T.C.
D A N I Ş T A Y
ONÜÇÜNCÜ DAİRE
Esas No:2023/3106
Karar No:2023/6098
TEMYİZ EDEN (DAVACI) : …
VEKİLİ : Av. …
KARŞI TARAF (DAVALI) : … Valiliği (E-Tebligat)
İSTEMİN KONUSU : … İdare Mahkemesi'nin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Mülkiyeti Hazine'ye ait, Batman ili, Merkez ilçesi, … Köyü, … ada, … sayılı parselde bulunan taşınmazın satışına ilişkin 22/06/2023 tarihinde 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun 45. maddesi uyarınca gerçekleştirilen ihalesi üzerinde bırakılan davacı tarafından, taşınmazın kat'i ihalesinin Bakanlığın … tarih ve … sayılı yazısı ile uygun görülmediği ve bahse konu taşınmazın yeniden satışa çıkarıldığında bilgi verileceğine ilişkin Batman Valiliği Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü Milli Emlak Müdürlüğü'nün … tarih ve … sayılı işleminin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … İdare Mahkemesi'nce verilen kararda; dava konusu işlemin ihalenin iptaline ilişkin bir işlem olmadığı, yalnızca Bakanlığın … tarih ve … sayılı işlemini bildirerek taşınmazın tekrar satışa çıkılması halinde davacıya da bilgi verileceğinin bildirilmesine yönelik bir işlem olduğu, keza Bakanlığın anılan işleminin de söz konusu ihalenin kıymet takdiri yönünden uygun görülmediğine ilişkin bir işlem olduğu, son olarak; davacı tarafından dava konusu işleme karşı yapılan 09/08/2023 tarihli başvuru üzerine tesis edilen … tarih ve … sayılı işlemin ise ihalenin iptaline ilişkin değil, kati ihalenin Bakanlıkça uygun görülmemesi sebebiyle yapılacak herhangi bir işlem bulunmadığına ilişkin olduğu, dolayısıyla davalı idarece dava konusu ihale işleminin 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun 31. maddesi uyarınca ita amirince iptal edildiğine ilişkin bir işlemin mevcut bulunmadığı, idari davaya konu olacak kesin ve icrai nitelikte bir işlem olmadığı görüldüğünden davanın esasının incelenmesine olanak bulunmadığı, öte yandan; davalı idarece 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun 31. maddesi uyarınca dava konusu taşınmaza ilişkin ihale işleminin iptal edilmesi üzerine, davacı tarafından yeniden bir dava ikâme edilebileceği sonucuna varılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle, dava konusu işlemin idari davaya konu olacak kesin ve icrai nitelikte bir işlem olmadığından davanın esasının incelenmeksizin reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı tarafından, dava konusu işlemin 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun 31. maddesi uyarınca ihalenin iptaline ilişkin bir işlem olduğundan icrai niteliği haiz olduğu, ilgili işlemde ihalenin uygun görülmediği ve yeniden ihale yapılacağı ve yeni ihale yapıldığında bilgi verileceğinin belirtildiği, bu durumun hukuken açık bir şekilde ihalenin iptal edilmesi niteliğinde olduğu, yapılan ihaleye toplamda 3 istekli katıldığı, taşınmazın muhammen bedelin üstünde bir fiyata satıldığı, ihalenin kendi üzerinde kaldığı göz önüne alındığında rekabet koşulunun da gerçekleştiği, kamu zararının da söz konusu olmadığı, keyfi olarak alınan ihalenin iptali işleminin hukuka aykırı olduğu ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davalı idare tarafından, savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'NIN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesi'nce, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
USUL YÖNÜNDEN:
MADDİ OLAY:
Batman Valiliği Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü'nce, 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun 45. maddesi uyarınca açık teklif usulüyle Batman ili, Merkez ilçesi, … Mahallesi, … ada, … sayılı parselde bulunan taşınmazın satış ihalesi gerçekleştirilmiştir.
22/06/2023 tarihinde 2.830.000,00-TL tahmini bedelle çıkılan ihaleye davacıyla birlikte toplamda 3 istekli katılmış, ihale 2.850.000,00-TL ile en yüksek teklif veren davacı uhdesinde kalmıştır.
Daha sonra söz konusu taşınmaza ilişkin ihale komisyonu kararı onaylanmak üzere … tarih ve … sayılı yazı ile Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı'na gönderilmiştir.
Bakanlık müfettişi tarafından, aralarında ihale konusu taşınmazın da yer aldığı muhtelif taşınmazlar hakkında rayiç bedellerinin belirlenmesi konulu 14/07/2023 tarihli rapor hazırlanmış, bu raporda ihale konusu taşınmaza ilişkin olarak, "idarece taşınmazın m² bedeli 1.700,00-TL olarak belirlenmişse de, emlakçılardan alınan veriler ve internette yer alan satış ilanları dikkate alındığında, parselin satış bedelinin 3.200,00-TL/m² edebileceği" görüşüne yer verilmiştir. Akabinde Bakanlıkça 18/07/2023 tarihli yazıyla, "müfettiş tarafından düzenlenen inceleme raporunda belirtilen hususların da dikkate alınması suretiyle söz konusu taşınmazın 2886 sayılı Kanun'un 31. maddesi kapsamında kat'i ihalesinin uygun görülmediği, güncellenecek kıymet takdir bedeli üzerinden yeniden ihaleye çıkılması" hususunun davalı idareye bildirildiği görülmüştür.
Davalı idare tarafından ihalenin Bakanlıkça uygun görülmediği ve bu nedenle bahse konu taşınmazın tekrar satışa çıkarılması hâlinde tarafına bilgi verileceğine ilişkin 27/07/2023 tarih ve 6976144 sayılı yazı davacıya gönderilmiş, bunun üzerine bakılan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendinde, iptal davaları "İdarî işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlâl edilenler tarafından açılan davalar" olarak tanımlanmıştır.
2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun 31. maddesinde, "İhale komisyonları tarafından alınan ihale kararları, ita amirlerince karar tarihinden itibaren en geç 15 işgünü içinde onaylanır veya iptal edilir. İta amirince karar iptal edilirse ihale hükümsüz sayılır."; 32. maddesinde ise, "İta amirince onaylanan ihale kararları, onaylandığı günden itibaren en geç 5 işgünü içinde, üzerine ihale yapılana veya vekiline, imzası alınmak suretiyle bildirilir veya iadeli taahhütlü mektupla tebligat adresine postalanır. İhale kararlarının ita amirince iptal edilmesi hâlinde de, durum istekliye aynı şekilde bildirilir." kurallarına yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
2577 sayılı Kanun'un 2. maddesinde tanımlanan iptal davalarına, idarenin tek yanlı irade beyanıyla, kişilerin hukuksal durumlarında değişiklik meydana getiren etkili ve yürütülmesi zorunlu idari işlemler konu edilir.
İdari davaya konu olabilecek kesin ve yürütülmesi gerekli işlemler, öğreti ve içtihatlarda idari makam ve mercilerin kamu gücüne dayanarak idare işlevine (idare hukuku alanına) ilişkin olarak yaptıkları ve ilgililer hakkında çeşitli hak ve/veya yükümlülükler doğurmak suretiyle hukuk düzeninde değişiklik yapan, başka bir ifade ile ilgililerin hukukunu etkileyen irade açıklamaları olarak tanımlanmaktadır.
Dosyanın incelenmesinden, geçici ihalesi davacı uhdesinde bırakılan taşınmaza ilişkin ihale komisyon kararı onaylanmak üzere … tarih ve … sayılı yazı ile Bakan onayına sunulmuş, ancak … tarih ve … sayılı Bakan (ihale yetkilisinin) Oluruyla uygun görülmeyerek iptal edilmiştir. Taşınmazın kat'i ihalesinin iptaline ilişkin karar ise … tarih ve … sayılı yazı ile davacıya bildirilmiştir.
İdare Mahkemesi'nce, ihalenin iptaline ilişkin bir işlemin bulunmadığı, yalnızca geçici ihalenin Bakanlıkça uygun görülmediğine ve taşınmazın yeniden satışa çıkarılacağına ilişkin bildirim niteliğindeki davacıya tebliğ edilen … tarih ve … sayılı yazının dava konusu edildiği, dolayısıyla iptali istenilen işlemin kesin ve yürütülebilir olmadığından bahisle davanın incelenmeksizin reddine karar verilmiştir. Öncelikle, Bakanlığın 2886 sayılı Kanun'un 31. maddesi uyarınca ihale onayının uygun görülmemesi mevcut ihalenin iptali anlamına gelmekte olup, yeniden ihaleye çıkılacak olması mevcut ihale üzerinde bırakılan davacı açısından bu sonucu değiştirmeyecektir.
Belirtilen çerçevede, her ne kadar dava dilekçesinin konu ve sonuç kısmında davacı tarafından açıkça … tarih ve … sayılı işlemin iptali istenilmiş ve Mahkemece anılan işlem temel alınarak bir karar verilmiş ise de, dilekçe içeriği incelendiğinde, davacının asıl iradesinin ihalenin iptaline ilişkin işlemi yargı mercilerine taşımak olduğu, bir başka ifadeyle dava konusu edilmek istenilen işlemin ihalenin iptaline ilişkin … tarih ve … sayılı Bakanlık işlemi olduğu anlaşılmiştır.
Bu durumda, ihalenin iptaline yönelik ihale komisyonunca ayrıca bir karar alınmasına gerek bulunmadığı, zira dava konusu edilmek istenilen işlemin bildirim niteliğinde değil bizahiti idarece ihalenin iptal edildiği iradesini ortaya koyan ve bu anlamda hukukî sonuç doğuracak nitelikte bir işlem (Bakanlık işlemi) olduğu sonucuna varılmıştır.
Bu itibarla, dava konusu işlemin bildirim niteliğinde olduğundan bahisle kesin ve yürütülmesi gerekli bir işlem olmadığı gerekçesiyle davanın incelenmeksizin reddi yolunda verilen İdare Mahkemesi kararında usul kurallarına uygunluk bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Davacının temyiz isteminin kabulüne;
2. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesi uyarınca … İdare Mahkemesi'nin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Kullanılmayan …TL yürütmeyi durdurma harcının istemi hâlinde davacıya iadesine,
4.Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Mahkeme'ye gönderilmesine, 20/12/2023 tarihinde oybirliğiyle kesin olarak karar verildi.