T.C.
D A N I Ş T A Y
ALTINCI DAİRE
Esas No : 2023/2997
Karar No : 2023/7894
TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ... Genel Müdürlüğü
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVALILAR) : 1- ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. ...
2- ... Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince verilen ... tarih ve E:... , K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Mersin İli, Tarsus İlçesi, ... Beldesi, ... Mahallesi, ... ada, ...ve ...parsel sayılı taşınmazları da kapsayan alanda, Mersin Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih ve ...sayılı kararı ile onaylanan 1/5000 ölçekli revizyon nazım imar planı ile 1/1000 ölçekli ilave revizyon uygulama imar planının davacının mülkiyetindeki ... ada, ... ve ... parsel sayılı taşınmazları ilgilendiren kısmı yönünden ve bu planlara askı süresi içerisinde yapılan itirazların reddine ilişkin Mersin Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı ile ... tarih ve ... sayılı kararlarının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; Mersin Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararı ile kabul edilerek 13/08/2020-13/09/2020 tarihleri arasında askıya çıkarılan 1/1000 ölçekli ilave revizyon uygulama imar planı ile dayanağı 1/5000 ölçekli revizyon nazım imar planına karşı davacı tarafından askı süresi içerisinde 02/09/2020 tarihli dilekçe ile yapılan itirazın Mersin Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih ve ve ... sayılı kararı ile reddedildiği ve bu kararın 16/03/2021-16/04/2021 tarihleri arasında askıya çıkarıldığı, davacı tarafından askı süresi içerisinde 29/03/2021 tarihli dilekçe ile yapılan itirazın ise Mersin Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararı reddedildiği ve bu kararın Mersin Büyükşehir Belediye Başkanlığının ... tarih ve ... sayılı yazısı ile davacı idareye gönderildiği, kararın 09/07/2021 tarihinde davacı idarenin bilgisine girdiğinin dosyada bulunan davacı idarenin iç yazışma nitelikli ... tarih ve ... sayılı yazısından anlaşıldığı, öte yandan dava konusu imar planlarının iptali istemiyle Mahkemenin nezdinde dava açılmadan önce dava açma süresini canlandırma olanağı bulunan herhangi bir başvuruda bulunulmadığı, idarece dava konusu imar planlarının uygulaması niteliğinde tesis edilen herhangi bir işlemin de mevcut olmadığının görüldüğü, buna göre davacı tarafından, anılan itirazların reddine ilişkin işlemler ile dava konusu 1/1000 ölçekli ilave revizyon uygulama imar planı ve 1/5000 ölçekli revizyon nazım imar planlarının kendi taşınmazları yönünden iptali için en geç 09/07/2021 tarihini izleyen günden itibaren 60 gün içerisinde en son 07/09/2021 tarihine kadar açılması gerekirken, bu süre geçirildikten sonra 17/11/2021 tarihinde açılan davanın süre aşımı nedeniyle esasının incelenemeyeceği sonucuna varıldığı gerekçesiyle reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve istinaf dilekçelerinde ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : İlgili mevzuatında özel dava açma süresine tabi tutulan idari işlemlere ilişkin yapılan yazılı bildirimlerde dava açma süresinin ayrıca gösterilmemesi halinde genel dava açma süresinin uygulanacağı, davalı idare tarafından tebliğ edilen itirazın reddine dair yazıda davacının hangi kanun yolları ve mercilere başvurabileceği ve dava açma süreleri belirtilmediğinden Anayasa'nın 40. maddesinin 2. fıkrasına aykırılık taşıdığı, bu nedenle dava açma süresinin işlemeye başlamadığı, Mahkemece, davanın süre aşımı yönünden esası incelenmeksizin reddine karar verilmesinde usul hükümlerine uygunluk bulunmadığı ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMALARI :
Mersin Büyükşehir Belediye Başkanlığı tarafından; Davacı tarafından yasal dava açma süresi geçirildikten çok sonra açılan işbu davanın süre aşımı yönünden reddine ilişkin kararın yasaya ve usule uygun olduğu belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.
Tarsus Belediye Başkanlığı tarafından; Dava konusu parsellere ilişkin itirazların Mersin Büyükşehir Belediye Meclisinin .. tarih ... sayılı ve ... tarih ve ... sayılı meclis kararları ile reddedildiği, Mekansal Planlar Yapım Yönetmeliği gereği başkaca bir onay işlemine gerek olmaksızın red kararı tarihinde kesinleştiği belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ ... 'NİN DÜŞÜNCESİ : Görülmekte olan davada; davacı tarafından askı süresi içerisinde dava konusu 1/5000 ölçekli ve 1/1000 ölçekli imar planlarına ilişkin kendi parselleri yönünden yapılan itirazın Mersin Büyükşehir Belediye Meclisince reddedildiği, başka parsel maliklerince yapılan itirazların uygun görüldüğü ve bu kapsamda imar planlarının 2. kez askıda ilan edildiği, ancak davacının itirazının reddedilmesi nedeniyle dava açma süresinin 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 11. maddesi kapsamında ilk askı-ilan tarihlerine göre belirlenmesi gerektiği, ilk askı ilan süresi içinde yapılan itirazın zımnen reddedildiği, buna göre zımni ret süresini izleyen altmış günlük dava açma süresi içerisinde en son 11/01/2021 tarihinde açılması gerekirken bu süre geçirildikten sonra 17/11/2021 tarihinde açılan davanın süre aşımı nedeniyle esasının incelenmesine olanak bulunmadığı anlaşıldığından davanın süre aşımı nedeniyle reddine ilişkin İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddi yolunda İdari Dava Dairesince verilen temyize konu kararda sonucu itibarıyla isabetsizlik bulunmamaktadır. Belirtilen gerekçeyle İdari Dava Dairesi kararının onanması gerektiğinin uygun olacağı düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Dosyanın incelenmesinden; Mersin İli, Tarsus İlçesi, ... Beldesi, ... Mahallesi, ... ada, ... ve ... parsel sayılı dava konusu taşınmazı da kapsayan alanda, Mersin Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararı ile kabul edilerek 13/08/2020-13/09/2020 tarihleri arasında askıya çıkarılan 1/1000 ölçekli ilave revizyon uygulama imar planı ile dayanak 1/5000 ölçekli revizyon nazım imar planına karşı davacı tarafından askı süresi içerisinde 02/09/2020 tarihli dilekçe ile yapılan itirazın Mersin Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih ve ve ... sayılı kararı ile reddedildiği, imar planlarına yönelik yapılan bir kısım itirazların kabul edilmesi üzerine 16/03/2021-16/04/2021 tarihleri arasında askıya çıkarılan Mersin Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararına karşı davacı tarafından askı süresi içerisinde 29/03/2021 tarihli dilekçe ile yapılan itirazın ise Mersin Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararı reddedildiği ve bu karara ilişkin Mersin Büyükşehir Belediye Başkanlığının ... tarih ve ... sayılı yazısının 09/07/2021 tarihinde davacı idarenin bilgisine girdiği, bunun üzerine Mersin Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararı ile onaylanan 1/5000 ölçekli revizyon nazım imar planı ile 1/1000 ölçekli ilave revizyon uygulama imar planının davacının mülkiyetindeki ... ada, ... ve ... parsel sayılı taşınmazları ilgilendiren kısmı yönünden ve bu planlara askı süresi içerisinde yapılan itirazların reddine ilişkin Mersin Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı ile ... tarih ve ... sayılı kararlarının iptali istemiyle 17/11/2021 tarihinde görülmekte olan davanın açıldığı anlaşılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
3194 sayılı İmar Kanununun 8. maddesinin birinci fıkrasının fıkrasının (b) bendinde, imar planlarının, nazım imar planı ve uygulama imar planından meydana geldiği, mevcut ise bölge planı ve çevre düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planlarının ilgili belediyelerce yapılacağı veya yaptırılacağı, planların, belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe gireceği, bu planların onay tarihinden itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edileceği, bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebileceği, belediye başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazların ve planların belediye meclisince on beş gün içinde incelenerek kesin karara bağlanacağı, onaylanmış planlarda yapılacak değişikliklerin de yukarıdaki usullere tabi olduğu belirtilmiştir.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun “Dava Açma Süresi” başlıklı 7. maddesinde, dava açma süresinin özel kanunlarında ayrı süre gösterilmeyen hallerde Danıştay’da ve İdare Mahkemelerinde altmış (60) gün olduğu; ilanı gereken düzenleyici işlemlerde dava açma süresinin, ilan tarihini izleyen günden itibaren başlayacağı, ancak bu işlemlerin uygulanması üzerine ilgililerin düzenleyici işlem veya uygulanan işlem yahut her ikisi aleyhine birden dava açabileceği kurala bağlanmış, anılan Kanunun “Üst Makamlara Başvurma” başlıklı 11.maddesinde, ilgililer tarafından idari dava açılmadan önce, idari işlemin kaldırılması, geri alınması, değiştirilmesi veya yeni bir işlem yapılmasının üst makamdan, üst makam yoksa işlemi yapmış olan makamdan, idari dava açma süresi içinde istenebileceği, bu başvurunun işlemeye başlamış olan idari dava açma süresini durduracağı,
otuz (30) gün içinde (İşlem tarihinde yürürlükte bulunan "altmış" ibaresi 08/07/2021 tarih ve 7331 sayılı Kanunun 2. maddesiyle "otuz" olarak değiştirilmiştir.) bir cevap verilmezse, isteğin reddedilmiş sayılacağı kurala bağlanmıştır.
Anılan maddelerin birlikte değerlendirilmesinden; imar planlarına karşı, 2577 sayılı Kanun'un 11. maddesi kapsamında yapılacak başvurular için, 3194 sayılı Kanun'un 8/b maddesi ile özel bir itiraz süresi getirildiği anlaşılmaktadır. Bu durum karşısında, imar planlarına karşı, bir aylık askı süresi içinde 2577 sayılı Kanun'un 11. maddesi kapsamında başvuruda bulunulması ve bu başvuruya idari dava açma süresinin başlangıç tarihi olan son ilan tarihinden itibaren otuz (30) gün içinde (İşlem tarihinde yürürlükte bulunan "altmış" ibaresi 08/07/2021 tarih ve 7331 sayılı Kanunun 2. maddesiyle "otuz" olarak değiştirilmiştir.) cevap verilmeyerek isteğin reddedilmiş sayılması halinde, bu tarihi takip eden 60 günlük dava açma süresi içinde veya son ilan tarihini izleyen otuz (30) gün içinde (İşlem tarihinde yürürlükte bulunan "altmış" ibaresi 08/07/2021 tarih ve 7331 sayılı Kanunun 2. maddesiyle "otuz" olarak değiştirilmiştir.) cevap verilmek suretiyle isteğin reddedilmesi halinde bu cevap tarihinden itibaren 60 günlük dava açma süresi içinde idari dava açılabileceği sonucuna varılmaktadır. Buna göre, imar planlarına askı süresi içinde bir itirazda bulunulmamış ise davanın, 2577 sayılı Kanun'un 7. maddesi uyarınca imar planının son ilan tarihini izleyen günden itibaren altmış gün içinde açılması gerekir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Uyuşmazlıkta, her ne kadar dava dışı parsel malikleri tarafından yapılan itirazların bir kısmının kabul edilmesi üzerine dava konusu 1/5000 ölçekli ve 1/1000 ölçekli imar planları 16/03/2021-14/04/2021 tarihleri arasında yeniden askıda ilan edilmişse de, söz konusu ilanın sadece itirazları uygun görülen dava dışı parsel malikleri bakımından hukuken sonuç doğuracağı, davacı tarafından dava konusu imar planlarına yapılan itirazın ise Mersin Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih ... sayılı kararıyla reddedilmesi karşısında, 2. kez yapılan askı ilanının, davacı bakımından dava konusu 1/5000 ölçekli ve 1/1000 ölçekli imar planlarına karşı dava açma süresini canlandırmayacağının kabulü gerekmektedir.
Bu halde, davacı tarafından ilk askı ilan süresi içerisinde dava konusu 1/5000 ölçekli ve 1/1000 ölçekli imar planlarına yapılan itiraz nedeniyle, dava süresinin İdari Yargılama Usulü Kanununun 11. maddesi kapsamında belirlenmesi gerektiği açıktır.
Bu kapsamda dava süresi incelendiğinde; davacı tarafından ilk askı ilan süresi (13/08/2020-13/09/2020) içerisinde 02/09/2020 tarihinde yapılan itiraz, Mersin Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih ... sayılı kararıyla reddedilmiş ise de, yapılan itirazın son ilan tarihi olan 13/09/2020 tarihini izleyen günden itibaren 60 gün içinde (en son 12/11/2020 tarihinde) cevap verilmeyerek reddi üzerine bu tarihi izleyen günden itibaren 60 günlük yasal idari dava açma süresi içerisinde dava açılması gerektiği, zımni ret süresinden sonra davalı idare tarafından tesis edilen ... tarih ... sayılı itirazın reddine ilişkin işlemin dava açma süresini canlandırmayacağı, dolayısıyla zımni ret süresini takip eden 60 gün içerisinde (en son 11/01/2021 tarihinde) açılması gerekirken, bu tarihin geçirilmesinden sonra 17/11/2021 tarihinde açılan davanın süre aşımı nedeniyle esasınının inceleme olanağı bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Bu itibarla, davanın süre aşımı nedeniyle reddine ilişkin İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddi yolunda Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesince verilen temyize konu kararda sonucu itibarıyla isabetsizlik bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. Davacının temyiz isteminin reddine,
2. Davanın yukarıda özetlenen gerekçeyle süre aşımı nedeniyle reddine ilişkin Mahkeme kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:.., K:.. sayılı kararının yukarıda belirtilen gerekçe ile ONANMASINA,
3. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 50. maddesi uyarınca, bu onama kararının taraflara tebliğini ve bir örneğinin de anılan Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesini teminen dosyanın kararı veren ilk derece Mahkemesine gönderilmesine, 02/11/2023 tarihinde, kesin olarak, oybirliğiyle karar verildi.