T.C.
D A N I Ş T A Y
İDARİ DAVA DAİRELERİ KURULU
Esas No : 2023/25
Karar No : 2023/29
BÖLGE İDARE MAHKEMESİ KARARLARI ARASINDAKİ AYKIRILIĞIN GİDERİLMESİ İSTEMİ HAKKINDA KARAR
Samsun Bölge İdare Mahkemesi Başkanlar Kurulunun 13/04/2023 tarih ve E:2023/7, K:2023/10 sayılı kararıyla; davalı idare tarafından, Samsun Bölge İdare Mahkemesi 4. İdari Dava Dairesinin 08/03/2023 tarih ve E:2022/1444, K:2023/303 sayılı kararı ile Erzurum Bölge İdare Mahkemesi 4. İdari Dava Dairesinin 13/01/2022 tarih ve E:2021/323, K:2022/56 sayılı kararı arasındaki aykırılığın giderilmesinin istenmesi nedeniyle aykırılığın, Samsun Bölge İdare Mahkemesi 4. İdari Dava Dairesi kararı doğrultusunda giderilmesi gerektiği görüşüyle 2576 sayılı Bölge İdare Mahkemeleri, İdare Mahkemeleri ve Vergi Mahkemelerinin Kuruluşu ve Görevleri Hakkında Kanun'un 3/C maddesinin beşinci fıkrası uyarınca karar verilmesi için dosyanın Danıştaya gönderilmesi üzerine, Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca, Tetkik Hâkimi ...'ün açıklamaları dinlendikten sonra konu ile ilgili kararlar ve yasal düzenlemeler incelenerek gereği görüşüldü:
2576 sayılı Bölge İdare Mahkemeleri, İdare Mahkemeleri ve Vergi Mahkemelerinin Kuruluşu ve Görevleri Hakkında Kanun'a 18/06/2014 tarih ve 6545 sayılı Kanun ile eklenen 3/C maddesinin dördüncü fıkrasının (c) bendinde, "Benzer olaylarda, bölge idare mahkemesi dairelerince verilen kesin nitelikteki kararlar arasında veya farklı bölge idare mahkemeleri dairelerince verilen kesin nitelikteki kararlar arasında aykırılık veya uyuşmazlık bulunması hâlinde; resen veya ilgili bölge idare mahkemesi dairelerinin ya da istinaf yoluna başvurma hakkı bulunanların bu aykırılığın veya uyuşmazlığın giderilmesini gerekçeli olarak istemeleri üzerine, istemin uygun görülmesi hâlinde kendi görüşlerini de ekleyerek Danıştaydan bu konuda karar verilmesini istemek" bölge idare mahkemesi başkanlar kurulunun görevleri arasında sayılmış; aynı maddenin 17/10/2019 tarih ve 7188 sayılı Kanun'un 7. maddesi ile değişik beşinci fıkrasında ise, dördüncü fıkranın (c) bendine göre yapılacak istemlerin, konusuna göre İdari veya Vergi Dava Daireleri Kuruluna iletileceği; ilgili dava daireleri kurulunca üç ay içinde karar verileceği; aykırılık veya uyuşmazlığın giderilmesine ilişkin olarak bu fıkra uyarınca verilen kararların kesin olduğu kurala bağlanmıştır.
Anılan maddenin gerekçesinde de, bölge idare mahkemesi dairelerinin benzer konularda birbiriyle çelişen kararlar vermesini önlemek amacıyla bu tür kararların Danıştay Başkanlığına gönderilmesinin sağlanması konusunda bölge idare mahkemesi başkanlar kurulunun görevlendirildiği belirtilmiştir.
Bu kapsamda, yukarıda yer verilen Kanun metni ve gerekçesi bir bütün olarak değerlendirildiğinde, aykırılığın giderilmesi müessesesinden beklenen amacın, aynı veya farklı bölge idare mahkemeleri dairelerince verilen kesin nitelikteki kararlar arasında süregelen aykırılıkların giderilmesi suretiyle kararlardaki hukukî istikrarın sağlanması olduğu anlaşılmaktadır.
İsteme konu başvuruda giderilmesi istenen aykırılık, Samsun Bölge İdare Mahkemesi 4. İdari Dava Dairesi ile Erzurum Bölge İdare Mahkemesi 4. İdari Dava Dairesi kararları arasında çıkmış olup 6413 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Disiplin Kanunu'nun 6586 sayılı Kanun'un 105. maddesiyle değişik "Savunma Hakkı" başlıklı 40. maddesinin 2. fıkrasının yürürlükte olup olmadığı hususundan kaynaklanmaktadır.
İsteme konu dosyalardan Samsun Bölge İdare Mahkemesi 4. İdari Dava Dairesi dosyası incelendiğinde, davanın, piyade yüzbaşı olarak görev yapan davacının Türk Silahlı Kuvvetleri Disiplin Kanunu uyarınca disiplin cezası ile cezalandırılmasına ilişkin işlem ile bu işleme yapılan itirazın reddine yönelik işlemin iptali istemiyle açıldığı görülmektedir.
Davada, Samsun 2. İdare Mahkemesinin 06/10/2022 tarih ve E:2022/116, K:2022/1140 sayılı kararıyla; 6413 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Disiplin Kanunu'nun 40. maddesinin ikinci fıkrasında, hakkında disiplin soruşturması yapılanlara 3 iş gününden az ve 10 iş gününden fazla olmamak üzere savunma süresi verileceği düzenlemesi yer almaktayken, 6586 sayılı Kanun ile bu süre, dava konusu disiplin suçu bakımından 2 iş gününden az ve her halde 5 iş gününden fazla olmamak üzere şeklinde yeniden düzenlenmiş ise de 6586 sayılı Kanun'un 703 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile ilga edildiği, değişikliğe uğrayan kanun hükümlerini değiştiren mevzuatın yürürlükten kalkması halinde, kanunun değişiklikten önceki hallerinin kendiliğinden yürürlüğe girmesi söz konusu olmayacağına ve 6413 sayılı Kanun'un 40. maddesinin birinci fıkrasında öngörülen savunma alma zorunluluğu devam ettiğine göre, 6413 sayılı Kanun kapsamında yapılan disiplin soruşturmalarında soruşturulanlara verilecek savunma süresinin ne kadar olduğu konusunda 6413 sayılı Kanun'da bir boşluk oluştuğu, bu boşluğun ise kamu görevlilerine ilişkin genel hukuku düzenleyen 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun ilgili hükümlerinin kıyasen uygulanarak doldurulması ve 6413 sayılı Kanun kapsamında disiplin soruşturmasına tabi tutulan davacıya savunmasını yapması için 7 günden az olmamak üzere süre verilmesi gerektiği, uyuşmazlık konusu olayda ise savunmasını yapması için davacıya yazılan ... tarih ve ... sayılı yazıyla 3 iş günü süre verildiğinin anlaşıldığı, savunma hakkının kısıtlanması sonucunu doğuran bu durum sebebiyle hukuka ve mevzuata uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemlerin iptaline karar verilmiştir.
Karara karşı yapılan istinaf başvurusu üzerine Samsun Bölge İdare Mahkemesi 4. İdari Dava Dairesinin 08/03/2023 tarih ve E:2022/1444, K:2023/303 sayılı kararıyla; 6586 sayılı Kanun ile 6413 sayılı Kanun'un 40. maddesinin ikinci fıkrasında yapılan değişikliğin artık 6413 sayılı Kanun'un müstakil bir hükmü olduğu ve anılan Kanun ile ilgili maddenin de halen yürürlükte olduğu göz önünde bulundurulduğunda, 6586 sayılı Kanun'un ilgası ile 6413 sayılı Kanun'da bir boşluk oluştuğundan bahsedilmesine olanak bulunmadığı, bu durumda, bakılan davaya konu disiplin cezası verilmeden önce, davacının savunma hakkının usulüne uygun olarak kullandırıldığı, davacıya verilen disiplin cezasının salt bu husus gerekçe gösterilerek hukuka aykırı olduğunun kabulü ile iptali yolunda verilen idare mahkemesi kararında hukuki isabet görülmediği; öte yandan, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. ve 46. maddelerinin birlikte değerlendirilmesinden, idare mahkemesi tarafından, uyuşmazlığın esasına ilişkin olarak doğrudan bir değerlendirme yapılmadan hüküm verilen kararlara karşı istinaf incelemesi yapılırken bölge idare mahkemesince verilecek kararlar hakkında Kanun'da açık bir düzenleme bulunmamakla birlikte, bölge idare mahkemesinin, mahkeme kararını kaldırarak uyuşmazlık hakkında kendisinin karar verebilmesi için gerekli olan ön şartın, idare mahkemesince uyuşmazlığın esası hakkında bir karar verilmiş olmasına bağlı olduğunun anlaşılması gerektiği, aksi halde, ilk derece mahkemesince uyuşmazlığın esasına ilişkin hüküm kurulmayan dava konusu işlemle ilgili olarak bölge idare mahkemesince, uyuşmazlığın esası incelenerek hüküm kurulması halinde Kanun'un öngördüğü aşamalı yargısal denetimin gerçekleşmeyeceğinin açık olduğunun anlaşılması karşısında, aşamalı olması gereken yargısal denetimin ilk aşaması olan ilk derecede yargısal denetimin gerçekleştirilmesi için dosyanın işin esası ile ilgili değerlendirme yapılarak bir karar verilmek üzere idare mahkemesine gönderilmesi gerektiği gerekçesiyle istinaf başvurusunun kabulüne, Samsun 2. İdare Mahkemesinin 06/10/2022 tarih ve E:2022/116, K:2022/1140 sayılı kararının kaldırılmasına, yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Mahkemeye gönderilmesine karar verilmiştir.
UYAP kayıtlarının incelenmesinden, bu karar üzerine Samsun 2. İdare Mahkemesince dosyanın yeniden ele alındığı; 28/03/2023 tarih ve E:2023/355, K:2023/342 sayılı karar ile davacının disiplin cezasına konu fiili işlediğinden bahisle cezalandırılmasının kabulüne hukuken olanak bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemlerin iptaline karar verildiği; bu karara karşı yapılan istinaf başvurusu üzerine dosyanın 09/05/2023 tarihinde Samsun Bölge İdare Mahkemesi 4. İdari Dava Dairesinin E:2023/526 sayılı sırasına kaydedildiği; dosya durumunun "derdest ve açık" olduğu; anılan Dairece istinaf başvurusu hakkında verilmiş "kesin nitelikteki" bir karar bulunmadığı görülmüştür.
Buna göre, aykırılığın giderilmesi istemine konu dosyalardan birinde, bölge idare mahkemesi dairesince verilen, 2576 sayılı Kanun'un 3/C maddesinin dördüncü fıkrasının (c) bendi kapsamında aykırılığın giderilmesine elverişli, niteliği itibarıyla kesin bir karar bulunmamaktadır.
Bu çerçevede yapılan değerlendirme neticesinde, Kanun hükmünün amacı ve hükümdeki "kesin nitelikteki kararlar arasında" ibaresi dikkate alındığında, aykırılığın giderilmesi isteminde bulunulan dosyalarda kesin nitelikte karar verilmiş olması gerektiği, zira derdest dosyalar yönünden bölge idare mahkemesi dairesinin farklı karar vermesinin her zaman için mümkün olduğu, böyle bir başvurunun kabulünün dolaylı olarak o davanın Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca çözümlenmesi anlamına geleceği, dolayısıyla aykırılığın giderilmesi isteminin reddi gerektiği sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenle, 2576 sayılı Kanun'un 3/C maddesinin dördüncü fıkrasının (c) bendi kapsamında bulunmayan aykırılığın giderilmesi isteminin REDDİNE, 15/06/2023 tarihinde oybirliği ile kesin olarak karar verildi.