T.C.
D A N I Ş T A Y
ALTINCI DAİRE
Esas No : 2023/2588
Karar No : 2023/7041
TEMYİZ EDEN (DAVALILAR):
1- … Büyükşehir Belediye Başkanlığı
VEKİLİ: Av. …
2- … Belediye Başkanlığı/…
VEKİLİ: Av. …
KARŞI TARAF (DAVACI): … Tekstil Makina San. ve Tic. Ltd. Şti.
VEKİLİ: Av. …
İSTEMİN ÖZETİ: İstanbul Büyükşehir Belediye Meclisi'nin … tarih ve … sayılı kararıyla değiştirilerek uygun bulunan 1/1000 ölçekli Esenyurt TEM Güneyi 1. Etap Uygulama İmar Planının, İstanbul ili, Esenyurt ilçesi, … Mahallesi, … pafta, … ada, … parsel sayılı taşınmaza ilişkin kısmının iptali istemiyle açılan davada, Danıştay Altıncı Dairesi'nin 21/10/2020 tarihli, E:2016/12463, K:2020/9903 sayılı bozma kararına uyularak, dava konusu işlemin iptali yolunda ... İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararın, usul ve hukuka aykırı olduğu ileri sürülerek bozulması istenilmektedir.
SAVUNMANIN ÖZETİ: Savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ …'NİN DÜŞÜNCESİ: Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Mahkeme kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra işin gereği görüşüldü:
İdare ve vergi mahkemelerince verilen kararların temyiz yolu ile incelenerek bozulabilmeleri 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 49. maddesinde belirtilen nedenlerden birinin bulunması halinde mümkündür.
... İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı karar ve dayandığı gerekçe hukuk ve usule uygun olup, bozulmasını gerektirecek bir sebep bulunmadığından, temyiz isteminin reddi ile anılan kararın ONANMASINA, dosyanın adı geçen Mahkemeye gönderilmesine, 2577 sayılı Kanunun (Geçici 8. maddesi uyarınca uygulanmasına devam edilen) 54. maddesinin 1. fıkrası uyarınca bu kararın tebliğ tarihini izleyen günden itibaren 15 gün içerisinde kararın düzeltilmesi yolu açık olmak üzere 02/10/2023 tarihinde oyçokluğuyla karar verildi.
KARŞI OY (X) : Dava, İstanbul Büyükşehir Belediye Meclisi'nin … tarih ve … sayılı kararıyla değiştirilerek uygun bulunan 1/1000 ölçekli Esenyurt TEM Güneyi 1. Etap Uygulama İmar Planının, İstanbul ili, Esenyurt ilçesi, … Mahallesi, … pafta, … ada, … parsel sayılı taşınmaza ilişkin kısmının iptali istemiyle açılmıştır.
İdare Mahkemesince; Danıştay Altıncı Dairesi'nin 21/10/2020 tarihli, E:2016/12463, K:2020/9903 sayılı bozma kararına uyularak, mahallinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucunda hazırlanan 15.08.2022 tarihli bilirkişi raporundaki tespitler ile dava dosyasında yer alan diğer tüm bilgi ve belgelerin birlikte değerlendirilmesinden, uyuşmazlık konusu parselin bir kısmına isabet eden yolun trafik güvenliğini önemli ölçüde tehlikeye sokacak şekilde düzenlendiği anlaşıldığından, dava konusu imar planının kamu yararına ve hukuka aykırı olduğu sonucuna ulaşıldığı gerekçesiyle uyuşmazlık konusu taşınmaza ilişkin kısmının iptaline karar verilmiştir.
İşlem tarihinde yürürlükteki şekliyle 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 5. maddesinde: "Nazım İmar Planı; varsa bölge veya çevre düzeni planlarına uygun olarak halihazır haritalar üzerine, yine varsa kadastral durumu işlemiş olarak çizilen ve arazi parçalarının; genel kullanış biçimlerini, başlıca bölge tiplerini, bölgelerin gelecekteki nüfus yoğunluklarını, gerektiğinde yapı yoğunluğunu, çeşitli yerleşme alanlarının gelişme yön ve büyüklükleri ile ilkelerini, ulaşım sistemlerini ve problemlerinin çözümü gibi hususları göstermek ve uygulama imar planlarının hazırlanmasına esas olmak üzere düzenlenen, detaylı bir raporla açıklanan ve raporuyla beraber bütün olan plandır. Uygulama İmar Planı; tasdikli halihazır haritalar üzerine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak nazım imar planı esaslarına göre çizilen ve çeşitli bölgelerin yapı adalarını, bunların yoğunluk ve düzenini yolları ve uygulama için gerekli imar uygulama programlarına esas olacak uygulama etaplarını ve diğer bilgileri ayrıntıları ile gösteren plandır." şeklinde nazım ve uygulama imar planlarının tanımları yapılmıştır.
Uyuşmazlık konusu taşınmazın, 16.09.2009 tarihinde onaylanan 1/100.000 ölçekli İstanbul Çevre Düzeni Planında; sanayi alanı, 13.04.2013 tarihinde onaylanan Esenyurt TEM Güneyi Nazım İmar Planında ve dava konusu 12.07.2013 tarihinde değiştirilerek uygun bulunan 1/1000 ölçekli Esenyurt TEM Güneyi 1. Etap Uygulama İmar Planında kısmen 30 metre enkesitli yol, kısmen sanayi alanı olarak planlandığı, davacı tarafından parselinin cephe aldığı 18 metre en kesitli yolun parseline doğru genişletilerek 30 metreye çıkartılması nedeniyle parsel üzerinde bulunan sanayi yapısının ve bahçesinin olumsuz etkileneceği ileri sürülerek 1/1000 ölçekli uygulama imar planının iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmıştır.
Planlamanın en temel unsurlarından birisi olan, birbirini yönlendiren ve denetleyen farklı ölçeklerdeki planlar arasındaki "kademeli birliktelik" ilkesi uyarınca, alt ölçekli planlar, bir üst ölçekte belirlenen temel ilke, strateji ve plan kararlarına uygun olmak zorunda olup, bunun sonucu olarak, 1/1000 ölçekli uygulama imar planı ile belirlenen kullanım kararlarının, üst kademede bulunan 1/5000 ölçekli nazım imar planı ile uyumlu olup olmadığı yönünden incelenmesi gerektiği açıktır. Başka bir deyimle hiyerarşik planlama ilişkisine göre, bir plan bir üst ölçekli plan tarafından yönlendirilmeli ve ona uyumu noktasında denetlenmelidir.
Davanın yalnızca 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliğinin iptali istemiyle açıldığı, dayanağı üst ölçekli 1/5000 ölçekli nazım imar planının dava konusu yapılmadığı hususu göz önüne alındığında, planların kademeli birlikteliği ilkesi uyarınca 1/1000 ölçekli uygulama imar planına yönelik incelemenin 1/5000 ölçekli revizyon nazım imar planına uygun olup olmadığı yönünden yapılması gerekmektedir.
Bakılan uyuşmazlıkta, üst ölçekli 1/5000 revizyon nazım imar planında kısmen 30 metre enkesitli yol, kısmen sanayi alanında kalan uyuşmazlık konusu taşınmazın dava konusu 1/1000 ölçekli uygulama imar planında da aynı kullanımlarda kaldığı, böylelikle planlar arasında ölçekler arası tutarlılığın sağlandığı, plan kademelenmesi yönünden planlar arası ilişkinin şehircilik ilkeleri ve planlama esaslarına uygun olduğu anlaşıldığından, 1/5000 ölçekli nazım imar planına uygun olarak hazırlanan 1/1000 ölçekli uygulama imar planı yönünden davanın reddine karar verilmesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.
Bu itibarla, dava konusu işlemin iptaline ilişkin İdare Mahkemesi kararına yönelik yapılan temyiz isteminin kabulü ile anılan kararın bozulmasına karar verilmesi gerektiği oyuyla karara katılmıyoruz.