T.C.
D A N I Ş T A Y
İKİNCİ DAİRE
Esas No : 2023/276
Karar No : 2023/2303
TEMYİZ EDEN (DAVALI): … Belediye Başkanlığı - …
VEKİLİ: Av. …
KARŞI TARAF (DAVACI): …
VEKİLİ: Av. …
İSTEMİN KONUSU: ... İdare Mahkemesince verilen … günlü, E:…, K:… sayılı kararın, dilekçede yazılı nedenlerle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesi uyarınca temyizen incelenerek bozulması isteminden ibarettir.
YARGILAMA SÜRECİ:
Dava Konusu İstem : Dava; Elazığ ili, … Mahallesi, … Sokak, No:… adresinde faaliyet gösteren içkili lokantaya ait ruhsat üzerinden sadece adres değişikliği yapılarak ruhsatın … Garajı, … Sokak adresine taşınması istemiyle yapılan 06/08/2014 günlü başvurunun reddine ilişkin … günlü, … sayılı işlemin iptali istemiyle açılmıştır.
... İdare Mahkemesinin davanın reddine ilişkin … günlü, E:…, K:… sayılı kararı Danıştay Onuncu Dairesinin 20/10/2016 günlü, E:2016/5838, K:2016/3784 sayılı kararıyla onanmış, kararın düzeltilmesi istemi ise Danıştay İkinci Dairesinin 15/02/2022 günlü, E:2021/4342, K:2022/475 sayılı kararı ile kabul edilerek Daire kararının kaldırılmasına ve İdare Mahkemesi kararının eksik inceleme nedeniyle bozulmasına karar verilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi Kararının Özeti : ... İdare Mahkemesinin bozma kararına uymak suretiyle verdiği temyize konu kararıyla; Elazığ ili, Merkez, … Mahallesi, … Sokak, No:… adresinde yer alan içkili lokantaya 13/06/1995 günlü ''İçkili Yerler Karar ve Krokisi''ne göre ruhsat verildiği, 03/07/2001 günlü İçkili Yer Bölgesi Tespit Komisyonu kararı ile anılan taşınmazın bulunduğu Elazığ ili, Merkez, … Mahallesi, … Sokak, No:… adresi ile birlikte farklı adreslerde de bulunan taşınmazların içkili yer bölgesinden çıkarılmasına karar verildiği ve 13/06/1995 günlü İçkili Yer Bölgesi Tespit Komisyonu kararına göre ruhsat alanların kazanılmış haklarının korunması gerektiği belirtilerek işletmelerin faaliyet göstermesine müsaade edildiği, bu tarihten sonra davacı adına 05/03/2003 günlü ruhsat düzenlenerek içkili lokantanın işletilmesine davacı tarafından devam edildiği, 15/01/2014 tarihinde davacı adına kayıtlı ruhsata konu adresin 6306 sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun uyarınca riskli yapı olduğunun Elazığ Çevre Şehircilik İl Müdürlüğü tarafından bildirildiği ve söz konusu taşınmazın yıktırıldığı, davacının 03/07/2001 günlü kararla içkili yer bölgesinden çıkarılan yerler içinde bulunan adrese ilişkin olarak belirtilen şartları sağladığı gerekçesiyle düzenlenmiş ruhsatının bulunduğu, ruhsat adresinin naklinin davacının kendi iradesinden veya kusurundan kaynaklanmadığı, işletmesini yaptığı lokantanın riskli yapı ilan edilmesi sonucu yıkılmasından kaynaklandığı, bu nedenle 03/07/2001 günlü kararla içkili yer bölgesinden çıkarılan yerlere ilişkin olarak ruhsat verilmesi konusunda kazanılmış hakkının bulunduğunun kabul edilmesi gerektiği, davacının dava konusu 12/08/2014 günlü işleme ilgi tutulan 06/08/2014 günlü başvurusunda Tekel Sokakta işletme faaliyetine devam etmek istediğini ifade ettiği, davacının başvurusunun içkili yer bölgesi tespit kararına göre yeni işletme açılması ve içkili yer ruhsatı verilmesinin mümkün olmadığından bahisle reddine ilişkin davalı idare işleminde, kazanılmış haklara saygı ilkesi ve hukuki güvenirlik ilkesine aykırılık teşkil edeceği göz önüne alındığında hukuka uyarlılık bulunmadığı, dava konusu işlemin ruhsatın başka bir adrese naklinin mümkün olmadığı gerekçesiyle reddedilmesine yönelik kısmında ise; 05/03/2003 tarihinde davacı adına mevzuatta belirtilen şartları taşıdığı gerekçesiyle Elazığ ili, …, … Mahallesi, … Sokak, No:… adresi için ruhsat düzenlendiği, dolayısıyla davacının mevzuatta belirtilen şekilde içkili lokanta işletme hakkını elde ettiği, davacı tarafından daha önceden hukuka uygun olarak alınmış ruhsatın, zaman içerisinde oluşacak yeni durumlara göre hukuka aykırı kabul edilemeyeceği, aksi durumun hukuksal güvenliği ve öngörülebilirliği hedefleyen hukuk devleti ilkesinin zorunlu sonucu olan kazanılmış haklara saygı ilkesiyle bağdaşmayacağı, davacının taşınmazının bulunduğu … adresiyle hukuksal statü açısından aynı olduğu, bu durumda … adresinde bulunan ruhsatın … Mahallesi, … Sokak, No:…'e taşınamayacağına ilişkin dava konusu işlemde de kazanılmış hakların korunması ilkesine aykırı olması nedeniyle hukuka uygunluk görülmediği, dava konusu … günlü, … sayılı işlemin ruhsatın başka bir adrese naklinin mümkün olmadığı gerekçesiyle reddedilmesine yönelik kısmı yönünden de hukuka uygunluk bulunmadığı gerekçeleriyle dava konusu işlem iptal edilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI: Davalı idare tarafından; İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğin 8. maddesinde işyerinin başka bir adrese nakledilmesi halinde yeniden ruhsatlandırılmasının esas olduğunun hükme bağlandığı, bununla birlikte davacının içkili yer ruhsatını taşımak istediği Tekel Sokağın … günlü, … sayılı İçkili Yer Bölgesi kararında içkili yer bölgesinden çıkarıldığı ve bu alanda içkili yer ruhsatının düzenlenmesinin mümkün olmadığı ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN CEVABI: Temyiz istemin reddi gerektiği ileri sürülmektedir.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ: …
DÜŞÜNCESİ: Temyiz isteminin kabulü ile İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay İkinci Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra dosyanın tekemmül ettiği görüldüğünden davalı idarenin yürütmenin durdurulması istemi hakkında karar verilmeksizin gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY:
Elazığ ili, … Mahallesi, … Sokak, No:… adresinde faaliyet gösteren içkili lokantaya ait ruhsat üzerinden sadece adres değişikliği yapılarak ruhsatın … Garajı, … Sokak adresine taşınması istemiyle yapılan 06/08/2014 günlü başvurunun reddine ilişkin … günlü, … sayılı işlemin iptali istemiyle temyizen bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
İLGİLİ MEVZUAT:
3572 sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulüne Dair Kanun'un 1. maddesinde; "Kanunun amacının, sanayi, tarım ve diğer işyerleri ile her türlü işletmeleri, işyeri açma ve çalışma ruhsatlarının verilmesi, işlerinin basitleştirilmesi ve kolaylaştırılması olduğu" belirtilerek, aynı Kanun'un 3. maddesinde; "İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatını vermeye yetkili olan merciler" sayılmış, aynı Kanun'un 4. maddesinde ise; "İznin verilmesi için yapılacak beyan ve incelemelerde, insan sağlığına zarar vermemek, çevre kirliliğine yol açmamak, yangın, patlama, genel güvenlik, iş güvenliği, işçi sağlığı, trafik ve karayolları, imar, kat mülkiyeti ve doğanın korunması ile ilgili düzenlemelere aykırı davranmamak şeklinde öngörülen genel kriterlere göre düzenlenecek yönetmeliğin esas alınacağı" vurgulanmıştır.
10/08/2005 günlü, 25902 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğin "İşyeri Açılması" başlıklı 6. maddesinde; "Yetkili idarelerden usulüne uygun olarak işyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan işyeri açılamayacağı ve çalıştırılamayacağı, işyerlerine bu Yönetmelikte belirtilen yetkili idareler dışında diğer kamu kurum ve kuruluşları ile ilgili meslek kuruluşları tarafından özel mevzuatına göre verilen izinler ile tescil ve benzeri işlemlerin bu Yönetmelik hükümlerine göre ruhsat alma mükellefiyetini ortadan kaldırmayacağı, işyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan açılan işyerlerinin yetkili idareler tarafından kapatılacağı"; "İşletmecinin değişmesi ve işyerinin nakli" başlıklı 8. maddesinde; "Ruhsatta belirtilen faaliyet konusu ve adresin değişmemesi kaydıyla işyerinin devredilmesi halinde, devralan kişinin başvurusu üzerine dosyadaki bilgi ve belgeler esas alınmak suretiyle yeni işletmeci adına tekrar ruhsat düzenlenir. İşyerine yeni ortak alınması veya ortaklardan birinin ayrılması durumunda yeni ruhsat düzenlenmez. İşyerinin başka bir adrese nakledilmesi halinde yeniden ruhsatlandırılması esastır. Mahalle, cadde, sokak ve benzeri yerlerin isim veya numaralarının değişmesi nedeniyle aynı işyeri için yeni ruhsat düzenlenmez. Ruhsatta yer alan bilgiler güncellenir. İşyeri sahibinin ölümü halinde, yeni ruhsat düzenlenmeksizin kanunî mirasçıları adına eski ruhsatın intibakı yapılır. Ruhsatın yenilenmesi veya intibakı gereken hallerde yetkili idareye en geç üç ay içinde müracaat edilmesi zorunludur. Bu süre mirasçılar için altı ay olarak uygulanır. Süresi içinde müracaat yapılmadığının yetkili idarelerce tespiti durumunda tespit tarihinden itibaren onbeş günlük süre verilir. Bu süre sonunda ruhsat yenilenmediği veya intibak yaptırılmadığı hallerde ruhsat iptal edilir." hükmüne, 29. maddesinde "İçkili yer bölgesinin, mülki idare amirinin genel güvenlik ve asayiş durumu hakkındaki görüşü doğrultusunda belediye sınırları ve mücavir alanlar içinde belediye meclisi, bu sınırlar dışında ise il genel meclisi tarafından tespit edileceği ve içkili yer bölgesi haricinde içkili yer açılamayacağı" hükmüne yer verilmiş, geçici 1. maddesinin 1. fıkrasında da; "Bu Yönetmelik yürürlüğe girmeden önce mevzuatına uygun olarak ruhsatlandırılmış bulunan işyerlerinin yeniden ruhsatlandırılamayacağı" kurala bağlanmıştır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Dava dosyasının incelenmesinden; davacının, Elazığ ili, … Mahallesi, … Sokak, No:… adresinde içkili lokanta faaliyet konulu işyeri açma ve çalışma ruhsatı ile faaliyetini sürdürürken işyerinin bulunduğu binanın riskli yapı olarak belirlenmesi üzerine binanın boşaltıldığı, davacının içkili lokanta faaliyetine devam edebilmek için davalı idareye başvurularda bulunduğu, 10/01/2014 günlü başvurusunda … Sokak, No:… adresinde, 24/01/2014 günlü başvurusunda idarece gösterilecek bir adreste, 12/02/2014 günlü başvurusunda … Mahallesi ... Sokakta faaliyetine devam etmek istediğini belirttiği, 06/08/2014 günlü başvurusunda ise içkili lokantasına ait ruhsat üzerinden sadece adres değişikliği yapılarak ruhsatın … Garajı, … Sokak adresine nakli ile aynı işi yapmaya devam etmesi için gereğinin yapılmasını talep ettiği, davalı idarenin … günlü, … sayılı işlemiyle, 06/08/2014 günlü başvuruyu, İçkili Yer Bölgesi Tespit Komisyonu kararı uyarınca davacının başka bir adrese taşınması veya yeni içkili yer açıp işletmesinin mümkün olmadığını belirterek reddetmesi üzerine anılan işlemin iptali istemiyle bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
Olayda, Mahkemece Dairemizin yukarıda anılan bozma kararına uyularak dava konusu işlemin tesis edildiği tarihte yürürlükte olan "İçkili Yer Bölgesi" tespitine ilişkin karar davalı idareden istenilmiş olup, ara kararına cevaben gönderilen … günlü, … sayılı İçkili Yer Bölgesi Tespitine İlişkin Karar incelendiğinde; davacının içkili lokanta faaliyetini sürdürdüğü … Mahallesi, … Sokağın ve 06/08/2014 günlü dilekçesinde faaliyetini sürdürmek istediğini belirttiği Tekel Sokağın içkili yer bölgesinden çıkarıldığı, anılan kararla içkili yer bölgesinden çıkarılan yerlerde ruhsat almış ve faaliyetini sürdürenlerin haklarının korunmasına karar verildiği, kararın sonunda müktesep hak olarak kabul edilen içkili yerlerin ve işletme sahiplerinin sayıldığı, davacının isminin burada yer almadığı ancak davalı idarece … Mahallesi, … Sokak, No:… adresindeki işletme için davacı adına 05/03/2003 günlü içkili lokanta ruhsatının düzenlendiği, … günlü, … sayılı kararla içkili yer bölgesi olarak da Doğukent Mahallesinde sayılan yerlerin belirlendiği görülmüştür.
Yukarıda anılan Yönetmeliğin 29. maddesinde içkili yer bölgesi haricinde içkili yer açılamayacağı açıkça hükme bağlanmıştır. Davacının 06/08/2014 günlü dilekçesinde içkili lokanta faaliyetini sürdürmek istediğini belirttiği … Sokak ise … günlü ve … sayılı karara göre içkili yer bölgesinde bulunmamaktadır. Bu nedenle; dava konusu işlemin yeni işletme açılmasının mümkün olmadığına ilişkin kısmında hukuka aykırılık, işlemin iptali yolundaki İdare Mahkemesi kararında ise hukuki isabet görülmemiştir.
Her ne kadar … günlü, … sayılı İçkili Yer Bölgesi Tespitine İlişkin Kararda, içkili yer bölgesinden çıkarılan yerlerde ruhsat almış ve faaliyetini sürdürenlerin haklarının korunmasına karar verilmiş ise de; söz konusu karar, içkili yer bölgesinden çıkarılmış olmaları nedeniyle ruhsatın iptal edilmemesine ve içkili yer bölgesinden çıkarılan işletme için düzenlenmiş olan ruhsatın verildiği yerde işletmenin faaliyetinin devam ettirilmesine yönelik olup; içkili yer ruhsatının, içkili yer bölgesinden çıkarılan başka bir yere taşınması, nakledilmesi veya yeni bir işletme açılması imkanını tanımamaktadır.
İşyeri Açma Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğin, işyerinin naklini düzenleyen 8. maddesinde ise işyerinin başka bir adrese nakledilmesi halinde yeniden ruhsatlandırmanın esas olduğu hükme bağlanmıştır. Anılan Yönetmelik hükmü uyarınca, davacının ruhsatı üzerinden sadece adres değişikliği yapılarak ruhsatının taşınması isteminin yerine getirilmesi mümkün olmadığından dava konusu işlemin ruhsatın başka bir adrese taşınması isteminin reddine ilişkin kısmında hukuka aykırılık, işlemin iptali yolundaki İdare Mahkemesi kararında ise hukuki isabet bulunmamaktadır.
Öte yandan, davacının İçkili Yer Bölgesi Tespitine İlişkin Kararda içkili yer bölgesi olarak belirlenen yerlerde bir işletme açmak istemiyle başvurması halinde davalı idarece başvurunun içkili yerler için Yönetmelikte aranan diğer şartlarla birlikte değerlendirilerek karara bağlanması gerektiği açıktır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. DAVALI İDARENİN TEMYİZ İSTEMİNİN KABULÜNE,
2. ... İdare Mahkemesince verilen … günlü, E:…, K:… sayılı kararın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun temyize konu kararın verildiği tarih itibarıyla yürürlükte olan haliyle 49. maddesinin 1/b fıkrası uyarınca BOZULMASINA,
3. Aynı maddenin 3622 sayılı Yasa ile değişik 3. fıkrası uyarınca, yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın adı geçen İdare Mahkemesine gönderilmesine,
4. 2577 sayılı Yasa'nın (Geçici 8. maddesi uyarınca uygulanmasına devam edilen) 54. maddesinin 1. fıkrası uyarınca bu kararın tebliğ tarihini izleyen günden itibaren onbeş (15) gün içinde Danıştay'da karar düzeltme yolu açık olmak üzere, 27/04/2023 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.