T.C.
D A N I Ş T A Y
ONÜÇÜNCÜ DAİRE
Esas No:2023/272
Karar No:2023/2656
TEMYİZ EDEN (DAVACI): … İnşaat Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi
VEKİLİ: Av. …
KARŞI TARAF (DAVALI): … Kurumu
VEKİLİ: Av. …
İSTEMİN KONUSU: ... İdare Mahkemesi'nin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ:
Dava konusu istem: İstanbul Büyükşehir Belediyesi Altyapı Hizmetleri Müdürlüğü’nce 09/09/2022 tarihinde açık ihale usulüyle gerçekleştirilen … ihale kayıt numaralı “Avcılar Petrol Ofisi Caddesi Yol ve Altyapı İnşaatı Yapım İşi” ihalesinde teklifi değerlendirme dışı bırakılan davacı şirket tarafından yapılan itirazen şikâyet başvurusu üzerine alınan 23/11/2022 tarih ve 2022/UY.II-1458 sayılı Kamu İhale Kurulu (Kurul) kararının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesi'nce verilen kararda; mevzuatta, birden fazla teklif vermek fiilinin yasak fiil ve davranışlar arasında düzenlendiği, davacı tarafından, uyuşmazlık konusu ihaleye yönelik iki farklı tutar içeren (78.254.428,06-TL ve 84.219.778,06-TL) iki ayrı teklif mektubu sunulduğu, mevzuat kapsamında tesis edilen dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle, dava konusu işlem hukuka uygun bulunarak davanın reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI: Davacı tarafından, 4734 sayılı Kanun’da sayılan yasaklılık sebeplerinin oluşmadığı, teklif cetvelinin birim fiyat mektubunun ayrılmaz bir parçası olduğu, isteklilerin birim fiyat teklif mektubu yanında birim fiyat teklif cetvelini de sunmak zorunda oldukları, teklif cetveli olmayan mektupların teklif olarak değerlendirilemeyeceği, fiyat mektuplarından birinin teklif cetvelinin sunulmadığı, Mahkemenin karar verirken iddialarını dikkate almadığı, temyize konu Mahkeme kararının hukuka aykırı olduğu ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Davalı idare tarafından, temyize konu Mahkeme kararının hukuka uygun olduğu belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'IN DÜŞÜNCESİ :
A. Maddi Olay:
İstanbul Büyükşehir Belediyesi Altyapı Hizmetleri Müdürlüğü’nce 09/09/2022 tarihinde açık ihale usulüyle "Avcılar Petrol Ofisi Caddesi Yol ve Altyapı İnşaatı Yapım İşi" ihalesi gerçekleştirilmiş, davacı tarafından anılan ihaleye teklif sunulmuştur.
Davacının teklif zarfından, birincisi 84.219.778,06-TL, ikincisi 78.254.428,06-TL bedel içeren iki adet teklif mektubu ve toplamda 84.219.778,06-TL bedel içeren bir adet birim fiyat teklif cetveli çıkması üzerine davacının teklifi değerlendirme dışı bırakılmıştır.
Davacı tarafından, teklifinin değerlendirme dışı bırakılmasına karşı yapılan itirazen şikâyet başvurusu 23/11/2022 tarih ve 2022/UY.II-1458 sayılı Kurul kararıyla reddedilmiştir.
Bunun üzerine, anılan Kurul kararının iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.
B. İlgili Mevzuat:
Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın 36. maddesinin 1. fıkrasında, “Herkes, meşrû vasıta ve yollardan faydalanmak suretiyle yargı mercîleri önünde davacı veya davalı olarak iddia ve savunma ile âdil yargılanma hakkına sahiptir.”
; 141. maddesinin 3. fıkrasında, “Bütün mahkemelerin her türlü kararları gerekçeli olarak yazılır.” kuralları yer almış; 2577 sayılı İdari Yargılama Usûlü Kanunu'nun 24. maddesinin 1. fıkrasının (e) bendinde, kararın dayandığı hukukî sebepler ile gerekçe, kararlarda bulunacak hususlar arasında sayılmıştır.
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 10. maddesinin 4. fıkrasının (j) bendinde, "Aşağıda belirtilen durumlardaki istekliler ihale dışı bırakılır: (...) (j) 17'nci maddede belirtilen yasak fiil veya davranışlarda bulundukları tespit edilen.; 17. maddesinin 1. fıkrasının (d) bendinde, "İhalelerde aşağıda belirtilen fiil veya davranışlarda bulunmak yasaktır: (...) (d) Alternatif teklif verebilme hâlleri dışında, ihalelerde bir istekli tarafından kendisi veya başkaları adına doğrudan veya dolaylı olarak, asaleten ya da vekaleten birden fazla teklif vermek.; 30. maddesinin 1. ve 2. fıkrasında, “Teklif mektubu ve geçici teminat da dâhil olmak üzere ihaleye katılabilme şartı olarak istenilen bütün belgeler bir zarfa konulur. Zarfın üzerine isteklinin adı, soyadı veya ticaret unvanı, tebligata esas açık adresi, teklifin hangi işe ait olduğu ve ihaleyi yapan idarenin açık adresi yazılır. Zarfın yapıştırılan yeri istekli tarafından imzalanır ve mühürlenir.
Teklif mektupları yazılı ve imzalı olarak sunulur. Teklif mektubunda ihale dokümanının tamamen okunup kabul edildiğinin belirtilmesi, teklif edilen bedelin rakam ve yazı ile birbirine uygun olarak açıkça yazılması, üzerinde kazıntı, silinti, düzeltme bulunmaması ve teklif mektubunun ad, soyad veya ticaret unvanı yazılmak suretiyle yetkili kişilerce imzalanmış olması zorunludur. Mal alımı ihalelerinde, ihale dokümanında alternatif teklif verilebileceğine dair hüküm bulunması hâlinde, alternatif tekliflerde aynı şekilde hazırlanarak sunulur.” kurallarına yer verilmiştir.
Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin 54. maddesinde, “(1) Başvuru ve teklif mektupları bu Yönetmeliğin ekinde yer alan standart formlar esas alınarak hazırlanır.
(2) Teklif mektubunun aşağıdaki şartları taşıması zorunludur:
a) Yazılı olması.
b) İhale dokümanının tamamen okunup kabul edildiğinin belirtilmesi.
c) Teklif edilen bedelin rakam ve yazı ile birbirine uygun olarak açıkça yazılması.
ç) Üzerinde kazıntı, silinti, düzeltme bulunmaması.
d) Türk vatandaşı gerçek kişilerin Türkiye Cumhuriyeti kimlik numarası, Türkiye’de faaliyet gösteren tüzel kişilerin vergi kimlik numarasının belirtilmesi.
e) Ad ve soyadı veya ticaret unvanı yazılmak suretiyle yetkili kişilerce imzalanmış olması.
(3) Ortak girişim olarak teklif veren isteklilerin teklif mektuplarının, ortakların tamamı tarafından veya yetki verdikleri kişilerce imzalanması gerekir.
(4) Konsorsiyumlarda, konsorsiyum ortakları teklif mektubunu işin uzmanlık gerektiren kısımları için teklif ettikleri bedeli ayrı ayrı yazmak suretiyle imzalarlar. Konsorsiyum ortaklarının işin uzmanlık gerektiren kısımları için teklif ettikleri bedellerin toplamı, konsorsiyumun toplam teklif bedelini oluşturur.
(5) Teklif mektuplarının şekil ve içerik bakımından yukarıda belirtilen niteliklere ve teklif mektubu standart formuna uygun olmaması teklifin esasını değiştirecek nitelikte bir eksiklik olarak kabul edilir. Taşıması zorunlu hususlardan herhangi birini taşımayan teklif mektuplarının değiştirilmesi, düzeltilmesi veya eksikliklerinin giderilmesi gibi yollara başvurulamaz. Teklif mektubu usulüne uygun olmayan isteklinin teklifi değerlendirme dışı bırakılır.” kuralına yer verilmiştir.
Sözleşme Tasarısının 6. maddesinde, “Bu Sözleşme, birim fiyat sözleşme olup, ihale dokümanında yer alan kesin projeye/projelere ve bunlara ilişkin mahal listeleri ile birim fiyat tariflerine dayalı olarak, İdarece hazırlanmış birim fiyat teklif cetvelinde yer alan her bir iş kaleminin miktarı ile bu iş kalemleri için yüklenici tarafından teklif edilen birim fiyatların çarpımı sonucu bulunan tutarların toplamı olan ........... (rakam ve yazıyla) bedel üzerinden akdedilmiştir." kuralına yer verilmiştir.
C. Hukukî Değerlendirme:
Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin "Âdil Yargılanma Hakkı" başlıklı 6. maddesinde, herkesin, gerek medenî hak ve yükümlülükleriyle ilgili nizâlar, gerek cezaî alanda kendisine yöneltilen suçlamalar konusunda karar verecek olan, kanunla kurulmuş bağımsız ve tarafsız bir mahkeme tarafından davasının mâkûl bir süre içinde, hakkaniyete uygun ve açık olarak görülmesini isteme hakkına sahip olduğu belirtilmiş olup, âdil yargılanma hakkının düzenlendiği bu maddede, kanun ile kurulmuş bağımsız ve tarafsız bir mahkeme tarafından davanın görülmesi, davanın mâkûl bir süre içinde sonuçlandırılması, hakkaniyete uygun yargılama ve alenî yargılama ilkelerine yer verildiği görülmektedir. Hakkaniyete uygun yargılama ilkesi, silahların eşitliği, çekişmeli dava, gerekçeli karar hakkı unsurlarının bir arada mevcut olmasını gerektirmektedir.
Gerekçeli karar hakkı denetiminin, gerekçenin hukukî olup olmadığı, yeterli ve mâkûl olup olmadığı, gerekçenin öğrenilip öğrenilmediği, tarafların iddialarının karşılanıp karşılanmadığı, gerekçenin mâkûl sürede yazılıp yazılmadığı ilkeleri açısından yapılması gerekmektedir.
Anayasa Mahkemesi'nin 13/06/2013 tarih ve Başvuru No:2013/1235 sayılı kararında ilke olarak mahkeme kararlarının gerekçeli olmasının, âdil yargılanma hakkının bir gereği olduğu; mahkemelerin dava konusu maddî olay ve olguların kanıtlanmasını, delillerin değerlendirilmesini, hukuk kurallarının yorumlanması ve uygulanmasını, uyuşmazlıkla ilgili vardığı sonucu, bu sonuca varılmasında kullandığı takdir yetkisinin sebeplerini mâkûl bir şekilde gerekçelendirmek zorunda olduğu; bu gerekçelerin oluşturulmasında açıkça bir keyfilik görüntüsünün olmaması ve mâkûl bir biçimde gerekçe gösterilmesi hâlinde âdil yargılanma hakkının ihlâlinden söz edilemeyeceği; mâkûl gerekçenin, davaya konu olay ve olguların mahkemece nasıl nitelendirildiğini, kurulan hükmün hangi nedenlere ve hukukî düzenlemelere dayandırıldığını ortaya koyacak, olay ve olgular ile hüküm arasındaki bağlantıyı gösterecek nitelikte olması gerektiği; zira tarafların o dava yönünden, hukuk düzenince hangi nedenle haklı veya haksız görüldüklerini anlayıp değerlendirebilmeleri için ortada usûlüne uygun şekilde oluşturulmuş, hükmün hangi nedenle o içerik ve kapsamda verildiğini gösteren, ifadeleri özenle seçilmiş ve kuşkuya yer vermeyecek açıklıktaki bir gerekçe bölümünün ve buna uyumlu hüküm fıkralarının bulunmasının zorunlu olduğu; bununla birlikte, derece mahkemelerinin, taraflarca ileri sürülen tüm iddialara cevap verme zorunluluğunun bulunmadığı, hükme esas teşkil eden gerekçelerin nelerden ibaret olduğunu ortaya koymasının yeterli olduğu belirtilmiştir.
Davacının dilekçelerinde yer verdiği "sözleşmenin birim fiyat teklif cetvelinde yer verilen teklifler üzerinden akdedileceği, ekinde birim fiyat teklif cetveli olmayan teklif mektubunun geçersiz olduğuna" ilişkin esasa etkili iddiaların kararda yeterince karşılanmadığı görülmektedir.
Mevzuattan, alternatif teklif verebilme hâlleri dışında bir ihalede birden fazla teklif verilemeyeceği, teklif mektupları yazılı ve imzalı olaması gerektiği, teklif mektubunda ihale dokümanının tamamen okunup kabul edildiğinin belirtilmesi, teklif edilen bedelin rakam ve yazı ile birbirine uygun olarak açıkça yazılması, üzerinde kazıntı, silinti, düzeltme bulunmaması ve teklif mektubunun ad, soyad veya ticaret unvanı yazılmak suretiyle yetkili kişilerce imzalanmış olması gerektiği, dava konusu ihale sonucunda, ihale uhdesinde kalan istekli ile teklif edilen birim fiyatların çarpımı sonucu bulunan tutarların toplamı üzerinden sözleşme akdedileceği anlaşılmaktadır.
Dosyanın incelenmesinden, davacı tarafından sunulan teklif zarfından bir adet 84.219.778,06-TL bedelli fiyat teklif mektubu ve eki toplamda 84.219.778,06-TL bedel içeren birim fiyat teklif cetveli, eki birim fiyat teklif cetveli içermeyen 78.254.428,06-TL bedelli fiyat teklif mektubu çıkması üzerine davacının teklifi değerlendirme dışı bırakıldığı, davacının bu işleme karşı yapmış olduğu itirazen şikâyet başvurusu sonucunda dava konusu işlemin tesis edildiği görülmektedir.
Uyuşmazlık, ekinde birim fiyat teklif cetveli bulunmayan fiyat teklif mektubunun geçerli olup olmadığı ve 4734 sayılı Kanun'un 17. maddesinin 1. fıkrasının (d) bendinde düzenlenen fiili oluşturup oluşturmadığı noktasında toplanmaktadır.
4734 sayılı Kanun'un 17. maddesiyle kanun koyucu ihalelerde gerçekleştirilmesi yasak fiil ve davranışları düzenleyerek, ihale usulünün hukuka uygun gerçekleşerek, ihaleden beklenen faydanın ortaya çıkması ve ihalede şeffaflığın sağlanmasıyla kamunun denetimi altında ihalenin gerçekleştirilmesini amaçlamıştır. Bu nedenle, anılan maddede rekabeti bozucu ve ihale komisyonunu zan altında bırakacak fiiller yasaklanmış ve bu fiilleri gerçekleştirenlerin tekliflerinin değerlendirme dışı bırakılacağı düzenlenmiştir.
Her ne kadar, ihale sonucunda, ihale uhdesinde kalan istekliyle akdedilecek sözleşme birim fiyat teklif cetvelinde teklif edilen birim fiyatlar üzerinden yapılacağı için birim fiyat teklif cetveli yer almaması nedeniyle teklif mektubunun geçersiz olduğu ileri sürülebilirse de, davacının ekinde birim fiyat teklif cetveline yer vermediği 78.254.428,06-TL bedelli teklif mektubunun, kanunda aranan şartları taşıdığı ve dolayısıyla alternatif teklifin var olduğu, teklif mektubunun geçersiz olmasının teklifin varlığını ortadan kaldırmayacağı, bu fiilin ihale komisyonunu tereddüte ve zan altında bırakacağı göz önüne alındığında, davacının teklifinin değerlendirme dışı bırakılmasının 4734 sayılı Kanun'un 17. maddesinin düzenlenme amacına uygun olduğu sonucuna varılmaktadır.
Bu itibarla, davanın teklifinin değerlendirme dışı bırakılmasına yönelik işleme karşı yapmış olduğu itirazen şikâyet başvurusunun reddine dair Kurul kararına karşı açılan davada, davanın reddine ilişkin temyiz konu Mahkeme kararında sonucu itibarıyla hukuka aykırılık bulunmamaktadır.
Nitekim, Dairemizin 31/05/2017 tarih ve E:2013/1230, K:2017/1726 sayılı kararı da bu yöndedir.
Belirtilen gerekçelerle, temyize konu Mahkeme kararının yukarıda yer verilen gerekçeler eklenerek onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesi'nce, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
ESAS YÖNÜNDEN:
MADDİ OLAY :
İstanbul Büyükşehir Belediyesi Altyapı Hizmetleri Müdürlüğü’nce 09/09/2022 tarihinde açık ihale usulüyle "Avcılar Petrol Ofisi Caddesi Yol ve Altyapı İnşaatı Yapım İşi" ihalesi gerçekleştirilmiş, davacı tarafından anılan ihaleye teklif sunulmuştur.
Davacının teklif zarfından, birincisi 84.219.778,06-TL, ikincisi 78.254.428,06-TL bedel içeren iki adet teklif mektubu ve toplamda 84.219.778,06-TL bedel içeren bir adet birim fiyat teklif cetveli çıkması üzerine davacının teklifi değerlendirme dışı bırakılmıştır.
Davacı tarafından, teklifinin değerlendirme dışı bırakılmasına karşı yapılan itirazen şikâyet başvurusu 23/11/2022 tarih ve 2022/UY.II-1458 sayılı Kurul kararıyla reddedilmiştir.
Bunun üzerine, anılan Kurul kararının iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 10. maddesinin 4. fıkrasının (j) bendinde, "Aşağıda belirtilen durumlardaki istekliler ihale dışı bırakılır: (...) (j) 17'nci maddede belirtilen yasak fiil veya davranışlarda bulundukları tespit edilen; 17. maddesinin 1. fıkrasının (d) bendinde, "İhalelerde aşağıda belirtilen fiil veya davranışlarda bulunmak yasaktır: (...) (d) Alternatif teklif verebilme hâlleri dışında, ihalelerde bir istekli tarafından kendisi veya başkaları adına doğrudan veya dolaylı olarak, asaleten ya da vekaleten birden fazla teklif vermek; 30. maddesinin 1. ve 2. fıkrasında, “Teklif mektubu ve geçici teminat da dâhil olmak üzere ihaleye katılabilme şartı olarak istenilen bütün belgeler bir zarfa konulur. Zarfın üzerine isteklinin adı, soyadı veya ticaret unvanı, tebligata esas açık adresi, teklifin hangi işe ait olduğu ve ihaleyi yapan idarenin açık adresi yazılır. Zarfın yapıştırılan yeri istekli tarafından imzalanır ve mühürlenir.
Teklif mektupları yazılı ve imzalı olarak sunulur. Teklif mektubunda ihale dokümanının tamamen okunup kabul edildiğinin belirtilmesi, teklif edilen bedelin rakam ve yazı ile birbirine uygun olarak açıkça yazılması, üzerinde kazıntı, silinti, düzeltme bulunmaması ve teklif mektubunun ad, soyad veya ticaret unvanı yazılmak suretiyle yetkili kişilerce imzalanmış olması zorunludur. Mal alımı ihalelerinde, ihale dokümanında alternatif teklif verilebileceğine dair hüküm bulunması hâlinde, alternatif tekliflerde aynı şekilde hazırlanarak sunulur.” kurallarına yer verilmiştir.
Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin 54. maddesinde, “(1) Başvuru ve teklif mektupları bu Yönetmeliğin ekinde yer alan standart formlar esas alınarak hazırlanır.
(2) Teklif mektubunun aşağıdaki şartları taşıması zorunludur:
a) Yazılı olması
b) İhale dokümanının tamamen okunup kabul edildiğinin belirtilmesi
c) Teklif edilen bedelin rakam ve yazı ile birbirine uygun olarak açıkça yazılması
ç) Üzerinde kazıntı, silinti, düzeltme bulunmaması
d) Türk vatandaşı gerçek kişilerin Türkiye Cumhuriyeti kimlik numarası, Türkiye’de faaliyet gösteren tüzel kişilerin vergi kimlik numarasının belirtilmesi
e) Ad ve soyadı veya ticaret unvanı yazılmak suretiyle yetkili kişilerce imzalanmış olması
(3) Ortak girişim olarak teklif veren isteklilerin teklif mektuplarının, ortakların tamamı tarafından veya yetki verdikleri kişilerce imzalanması gerekir.
(4) Konsorsiyumlarda, konsorsiyum ortakları teklif mektubunu işin uzmanlık gerektiren kısımları için teklif ettikleri bedeli ayrı ayrı yazmak suretiyle imzalarlar. Konsorsiyum ortaklarının işin uzmanlık gerektiren kısımları için teklif ettikleri bedellerin toplamı, konsorsiyumun toplam teklif bedelini oluşturur.
(5) Teklif mektuplarının şekil ve içerik bakımından yukarıda belirtilen niteliklere ve teklif mektubu standart formuna uygun olmaması teklifin esasını değiştirecek nitelikte bir eksiklik olarak kabul edilir. Taşıması zorunlu hususlardan herhangi birini taşımayan teklif mektuplarının değiştirilmesi, düzeltilmesi veya eksikliklerinin giderilmesi gibi yollara başvurulamaz. Teklif mektubu usulüne uygun olmayan isteklinin teklifi değerlendirme dışı bırakılır.” kuralı yer almıştır.
Sözleşme Tasarısının 6. maddesinde, “Bu Sözleşme, birim fiyat sözleşme olup, ihale dokümanında yer alan kesin projeye/projelere ve bunlara ilişkin mahal listeleri ile birim fiyat tariflerine dayalı olarak, idarece hazırlanmış birim fiyat teklif cetvelinde yer alan her bir iş kaleminin miktarı ile bu iş kalemleri için yüklenici tarafından teklif edilen birim fiyatların çarpımı sonucu bulunan tutarların toplamı olan ........... (rakam ve yazıyla) bedel üzerinden akdedilmiştir." kuralına yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Aktarılan mevzuattan, alternatif teklif verebilme hâlleri dışında bir ihalede birden fazla teklif verilemeyeceği, teklif mektuplarının yazılı ve imzalı olması gerektiği, teklif mektubunda ihale dokümanının tamamen okunup kabul edildiğinin belirtilmesi, teklif edilen bedelin rakam ve yazı ile birbirine uygun olarak açıkça yazılması, üzerinde kazıntı, silinti, düzeltme bulunmaması ve teklif mektubunun ad, soyad veya ticaret unvanı yazılmak suretiyle yetkili kişilerce imzalanmış olması gerektiği anlaşılmaktadır.
Dosyanın incelenmesinden, davacı tarafından sunulan teklif zarfından, bir adet 84.219.778,06-TL bedelli fiyat teklif mektubu ve ekinde 84.219.778,06-TL bedel içeren birim fiyat teklif cetveli ile birlikte birim fiyat teklif cetveli içermeyen 78.254.428,06-TL bedelli ikinci bir fiyat teklif mektubu çıkması üzerine davacının teklifinin değerlendirme dışı bırakıldığı, davacının bu işleme karşı yapmış olduğu itirazen şikâyet başvurusunun dava konusu Kurul kararıyla reddi üzerine bakılan davanın açıldığı görülmektedir.
Uyuşmazlık, ekinde birim fiyat teklif cetveli bulunmayan fiyat teklif mektubunun geçerli olup olmadığı ve 4734 sayılı Kanun'un 17. maddesinin 1. fıkrasının (d) bendinde düzenlenen fiili oluşturup oluşturmadığı noktasında toplanmaktadır.
4734 sayılı Kanun'un 17. maddesinde ihalelerde gerçekleştirilmesi yasak fiil ve davranışlar düzenlenmek suretiyle, ihalenin usule ve hukuka uygun gerçekleştirilmesi, ihaleden beklenen faydanın ortaya çıkması, ihalede şeffaflığın sağlanması ve ihalenin kamunun denetimi altında gerçekleştirilmesi amaçlanmıştır. Anılan maddede rekabeti bozucu ve ihale komisyonunu zan altında bırakacak yasak fiil ve davranışları gerçekleştirenlerin tekliflerinin değerlendirme dışı bırakılacağı kurala bağlanmıştır.
Davacının ihaleye iki adet fiyat teklifi verdiği gerekçesiyle teklifi değerlendirme dışı bırakılmışsa da, söz konusu teklif mektuplarından birinin ekinde birim fiyat teklif cetveli bulunmasına rağmen diğerinin ekinde birim fiyat teklif cetvelinin yer almadığı, uyuşmazlık konusu ihale sonucunda birim fiyat teklif cetvelinde belirtilen bedeller üzerinden sözleşmenin akdedileceği göz önüne alındığında, birim fiyat teklif cetveli olmayan teklif mektubunun geçerli bir teklif mektubu olmadığı, bu durumun ihale komisyonunu tereddüte düşürmeyeceği sonucuna varılmıştır.
Bu itibarla, 4734 sayılı Kanun'un 17. maddesinin 1. fıkrasının (d) bendinde yer alan fiilin oluşmadığı tespit edildiğinden, davacının teklifinin değerlendirme dışı bırakılmasına yönelik itirazen şikâyet başvurusunun reddine dair Kurul kararında ve davanın reddine ilişkin temyiz konu Mahkeme kararında hukuka uygunluk bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Davacının temyiz isteminin kabulüne;
2. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesi uyarınca … İdare Mahkemesi'nin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının BOZULMASINA,
3. DAVA KONUSU İŞLEMİN İPTALİNE,
4. Ayrıntısı aşağıda gösterilen ilk derece ve temyiz yargılama giderleri toplamı …-TL ile Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca …-TL vekâlet ücretinin davalı idareden alınarak davacıya verilmesine,
5. Posta giderleri avansından artan tutarın davacıya iadesine,
6. Dosyanın anılan Mahkeme'ye gönderilmesine,
7. 2577 sayılı Kanun'un 20/A maddesinin ikinci fıkrasının (i) bendi uyarınca kesin olarak (karar düzeltme yolu kapalı olmak üzere), 25/05/2023 tarihinde oyçokluğuyla karar verildi.
(X) KARŞI OY :
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu'nun 10. maddesinde, aynı Kanun'un 17. maddesinde belirtilen yasak fiil ve davranışlarda bulundukları tespit edilenlerin ihale dışı bırakılacağı kurala bağlanmıştır. 4734 sayılı Kanun'un 17. maddesiyle kanun koyucu ihalelerde gerçekleştirilmesi yasak fiil ve davranışları düzenleyerek, ihale usulünün hukuka uygun gerçekleşerek, ihaleden beklenen faydanın ortaya çıkması ve ihalede şeffaflığın sağlanmasıyla kamunun denetimi altında ihalenin gerçekleştirilmesini amaçlamıştır. Bu nedenle, anılan maddede rekabeti bozucu ve ihale komisyonunu zan altında bırakacak fiiller yasaklanmıştır.
Dosyanın incelenmesinden, davacı tarafından sunulan teklif dosyası içerisinde iki adet birim fiyat teklif mektubunun bulunduğu, birinci birim fiyat teklif mektubunun; ihalenin adı, ihale kayıt numarası, teklif sahibinin adı, soyadı, vergi kimlik numarası, adresi ve 84.219.778,06 TL teklif bedeli ile doldurulduğu ve ayrıca bir adet teklif fiyatı ile uyumlu birim fiyat teklif cetvelinin yer aldığı, söz konusu birim fiyat teklif mektubunun ve birim fiyat teklif cetvelinin şirketi temsile yetkili kişi tarafından kaşelenip imzalandığı, teklif dosyası içerisinde bulunan diğer birim fiyat teklif mektubunun; ihalenin adı, ihale kayıt numarası, teklif sahibinin adı, soyadı, vergi kimlik numarası, adresi ve 78.254.428,06 TL teklif bedeli ile doldurularak şirketi temsile yetkili kişi tarafından kaşelenip imzalandığı tespit edilmiştir.
Dava konusu Kamu İhale Kurulu kararı ile teklif dosyası kapsamında iki adet birim fiyat teklif mektubu sunan başvuru sahibine ait teklifin 4734 sayılı Kanun'un 17. maddesinin (b) ve/veya (d) bendi kapsamında değerlendirilerek değerlendirme dışı bırakılmasında mevzuata aykırılık bulunmadığı sonucuna varılarak, itirazen şikâyet başvurusunun reddine karar verilmiştir.
Uyuşmazlık 4734 sayılı Kanun'un 17. maddesinin (b) bendi yönünden incelendiğinde;
4734 sayılı Kanun'un 17. maddesinin (b) bendinde, isteklileri tereddüde düşürmek, katılımı engellemek, isteklilere anlaşma teklifinde bulunmak veya teşvik etmek, rekabeti veya ihale kararını etkileyecek davranışlarda bulunmak yasaklanmıştır.
Kamu ihaleleri açısından rekabeti; isteklilerin kamu alımları sürecine özgürce katılmaları ve karar alabilmelerine imkan sağlayacak bir ortamın oluşturulması şeklinde ifade etmek mümkündür.
Güvenirlik ilkesi ise, idarenin işlem ve eylemlerinde potansiyel isteklilere ve isteklilere güven vermesi, objektif, hukuka uygun, istikrarlı niyet ve davranışlarıyla kendisi hakkında müspet bir kanı oluşturması gereğini ifade etmektedir. Güven derecesinin yüksekliği isteklilerin herhangi bir endişe, tereddüt, çekingenlik taşımadan açılan ihalelere katılmasını temin ederken; güven derecesinin düşüklüğü aksi yöndeki etkisiyle isteklilerin ilgi ve isteğini azaltır.
Aynı teklif zarfı içerisinde birden fazla teklif mektubu sunulması durumu da aslında, teklif fiyatlarının açıklanmasından sonra oluşan duruma göre, zarftaki teklif mektuplarından en düşük teklif fiyatını içeren teklif mektubunun bir şekilde değerlendirmeye alınmasını ve ihalede en düşük teklifin fiili işleyen tarafından verilmesini sağlanmasına ve bu şekilde haksız rekabet ortamı oluşturulmasına yönelik olarak, yasak fiil ve davranışın bulunulduğuna ilişkin kuvvetli bir karine teşkil etmektedir.
Aynı teklif zarfı içerisinde sunulan birden fazla teklif mektubundan birinin ihale komisyonu tarafından geçerli kabul edilmesi durumunda, ihaleye katılan isteklilerin tereddüde düşeceği, bu türden bir rekabet ihlalinde bulunan istekli ile ihale komisyonu üyeleri arasında anlaşma olduğu izlenimi uyandıracağı, ihale komisyonuna olan güvenin azalmasına neden olacağı, birden fazla teklif mektubu verilmesinin ihalede rekabeti ve ihale kararını olumsuz etkileyeceği kuşkusuzdur.
Dolayısıyla, ekinde birim fiyat teklifi cetveli bulunup bulunmadığına bakılmaksızın, teklif zarfında yetkili kişi tarafından kaşelenip imzalanmış iki adet birim fiyat teklifi sunan başvuru sahibi şirketin rekabeti bozucu davranışı ile diğer isteklileri tereddüte düşürdüğü anlaşıldığından, ihale komisyonunun güvenirliğini korumak adına bu teklifi değerlendirme dışı bırakmasının 4734 sayılı Kanun'un 17. maddesinin (b) bendinde yer alan düzenlemenin amacına uygun bulunmaktadır.
Uyuşmazlık 4734 sayılı Kanun'un 17. maddesinin (d) bendi yönünden incelendiğinde;
4734 sayılı Kanun'un 17. maddesinin (d) bendinde, alternatif teklif verebilme hâlleri dışında, ihalelerde bir istekli tarafından kendisi veya başkaları adına doğrudan veya dolaylı olarak, asaleten ya da vekâleten birden fazla teklif vermek yasaklanmıştır.
4734 sayılı Kanun'un 4. maddesinde, teklif, “Bu Kanuna göre yapılacak ihalelerde isteklinin idareye sunduğu fiyat teklifi ile değerlendirmeye esas belge ve/veya bilgileri ifade eder.” şeklinde tanımlanmıştır. Görüldüğü üzere Kanun, fiyat teklifini içeren teklif mektubu ile birlikte teklif zarfı içinde istekli tarafından sunulan ve isteklinin teklifini değerlendirmeye yönelik tüm bilgi ve belgeleri “teklif” tanımı içerisine dahil etmiştir.
Her ne kadar geniş manada teklif, teklif mektubu ile birlikte değerlendirmeye esas diğer tüm belgeleri ifade etmekte ise de, değerlendirmeye esas diğer belgeler sunulmadan yalnızca “fiyat teklif mektubu” sunulması ihaleye fiyat teklifinde bulunulduğu gerçeğini değiştirmemektedir. Bu anlamda “fiyat teklif mektubu”, isteklinin ihaleye sunduğu teklifin en temel unsurlarından biridir ve istekli yaptığı teklif ile ihale konusu işi fiyatlandırmaktadır.
Bu itibarla teklif zarfı içerisinde, yetkili kişi tarafından kaşelenip imzalanmış iki adet birim fiyat teklif mektubu sunulması, 4734 sayılı Kanun'un 17. maddesinin (d) bendinde yasaklanan birden fazla teklif vermek fiilinin işlendiğine karine kabul edilmelidir. Birim fiyat teklif mektubunun birinin ekinde birim fiyat teklif cetvelinin bulunup, diğer birim fiyat teklif mektubunun ekinde ise bulunmaması, ihaleye biri 84.219.778,06 TL teklif bedeli ile diğeri 78.254.428,06 TL teklif bedeli ile iki ayrı fiyat teklifi verildiği gerçeğini değiştirmemektedir. Ortada aynı istekli tarafından verilmiş iki ayrı fiyat teklifi bulunmaktadır. İhale konusu işe ait birden fazla fiyat teklifi vermek suretiyle diğer istekliler ile fiyat üzerinden yapılacak olan yarışma ve rekabeti daha ilk oturumda bozmuştur.
Tüm bu değerlendirmeler ışığında, 4734 sayılı Kanun'un 17. maddesinin (b) ve (d) bendi kapsamında değerlendirilerek, davacının teklifinin değerlendirme dışı bırakılmasına yönelik olarak yaptığı itirazen şikâyet başvurusunun reddine ilişkin Kurul kararında hukuka aykırılık bulunmamaktadır.
Nitekim, benzer bir uyuşmazlıkta Dairemizin 20/02/2020 tarih ve E:2014/4214, K:2020/574 sayılı kararı da bu yöndedir.
Belirtilen gerekçelerle, temyize konu Mahkeme kararının yukarıda yer verilen gerekçeler eklenerek onanması gerektiği oyuyla karara katılmıyoruz.