiren örgüte üyelik ve mensubiyet kavramlarına nazaran terör örgütleri ile daha az yoğun ve atipik bir bağlantının vurgulandığı açıktır. Bu kapsamda kişilerin terör örgütleri ile irtibat ve iltisaklarının ortaya konulabilmesi için, örgütün amaçlarının gerçekleştirilmesi ya da örgütten yarar sağlamak maksadıyla gerek örgütten gelen talimatlar doğrultusunda gerekse inisiyatif alarak bulundukları hal ve hareketler neticesinde örgüte veya kendilerine yarar sağladıkları ya da örgüt ile amaç birliği veya sosyal birliktelik görünümü içinde oldukları yönünde kanaat oluşması yeterli olacaktır.
Kahramanmaraş Valiliği'nin … tarihli ve E…. sayılı soruşturma raporunda; davacının 2009-2010 yılında Malatya ilinde faaliyet gösteren HÜGEM Dershanesinde görev yaptığı, o dönemde dershaneye devam eden ve Ardahan Üniversitesi İşletme bölümünü kazanan M.U'yu kendi yurtlarına yönlendirmeye çalıştığı, M.Ö Gümüşhane Üniversitesi'ni kazandığında kayıt işlemlerine yardımcı olduğu, örgüte ait eve yerleştirdiği, HÜGEM Dershanesinde FETÖ terör örgütü mensuplarının düzenlediği sohbetlere katıldığı, örgütle iltisaklı PAK Eğitim İş Sendikasına üye olduğu, Bank Asya'da 2013 Aralık ayındaki 34.665,78 TL'nin 2014 Ağustos ayında 52.229,65 TL'ye yükseldiği hususlarına yer verildiği görülmüştür.
Diğer yandan; … Ağır Ceza Mahkemesi'nin … tarihli ve E:…, K:… sayılı kararında "..Sanığın FETÖ/PDY silahlı terör örgütü finans kaynağı olarak bilinden Bank Asya isimli banka nezdinde 24/09/2007 açılış tarihli hesabının bulunduğu, Bank Asya hesap hareketlerinden sanığın hesabında 17/25 Aralık 2013 süreci öncesinde yüksek tutarlarda para bulunduğu ve kullanımının olduğu görüldüğü, sanığın hesabında talimat dönemlerine denk gelecek hesap açılışının bulunmadığı, yine hesabında talimat dönemlerinde önemli miktarda bir artış gerçekleşmediği, hesabında 2015 yılı Eylül ayına kadar yüksek tutarlarda para bulunmaya devam ettiği, 17/25 Aralık 2013 sürecin sonrası açılmış katılım hesabının bulunmadığı, sanığın bankacılık faaliyetlerinin rutin bankacılık faaliyeti olarak değerlendirildiği, söz konusu durumun sanık aleyhinde hükme esas alınmadığı, sanığın FETÖ/PDY silahlı terör örgütü ile iltisaklı KHK ile kapatılan PAK Eğitim İş Sendikasına 06/04/2014 tarihinde üyelik kaydının bulunduğu, yine FETÖ/PDY silahlı terör örgütü ile iltisaklı KHK ile kapatılan Malatya Kardelen Özel Eğitim A.Ş adlı kurumda 19/08/2006-30/04/2016 tarihleri arasında çalışma kaydının bulunduğu, sendika üyeliği ile çalışma kaydının sanığın örgütle irtibatını gösteren birer yan delil olarak değerlendirildiği... Tanık beyanlarından sanığın dershaneye gelen öğrencileri örgüte kazandırmaya çalıştığı, sanığın mesleği dışında faaliyetlerde bulunduğunun anlaşıldığı, söz konusu hususun sanık aleyhine hükme esas alındığı.."ifadelerine yer verilmiştir.
Yukarıda yer verilen Kanun hükmü dikkate alındığında; özel öğretim kurumlarında görev alacak personelin terör örgütü ile iltisaklı ve irtibatlı olması nedeniyle de görevine son verilebileceği hususu dikkate alındığında; davacı hakkındaki idarece ortaya konulan tespitler ve ceza yargılamasında elde edilen delillerin davacının FETÖ/PDY terör örgütü ile olan iltisak ve irtibat düzeyindeki ilişkisini ortaya koymak için yeterli olup olmadığı hususunun Mahkemece değerlendirilmesi suretiyle bir karar verilmesi gerekmektedir.
Öte yandan; Mahkemece ceza yargılamasında elde edilen deliller, ceza mahkemesi kararında yer alan tespitler ve davalı idarenin tespitlerinin ve gerekçesinin dayanaklarının yeterli görülmemesi halinde davalı idareye, davacı hakkında terör örgütlerine veya Milli Güvenlik Kurulunca Devletin milli güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapı, oluşum veya gruplara iltisakı yahut irtibatı olduğu yönünde değerlendirme yapılmasına dayanak teşkil eden tespitlerin, bu tespitlere ilişkin bilgi ve belgelerin sorulması, öte yandan 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 20. maddesi uyarınca uyuşmazlığın çözümü için;
Emniyet Genel Müdürlüğü Kaçakçılık ve Organize Suçlarla Mücadele Daire Başkanlığı ile Emniyet Genel Müdürlüğü Terörle Mücadele Daire Başkanlığına; davacının FETÖ/PDY terör örgütüne ait örgüt içi iletişim programı (ByLock) kullandığına ya da ankesörlü telefon görüşme kaydı bulunduğuna ilişkin tespit olup olmadığının sorulmasına, var ise tespitlere ilişkin belge ve raporların, (mahiyetleri ve kullanım bilgileri yer alacak şekilde) FETÖ/PDY soruşturmaları kapsamında var ise davacının adının geçtiği ifade tutanaklarının istenilmesine,
Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonuna; davacının, müflis Asya Katılım Bankası AŞ’de katılım ya da cari hesabının bulunup bulunmadığının sorularak, var ise ilgili belge ve raporların (şahıs, hesap no, hesap açılma tarihi, işlem tarihleri, işlemlerin mahiyeti, tutarı yer alacak şekilde) istenilmesine,
Milli Eğitim Bakanlığı Özel Öğretim Kurumları Genel Müdürlüğüne; davacının FETÖ/PDY terör örgütüne ait özel öğretim kurum ve kuruluşlarına ilişkin eğitim kaydı ile özel öğrenci yurtları vb. ilişkin kayıt bilgileri (istihbari olanlar dâhil) olup olmadığının sorularak, var ise tespitine ilişkin belge ve raporların istenilmesine,
Hazine ve Maliye Bakanlığı Mali Suçları Araştırma Kuruluna (MASAK); davacının FETÖ/PDY terör örgütü ile ilişkili gerçek (sivil imamlar vb) veya tüzel (Kimse Yok Mu Derneği vb) kişilere bağış ya da para transferinin olup olmadığının sorularak, var ise ilgili belge ve raporların (şahıs, dernek/vakıf, miktar ve tarih yer alacak şekilde) istenilmesine,
İçişleri Bakanlığı Sivil Toplumla İlişkiler Genel Müdürlüğüne; davacının FETÖ/PDY terör örgütüne ait olduğu gerekçesiyle kapatılan dernek ya da sendika/federasyon/konfederasyonlarda yönetim/denetim/genel kurul üyelik/aidat bilgisi olup olmadığının sorularak, var ise ilgili belge ve raporların (şahıs, tarih aralığı ve ilgili kuruluş yer alacak şekilde) istenilmesine,
Vakıflar Genel Müdürlüğüne; davacının FETÖ/PDY terör örgütüne ait olduğu gerekçesiyle kapatılan vakıflarda üyeliği ya da mütevelli heyeti üyeliği olup olmadığının sorularak, var ise ilgili belge ve raporların (şahıs, tarih aralığı ve ilgili kuruluş yer alacak şekilde) istenilmesine,
… Hizmetleri ve Prodüksiyon Anonim Şirketine; davacının Digitürk aboneliğinin bulunup bulunmadığı, aboneliği bulunuyorsa bu aboneliği iptal ettirip ettirmediğinin, iptal ettirmiş ise hangi tarihte iptal ettirdiğinin sorularak, var ise müşteri hizmetleri ile yapılan görüşmenin çözümünün ve diğer bilgi ve belgelerin birer örneğinin istenilmesine" yönelik verilecek ara kararı neticesinde davalı idare ile yukarıda anılan kurum ve kuruluşlarca gönderilecek bilgi ve belgeler davacıya tebliğ edilerek karşı beyanlarının da alınmasından sonra davacının terör örgütlerine veya Milli Güvenlik Kurulunca Devletin milli güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapı, oluşum veya gruplara iltisakı yahut irtibatının bulunup bulunmadığının değerlendirilmesi gerekmektedir.
Bu itibarla, dava konusu işlemin iptali yönündeki temyize konu Bölge Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine uygun bulunan temyiz isteminin kabulüne,
2. … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … gün ve E:…, K:… sayılı kararının BOZULMASINA,
3.Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın yukarıda belirtilen Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine,
4. Kesin olarak 07/03/2024 tarihinde oybirliği ile karar verildi.